საქმე №ას-930-873-2012 10 სექტემბერი, 2012 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი - ა. მ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე - მ. ქ-ა
მოპასუხეები - მ. კ-ე, ჯ. თ-ე, კ. დ-ი, რ. ხ-ე, ა. ფ-ე, დ. კ-ე
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 მაისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. ქ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. კ-ისა და პოლიტიკური გაერთიანება „ხ. პ-ის“ მიმართ დელიქტის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: მ.ქ-ა არის ქ.თბილისში, ვ. ფ-ს #52-ში, პირველ სართულზე მდებარე მზა ტანსაცმლის მაღაზია „თ. ს-ის“ მესაკუთრე. 2007 წლის 9 ივნისს მაღაზიის გაღების დროს აღმოჩნდა, რომ მაღაზიის მთელი ფართობი წყლით იყო დაფარული. მიყენებული ზიანის დადგენისა და მისი დაფიქსირების მიზნით მოსარჩელემ გადაიღო დაზიანებული ქონების ფოტოსურათები და მოიწვია დამოუკიდებელი აუდიტი, რომელმაც შეაფასა წყლის ჩამოშვებით მიყენებული ზიანი. აუდიტის დასკვნაში დეტალურად არის დაანგარიშებული სავარაუდო ზარალის ოდენობა, რაც 33 918 ლარს შეადგენს. ფართი, რომელშიც განთავსებულია პოლიტიკური გაერთიანება „ხ. პ-ის“ ოფისი, ეკუთვნის მ. კ-ს.
მ. კ-მ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ქ.თბილისში, ვ.-ფ-ს გამზირზე მდებარე ბინა #2 და #4 ქირავნობის ხელშეკრულებით პირდაპირი მფლობელობით გადაცემული ჰქონდათ ს. პ-ის საინიციატივო ჯგუფს და ნივთზე ფაქტობრივ ბატონობას ზიანის მიყენების მომენტში ისინი ახორციელებდნენ. აღნიშნული გამორიცხავს მ.კ-ის ბრალს დამდგარ ზიანში.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. ქ-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა, მ.კ-ს მის სასარგებლოდ 33918 ლარის გადახდა დაეკისრა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 28 ნოემბრის განჩინებით მ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. ქ-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ა. მ-ს მ. ქ-ს სასარგებლოდ დაეკისრა საწარმოო ფართის დაზიანებით მიყენებული ზიანის (სარემონტო სამუშაოების) 11 490 ლარის ანაზღაურება. ა. მ-ს მ. ქ-ს სასარგებლოდ დაეკისრა სარეალიზაციო საქონლის დაზიანებით მიყენებული ზიანის - 16 875 ლარის ანაზღაურება. დანარჩენ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდა. ამავე გადაწყვეტილებით მ. ქ-ს უარი ეთქვა მ. კ-ის, ჯ. თ-ის, კ. დ-ის, რ. ხ-ის, ა. ფ-ის, დ. კ-ის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ქ-მ და ა. მ-მა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 11 მაისის განჩინებით ა.მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო: მოცემულ შემთხვევაში, პალატის განხილვის საგანს წარმოადგენდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მ. ქ-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა და ა. მ-ს მ. ქ-ს სასარგებლოდ დაეკისრა საწარმოო ფართის დაზიანებით მიყენებული ზიანის (სარემონტო სამუშაოები) 11 490 ლარისა და სარეალიზაციო საქონლის დაზიანებით მიყენებული ზიანის - 16 875 ლარის ანაზღაურება. დავის ამ ნაწილში პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მ. ქ-ა არის ქ.თბილისში, ვ.-ფ-ს N52-ში არსებული უძრავი ქონებისა და იქ განთავსებული სავაჭრო ობიექტის მესაკუთრე. მითითებული უძრავი ქონების ზემოთ მდებარე ბინა #2 და #3 საკუთრების უფლებით ეკუთვნის მ. კ-ს. მ. კ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება 2007 წლის გაზაფხულის შემდეგ იმავე წლის სექტემბრამდე ა. მ-ს ჰქონდა დაქირავებული. ა. მ-ი აღიარებს, რომ მან პირადად დაიქირავა უძრავი ნივთი, თვითონ იხდიდა ქირას და ქირავნობის ხელშეკრულების დადების დროს იგი სხვა პირების სახელით არ მოქმედებდა. 2007 წლის 9 ივნისს მ. ქ-ს კუთვნილ უძრავ ქონებაში, მ. კ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებიდან ჩამოვიდა წყალი, რომელმაც დააზიანა მ. ქ-ს საკუთრებაში არსებული ფართი და იქ განთავსებული საქონელი. მოსარჩელის უძრავ ქონებაში წყლის ჩამოდენის მიზეზი გახდა მ. კ-ის ბინაში არსებულ ტუალეტში უნიტაზის წყლის ავზის უკანა რეზინის მილის დაზიანება.
ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 29.06.2011 წლის N 009979–2011/03 დასკვნის საფუძველზე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. კ-ის საცხოვრებელ ბინაში განთავსებულ ტუალეტში, უნიტაზის წყლის ავზის უკანა რეზინის მილის დაზიანების აღმოფხვრა მიმდინარე რემონტის კატეგორიას განეკუთვნება. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ა. მ-ის მიერ დაქირავებული ბინიდან წყლის ჩადინებით მოსარჩელის კუთვნილ კომერციულ ფართს 11 490 ლარის ზიანი მიადგა, ხოლო სარეალიზაციო საქონლის დაზიანებით გამოწვეულმა ზიანმა 16 875 ლარი შეადგინა. პალატამ მიუთითა, რომ აპელანტს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-103-ე მუხლების შესაბამისად, სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რაც გამორიცხავდა მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენებაში მის ბრალეულობას.
პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის განხილვისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 115-ე, 155-ე, 219-ე, 316-ე, 317-ე, 408-ე, 409-ე, 531-ე, 532-ე, 548-ე, 575-ე, 992-ე მუხლები, კერძოდ: მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა დელიქტური ვალდებულება, რომლის განსაზღვრება მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლში. ამ ნორმის მიხედვით, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. სადავო პერიოდში მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 219-ე მუხლის თანახმად, ბინის მესაკუთრე მოვალეა ისეთ მდგომარეობაში შეინარჩუნოს და იმდაგვარად გამოიყენოს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული შენობის ნაწილები, აგრეთვე, საერთო საკუთრება, რომ ამით არ შეილახოს მესაკუთრეთა ერთად ცხოვრების წესები და არ მიადგეთ მათ ზიანი. სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის შესაბამისად კი, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. სამოქალაქო კოდექსის 531-ე მუხლის თანახმად, ქირავნობის ხელშეკრულებით გამქირავებელი მოვალეა დამქირავებელს სარგებლობაში გადასცეს ნივთი განსაზღვრული ვადით. დამქირავებელი მოვალეა გამქირავებელს გადაუხადოს დათქმული ქირა. ხოლო ამავე კოდექსის კოდექსის 532-ე მუხლის მიხედვით, გამქირავებელი მოვალეა, გადასცეს დამქირავებელს გაქირავებული ნივთი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სარგებლობისათვის ვარგის მდგომარეობაში და ქირავნობის მთელი დროის განმავლობაში შეინარჩუნოს ნივთის ეს მდგომარეობა. სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის თანახმად, მფლობელობა წარმოიშობა ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის ნებითი მოპოვებით. ამავე კოდექსის 575-ე მუხლით, დამქირავებელს უფლება აქვს დაიცვას თავისი მფლობელობა ყოველი დამრღვევისაგან, მათ შორის, მესაკუთრისაგანაც. სამოქალაქო კოდექსის 548-ე მუხლის თანახმად კი, მიმდინარე რემონტის ჩატარება, ჩვეულებრივ, ევალება დამქირავებელს. მას არა აქვს საცხოვრებელი სადგომის გადაკეთების ან რეკონსტრუქციის უფლება გამქირავებლის თანხმობის გარეშე. დამქირავებელი მოვალეა, ეს სამუშაოები შეასრულოს საკუთარი ხარჯებით. გამქირავებელს შეუძლია, მოითხოვოს იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც გამოწვეულია დამქირავებლის მიერ ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მოვალეობების შეუსრულებლობით.
საქმეში არსებული ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საექსპერტო დასკვნით დასტურდება, რომ მ. კ-ის ბინაში განთავსებულ ტუალეტში, უნიტაზის წყლის ავზის უკანა რეზინის მილის დაზიანების აღმოფხვრა განეკუთვნება მიმდინარე რემონტის კატეგორიას. ამასთან, მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა გამქირავებლის ვალდებულებას – გაეწია მიმდინარე რემონტის ხარჯები. ამ გარემოებით დასტურდება, რომ დაზიანებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება დამქირავებელს. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 409-ე მუხლის მიხედვით კი, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება, მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.
პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ სხვა სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაში ასახულ ფაქტს პრეიუდიციული მნიშვნელობა გააჩნია მოცემული საქმის მიმართ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის ,,ბ’’ პუნქტის მიხედვით, „მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც, თუმცა, ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია: ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ“. მოცემულ შემთხვევაში აპელანტი პრეიუდიციულ მნიშვნელობას ანიჭებს იმ სამოქალაქო საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტს, რომელშიც სხვა მხარები მონაწილეობდნენ. ეს გარემოება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106–ე მუხლის მიხედვით, არ წარმოადგენს პრეიუდიციას. პალატამ ასევე არ გაიზიარა საჩივრის მითითება, რომ მოცემულ საქმეზე გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სამოქალაქო კოდექსის მე–1000 მუხლი, რადგან ამ მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევა განსახილველ საქმეში არ არსებობს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 მაისის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ა. მ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რის შედეგადაც უსაფუძვლოდ მიიჩნია დადგენილად, რომ ზიანის გამომწვევი ონკანის დაზიანება მიეკუთვნებოდა მიმდინარე სარემონტო სამუშაოებს. სინამდვილეში ზიანის გამომწვევი მიზეზი იყო ტუალეტის, კერძოდ, უნიტაზისა ცენტრალური მილის დამაკავშირებელი წყლის მილი, რომელიც შეკეთებას არ საჭიროებდა და ფუნქციონირებდა გამართულად. ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილი ვერ იქნა მილის დაზიანების უშუალო მიზეზი. ამასთან, სასამართლომ არ გაიზიარა საქმეში არსებული ფაქტების შესახებ სხვა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რაც, კანონის თანახმად, წარმოადგენს პრეიუდიციას და, რომლის მიხედვითაც, მოპასუხე არ აგებს პასუხს დამდგარ შედეგზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, იგი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.
მოცემული დავის საგანია დელიქტის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. კასატორი სადავოდ ხდის სამოქალაქო კოდექსის 548-ე მუხლის გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლო პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.
სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ა. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს ლ. კ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1482.55 ლარის, 70% – 1037.79 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
ა. მ-ს დაუბრუნდეს ლ. კ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1482.55 ლარის, 70% – 1037.79 ლარი (2012 წლის 6 ივლისი, საგადასახადო დავალება #1).
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. კვანტალიანი
მოსამართლეები: ვ.როინიშვილი
თ.თოდრია
