№ას-811-764-2012 24 სექტემბერი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – 1. ვ. გ-ი;

2. ვ. ი-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, წყლის მიწოდების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ვ. გ-ის სარჩელი მოპასუხეების: ვ. ი-ის, რ. გ-ის, ი. გ-ისა და ლ. გ-ის მიმართ, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, დასახელებულ მოპასუხეთაგან ერთ-ერთს – ვ. ი-ს დაეკისრა საიჯარო ქონების ნაკლის გამოუსწორებლობის გამო მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად 35220 ლარის გადახდა; ამავდროულად, ვ. ი-ს დაევალა გამოესწორებინა საიჯარო ქონების ნაკლი, კერძოდ, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში უზრუნველეყო წყლის მიწოდება საიჯარო უძრავ ქონებაზე, რომელიც მდებარეობდა ქ.თბილისში, სოფელ დიღომში, დ-ის ქ.№2-ში; მოსარჩელის მოთხოვნა სხვა მოპასუხეების მიმართ არ დაკმაყოფილდა; ასევე არ დაკმაყოფილდა სარჩელი საიჯარო ქირის შემცირების თაობაზე (ტომი 1, ს.ფ. 188-197).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ი-იმ, რომელმაც მოითხოვა აღნიშნულ ნაწილში მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მირება (ტომი 1, ს.ფ. 204-212).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით ვ. ი-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეიცვალა ვალ ირელის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. გ-ის სარჩელი ვ. ი-ის მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ვ. ი-ს ვ. გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 15432.66 ლარის გადახდა; მასვე დაევალა უზრუნველეყო წყლის მიწოდება ქ.თბილისში, სოფელ დიღომში, დ-ის №2-ში მდებარე საიჯარო ქონებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 1 ივნისს ერთი მხრივ, ი. და ლ. გ-ებსა და მეორე მხრივ, ვ. გ-ს შორის დაიდო ზეპირი იჯარის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებით ვ. გ-ს გადაეცა ქ.თბილისში, დ-ის №2-ში მდებარე უძრავი ქონება. ქონების საიჯარო ქირის ოდენობად განისაზღვრა 2000 აშშ დოლარი ყოველთვიურად.

ვ. ი-ი იჯარით გაცემული მთელი უძრავი ნივთის მესაკუთრე გახდა 2010 წლის 27 აპრილიდან, მას შემდეგ, რაც 2010 წლის 17 მარტს ნასყიდობის ხელშეკრულებით ლ. გ-ისაგან შეიძინა ნივთის 1/2 ნაწილი, ხოლო 2010 წლის 27 აპრილს ი. გ-ისაგან შეიძინა დარჩენილი 1/2 ნაწილი.

ვ. გ-ი იჯარით აღებულ ფართში ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას.

2008 წლის 20 სექტემბერს შპს „თ-სა“ და ვ. გ-ს შორის დაიდო სასმელი წყლის მიწოდების ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მიმწოდებელი შპს „თ-ი“ ვ. გ-ს მიაწვდიდა სასმელ წყალს 1.5 ლიტრიანი ბოთლებით. მხარეებს შორის გაფორმებული მიღება-ჩაბარების №1-11 აქტებით დადგინდა, რომ ვ. გ-მა 2008 წლის 20 სექტემბრიდან 2011 წლის 1 სექტემბრამდე შპს „თ-ის“ მომსახურებაში გადაიხადა მთლიანობაში 35220 ლარი.

საქმეში წარმოდგენილი ი.მ. დ. რ-ის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, ვ. გ-ის მიერ შეძენილი წყლის დღიური ოდენობა, 8.2 ლიტრი იყო აუცილებლობით განპირობებული. მომხმარებლის მიერ გადახდილი წყლის ღირებულება სრულ შესაბამისობაში იყო სასმელი წყლის საბაზრო ფასთან ტრანსპორტირების გათვალისწინებით.

სააპელაციო სასამართლო გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოება იმის შესახებ, რომ ვ. გ-ის მფლობელობაში არსებულ საიჯარო ქონებას არ მიეწოდებოდა წყალი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ სასამართლომ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგად უნდა დაასაბუთოს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტების არსებობა-არარსებობის საკითხი. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლიობაში, ურთიერთშეჯერებით და მხოლოდ ამის შემდეგ ღებულობს დასკვნას საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების არსებობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასმელი და საყოფაცხოვრებო წყლის მიმწოდებელთა საქმიანობა (ქ. თბილისის მასშტაბით) წარმოადგენს სანებართვო საქმიანობას, მის უზრუნველყოფას აწარმოებს კერძო საწარმო, რომლის საქმიანობა რეგულირდება კანონმდებლობითა და საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 26 ნოემბრის №32 დადგენილების საფუძველზე. აღნიშნული დადგენილებით დამტკიცდა სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესები. აღნიშნული წესების 4.1 მუხლის შესაბამისად, მიმწოდებელი ვალდებულია, აბონენტად დაარეგისტრიროს ის პირი, რომელიც ამ წესების შესაბამისად, სასმელი წყლით მომარაგებისას სარგებლობს (ან ისარგებლებს) მისი მომსახურებით. 4.3 მუხლის შესაბამისად, პირმა, რომელსაც სურს მიიღოს და მოიხმაროს სასმელი წყალი, აბონენტად რეგისტრაციის მიზნით, განაცხადით უნდა მიმართოს შესაბამის მიმწოდებელს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ წყლის მომხმარებელს ზემოაღნიშნული წესის შესაბამისად, ეკისრება ვალდებულება დარეგისტრირდეს აბონენტად. აბონენტის რეგისტრაციის ფაქტი უტყუარად ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ კონკრეტული ობიექტი წარმოადგენს წყლის მომხმარებელს.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარდგენილი შპს „ჯ. უ. ე. ფ-ის“ კომერციული დირექტორის მოადგილის 2011 წლის 5 სექტემბრის წერილით დადგინდა, რომ ქ.თბილისში, დ-ის ქ.№2-ში აბონენტი არ იყო დაფიქსირებული. საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, წყალმომარაგების ქსელზე უნებართვოდ მიერთება. ზემოაღნიშნული მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ ობიექტს არ მიეწოდებოდა წყალი. საიჯარო ქონებისათვის წყლის მიუწოდებლობის ფაქტი ასევე დადასტურდა ვალ ირელის 2011 წლის 31 მაისის პასუხით ვ. გ-ის მოთხოვნაზე უზრუნველეყო წყლის მიწოდება ობიექტისათვის. საწინააღმდეგოს დადასტურება მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა, რომლის რეალიზება მხარეს არ განუხორციელებია.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარდგენილი აბონენტის ბრუნვის ისტორიიდან ამონარიდით და შპს ,,ჯ. უ. ე. ფ-ის“ 2009 წლის 5 აგვისტოს აქტით არ დგინდებოდა ობიექტისათვის წყლის მიწოდების ფაქტობრივი გარემოება, ვინაიდან წარდგენილი დოკუმენტები შედგენილი იყო სხვა ობიექტის, ამხანაგობა ,,დ. 2“–ის მიმართ.

სააპელაციო სასამართლომ, დავის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილებით, 532–ე, 535-ე მუხლით და განმარტა, რომ გასაქირავებელი ნივთის თვისებები, ხელშეკრულებით უნდა იყოს დათქმული. თუ ხელშეკრულებით ეს თვისებები დათქმული არ არის, მაშინ ნივთის მდგომარეობა განისაზღვრება მისი დანიშნულებით, ან გამომდინარეობს ამ ნივთის მიზნობრივი დანიშნულებიდან, რისთვისაც მოცემული ნივთი ჩვეულებრივ გამოიყენება. თუ ნივთი აკმაყოფილებს ამ პირობებს, იგი ჩაითვლება ვარგისად ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საქმიანობისათვის ან ჩვეულებრივი გამოყენებისათვის და მიიჩნევა ნივთობრივად უნაკლოდ.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგინდა, რომ საიჯარო ქონებას წყალი არ მიეწოდებოდა. ასევე დადგინდა, რომ საიჯაქო ქონება წარმოადგენდა კომერციულ ფართს და მისი გამოყენება დამქირავებლის მიერ ხდებოდა დანიშნულებისამებრ, კომერციული მიზნებისათვის, კერძოდ, დამქირავებელი იჯარით აღებულ ფართში ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ საიჯარო ფართი იყო ნივთობრივად ნაკლის მქონე და დაეთანხმება ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, კერძოდ, საიჯარო ფართის სრულფასოვნად გამოყენებისათვის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს მისი კომუნიკაციებით აღჭურვა და წყლის მიწოდების უზრუნველყოფა, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ დადასტურდა.

სამოქალაქო კოდექსის 537-ე 1-ლი ნაწილის თანახმად, თუ ნაკლი, რომელიც ნივთის ვარგისიანობას ამცირებს, ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის არსებობს ან შემდგომში აღმოჩნდება იმ გარემოებათა გამო, რაზედაც გამქირავებელი პასუხს აგებს, ან, თუ გამქირავებელი ნაკლის გამოსწორებას დააყოვნებს, დამქირავებელს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება ისე, რომ არ ეკარგება ქირის შემცირების მოთხოვნის უფლება. საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 26 ნოემბრის №32 დადგენილებით დამტკიცებული სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესების 4.3 მუხლის თანახმად, პირმა, რომელსაც სურს მიიღოს ან მოიხმაროს სასმელი წყალი, აბონენტად რეგისტრაციის მიზნით, განცხადებით უნდა მიმართოს შესაბამის მიმწოდებელს. 4.4 მუხლის თანახმად საცხოვრებელი ბინის, საწარმოს ან სხვა ობიექტის მესაკუთრის შეცვლის შემთხვევაში, ახალი მესაკუთრე ვალდებულია, საკუთრების დამადასტურებელ დოკუმენტაციასთან ერთად წარმოადგინოს ამ მუხლით გათვალისწინებული განაცხადი შესაბამის მიმწოდებელთან. ამავე წესების 4.5 მუხლის თანახმად პირს, მის მიერ უძრავი ქონების დროებით სარგებლობის შემთხვევაში, ამ უძრავი ქონების მესაკუთრის წერილობითი თანხმობის შემთხვევაში, უფლება აქვს, მოითხოვოს აბონენტად რეგისტრაცია, ხოლო მიმწოდებელი ვალდებულია, ამ მისამართზე დაარეგისტრიროს იგი აბონენტად. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აანაზღაუროს ეს ზიანი. სამოქალაქო კოდექსის 572-ე მუხლის თანახმად თუ გამქირავებელი გაქირავებულ ნივთს მესამე პირზე გაასხვისებს დამქირავებლისათვის მისი გადაცემის შემდეგ, შემძენი იკავებს გამქირავებლის ადგილს და მასზე გადადის ქირავნობის ურთიერთობიდან გამომდინარე უფლებები და მოვალეობები.

საქმეზე დადგინდა, რომ ვ. ი-მა უძრავი ქონების ½ ნაწილი შეიძინა 2010 წლის 17 მარტს, ხოლო ½ – 2010 წლის 27 აპრილს. ზემოაღნიშნული ნორმის შესაბამისად, მასზე გადავიდა ქირავნობით გათვალისწინებული ვალდებულებები. დადგინდა, რომ ვ. ი-სათვის ცნობილი იყო ნივთის ნაკლის შესახებ. ამდენად, მის ვალდებულებას წარმოადგენდა აღმოეფხვრა ნივთის ნაკლი. დადგინდა, რომ ვ. ი-მა არ შეასრულა ვალდებულება, გამოესწორებინა ნივთის ნაკლი, რაც შესაძლებელი იყო შპს ,,ჯ. უ. ე. ფ-სათვის“ მიმართვის გზით აბონენტად რეგისტრაციის მოთხოვნით. დადგენდა, რომ საიჯარო ფართში სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების მიზნებისათვის, მოსარჩელემ შეიძინა სასმელი წყალი.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა ვალ ირელის მართლსაწინააღმდეგო უმოქმედობას, მოსარჩელისათვის მიყენებულ მატერიალურ ზიანს, მიზეზობრივ კავშირს უმოქმედობასა და დამდგარ შედეგს შორის. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დაზარალებულს უფლება აქვს მოითხოვოს ზიანი.

სასამართლომ განმარტა, რომ დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობა ეკისრება იმ პირს, რომლის მოქმედებამ თუ უმოქმედობამაც გამოიწვია ზიანი, ანუ უშუალოდ ზიანის მიმყენებულ პირს. კონკრეტულ შემთხვევაში, ვ. ი-ი პასუხს არ აგებდა წინა მესაკუთრის (ი. და ლ. გ-ების) უმოქმედობით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზაინისათვის. ვ. ი-ის პასუხისმგებლობა 2010 წლის 17 მარტიდან 2010 წლის 27 აპრილამდე უნდა განსაზღვრულიყო უძრავ ქონებაში მისი წილის (1/2 ნაწილი) პროპორციულად, ხოლო 2010 წლის 27 აპრილიდან სრულად, რაც შეადგენდა 12915.28 ლარს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აბონენტად რეგისტრაციისათვის მომხმარებელს ევალება აბონენტად რეგისტრაციამდე საჭირო პროცედურებისა და ღონისძიებების განხორციელება. შესაბამისად, სასამართლომ არამიზანშეწონილად მიიჩნია საიჯარო ფართში ნაკლის აღმოფხვრისათვის მოპასუხისათვის განესაზღვრა კონკრეტული ვადა.

აპელანტი სარჩელის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით სააპელაციო საჩივარში მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ვ. გ-ს იჯარით გადაეცა ფართი ქვეიჯარის უფლების გარეშე, ხოლო მან უკანონოდ მოახდინა შენობის მესამე პირებისათვის გადაცემა. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლო განმარტავს შემდეგი:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე–4 მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. 380-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა.

საქმეზე დადგინდა, რომ მოპასუხეს ქვეიჯარის შესახებ არ მიუთითებია პირველი ინსტანციის სასამართლოში და აღნიშნულზე მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში აღნიშნა. მხარე საპროცესო კანონმდებლობით შეზღუდულია მიუთითოს ახალი ფაქტებისა და მტკიცებულებების შესახებ ზემდგომ ინსტანციებში. ამდენად, მითითებული საკითხი მხარეს უნდა დაეყენებინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში და მასზე მითითება პირველად სააპელაციო სასამართლოში დაუშვებელი იყო (ტომი 2, ს.ფ. 99-113, 131-135).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. გ-მა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლითაც მოპასუხე ვ. ი-ს დაეკისრება მოსარჩელის ნივთის ნაკლის გამო მიყენებული ზიანის, 35200 ლარის ანაზღაურება, მასვე დაეკისრება მოსარჩელის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯების (სახლმწიფო ბაჟი, საადვოკატო მომსახურების ღირებულება) – მთლიანობაში 4171 ლარის გადახდა.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო საჩივარი ემყარებოდა მხოლოდ ორ ფაქტობრივ უსწორობას: აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის ფაქტი, რომ ვ. გ-ის მფლობელობაში არსებულ ვ. ი-ის კუთვნილ ქონებას არ მიეწოდებოდა წყალი მისი ქირავნობის მომენტიდან დღემდე. ამასთან, აპელანტის შეხედულებით, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა დადგენილად, რომ ვ. გ-ის მიერ წყლის შეძენა განპირობებული იყო აუცილებლობით. სააპელაციო სასამართლოს, აპელანტის მიერ სადავოდ გამხდარი არც ერთი ფაქტობრივი გარემოება არ გაუზიარებია, იგი გასცდა აპელანტის მოთხოვნის ფარგლებს და ამ უკანასკნელს მიაკუთვნა ის, რაც არ მოუთხოვია. არ სააპელაციო საჩივრით და არ შემდგომ სასამართლო სხდომებზე ვ. ი-ს სადავოდ არ გაუხდია მის მიერ საიჯარო ქონების შეძენამდე საიჯარო ქონების ნაკლის გამო ვ. გ-ისათვის მიყენებული ზიანის ღირებულების მისთვის დაკისრების მართლზომიერების საკითხი.

კასატორის მითითებით სარჩელში, აგრეთვე, საქმის როგორც პირველი, ისე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში განხილვისას ხაზგასმულია, რომ ვ. ი-მა საიჯარო ქონების გაქირავების მომენტიდან საიჯარო ობიექტის მის მიერ შეძენამდე და შეძენის მომენტშიც იცოდა, რომ ობიექტს წყალი არ მიეწოდებოდა. მან ობიექტი დედის – ი. გ-ის და დის – ლ. გ-ისაგან შეიძინა იმ მიზნით, რომ აცდენოდა იმ სამართლებრივ შედეგებს, რაც გამოწვეული იყო დასახელებული წინა მესაკუთრეების მიერ წყლის მიუწოდებლობით. მიუხედავად ამისა, მან ობიექტი ოჯახის წევრებისაგან შეიძინა იმ ნაკლით, რაც ობიექტს გააჩნდა. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 490-ე მუხლიდან გამომდინარე, მოპასუხემ მიიღო ნაკლის მქონე ნივთი. იმის გამო, რომ ამავე კოდექსის 491-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად მან არ მოითხოვა ხელშეკრულების მოშლა ნივთის ნაკლის გამო, 572-ე მუხლის საფუძველზენ მასზე გადადის ის მოვალეობაც (საუბარია ნივთის ნაკლის გამო ზიანის ანაზღაურების მოვალეობაზე), რაც ნივთს შეძენის მომენტში (2010 წლის მარტი-აპრილი) გააჩნდა (ტომი 2, ს.ფ. 118-126).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აგრეთვე ვ. ი-მა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ, კერძოდ, იმ ნაწილში გაუქმებას, რომლითაც ვ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და გაუქმებულ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებას.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

სასამართლო გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული იმ ნაწილში, რომლითაც სააპელაციო სასამართლომ ახალ ფაქტებზე მითითებად ჩათვალა აპელანტის განცხადება იჯარით აღებული ობიექტის ქვეიჯარით გაცემაზე ვ. გ-ის უფლების არქონის შეასახებ. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხეს ქვეიჯარის თაობაზე არ მიუთითებია პირველი ინსტანციის სასამართლოში და რომ აღნიშნულზე მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში განაცხადა. სააპელაციო სასამართლოს არ გაუთვალისწიენბია აპელანტის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო ვალდებული იყო ემსჯელა წყლის საჭიროებიდან გამომდინარე შესყიდვაზე, თუნდაც მოპასუხეს ამაზე არ მიეთითებინა, რამდენადაც ფაქტის თაობაზე მითითება გაკეთებული ჰქონდა მოსარჩელეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომელზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნასა თუ შესაგებელს. მტკიცების ტვირთის ამ ზოგადი განაწილების პრინციპის გათვალისწინებით ვ. გ-ი ვალდებული იყო დაემტკიცებინა, რომ წყლის შესყიდვას ახორციელებდა საჭიროებიდან გამომდინარე. წარდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსამართლე დაასკვნიდა, რომ მოიჯარე იყო ვ. გ-ი და არა შპს „ლ. ჰ-ი“, რომ ვ. გ-ს ფართის ქვეიჯარით გაცემის უფლება არ გააჩნდა, რომ მას არამართლზომიერად რამდენი პიროვნებაც არ უნდა შეეშვა ობიექტში, მათთვის წყლის თუ კვების პროდუქტების შესყიდვა ვერ მოემსახურებოდა მართლზომიერ მიზანს.

სასამართლომ გაითვალისწინა მხარის ახსნა-განმარტება, რომ დღეის მდგომარეობით ხსენებულ შენობაში განთავსებულია შპს „ლ. ჰ-ი“ და ამის საფუძველზე დაადგინა, რომ ვ. გ-ი იჯარით აღებულ ფართში ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას, რის საფუძველზეც აღნიშნულ უძრავ ქონებაში დასაქმებულია რამდენიმე ადამიანი. რათქმაუნდა ვ. გ-ი სამეწარმეო საქმიანობას ეწევა იჯარით აღებულ ფართში, მაგრამ მისი სამეწარმეო საქმიანობა გამოიხატება იმაში, რომ მას ქვეიჯარით აქვს აღებული ფართი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, საიდანაც იღებს შემოსავალს. ის ფაქტი, რომ ვ. გ-ს თავისი სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების შედეგად დასაქმებული ჰყავს ობიექტში რამდენიმე პიროვნება, მტკიცებულებათა არასაფუძვლიანი შეფასების შედეგია, ვინაიდან მტკიცებულებები მიუთითებენ იმაზე, რომ ვ. გ-ს არ ჰქონდა ფართის ქვეიჯარით გაცემის უფლება. შესაბამისად, ამ უკანასკნელს არც წყლის შესყიდვის პირადი საჭიროება არ შეიძლებოდა ჰქონოდა. მას სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებაში (ფართის ქვეიჯარით გაცემაში) უწყლობა ხელს არ უშლიდა (წყალი შენობას მართლაც გააჩნდა იჯარის ხელშეკრულების დადების დღიდან. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა სააპელაციო სასამართლოში ახალ ფაქტზე მითითების შესახებ დაუსაბუთებელია.

კასატორი არ უარყოფს, რომ მეიჯარე ვალდებულია მოიჯარეს გადასცეს ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო ნივთი და რომ ეს ვალდებულება გადადის ახალ შემძენზეც, მაგრამ იგი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია შემძენზე ამ ვალდებულების გადასვლის დროს, იმას, თუ როდის უნდა შეესრულებინა მოიჯარეს მის მიერ ქირის გადახდის ვალდებულება. როგორც საქმეში არსებული მტკიცებულებით ირკვეოდა, პირველი წერილი, რომელიც ვ. გ-ს ჰქონდა გაგზავნილი რომელიმე მეიჯარისათვის, დათარიღებულია 2010 წლის 18 მაისით. სასამართლომ დასახელებულ წერილზე დაყრდნობით დაასკვნა, რომ ვ. ი-მა იცოდა ქონების ნაკლის შესახებ, თუმცა პირველი ინსტანციის სასამართლო არ დაინტერესებულა, თუ როდიდან იცოდა მან ქონების ნაკლის შესახებ.

ვ. ი-ს ნაკლის აღმოფხვრის ვალდებულება წარმოეშვა იმ დროიდან, როდესაც მისთვის ცნობილი გახდა, რომ საიჯარო ობიექტს წყალი არ მიეწოდებოდა. რაც შეეხება ქირის გადახდის ვალდებულებას, აღნიშნული ვალდებულება ბევრად უსწრებდა წინ ნაკლის აღმოფხვრის ვალდებულებას, ვინაიდან ვ. ი-ი შენობის მესაკუთრე გახდა 2010 წლის 27 აპრილიდან, ხოლო საიჯარო ქირა, როგორც ვ. გ-მა არაერთხელ აღნიშნა, უნდა გადახდილიყო ყოველი თვის დასაწყისში, ე.ი. 2010 წლის 5 მაისამდე ვ. ი-ს უნდა მიეღო იჯარის თანხა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. გ-ისა და ვ. ი-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. გ-ისა და ვ. ი-ის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან ვ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორ ვ. გ-ს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1115 ლარი) 70% – 780.5 ლარი. საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 5 ივლისის განჩინებით კასატორ ვ. ი-ს გადაუვადდა საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა. შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე მას უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (771.633 ლარი) 30%-ის – 231.4899 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ვ. ი-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად;

3. კასატორ ვ. გ-ს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1115 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 16 მაისი, სალაროს შემოსავლის ორდერი № 5148270, ანგარიში: სს ბანკი „რესპუბლიკა“, ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 70% – 780.5 ლარი სს ბანკი „რესპუბლიკის“ მეშვეობით;

4. ვ. ი-ს დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 ივლისის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (771.633 ლარი) 30%-ის – 231.4899 ლარის გადახდა;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე