№ ას-1107-1038-2012 25 ოქტომბერი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ. ხ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. მ-ი, ნ. გ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, საცხოვრებელი სახლის მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ხ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. მ-ის, ე. ა-ისა და ნ. გ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა, თ. ხ-ის სახელით, ე. ა-ის მიერ, ნ. მ-თან და ნ. გ-სთან დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ასევე მოსარჩელისათვის, აღმასრულებლის განკარგულებით ნ. მ-ისათვის ნატურით გადაეცემული, ხაშურის რაიონის სოფელ ტ-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მიკუთვნება.

მოპასუხე ე. ა-მა სარჩელი ცნო.

მოპასუხეების: ნ. მ-ისა და ნ. გ-ის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო.

ხაშურის რიაონული სასამართლოს 2012 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით თ. ხ-ის სარჩელი ე. ა-ის, ნ. მ-ისა და ნ. გ-ის მიმართ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და საცხოვრებელი სახლის მიკუთვნების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ხ-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივნისის განჩინებით თ. ხ-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 24 მარტის მინდობილობით, თ. ხ-მ ე. ა-ს მიანიჭა უფლებამოსილება სესხის მიღების მიზნით, მისი სახელით, იპოთეკით დაეტვირთა მარწმუნებლის უძრავი ქონება – საცხოვრებელი სახლი, მდებარე: ხაშურის რაიონის სოფელ ტ-ში. თ. ხ-მ ე. ა-ისაგან მიიღო 4 000 ლარი (ტ. I. ს.ფ. 12-13).

2008 წლის 20 მაისს ე. ა-მა, როგორც თ. ხ-ის წარმომადგენელმა, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დადო ნ. მ-თან და ნ. გ-სთან, რომლის თანახმად, თ. ხ-ს თითოეულმა მათგანმა ასესხა 11 400 აშშ დოლარი. სესხის უზრუნველსაყოფად, იპოთეკით დაიტვირთა ხაშურის რაიონის სოფელ ტ-ში მდებარე თ. ხ-ის საცხოვრებელი სახლი (ტ. I. ს.ფ. 14-16).

ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში – 2008 წლის 20 აგვისტომდე სესხისა და მასზე დარიცხული პროცენტების დაუბრუნებლობის გამო, კერძო არბიტრაჟის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, ორჯერ უშედეგოდ ჩატარებული იძულებითი აუქციონის შემდეგ, მცხეთა-მთიანეთის სააღსრულებო ბიუროს 2010 წლის 10 თებერვლის ქონების კრედიტორისათვის ნატურით გადაცემის შესახებ განკარგულების საფუძველზე, იპოთეკით დატვირთული თ. ხ-ის საცხოვრებელი სახლი ნატურით გადაეცა ნ. მ-ს, რომელმაც 2010 წლის 02 დეკემბერს აღნიშნული უძრავი ქონება გაასხვისა ხ. ბ-ზე (ტ. I. ს.ფ. 79-80).

აპელანტის მოსაზრება მასზე, რომ ე. ა-ი 2008 წლის 24 მარტის მინდობილობის საფუძველზე არ იყო უფლებამოსილი დაედო სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულება, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დადასტურებული იყო, რომ თ. ხ-მ ხელი მოაწერა მინდობილობას, რომლითაც მან ე. ა-ს მიანიჭა უფლება, მისი სახელით დაედო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რაც ცხადყოფდა, რომ მესამე პირებისათვის რწმუნებული მოქმედებდა თავისი უფლებამოსილების ფარგლებში.

სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგიის 2010 წლის 18 იანვრის განაჩენს განსახილველი საქმის მიმართ პრეიუდიციული დანიშნულება ჰქონდა, ასევე არ გაიზიარა და მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას და მიუთითა, რომ ზემოაღნიშნული განაჩენის საფუძველზე, თ. ხ-ს წარმოეშვა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება ე. ა-ის მიმართ და არ წარმოშობია - ნ. მ-ისა და ნ. გ-ის მიმართ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის და უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნის უფლება, შესაბამისად, დაუსაბუთებელი იყო მოსარჩელის მსჯელობა ზემოაღნიშნულ განაჩენზე დაყრდნობით სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილობასთან დაკავშირებით. ამასთან, პალატის მოსაზრებით, საქმის მასალებით არ იყო დადგენილი ნ. მ-ისა და ნ. გ-ის დანაშაულებრივი კავშირი ე. ა-თან, ხოლო ის გარემოება, რომ ე. ა-მა მოატყუა თ. ხ-ე, ვერ გახდებოდა ე. ა-სა (გამსესხებელსა) და ნ. მ-სა და ნ. გ-ს (მსესხებლებს) შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი.

სააპელაციო პალატამ მიაჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 81-ე და 103-ე მუხლებით.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, თ. ხ-ს არ გააჩნდა 2008 წლის 20 მაისს დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მიმართ იურიდიული ინტერესი და აღნიშნული მოთხოვნა, თავისი შინაარსით წარმოადგენდა აღიარებითი ხასიათის სარჩელს.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე თ. ხ-ის იურიდიული ინტერესი მიმართული იყო 2008 წლის 20 მაისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილობის გზით, ხაშურის რაიონის სოფ. ტ-ში მდებარე უძრავი ქონების საკუთრებაში დაბრუნებისაკენ. პალატის შეხედულებით, იმ პირობებში, როდესაც ნ. მ-ის სახელზე საკუთრების უფლების აღრიცხვის საფუძველი - აღმასრულებლის განკარგულება გაუქმებული არ იყო, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც, თ. ხ-ის სამართლებრივი მიზანი ვერ იქნებოდა მიღწეული. ამდენად, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნასთან მიმართებაში მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი მიუღწევადია, შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით, თ. ხ-ე ვერ ასაბუთებდა იურიდიული ინტერესის არსებობას, რომელიც მას გააჩნდა მატერიალურ-სამართლებრივი უფლების უზრუნველსაყოფად, რაც წარმოადგენსდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმების შედეგად დაასკვნა, რომ სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო და მასში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდნენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების მატერიალურ და პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ხ-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ პალატამ არასრულყოფილად შეისწავლა და, შესაბამისად, არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთან, არ განმარტა, თუ რატომ არ ჰქონდა მოსარჩელეს იურიდიული ინტერესი სადავო საკითხისადმი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 სექტემბრის განჩინებით თ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. და ვ. ნ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, თ. ხ-ე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

მ. სულხანიშვილი