№ას-1089-1020-2012 8 ოქტომბერი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. ჯ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. ღ-ე, გ. ჯ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება და კუთვნილი წილის კომპენსაციის მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ღ-მ და გ. ჯ-მ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში თ. ჯ-ის მიმართ და მოითხოვეს საზიარო უფლების გაუქმება და კუთვნილი წილის კომპენსაციის მიღება შემდეგი დასაბუთებით: 1989 წელს თ. ღ-სა და გ. ჯ-ს შორის შეწყდა ქორწინება. 1987 წლის 29 დეკემბრის საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოსარჩელეები ქ.თბილისში, ნ-ის ქ. №48-ში, №2-ე კორპუსში მდებარე ოროთახიან ბინაში შეასახლეს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1998 წლის 3 ივლისის დადგენილებით აღნიშნული ბინიდან სარგებლობის უფლებით 12.62 კვ.მ ოთახი გამოეყოთ. 2000 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილებით კი დაკმაყოფილდა თ. ღ-ის სარჩელი, ის და მისი ვაჟი გ. ჯ-ე აღიარებულ იქნენ აღნიშნული ბინის 2/5 წილის თანამესაკუთრეებად, რაც აღირიცხა საჯარო რეესტრში. ოჯახური კონფლიქტის გამო თანამესაკუთრეთა ერთად ცხოვრება შეუძლებელია, მოპასუხემ კი უარი განაცხადა საზიარო უფლების გაუქმებაზე, რაც საფუძვლად დაედო მოსარჩელეთა სარჩელს.

მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: თ. ღ-ს მიღებული აქვს მისგან კომპენსაცია და მან უარი განაცხადა მოპასუხისა და მისი ძმის, გ. ჯ-ის, მიმართ მოთხოვნის წარდგენაზე. თანხის მიღების ფაქტი კი დადასტურებულია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით თ. ღ-ისა და გ. ჯ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, ნ-ის ქ. #48-ში, მეორე კორპუსში მდებარე ბინა #12-ზე თ. ღ-ის, გ. ჯ-ისა და თ. ჯ-ის საზიარო უფლება გაუქმდა ნივთის აუქციონზე რეალიზაციის გზით და ამონაგები თანხა განაწილდა თ. ღ-ის, გ. ჯ-ისა და თ. ჯ-ის სახელებზე მათი წილების შესაბამისად, კერძოდ: თ. ღ-ს მიეკუთვნა 1/5 წილი, გ. ჯ-ს - 1/5 წილი, თ. ჯ-ს - 3/5 წილი. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ჯ-მ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის განჩინებით თ.ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ძალაში დარჩა გასაჩივრებული განჩინება. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: თ. ღ-ე, გ. ჯ-ე და თ. ჯ-ე უძრავი ქონების, თბილისში, ნ-ის ქ. №48-ში, №2 კორპუსის თანამესაკუთრეებს წარმოადგენენ. საზიარო უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა მესაკუთრეთა წილების შესაბამისად, მათი დანიშნულებისა და ღირებულების შემცირების გარეშე, თვისობრივი და კონსტრუქციული მდგომარეობიდან გამომდინარე, შეუძლებელია.

სამოქალაქო კოდექსის 954–ე მუხლის თანახმად, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი. მოცემულ შემთხვევაში, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, კონკრეტულად არის განსაზღვრული მხარეთა წილი. აქედან გამომდინარე, თითოეულ მესაკუთრეს სადავო უძრავი ქონებიდან ეკუთვნის მათი წილის შესაბამისი წილი. სამოქალაქო კოდექსის 961–ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მონაწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. ამავე კოდექსის 963–ე მუხლის თანახმად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. განსახილველ შემთხევაში, სადავო საზიარო საგანი წარმოადგენს ბინას, რომლის თვისობრივი და კონსტრუქციული მდგომარეობიდან გამომდინარე, საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, შეუძლებელია, კერძოდ, სადავო უძრავი ქონება ვერ დაიყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად საინჟინრო ნორმების დაცვით, ვინაიდან, საცხოვრებელი ოთახები არ არის ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი. სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით. აღნიშნულ შემთხვევაში, სასამართლოს დასკვნით, ვინაიდან საზიარო უფლების გაუქმება შეუძლებელია ნატურით გაყოფის გზით, ის უნდა გაუქმდეს აუქციონზე რეალიზაციის გზით და ამონაგები თანხა განაწილდეს მხარეთა შორის მათი წილების შესაბამისად.

სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის შესაბამისად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება საზიარო უფლებასთან დაკავშირებული წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. თითოეულ მოწილეს, 954-ე მუხლის თანახმად, ეკუთვნის თანაბარი წილი, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი. სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის შესაბამისად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლისა. დასახელებული ნორმების შესაბამისად, საზიარო უფლებიდან გამომდინარე მოთხოვნის რეალიზაცია დამოკიდებულია ამ უფლების მფლობელ პირთა მდგომარეობასა და ინტერესებზე. საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფისას დასაშვებია, საზიარო უფლების მონაწილეთა წილობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგნის (საგნების)ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფა შესაძლებელია ღირებულების შემცირების გარეშე. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ საზიარო უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა მესაკუთრეთა წილების შესაბამისად, მათი დანიშნულებისა და ღირებულების შემცირების გარეშე, თვისობრივი და კონსტრუქციული მდგომარეობიდან გამომდინარე, შეუძლებელია. ამდენად, სამოქალაქო საქმეთა პალატამ მიიჩნია, რომ საფუძვლიანია მოსარჩელის მოთხოვნა საზიარო უფლების გაუქმებისა და საკუთრებაში კუთვნილი წილის კომპენსაციის მიღების თაობაზე და იგი მართებულად იქნა დაკმაყოფილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ.

რაც შეეხება აპელანტის მტკიცებას იმასთან დაკავშირებით, რომ 2002 წლის 23 აპრილის #2/577–02 კანონიერ ძალაში შესული განჩინებით, მხარეთა შორის შეწყდა ყოველგვარი ქონებრივი დავა და მოსარჩელე მხარემ მიიღო შესაბამისი ფულადი კომპენსაცია, პალატამ არ გაიზიარა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მტკიცებას ექვემდებარება, როგორც სარჩელის, ასევე - შესაგებლის საფუძვლები. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოების დასადასტურებლად წარმოადგინა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიხედვით დგინდება, რომ 2007 წლის 16 თებერვლის მონაცემებით, თბილისში, ნ-ის ქ. №48-ში, №2-ე კორპუსში მდებარე სადავო უძრავი ქონება, რეგისტრირებულია გ. ჯ-ის, თ. ღ-ისა და თ. ჯ-ის თანასაკუთრებად. მითითებულ გარემოებათა საპირისპირო ფაქტების დამადასტურებელი ის მტკიცებულებები, რომ 2007 წლის 16 თებერვლის შემდეგ სადავო უძრავ ქონებაზე შეიცვალა მოსარჩელეთა უფლებრივი მდგომარეობა, მოპასუხეს სასამართლოში არ წარმოუდგენია, რაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებიდან გამომდინარე, აპელანტის (მოპასუხის) მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმების შედეგად დაასკვნა, რომ სააპელაციო საჩივრების პრეტენზია არის დაუსაბუთებელი და მასში მითითებული გარემოებები არ ქმნიან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების მატერიალურ და პროცესუალურსამართლებრივ საფუძვლებს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ.ჯ-მ შემდეგი დასაბუთებით: პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას წარდგენილ შესაგებელში და შემდგომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული იყო, რომ აღნიშნულ საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული იყო გადაწყვეტილებები, რომლებიც კანონიერ ძალაში შევიდა. აღნიშნულის საფუძველზე მხარეთა მიერ აღებული იყო კონკრეტული ვალდებულებები და, ამ ვალდებულებების თანახმად, მოწინააღმდეგე მხარეს დაკარგული ჰქონდა უფლება, დაეწყო ქონებრივი დავა. მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იქნეს შეფასებული როგორც არასრული იმდენად, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია. სააპელაციო სასამართლომ არ მიიჩნია საჭიროდ იმ გარემოებების გათვალისწინება და სამართლებრივი შეფასება, რომელთა თანახმად მოწინააღმდეგე მხარე თანამესაკუთრედ იქნა ცნობილი სასამართლო გადაწყვეტილებების საფუძველზე და მან უარი განაცხადა ყოველგვარ ქონებრივ დავაზე და თავის საკუთრებაში არსებული წილის სანაცლოდ მიიღო შესაბამისი კომპენსაცია 3500 აშშ დოლარი, რაც დასტურდება სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებით. სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო, გამოეთხოვა მხარეთა მიერ დასახელებული სასამართლო გადაწყვეტილებები, რომლებიც აღნიშნულ დავასთან მიმართებით მხარეთა ურთიერთობებს აწესრიგებენ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ჯ-ს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია საზიარო უფლების გაუქმება და კუთვნილი წილის კომპენსაციის მიღება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ თ. ჯ-ს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

თ. ჯ-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე 2012 წლის 23 ივლისს №4595.20.1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% – 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. კვანტალიანი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე