№ას-977-918-2012 27 სექტემბერი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ.ბ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ც. ბ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 მაისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დადგენა და სამკვიდრო ქონების ½ წილზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ბ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ც. ბ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა ქ. თბილისში, სოფ. დ-ში მდებარე გ. ბ-ის სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დადგენა და 1/2 წილზე მესაკუთრედ ცნობა.

მოპასუხე ც. ბ-მ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მ. ბ-მ გაუშვა სამკვიდრო ქონების მიღების ექვსთვიანი ვადა და მისი მოთხოვნა სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებულად ცნობის შესახებ უსაფუძვლოა. ამასთან, ც. ბ-მ აღნიშნა, რომ მამის - გ. ბ-ის გარდაცვალების მომენტისათვის სადავო უძრავი ქონება ამ უკანასკნელის სახელზე არ ყოფილა აღრიცხული და ც. ბ-მ, როგორც საკომლო მეურნეობის (ქონების) ერთადერთმა მესაკუთრემ, თავის სახელზე კანონიერად დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში ქ. თბილისში, სოფ. დ-ში მდებარე უძრავი ქონება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. ბ-ის სარჩელი ც. ბ-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 მარტის განჩინება №3129 სარჩელის აღძვრამდე სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ, რომლითაც ყადაღა დაედო ც. ბ-ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას, მდებარე: ქ. თბილისი, სოფ. დ-ში (ზონა - თბილისი 01, სექტორი - .., კვარტალი .., ნაკვეთი ..), დაზუსტებული ფართობი: 153,00 კვ.მ., მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი №...;

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 მაისის განჩინებით მ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტ მ. ბ-ის განმარტება მასზე, რომ მან ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის, აწ გარდაცვლილი გ. ბ-ის დანაშთი ქონება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტიურად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, აგრეთვე როდესაც იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ. პალატის განმარტებით, იმისათვის, რომ აღნიშნული ნორმით დარეგულირდეს განსახილველი ურთიერთობა, სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის განმავლობაში მემკვიდრე ფაქტობრივად უნდა დაეუფლოს ქონებას ან მართოს იგი. მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტი (მოსარჩელე) მამის აწ გარდაცვლილი გ. ბ-ის სამკვიდროს მიღების ფაქტის დასადასტურებელად უთითებს ა) მის ახსნა-განმარტებაზე და ბ) მოწმეთა ჩვენებებზე.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე მუხლების საფუძველზე, სადავო გარემოების (სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობის ფაქტის) დამადასტურებელ უტყუარ მტკიცებულებად, მაშინ როდესაც მოდავე მხარე უარყოფდა ამ ფაქტს, არ გაიზიარა მოსარჩელის ახსნა-განმარტება, ვინაიდან, იგი თავად წარმოადგენდა პროცესის მონაწილეს და უშუალოდ იყო დაინტერესებული საქმის შედეგით. ამიტომ, მარტოოდენ მხარის ახსნა-განმარტება სხვა მტკიცებულებების გარეშე (თუნდაც კომუნალური გადასახადის ქვითრების, ან სხვა რაიმე ნივთის დაუფლების შესახებ მტკიცებულების არ არსებობისას) სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობის ფაქტის დადასტურებისათვის ვერ გამოდგება.

რაც შეეხება სასამართლოს სხდომაზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებს, პალატის შეხედულებით, მათ ვერ დაადასტურეს მ. ბ-ის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობის ფაქტი. მოწმეების ჩვენებიდან პალატის მოსაზრებით, ცალსახად შეუძლებელი იყო იმ დასკვნის გაკეთება, რომ მამკვიდრებლის - გ. ბ-ის გარდაცვალების შემდეგ, მარიამ ბროლაძე ცხოვრობდა სადაო სამკვიდრო ბინაში და ფაქტობრივად იყო მას დაუფლებული. თავად აღნიშნული მოწმეების განმარტებებიდანაც არ ირკვევა ის გარემოება, რომ მ. ბ-ე მამის გარდაცვალებიდან გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდა სადაო ბინაში, ამ უკანასკნელთა განმარტება მხოლოდ ვარაუდს ეყრდნობოდა. სადავო გარემოების დასადასტურებლად კი საკმარისი არ არის მხოლოდ მოწმეთა ისეთი ჩვენებები, რომლებიც მიუთითებს მარტოოდენ მათ ვარაუდზე, ფაქტების აღქმასა და მოვლენებზე. მოწმეთა ჩვენებების გაზიარებისათვის აუცილებელია, რომ ისინი მიუთითებდნენ იმ ფაქტის უშუალოდ ცოდნასა და თვისებებზე, რაზეც მოსარჩელე უშუალოდ ამყარებს თავის მოთხოვნას. ამასთან, მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი მოწმეთა ჩვენებებიდან, რომლებიც ცხოვრობდნენ სადაო უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისში, სოფ. დ-ში, მეზობლად, დასტურდება ის ფაქტი, რომ მამის გარდაცვალებისას სადაო უძრავ ქონებას ფაქტობრივად დაეუფლა ც. ბ-ე, რომელიც იხდის კომუნალურ გადასახადებს და ყოველდღიურ ურთიერთობას ახორციელებს მეზობლად მცხოვრებ პირებთან.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა აპელანტის განმარტებაზე, რომ მის მიერ აწ. გარდაცვლილი მამის გ. ბ-ის სამკვიდროს ფაქტობრივად ფლობის ფაქტს ასევე ადასტურებდა ის გარემოება, რომ მამის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, კერძოდ, მამის გარდაცვალების შემდეგ მამის სამკვიდროდან წაიღო მაცივარი, გასაღები, მაგიდა სკამებით, სამკაული, რაც მოწმობს იმას, რომ მ. ბ-მ მთლიანად მიიღო მამის სამკვიდრო, რასაც იგი ადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი ფოტოსურათით და სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმის (ი. ო-ის) ჩვენებით, რაც პალატამ არ გაიზიარა, ვინაიდან, ფოტოსურათებით ასახული ნივთებით: მაცივარი ,,დნეპრი’’, გასაღები, მაგიდა სკამებით, სამკაული, არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ აღნიშნული ნივთები ეკუთვნოდა აწ გარდაცვლილი გ. ბ-ის ოჯახს და წამოღებული იყო სადაო ბინიდან. ამასთან, მოწინააღმდეგე მხარის (მოპასუხის) მიერ წარმოდგენილი ფოტოსურათებით დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ მაცივარი ,,დნეპრი’’ და მაგიდა სკამები ისევ დგას მამკვიდრებლის ოჯახში და იმყოფება მოპასუხეთა მფლობელობასა და სარგებლობაში.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნულთან მიმართებაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად აღნიშნა, რომ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მოწმეთა ჩვენებებით ვერ დადგინდა გარემოებები სამკვიდროს ფლობის ფაქტთან დაკავშირებით, რაც სარწმუნო და დამაჯერებელი გახდებოდა. ამასთან, მოსარჩელე მხარის მოწმეთა ჩვენებები ეწინააღმდეგებოდა მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილ მოწმეთა ჩვენებებს, რომლებიც უშუალოდ ცხოვრობდნენ და ყოველდღიურად ურთიერთობდნენ გ. ბ-ის ოჯახთან მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე და გარდაცვალების შემდეგაც.

რაც შეეხება მ. ბ-ის შვილის - ნ. მ-ის ცხოვრების ფაქტს სამკვიდრო ქონებაში გ. ბ-ის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის პერიოდში და ნ. მ-ის მეშვეობით მ. ბ-ის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს დაუფლებას, პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 1998 წლის 26 დეკემბრის ხელშეკრულების თანახამად, (ტ.1.ს.ფ.134) მ. ბ-ს გადაეცა საქსმმესკი–ს ორგანოს კუთვნილი საცხოვრებელი სახლი მდებარე სოფ.დ-ი, ი-ის 36 ბინიან საცხოვრებელ სახლში. საქმეზე დადგენილი ფქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ ნ. მ-ი მართალია ჩამოდიოდა სოფელ დ-ში, თუმცა ის არ რჩებოდა ბაბუის სახლში და სწავლის პერიოდში მათთან მხოლოდ სტუმრად მიდიოდა. ცხოვრებით კი ზემოხსენებულ ბინაში ცხოვრობდა. საწინააღმდეგო მტკიცებულებების წარმოდგენა კი აპლენტმა ვერ შეძლო. ამდენად, ის გარემოებაც, რომ მ. ბ-ე შვილის ნ. მ-ის საშუალებით დაეუფლა სამკვიდრო ქონებას ფაქტობრივი გარემოებებით არ დგინდება.

ზერმოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ მოტივით, რომ უსაფუძვლო და უკანონო იყო სასამართლოს მითითება, რომ თითქოსდა მ. ბ-ის მიერ დასახელებული მოწმეებით ვერ დგინდებოდა თავისი წილი სამკვიდროს ფლობის ფაქტი და ამასთან, არასწორია, რომ მოსარჩელე მხარის მოწმეთა ჩვენებები ეწინააღმდეგებოდა მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილ მოწმეთა ჩვენებებს, ასევე არასწორია მითითება მასზე, რომ მისი შვილი ბაბუის სახლში თიტქოსდა სტუმრად ცხოვრობდა სწავლის პერიოდში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 16 ივლისის განჩინებით მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1000 ლარი) 70% – 700 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ მ. ბ-ს (პირადი №...) დაუბრუნდეს მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2012 წლის 6 ივლისს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1000 ლარი) 70% – 700 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

მ. სულხანიშვილი