საქმე №ას-1106-1037-2012 4 ოქტომბერი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ე. პ-ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. თ-ე, ნ. უ-ე, ხ. ი-ი, დ. ბ-ი (მოპასუხეები)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 ივლისის განჩინებები, 2012 წლის 6 აგვისტოს განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება
დავის საგანი – კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ე. პ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. თ-ის, ნ. უ-ის, დ. ბ-ისა და ხ. ი-ის მიმართ კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ე. პ-ის წარმომადგენლების – ი. და ლ. პ-ების შუამდგომლობა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, არსებითი გადაწყვეტილების გამოტანის გზით ე. პ-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეები – ნ. თ-ე, ნ. უ-ე, ხ. ი-ი და დ. ბ-ი არ არიან ქ.თბილისში, ლ-ის ქუჩა №4/2-ში მდებარე სახლის მე-2 სართულზე განთავსებული სადავო 18,07 კვ.მ ფართის საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეები.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ე. პ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 373-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარეებს – ნ. თ-ს, ნ. უ-ს, ხ. ი-ს, დ. ბ-ს გაეგზავნათ სასამართლოს გზავნილები და განესაზღვრა ვადა შესაგებლების წარმოსადგენად. პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარეებს სასამართლო გზავნილები კანონით დადგენილი წესით ჩაჰბარდათ, თუმცა მათ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლები არ წარუდგენიათ.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე მუხლის, 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილის, 2321-ე მუხლის, 230-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს სააპელაციო საჩივარზე შესაგებლების წარმოუდგენლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ გამოუტანია.
საპროცესო კოდექსის მითითებული ნორმების გათვალისწინებით, სასამართლოს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონთან მიმართებით უნდა შეემოწმებინა სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა თუ არა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას, რაც სასამართლოს მიერ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობად უნდა განხილულიყო. კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებებით უტყუარად უნდა დგინდებოდეს სამართალურთიერთობის ორივე სუბიექტის – მესაკუთრისა და მოსარგებლის არსებობა.
პალატამ დადგენილად მიიჩნია სააპელაციო საჩივარში მითითებული შემდეგი გარემოებები:
1968 წელს ქ.თბილისში, ლ-ის ქ N4/2-ში არსებული საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე ზ. ბ-მა თავის საკუთრებაში არსებული მთლიანი სახლიდან მე-2 სართულზე მდებარე 18.07 კვ.მ ბინა (ოთახი N8) მუდმივი სარგებლობის უფლებით დაუთმო აპელანტს, რომლითაც იგი სარგებლობს აღნიშნული პერიოდის შემდეგ.
1968 წლის 27 დეკემბრიდან, იმჟამად მოქმედი წესების თანახამად, ე. პ-ი ჩაწერილია ქ.თბილისში, ლ-ის ქ N4/2-ში და დამოუკიდებელი აბონენტის სტატუსით იხდის ყველა კომუნალურ გადასახადს.
აპელანტის მიერ საცხოვრებელ სადგომზე სარგებლობის უფლების მოპოვების შემდეგ, 1973 წელს საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე ზ. ბ-მა მის საკუთრებაში არსებული მთლიანი სახლი იდეალური წილებით საკუთრების უფლებით გაასხვისა სხვადასხვა პირებზე, რის შედეგადაც დღეისათვის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით ხსენებული უძრავი ნივთი იდეალურ წილებად რეგისტრირებულია თანამესაკუთრეებზე – ნ. თ-ზე, ნ. უ-ზე, ხ. ი-ზე და სხვა არარეგისტრირებულ სახლთმფლობელზე, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ საარქივო მონაცემების საფუძველზე გაცემული ცნობა-დახასიათებით ირიცხება დ. ბ-ის სახელზე. 1968 წლიდან დღემდე ზ. ბ-ის ყველა უფლებამონაცვლე თანამესაკუთრეთა მხრიდან მიღებულ იქნა არსებული ვითარება და დღემდე არავის გამოუთქვამს პრეტენზია აპელანტის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობასთან დაკავშირებით.
„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ აპელანტის მიერ საცხოვრებელ სადგომზე სარგებლობის უფლების მოპოვების შემდეგ, 1973 წელს საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე ზ. ბ-მა მის საკუთრებაში არსებული მთლიანი სახლი სხვადასხვა დროს იდეალური წილებით საკუთრების უფლებით გაასხვისა სხვადასხვა პირებზე და დღეს, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, ხსენებული უძრავი ნივთი იდეალურ წილებად რეგისტრირებულია თანამესაკუთრეებზე, რაც თავისთავად არ გულისხმობს, რომ იდეალური წილებით მესაკუთრეები – ნ. თ-ე, ნ. უ-ე, ხ. ი-ი და დ. ბ-ი წარმოადგენენ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით მოწესრიგებული სამართალურთიერთობის სუბიექტებს – მესაკუთრეებს, ხოლო ე. პ-ი არის მითითებული იდეალურ წილებში მესაკუთრეების მოსარგებლე.
სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის თანახამად, საერთო – თანაზიარი და წილადი საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 1973 წელს საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე ზ. ბ-მა მის საკუთრებაში არსებული მთლიანი სახლი სხვადასხვა დროს იდეალური წილებით საკუთრების უფლებით გაასხვისა სხვადასხვა პირებზე. შესაბამისად, თავდაპირველი საკუთრების უფლება იდეალური წილებით გარიგების საფუძველზე გასხვისდა.
სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით პალატამ ვერ მიიჩნია დადგენილად, თუ ვის იდეალურ წილში მდებარეობდა ე. პ-ის სარგებლობაში არსებული ფართი, მოწინააღმდეგე მხარედ დასახელებული რომელი პირი იყო მოთხოვნაზე პასუხისმგებელი და, სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები სპეციალური კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, რომელი მესაკუთრის მიმართ უნდა ეცნო სასამართლოს იურიდიულად გამართლებულად.
მოწინააღმდეგე მხარეების მიერ სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლების წარუდგენლობის გამო და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას, სააპელაციო პალატამ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ გამოიტანა და საქმეზე 2012 წლის 26 ივლისს გაიმართა სასამართლოს მთავარი სხდომა.
2012 წლის 26 ივლისს დანიშნულ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე არ გამოცხადდნენ მოწინააღმდეგე მხარეები – ნ. თ-ე, ნ. უ-ე, ხ. ი-ი და დ. ბ-ი, რომელთათვისაც სასამართლოს სხდომის დღე ცნობილი იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით გათვალისწინებული წესით. ე. პ-ის წარმომადგენელმა წარადგინა შუამდგომლობები საქმეზე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე, როგორც მოწინააღმდეგე მხარეების მიერ შესაგებლების წარუდგენლობის, ასევე მათი სხდომაზე გამოუცხადებლობის საფუძვლით.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახამად, პალატამ მოისმინა სასამართლო სხდომაზე გამოცხადებული ე. პ-ის წარმომადგენლების – ი. და ლ. პ-ების ახსნა-განმარტება. სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით გაანალიზა სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მიაჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებს სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას, რის გამოც ე. პ-ის სააპელაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
სააპელაციო პალატამ განმეორებით მიუთითა სააპელაციო საჩივრით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ აპელანტის მიერ სადავო საცხოვრებელ სადგომზე სარგებლობის უფლების მოპოვების შემდეგ, 1973 წელს საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე ზ.ბ-მა მის საკუთრებაში არსებული მთლიანი სახლი სხვადასხვა დროს იდეალური წილებით საკუთრების უფლებით გაასხვისა სხვადასხვა პირებზე, რის შედეგადაც დღეისათვის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით ხსენებული უძრავი ნივთი იდეალურ წილებად რეგისტრირებულია თანამესაკუთრეებზე – ნ. თ-ის, ნ. უ-ის, ხ. ი-ისა და სხვა არარეგისტრირებულ სახლთმფლობელის სახელზე, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ საარქივო მონაცემების საფუძველზე გაცემული ცნობა-დახასიათებით ირიცხება დ. ბ-ის სახელზე.
სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარში მითითებული მოსაზრება, რომ მას თავდაპირველი მესაკუთრის უფლებამონაცვლეებისაგან, ყველა მათგანთან უფლებამონაცვლეობის საფუძვლით გააჩნია „საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სარგებლობის უფლება და მორიგების განჩინებაში მითითებული მოპასუხე ე. თ-ე იყო დამოუკიდებელი მოპასუხე და არა ხუთი მოპასუხიდან ერთ-ერთი, რომელსაც არ შეეძლო, განეკარგა დანარჩენი ოთხი მოპასუხის მატერიალური და საპროცესო უფლებები.
პალატამ მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხეები – ნ. თ-ე, ნ. უ-ე, ხ. ი-ი და დ. ბ-ი არ არიან ქ.თბილისში, ლ-ის ქუჩა N4/2 მისამართზე მდებარე სახლის (საკადასტრო კოდი ...) მე-2 სართულზე განთავსებული 18,07 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეები. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ 2012 წლის 1 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლოს განჩინებით ე. პ-სა და ე. თ-ს შორის დავა იმავე საცხოვრებელ სადგომზე შეწყდა მორიგების გამო. ამ შეთანხმების საფუძველზე ე. თ-მ, როგორც სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრემ, იკისრა ვალდებულება, მოსარგებლე ე. პ-ისათვის 2012 წლის პირველ აპრილამდე გადაეხადა 7875 ლარი. თავის მხრივ, ე. პ-ი ვალდებულია, თანხის სრულად მიღების დღიდან 5 კალენდარული დღის განმავლობაში გაათავისუფლოს ქ.თბილისში, ლ-ის ქუჩა N4/2 მისამართზე მდებარე სახლში დაკავებული საცხოვრებელი სადგომი და დატოვოს ხსენებულ მისამართზე მდებარე სახლი. ე. თ-ს მხრიდან ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში ე. პ-მა დაიტოვა უფლება, 2625 ლარის გადახდის სანაცვლოდ, მიეღო ქ.თბილისში, ლ-ის ქუჩა N4/2 მისამართზე მდებარე სახლში და ე. თ-ის კუთვნილ 3/20 ნაწილში განთავსებული 18,07 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომი. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მტკიცება, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეები არიან ნ. თ-ე, ნ. უ-ე, ხ. ი-ი და დ. ბ-ი. სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეა ე. თ-ე.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 30 აპრილის N2ბ/1098-12 განჩინებით დადასტურებულია ის გარემოება, რომ ე. თ-მ 2012 წლის 27 მარტს ე. პ-ს საბანკო ანგარიშზე თანხის შეტანის გზით გადაუხადა 8075 ლარი. ამდენად, დადგენილია ე. თ-ის მხრიდან თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 1 მარტის განჩინებით აღებული ვალდებულების შესრულების ფაქტი.
განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოწინააღმდეგე მხარეები არ არიან სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეები, მისი მესაკუთრეა ე. თ-ე და მან ე. პ-თან ურთიერთობა უკვე გაარკვია. ე. პ-ი დღეისათვის აღარაა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე, რადგან მესაკუთრე ე. თ-მ მორიგების პირობებით ნაკისრი კომპენსაციის გადახდის ვალდებულება შეასრულა, შესაბამისად, მოსარგებლე ე. პ-მა საცხოვრებელი სადგომი უნდა გაათავისუფლოს. ამდენად, ფაქტობრივი თვალსაზრისით, დავის განხილვის დროისათვის, აპელანტი მოსარგებლე არ არის და მოწინაღმდეგე მხარეები სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეები არ არიან. აღნიშნული გარემოებები კი არ შეესაბამება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული ნორმის შემადგენლობას. აღნიშნული იმაზე მეტყველებს, რომ გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებს სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სააპელაციო საჩივრით აპელანტი ითხოვს:
1. გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 2 მაისის განჩინება „საქმის მთავარ სხდომაზე განსახილველად დანიშვნის შესახებ“;
2. გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 17 მაისის საოქმო განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე უარის თქმის შესახებ;
3. გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი სრულად დაკმაყოფილდეს;
4. უკანონოდ იქნეს მიჩნეული (აღიარებული) წინამდებარე საქმის პირველ ინსტანციაში განხილვა-გადაწყვეტა, მოცემული კატეგორიის საქმის განხილვისათვის საპროცესო კანონით გათვალისწინებული ერთთვიანი ვადის დარღვევით განხილვის გამო;
5. უკანონოდ იქნეს მიჩნეული (აღიარებული) წინამდებარე საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში მთავარ სხდომაზე განხილვა, ასეთ სხდომაზე საქმის განხილვისათვის დადგენილი საპროცესო წესების უხეში დარღვევების გამო;
6. უკანონოდ იქნეს მიჩნეული (აღიარებული) წინამდებარე საქმის მიმართ პირველი ინსტანციის სასამართლოს ქმედება მოცემულ საქმეზე სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების დაუყოვნებლოვ გამოყენების მოთხოვნის თაობაზე წარდგენილ შუამდგომლობასთან ერთად სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში გაგზავნის ხელშეშლისა და დაბრკოლების შექმნის გამო.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარში ასახული გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებს სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნებს, რის გამოც სააპელაციო საჩივარის დაკმაყოფილებაზე აპელანტს უნდა ეთქვას უარი.
ამასთან, პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლზე და ჩათვალა, რომ სააპელაციო საჩივარში საპროცესო დარღვევებზე მითითება საქმეზე სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების თაობაზე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობას არ წარმოადგენს.
სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინება ე. პ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება. კასატორმა ძირითად განჩინებასთან ერთად გაასაჩივრა სააპელაციო პალატის 2012 წლის 31 ივლისის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ წარდგენილი შუამდგომლობის გამოხმობაზე უარის თქმის შესახებ და 2012 წლის 6 აგვისტოს განჩინება სასამართლო სხდომის ოქმზე წარდგენილი შენიშვნების უარყოფის შესახებ.
საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ საფუძვლებს:
სააპელაციო პალატას სათანადოდ არ გამოუკვლევია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას დაშვებული და სააპელაციო საჩივრაში მითითებული დარღვევები. პალატას არ შეუფასებია ის გარემოება, რომ პირველი ინსტანციით საქმის განხილვისას სასამართლო კოლეგიამ უკანონოდ არ გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება მოსარჩელე მხარის მიერ მითითებული ორი საფუძვლის – მოპასუხეთა მიერ შესაგებლის წარუდგენლობისა და სასამართლო პროცესზე გამოუხადებლობის გამო. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იყო დაუსაბუთებელი, არ პასუხობდა კანონის მოთხოვნებს, რითაც დაირღვა მოსარჩელისათვის მინიჭებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება.
პირველი ინსტანციის სასამართლოში განვითარებული მოვლენების მსგავსად, საქმის სააპელაციო სასამართლოში განხილვის დროსაც სასამართლოს მიერ დანიშნულ ვადაში მოწინააღმდეგე მხარეებს შესაგებელი არ წარუდგენიათ. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლოს ამ მოტივით დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ გამოუტანია და არც დაუსაბუთებია, რატომ არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი. შესაგებლების წარდგენის ნაცვლად, მოპასუხეებმა მიმართეს სასამართლოს, საკუთარი თავი მიიჩნიეს სათანადო მოპასუხედ, ცნეს სარჩელი, სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვეს მათი დაკმაყოფილება.
საქმის მთავარ სასამართლო სხდომაზე განხილვისას არც ერთი მოპასუხე არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდა. აპელანტმა იშუამდგომლა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის მოთხოვნით სამი საფუძვლით: მოპასუხეთა მიერ შესაგებლების წარუდგენლობის, მოპასუხეთა მიერ მთავარ სასამართლო სხდომაზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობისა და მათი მხრიდან სარჩელის ცნობის გამო. მიუხედავად აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და 2012 წლის 31 ივლისის განჩინებით სააპელაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილა.
გასაჩივრებული განჩინება უკანონო და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან სასამართლომ ვერ მიუთითა, რატომ არ არიან მოპასუხეები სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეები. სასამართლოს ეს დასკვნა უსაფუძვლოს ხდის ხსენებული საცხოვრებელი სახლის ერთ-ერთ მესაკუთრესთან – ე. თ-სთან დამტკიცებული მორიგების კანონიერებას, ვინაიდან, საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, მოცემულ საქმეში ე. თ-ე სადავო საცხოვრებელი სახლის ისეთივე მესაკუთრეა, როგორც დანარჩენი მოპასუხეები.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება წინააღმდეგობრივია, ვინაიდან პალატამ მოპასუხეებთან არსებული დავის დროს დადგენილად მიიჩნია აპელანტის მოსარგებლის სტატუსი (ჩაწერა, რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა), თუმცა ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ არ არიან ხსენებული პირები საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეები. თუ სარჩელი არასათანადო მოპასუხეების მიმართ იყო აღძრული, მაშინ სასამართლოს უნდა შეეცვალა ისინი სათანადო მოპასუხეებით.
სააპელაციო სასამართლოს დაუსაბუთებელი დასკვნა, რომ მოცემულ საქმეზე არსებული მოპასუხეები არ წარმოადგენენ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეებს, ეწინააღმდეგება საჯარო რეესტრის ჩანაწერს, რომელიც სრულიად საწინააღმდეგოს ამტკიცებს. მეტიც, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ სადავო საგნის ერთადერთი მესაკუთრე ე. თ-ა, ეწინააღმდეგება ჯერ კიდევ 1996 წლის 23 დეკემბერს ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს მიერ მიღებულ და კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ 1975 წლის 30 აპრილს მ. ბ-მა ე. თ-ს სანოტარო წესით გაუფორმა თავისი ¼ წილიდან 2/20 იდეალური წილი – სწორედ ის 19,80 კვ.მ ოთახი, რომელიც 1962 წლის 22 ივნისს შინაურული ხელწერილით ზ. ბ-ისაგან ჰქონდა ნაყიდი.
ამდენად, ჯერ კიდევ 1996 წელს დადგინდა, რომ ხსენებულ საცხოვრებელ სახლში ე. თ-ს საკუთრებაში გააჩნდა მხოლოდ 19.80 კვ.მ, სადაც იგი დღემდე ცხოვრობს და მის გარდა სხვა ფართი საკუთრებაში არ ჰქონია.
აღნიშნული გამორიცხავს მოსაზრებას, რომ ე. თ-ს საკუთრებაში გააჩნდა კასატორის მიერ სარგებლობის უფლებით დაკავებული 18.07 კვ.მ.
საქმეში არსებული 1996 წლის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ე. თ-ს არც პ-ის და არც ზ-ის ოჯახები ბინის ქირას არ უხდიდნენ და მისი მდგმურები არ იყვნენ, ანუ საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობა ე. თ-სთან კასატორს არასოდეს წარმოშობია.
სააპელაციო სასამართლომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე უარის თქმით არ გამოიყენა ის საპროცესო ნორმები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, ხოლო არსებული სახით გამოიყენა ის ნორმები, რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა, რითაც დაუსაბუთებელი და უკანონო გადაწყვეტილება მიიღო.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანამდე ე.პ-მა უარი განაცხადა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის მოთხოვნის თაობაზე წარდგენილ შუამდგომლობაზე, ვინაიდან დარწმუნდა, რომ სააპელაციო სასამართლოს შემადგენლობის სამი წევრიდან სხდომის თავმჯდომარე სრულად არ იცნობდა საქმის მასალებს, ხოლო დანარჩენი ორი წევრი სხდომაზევე ადასტურებდა, რომ არ იცოდნენ საქმის გარემოებები.
გასაჩივრებული განჩინების გამოტანამდე აპელანტმა განცხადებით მიმართა სასამართლოს, თუმცა იგი საერთოდ არ განხილულა. სააპელაციო პალატამ გამოაცხადა განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებაზე უარის თქმის შესახებ მაშინ, როდესაც სასამართლომ განმარტა, რომ სხდომაზე შესვენების გამოცხადებით 2012 წლის 26 ივლისის სხდომა დასრულდებოდა და საქმის განხილვა შემდეგ სხდომაზე გაგრძელდებოდა.
საპროცესო ნორმების თანახმად, მოსარჩელეს უფლება აქვს, უარი თქვას მის შუამდგომლობაზე გადაწყვეტილების გამოტანამდე და არა სათათბირო ოთახში გასვლამდე. გადაწყვეტილების გამოტანა გულისხმობს მის საჯაროდ გამოცხადებას, ნორმის ასეთი დანაწესის პირობებში მოთხოვნაზე უარის თქმა შესაძლებელია სათათბირო ოთახში გასვლის შემდეგაც ოღონდ მის გამოცხადებამდე. გარკვეულ მოთხოვნებზე კი, უარის თქმა შეიძლება და დასაშვებია სასამართლოს სათათბირო ოთახში გასვლამდე, ამის შესახებ კანონმდებელი საპროცესო კანონმდებლობაში სპეციალურად მიუთითებს ფრაზებით, რომლის შედეგადაც მოთხოვნაზე უარის თქმა დაუშვებელია, თუ სასამართლო გასულია სათათბირო ოთახში. მოცემულ საქმეზე ე.პ-მა შუამდგომლობაზე უარი თქვა სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოცხადებამდე, რაც უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
სააპელაციო პალატამ 2012 წლის 31 ივლისის განჩინების გამოცხადების შემდეგ მიიღო იმავე რიცხვით, 2012 წლის 31 ივლისის განჩინება შუამდგომლობის განუხილველად დატოვების შესახებ. გასაჩივრებული განჩინების (განუხილველად დატოვების შესახებ) მიღებისას დაირღვა კანონი.
საგულისხმოა ისიც, რომ, საქმეში მოწინააღმდეგე მხარის სახით ჩაბმული ნ. უ-ის მიერ ნ. თ-ზე ქონების გასხვისების გამო, სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვამდე არ გადაწყვიტა საპროცესო უფლებამონაცვლეობის საკითხი და ისე განიხილა საქმე ნ. უ-ის მიმართ.
სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 6 აგვისტოს განჩინებით უარყოფილი იქნა წარდგენილი შენიშვნები 2012 წლის 26 ივლისის სასამართლო სხდომის ოქმზე. აღნიშნული განჩინებაც დაუსაბუთებელია. არასწორია საქმეზე შედგენილი სხდომის ოქმის ბოლო წინადადება – „მოსამართლემ სხდომა დახურულად გამოაცხადა“, ვინაიდან სხდომაზე რეალურ დროში მოვლენათა განვითარება გაგრძელდა არა დახურული სასამართლო განხილვის წესით, არამედ მოცემულ საქმეზე სხდომა დასრულდა და იგი ასეთად გამოცხადდა.
საქართველოს კონსტიტუციის 85-ე მუხლის პირველი პუნქტის პირველი და მეორე წინადადებების, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების, ამავე მუხლის მეორე და მესამე ნაწილების, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 350-ე მუხლის მესამე ნაწილის ანალიზი იძლევა ცალსახა და ერთმნიშვნელოვანი დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას, რომ სხდომის დახურვა, მასზე დამსწრეთა ან ზოგიერთ შემთხვევაში სამართალწარმოების ცალკეულ მონაწილეთა სხდომაზე დასწრების შეზღუდვაში ვლინდება და მის დროს გრძელდება სასამართლო სხდომის მიმდინარეობა იმ ეტაპიდან, საიდანაც შეწყდა მისი საჯაროდ და საქვეყნოდ განხილვა.
მოცემულ შემთხვევაში სასამართლო სხდომაზე მისი შემდგომი მიმდინარეობა დახურულად კი არ გამოცხადდა, როგორც ეს მცდარად მიეთითა, არამედ სხდომა დასრულებულად გამოცხადდა, რაც დაფიქსირდა არასწორად.
სასამართლო განხილვის საკითხების ამოწურვის შემდგომ მისი არა დახურვა, არამედ დასრულება რომ ხდება, დასტურდება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი და მეორე წინადადებების მხედველობაში მიღებით, 212-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად.
ყოველივე ზემოხსენებულიდან გამომდინარე, არასწორია მოსამზადებელი სასამართლო სხდომის ოქმში მითითება: „მოსამართლემ სხდომა დახურულად გამოაცხადა“, რაც უნდა გასწორდეს რეალობის ასახვის მიზნით შემდეგ მართებულ ფორმაში გამოხატული წინადადებით: „სხდომის თავმჯდომარემ მთავარი სხდომა დასრულებულად გამოაცხადა“, რის გამოც სააპელაციო პალატის 2012 წლის 6 აგვისტოს განჩინება სხდომის ოქმზე წარდგენილი შენიშვნების უარყოფის შესახებ იურიდიულად დაუსაბუთებელია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 სექტემბრის განჩინებით ე. პ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ე. პ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ე. პ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. სულხანიშვილი
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
პ. ქათამაძე
