№ას-1003-939-2012 2 ოქტომბერი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – 1. ჯ. მ-ა, თ. მ-ა, ო. მ-ა, მ. მ-ი; 2. ტ. მ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მაისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ჯ. მ-ს, თ. მ-ს, ო. მ-სა და მ. მ-ის საკასაციო საჩივარში); გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება (ტ. მ-ს საკასაციო საჩივარში)

დავის საგანი – სამკვიდროდან წილის მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 30 სექტემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სამკვიდროდან წილის ნატურით გამოყოფის მოთხოვნით სარჩელით მიმართეს თ. მ-მ, ჯ. მ-მ, ო. მ-მ და მ. მ-მა მოპასუხეების: მ. მ-ის, ს. მ-ის, გ. მ-ს, ტ. მ-ს, დ. კ-ისა და კ. ს-ის მიმართ.

მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი შეიტანეს გ. და ს. მ-ებმა, რომლებმაც ასევე მოითხოვეს სამკვიდრო მასიდან წილის მიკუთვნება და ნატურით გამოყოფა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 სექტემბრის საოქმო განჩინებით მოცემული საქმიდან ცალკე წარმოებად გამოეყო თ. მ-ს, ჯ. მ-ს, ო. მ-სა და მ. მ-ის სარჩელი სამკვიდროდან წილის ნატურით გამოყოფის შესახებ და გ. მ-ის შეგებებული სარჩელი სამკვიდროდან წილის ნატურით გამოყოფაზე. ამავდროულად, შეჩერდა საქმის წარმოება თ. მ-ს, ჯ. მ-ს, ო. მ-სა და მ. მ-ის სარჩელზე, აგრეთვე, გ. მ-ის შეგებებულ სარჩელზე სამკვიდროდან წილის ნატურით გამოყოფის თაობაზე, სამკვიდროდან წილის მიკუთვნების შესახებ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის გადაწყვეტამდე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. მ-ის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა სამკვიდროდან წილის მიკუთვნების შესახებ, დაკმაყოფილდა: გ. მ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ს-ს ქ.№37-ში მდებარე უძრავი ქონების დღეისათვის აწ გარდაცვლილი ა. მ-ის სახელზე რიცხული წილის, კერძოდ, შენობა-ნაგებობა №1-ის საერთო ფართობიდან 47.89კვ.მ-ის (პირველ სართულზე №2 ოთახის – 12.46კვ.მ; ბაქანი 11.76კვ.მ, პირველ სართულზე №1 ოთახის 11.27კვ.მ; მე-2 სართულზე №8 ოთახის – 12.4კვ.მ) გარდა, დარჩენილი ფართობის 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ტ. მ-მ, აგრეთვე, თ. მ-მ, ჯ.მ-მ, ო. მ-მ და მ. მ-მა

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მაისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ტ., ჯ., თ., ო. მ-ებისა და მ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი, საქმეზე უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისში, საქანელას ქ.№37-ში უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ა. მ-ის სახელზე;

ა. მ-ი გარდაიცვალა 1974 წლის 1 სექტემბერს.

ა. მ-ს დარჩა ოთხი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილები: გ., ს., მ. და მ. მ-ები, რომლებიც დღეისათვის გარდაცვლილები არიან.

გ. მ-ის მემკვიდრეები არიან: მეუღლე – ჯ. მ-ი, აგრეთვე, შვილები: თ., ო. მ-ები და მ. მ-ი.

ს. მ-ის მემკვიდრეა შვილი – გ. მ-ი.

მ. მ-ის მემკვიდრე – მისი მეუღლე ტ. მ-ი.

მ. მ-ს მემკვიდრე არ დარჩენია.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ს. მ-ი, რომელიც არის გ. მ-ის შვილი, როგორც ა. მ-ის მემკვიდრე, ვერ მიიღებდა სამკვიდროს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც დაკმაყოფილდა გ. მ-ის შვილის, ს. მ-ის განცხადება ა. მ-ის სახელზე რიცხული უნებართვო ნაგებობის გარკვეული ფართის ფლობისა და სარგებლობის შესახებ იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის თაობაზე. კერძოდ, დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი იმის შესახებ, რომ განმცხადებელი ფლობდა და სარგებლობდა ს-ს ქ.№37-ში მდებარე სახლის პირველი სართულის №1 ოთახს, ფართით – 11.27კვ.მ., №2 ოთახს, ფართით – 12.46კვ.მ., ოთახების გვერდით განლაგებულ ბაქანს, ზომით – 4.20 X 2.80 მ., სახლის მეორე სართულზე №8 ოთახს, ფართით – 11.40 კვ.მ., ოთახთან არსებულ ღია აივანს ზომით – 1.40 X 2.85მ., ეზოში განლაგებულ სათავსოს ზომით – 2.0 X 2.4 მ. და აგრეთვე, ბაქნის გვერდით განლაგებულ საეზოვე მიწის ნაკვეთს.

თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2002 წლის 31 ივლისის №1/244 ბრძანებით დაკმაყოფილდა ს-ს ქ.№37-ში მცხოვრები მოქალაქეების: ს. მ-ის, გ. მ-ის, ჯ. მ-ის და მ. მ-ის თხოვნა და დაკანონდა აწ გარდაცვლილი ა. მ-ის მიერ აშენებული უკანონო სახლი არსებულ მდგომარეობაში. აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე ქ.თბილისის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში განხორციელდა სათანადო ცვლილებები სახლის სააღრიცხვო ბარათში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი მტკიცებულებათა შეფასების პრინციპიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ ა. მ-ის სახელზე რიცხული უნებართვო ნაგებობის გარკვეული ფართის ფლობისა და სარგებლობის შესახებ იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს მიერ დადგინდა 2002 წლის 14 მაისს, როდესაც წინა რიგის მემკვიდრე, გ. მ-ი, ცოცხალი იყო, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ს. მ-მა სადავო ფართი (ქ.№37-ში მდებარე სახლის პირველი სართულის №1 ოთახი, ფართით – 11.27 კვ.მ., №2 ოთახი, ფართით – 12.46 კვ.მ., ოთახების გვერდით განლაგებულ ბაქანი, ზომით – 4.20 X 2.80მ., სახლის მეორე სართულზე №8 ოთახი, ფართით – 11.40 კვ.მ., ოთახთან არსებულ ღია აივანი, ზომით – 1.40 X 2.85მ., ეზოში განლაგებულ სათავსო, ზომით – 2.0X2.4მ; ბაქნის გვერდით განლაგებულ საეზოვე მიწის ნაკვეთი) მიიღო ფაქტობრივი ფლობით და არა, როგორც ა. მ-ის სამკვიდრო.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 1337-ე მუხლის დანაწესი გამორიცხვას წინა რიგის თუნდაც ერთ-ერთი მემკვიდრის არსებობის პირობებში, შემდგომი რიგის მემკვიდრეობას (იგივე წესს ითვალისწინებდა 1964 წლის რედაქციით მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 544–ე მუხლი, რომლის თანახმად, სამკვიდროს დამტოვებლის შვილიშვლისშვილი კანონისმიერ მემკვიდრედ ითვლება თუ სამკვიდროს გახსნის დროისათვის ცოცხალი არ არის მშობელი, რომელიც სამკვიდროს დამტოვებლის მემკვიდრე უნდა ყოფილიყო). ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში სახეზე იყო ს. მ-ის წინა რიგის მემკვიდრე, მამა – გ. მ-ი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ფართი (ქ. №37-ში მდებარე სახლის პირველი სართულის №1 ოთახი, ფართით – 11.27 კვ.მ., №2 ოთახი, ფართით – 12.46 კვ.მ., ოთახების გვერდით განლაგებულ ბაქანი, ზომით – 4.20 X 2.80 მ., სახლის მეორე სართულზე №8 ოთახი, ფართით – 11.40 კვ.მ., ოთახთან არსებულ ღია აივანი, ზომით – 1.40 X 2.85 მ., ეზოში განლაგებულ სათავსო, ზომით – 2.0 X 2.4 მ. და აგრეთვე, ბაქნის გვერდით განლაგებულ საეზოვე მიწის ნაკვეთი) არ წარმოადგენდა ა. მ-ის სამკვიდრო ქონებას. საქმეში წარდგენილი საინვენტარიზაციო გეგმების, რომელთაგანაც ერთ-ერთი დამზადებულია 2003 წლის ოქტომბერში, მაგრამ ასახავს 1973 წლისათვის არსებულ მდგომარეობას, (ე.ი. იმ მდგომარეობას, რა სახითაც იყო ა. მ-ის გარდაცვალების დროს მისი სამკვიდრო) და მეორე ასახავს იმავე ქონების 2002 წლის 05 აგვისტოს მდგომარეობას (ტ. I ს.ფ. 97-98), შედარების შედეგად დგინდებოდა, რომ ზოგიერთი ფართი არ იყო დატანილი 1973 წლის მდგომარეობით დამზადებულ გეგმაზე; კონკრეტულად: 2002 წლის 5 აგვისტოს დამზადებულ გეგმაზე იასამნისფრად დაშტრიხული სათავსო იყო დატანილი, ხოლო 1973 წლის მდგომარეობის ამსახველ გეგმაზე ეს სათავსო საერთოდ არ იყო მითითებული; 2002 წლის 5 აგვისტოს დამზადებულ გეგმაზე ლიტ. ,,ა“ მეორე სართულის ოთახი N8 ცისფრად დაშტრიხული სათავსო იყო მითითებული, ხოლო 1973 წლის მდგომარეობის ამსახველ გეგმაში საერთოდ არ იყო ეს სათავსო მითითებული; 2002 წლის 5 აგვისტოს დამზადებულ გეგმაზე მითითებული იყო 8² 11.20კვ.მ ფართი, ხოლო 1973 წლის მდგომარეობით დამზადებულ 2003 წლის საინვენტარიზაციო გეგმაზე ეს ფართი საერთოდ არ იყო დატანილი; 2002 წლის 5 აგვისტოს დამზადებულ გეგმაზე 8¹ ოთახის ფართი შედგენდა 12.20კვ.მ,, ხოლო იგივე ოთახის ფართი 1973 წლის მდგომარეობის ამსახველი საინვენტარიზაციო გეგმის თანახმად 6.8კვ.მ იყო;.

ამდენად, მითითებული გარემოებებით დასტურდებოდა, რომ ა. მ-ის გარდაცვალების დროისათვის სადავო ფართები არ არსებობდა და შესაბამისად, არ წარმოადგენდა ა. მ-ის სამკვიდროს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოხმობილ გარემოებათა საპირისპირო მტკიცებულება აპელანტებს (მოპასუხეების) სასამართლოში არ წარუდგენიათ.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის 1-ლი და მე-3 ნაწილებით, 1504-ე მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 539-ე, 544-ე და 556-ე მუხლებით.

სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები. სამოქალაქო კოდექსის 1504-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ამოქმედდა 1997 წლის 25 ნოემბრიდან.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, წარმოდგენილი შეგებებული სარჩელით გარი მანუკოვი მოითხოვდა 1974 წლის 1 სექტემბერს გარდაცვლილი ა. მ-ის სამკვიდრო ქონებიდან მამის – 1996 წლის 5 იანვარს გარდაცვლილი ს. მ-ის კუთვნილ წილს. ამდენად, ორივე მამკვიდრებლის გარდაცვალებით სამკვიდრო გაიხსნა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე. ზემომითითებული მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხები უნდა მოწესრიგდეს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროისათვის მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედ.) შესაბამისი ნორმებით.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 539-ე მუხლის თანახმად, მემკვიდრეობის გადასვლა ხდება კანონით ან ანდერძით. ამავე კოდექსის 544-ე მუხლით, კანონისმიერი მემკვიდრეობის დროს თანასწორი წილის უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან პირველ რიგში გარდაცვლილის შვილები, მეუღლე და მშობლები. ამავე კოდექსის 556-ე მუხლის მე-2 აბზაცის თანახმად, სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, აგრეთვე, როდესაც იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ. აღნიშნული მოქმედებები შესრულებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. ამავე ნორმის პირველი აბზაცის პირველი წინადადების თანახმად, იმისათვის, რომ სამკვიდრო მემკვიდრის გახდეს, მან უნდა მიიღოს იგი, ხოლო ბოლო წინადადების თანახმად, მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში დადგინდა, რომ დღეისათვის სახეზე იყო ა. მ-ის სამი მემკვიდრის -– გ., ს. და მ. მ-ების მემკვიდრეები, რომლებმაც ფაქტობრივი დაუფლებით მიიღეს სამკვიდო ქონება. ს. მ-ის მემკვიდრეს წარმოადგენდა გ. მ-ი, რომელიც მამის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივად დაეუფლა თბილისში, ს-ს ქ.№37-ში მდებარე მის დანაშთ სამკვიდრო ქონებას, ცხოვრობდა რა ამ მისამართზე.ამდენად, გ. მ-ს ეკუთვნოდა მამის – ს. მ-ის კუთვნილი წილი ა. მ-ის სამკვიდრო ქონებიდან, რაც უძრავი ქონების 1/3-ს შეადგენდა.

იმის გათვალისწინებით, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი – ს. მ-ის (გ. მ-ის შვილი) მიერ ს-ს ქ.№37-ში მდებარე სახლის იმ ნაწილის ფლობის და სარგებლობის თაობაზე, რომელიც არ წარმოადგენდა ა. მ-ის სამკვიდრო ქონებას, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შემდეგი დასკვნა: საფუძვლიანი იყო გ. მ-ის სარჩელის მოთხოვნა ქ.თბილისში, ს-ს №37-ში მდებარე უძრავი ქონების, გარდაცვლილი ა. მ-ის სახელზე რიცხული წილის, მესაკუთრედ ცნობის შესახებ, ვინაიდან არ არსებობდა მემკვიდრის – გ. მ-ის შვილის, ს. მ-ის მიერ მიღებული და გასხვისებული ფართის, მისი მამის სამკვიდრო წილში ჩათვლისა და შედეგად, მისი სამკვიდრო წილის შემცირების სამართლებრივი საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ჯ. მ-მ, თ. მ-მ, ო. მ-მ და მ. მ-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია შემდეგი არგუმენტებით:

კასატორები არ იზიარებენ მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით დადგენულია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი – ს. მ-ის (გ. მ-ის შვილი) მიერ ს-ს ქ.№37-ში მდებარე სახლის იმ ნაწილის ფლობის და სარგებლობის თაობაზე, რომელიც არ წარმოადგენს ა. მ-ის სამკვიდრო ქონებას, რის გამოც გ. მ-ს ეკუთვნის ს. მ-ის კუთვნილი წილი ა. მ-ის სამკვიდრო ქონებიდან.საქმის მასალების თანახმად, მამკვიდრებელი ა. მ-ი გარდაიცვალა 1974 წლის 1 სექტემბერს. მისი გარდაცვალების დროისათვის მის სახელზე ირიცხებოდა ს-ს ქ.№37-ში მდებარე სახლთმფლობელობა, როგორც უკანონო.

ს. მ-მა, რომელიც არის გ. მ-ის შვილი (ა. მ-ის შვილი ს. მ-ი, რომელიც იყო გ. მ-ის მამა, გარდაიცვალა 1996 წლის 5 იანვარს) 2002 წელს, იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის დადგენის მიზნით მიმართა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენა იმის თაობაზე, რომ მას ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ჰქონდა პაპის ა. მ-ის სახელზე რეგისტრირებულ, უნებართვო სახლში შემდეგი ფართები, კერძოდ, 1. სართული ოთახი №1 ფართით 11.27კვ.მ №2 ოთახი ფფართით 12.46 კვ.მ ოთახების გვერდით განლაგებული ბაქანი ზომით: 4.20კვ.მ 2.80, სახლის მე-2 სართულზე ოთახი №8 ფართით 11.40კვ.მ ოთახთან არსებული ღია აივანი ზომით 1.40კვ.მ 2.85 და ეზოში განლაგებული სათავსო ზომით 2.0 2.4, აგრეთვე, ბაქნის გვერდით განლაგებული საეზოვე მიწის ნაკვეთი. მთლიანობაში, მან მოითხოვა 55.68კვ. ფართზე ფლობის ფაქტის დადგენა. კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ დააკმაყოფილა ს. მ-ის მოთხოვნა და დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი იმის თაობაზე, რომ ს. მ-ი ნამდვილად ფლობდა ზემოთ დასახელებულ ფართებს ს-ს ქ.№37-ში. სააპელაციო სასამართლომ სწორედ აღნიშნული ფართები არ მიიჩნია ა. მ-ის დანაშთ სამკვიდროში შემავალ ქონებად. სასამართლომ ჩათვალა, რომ ს. მ-მა ისინი მიიღო ფაქტობრივი ფლობით და არა როგორც ა. მ-ის მემკვიდრემ, ვინაიდან ცოცხალია ს. მ-ის მამა, გ. მ-ი, რაც გამორიცხავს შვილიშვილის მიერ პაპის სამკვიდრო ქონების მიღების ფაქტს. სასამართლომ პასუხი არ გასცა მნიშვნელოვან შეკითხვას, თუ ვისი აშენებულია სადავო ფართი და როდის. თუ იმ მსჯელობას გავყვებით, რომ სადავო ფართი აშენებულია ს. მ-ის მიერ, მაშინ გაუგებარია, თუ რატომ მოითხოვა ს. მ-მა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოსაგან ა. მ-ის სახელზე რიცხულ სახლში ზემომითითებული ფართების ფაქტობრივად ფლობის ფაქტის დადგენა. 2002 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებაში არაფერია ნათქვამი იმის შესახებ, რომ ფართები არ შედიოდა ა. მ-ის სამკვიდრო ქონებაში და რომ ისინი წარმოადგენდა ს. მ-ის დამოუკიდებელ ქონებას.

კასატორთათვის ასევე გაუგებარია, თუ რატომ მიმართა ს. მ-მა სხვა თანამესაკუთრეებთან (მათ შორის გ. მ-თან) ერთად მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობას ა. მ-ის სახელზე რიცხული უკანონო სახლის დაკანონებასთან დაკავშირებით, 2002 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილების გამოტანის შემდგომ. სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა 2002 წლის 30 აგვისტოს №109/22 დადგენილებაზე, რომლითაც ს. მ-ს ნება დაერთო ჩაეტარებინა მიწისძვრისაგან დაზიანებული №8 ოთახის სარემონტო სამუშაოები გაბარიტების შეუცვლელად. დადგენილებით მას ასევე დაერთო ნება მოწეყო ბაქანში სათავსო და დამოუკიდებელი კიბის უჯრედი, მეზობლებისაგან იზოლირების მიზნით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სრულიად ლოგიკურად, ჩნდება შეკითხვა, თუ რომელი უძრავი ქონების, რა ფართის აშენების უფლება მიეცა ს. მ-ს გამგეობის მიერ, ამასთან, თუკი მას აშენების უფლება მიეცა ხსენებული დადგენილების საფუძველზე, როგორ დაიდგინა მან 2002 წლის 14 მაისს, მის მიერ აშენებული ფართის დამოუკიდებლად ფლობის ფაქტი სასამართლო წესით, მაშინ როდესაც იგივე ს. მ-ის განმარტებით, მას ფართის აშენების უფლება მისცა გამგეობამ. გამგეობის დადგენილება მიღებულია 2002 წლის 30 აგვისტოს, ანუ, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლსო 2002 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილების შემდეგ.

სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დაეყრდნო 2002 წლის 1973 წლის მდგომარეობით არსებულ გეგმას და 2003 წლის საინვენტარიზაციო გეგმევს. საქმეში მოიპოვება 1973 წლის მდგომარეობით შედგენილი საინვენტარიზაციო გეგმა, რომელიც დამზადებულია 1995 წელს. გეგმის თანახმად, ა. მ-ის სახელზე, როგორც უკანონო სახელთმფლობელობა, 1973 წლის მდგომარეობით ირიცხებოდა ს-ს ქ.№37-ში მდებარე სახლთმფლობელობა, განაშენიანების ფართით 152კვ.მ. სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა საქმეში არსებულ 2002 წლის 19 ივნისს დამზადებულ საინვენტარიზაციო გეგმაზე, რომელიც დამზადებულია 1940-1989 წლების მდგომარეობით. დასახელებული მონაცემების მიხედვით, ა. მ-ის სახელზე 1989 წლის მდგომარეობით ირიცხებოდა ს-ს ქ.№37-ში უკანონო სახლთმფლობელობა, განაშენების ფართით 152კვ.მ. ამდენად, ფაქტია, რომ ს. მ-ი მითითებულ გეგმებში არ ფიქსირდება და ვერც დაფიქსირდებოდა, რადგან 1977 წელს დაბადებული ს. მ-ი 1988 წელს იქნებოდა 12 წლის. შესაბამისად, აშკარაა, რომ 1989 წლის მდგომარეობით სახლთმფლობელობა ირიცხებოდა ა. მ-ის სახელზე. სასამართლო კიდევ დაეყრდნო 2002 წლის 5 აგვისტოს დამზადებულ საინვენტარიზაციო გეგმას. სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან 2002 წლის 5 აგვისტოს დამზადებულ გეგმაზე იასამნისფრად დაშტრიხული სათავსო არ არის ასახული 2003 წლის ოქტომბერს შედგენილ გეგმაზე, რომელიც მოიცავს მონაცემს 1973 წლის მდგომარეობით, ეს იმას ნიშნავს, რომ სადავო ფართი არ შეიძლება მივიჩნიოთ ა. მ-ის დანაშთ სამკვიდროში შემავალ ქონებად. კასატორი განმარტავს, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილების კარგად დაკვირვების შემთხვევაში აღმოჩნდება, რომ ამ გადაწყვეტილებით დადგენილად იქნა მიჩნეული შემდეგი: ს. მ-ი სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანამდე ფლობდა ეზოში განთავსებულ სათავსოს ზომით 2.0 2.4, რომელიც შედიოდა ა. მ-ის დაუკანონებელ სახლთმფლობელობაში. სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში არ საუბრობს, რომ იასამნისფრად დაშტრიხული სათავსო, რომელიც არ არის დაფიქსირებული 2002 წლის გეგმაში, არის ეზოში განლაგებული სათავსო. . გამოდის, რომ სასამართლო მსჯელობს იმ დამხმარე სათავსოზე, რომლის მოწყობის უფლებაც ბაქანში მიეცა ს. მ-ს 2002 წლის 30 აგვისტოს შემდეგ. ე.ი. მას შემდეგ, რაც 2002 წლის 14 მაისს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლო მიიღო გადაწყვეტილება.აქედან გამომდინარე, ჩნდება კითხვა, თუ რატომ უნდა იყოს ბაქანში მოწყობილი სათავსო მითითებული 2002 წელს 1973 წლის მდგომარეობით არსებულ გეგმაში დაფიქსირებული.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ტ. მ-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის დაბრუნება.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ა. მ-ის სამი მემკვიდრის, გ., ს. და მ. მ-ების მემკვიდრეებმა ფაქტობრივი დაუფლებით მიიღეს სამკვიდრო ქონება. ს. მ-ის მემკვიდრეა გ. მ-ი, რომელიც მამის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივად დაეუფლა მის დანაშთ ქონებას, ცხოვრობდა რა ხსენებულ მისამართზე. შესაბამისად, სასამართლომ გ. მ-ს მიაკუთვნა ს. მ-ის 1/3 კუთვნილი წილი, რის შედეგადაც ეს უკანასკნელი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ა. მ-ის და ს. მ-ის მემკვიდრედ, 47.89კვ.მ-ის მესაკუთრედ. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. მ-მა იყიდა მითითებული ქონება, რასაც კასატორი არ იზიარებს.

კასატორი სადავოდ ხდის იმ გარემოებას, რომ იგი სარჩელში მითითებულია როგორც მოპასუხე, თუმცა სასამართლო გადაწყვეტილებაში საერთოდ არ არის ნახსენები, როგორც მხარე. ამასთან, საერთოდ არ ჩანს ის ფაქტი, ესწრებოდა თუ არა ტ. მ-ა სასამართლო სხდომას და გააჩნია თუ არა მას რაიმე პრეტენზია გ. მ-ს მიმართ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ჯ. მ-ს, თ. მ-ს, ო. მ-სა და მ. მ-ის, ასევე, ტ. მ-ს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ჯ. მ-ს, თ. მ-ს, ო. მ-ს, მ. მ-ისა და ტ. მ-ს საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს: ჯ. მ-ს, თ. მ-ს, ო. მ-სა და მ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე თ. მ-ს მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (666.65 ლარი) 70% – 466.655 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ჯ. მ-ს, თ. მ-ს, ო. მ-ს, მ. მ-ისა და ტ. მ-ს საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს: ჯ. მ-ს, თ. მ-ს, ო. მ-სა და მ. მ-ს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე თ. მ-ს მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (666.65 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 19 ივლისი, საგადახდო დავალება №46) 70% – 466.655 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე