№ას-1117-1048-2012 5 ნოემბერი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - სს „ს. რ-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.ბ-ი

კასატორი - თ.ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე - სს „ს. რ-ა“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი - სარჩოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ.ბ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს. რ-ის“ მიმართ სარჩოს დაკისრების მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელე შპს „ს. რ-ში“ საისრო პოსტის უფროს მორიგედ მუშაობდა. 2006 წლის 27 ნოემბერს, 9 საათსა და 15 წუთზე, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს, მიიღო სხეულის დაზიანება. სამედიცინო ჩარევისას მას მოჰკვეთეს მარცხენა ხელი მხრის სახსრის დონეზე, რის შედეგადაც დაუდგინდა შრომითი დასახიჩრება შესაძლებლობის მნიშვნელოვანი შეზღუდვით, აღნიშნულის გამო შპს „ს. რ-ამ“ მოსარჩელეს 2008 წლის 7 მარტიდან 483 ლარის ოდენობით ყოველთვიური სარჩოს გადახდით მატერიალური ზიანი უნდა აუნაზღაუროს.

მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილების პირველი მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას ზიანი ანაზღაურდება ამ წესით და სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში. მითითებული დადგენილების პირველი მუხლის მე-2 ნაწილი დამსაქმებელს ავალდებულებს, აუნაზღაუროს ზიანი დასაქმებულს, თუ მუშაკის ჯანმრთელობის მოშლა გამოწვეულია ბრალეული ქმედებით. საქართველოს სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროს 1997 წლის 4 აპრილს დამტკიცებული წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის გამოკვლევისა და აღრიცხვის დებულებით დადგენილია, რომ საწარმოო ტრავმის შედეგად ბრალეული პირი გამოვლინდება წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის შესახებ აქტით, რომელიც ამავე დებულების მიხედვით, მხარეებს შეუძლიათ გაასაჩივრონ 10 დღის ვადაში სასამართლოში. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე ითხოვს რა მოპასუხისაგან ზიანის ანაზღაურებას შრომითი დასახიჩრების გამო, საჭიროა არსებობდეს წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის შესახებ აქტი, რომლითაც დადგინდება რ-ის ბრალეული ქმედება. თ.ბ-ის სხეულის დაზიანების ფაქტზე წარმოებულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების მიერ დანიშნულ იქნა სატრანსპორტო ტექნიკური ექსპერტიზა, რომლის 2007 წლის 26 ივლისის დასკვნით 2006 წლის 27 ნოემბერს მომხდარ სარკინიგზო შემთხვევაში გამოირიცხა მოპასუხის მუშაკთა ბრალეული ქმედებები. ამასთან, წარდგენილი სარჩელი არის ხანდაზმული.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით თ.ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: თ.ბ-ი მუშაობდა შპს „ს. რ-ის“ სატვირთო გადაზიდვების დეპარტამენტის სადგურ ბათუმის საისრე პოსტის უფროსი მორიგის თანამდებობაზე. 2006 წლის 27 ნოემბერს დილით, სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებისას, მოსარჩელე თ.ბ-მა მიიღო სხეულის დაზიანება. სამედიცინო ჩარევისას მას მოკვეთეს მარცხენა ხელი მხრის სახსრის დონეზე, რის შედეგადაც დაუდგინდა შრომითი დასახიჩრება შესაძლებლობის მნიშვნელოვანი შეზღუდვით, უვადოდ. შემთხვევის დროისათვის მოპასუხე შპს „ს. რ-ის“ პასუხისმგებლობა საწარმოო ტრავმების დროს დაზღვეული იყო სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ში“. აღნიშნული დაზღვევის ფარგლებში დაზღვეული იყო ასევე მოსარჩელე თ.ბ-ი. დაზღვევის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა 2008 წლის 6 მარტს დამთავრდა. თ.ბ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ. ს ა-სა“ და შპს „ს. რ-ის“ მიმართ შრომითი მოვალეობის შესრულებისას ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული მატერიალური ზიანის - 28 920 ლარის, ერთჯერადი გასაცემის დაყოვნებით მიღებული ზიანის - 16 073 ლარის, მკურნალობის ხარჯების - 703 ლარის ანაზღაურების, ასევე 2007 წლის 30 მაისიდან ყოველთვიურად სიცოცხლის ბოლომდე სარჩოს 482 ლარის დაკისრების, სარჩოს ანაზღაურების დაყოვნებით მიუღებელი 5 918 ლარის, სულ - 51 614 ლარისა და მორალური ზიანის - 200 000 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დააკმაყოფილა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ.ბ-მა.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას თ.ბ-სა და სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის“ შორის შედგა მორიგება, რომელიც დამტკიცდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივნისის განჩინებით. თ.ბ-ს, საწარმოო ტრავმის გამო, აუნაზღაურდა 25 000 ლარი სადაზღვევო ხელშეკრულების მოქმედების ვადის დასრულებამდე, 2007 წლის 21 მაისიდან 2008 წლის 6 მარტამდე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 7 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით თ.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება შეიცვალა შპს „ს. რ-ის“ მორალური ზიანის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. შპს „ს. რ-ას“ თ.ბ-ის სასარგებლოდ, მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად, 15 000 ლარის გადახდა დაეკისრა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც, თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ამ მუხლის „ბ“ პუნქტის თანახმად, ეს ფაქტები დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ. იმის გათვალისწინებით, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილება გამოტანილია წინამდებარე დავის მონაწილე მხარეებს შორის და შესულია კანონიერ ძალაში, პალატამ მიიჩნია, რომ ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები წინამდებარე დავის განხილვისას არ საჭიროებს დამატებით მტკიცებას. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ უდავოდ დადასტურებული მტკიცებულების ძალა უნდა მიენიჭოს ხსენებული გადაწყვეტილებით დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ საქმის მასალებით იკვეთება, როგორც დამსაქმებლის, ისე დასაქმებულის ბრალეული ქმედება.

სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენს ათ წელს. ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა - ექვს წელს. ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელია. ცალკეულ შემთხვევებში, კანონით შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს ხანდაზმულობის სხვა ვადებიც. სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლი განსაზღვრავს განსხვავებულ წესს, რომლის მიხედვით, დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა არის სამი წელი იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. საწარმოო ტრავმით გამოწვეული ზიანის საკომპენსაციოდ სარჩოს დანიშვნის მოთხოვნის მიმართ მოქმედებს დელიქტური ვალდებულებებისათვის გათვალისწინებული სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

სამოქალაქო კოდექსის 138-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ უფლებამოსილი პირი შეიტანს სარჩელს მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ან მის დასადგენად, ანდა შეეცდება დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა სხვა საშუალებით, როგორიცაა: სახელმწიფო ორგანოსათვის ან სასამართლოში განცხადებით მიმართვა მოთხოვნის არსებობის შესახებ, ანდა აღმასრულებელი მოქმედების განხორციელება. შესაბამისად, გამოიყენება 139-ე და 140-ე მუხლები. 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა სარჩელის შეტანის საფუძველზე გრძელდება მანამ, სანამ სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება არ შევა კანონიერ ძალაში, ან პროცესი სხვაგვარად არ დასრულდება. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელისათვის საწარმოო ტრავმის შესახებ ცნობილი იყო 2006 წლის 27 ნოემბერს. ამასთან, დადგენილია, რომ თ.ბ-მა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაში მოითხოვა თავისი დარღვეული უფლების აღდგენა, კერძოდ, სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ. ს. ა-ა“ და შპს „ს. რ-ის“ მიმართ, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული მატერიალური ზიანის - 28 920 ლარის, ერთჯერადი გასაცემის დაყოვნებით მიღებული ზიანის - 16 073 ლარის, მკურნალობის ხარჯების - 703 ლარის ანაზღაურების, ასევე 2007 წლის 30 მაისიდან ყოველთვიურად სიცოცხლის ბოლომდე სარჩოს 482 ლარის დაკისრების, სარჩოს ანაზღაურების დაყოვნებით მიუღებელი 5 918 ლარის, სულ - 51 614 ლარისა და მორალური ზიანის - 200 000 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

დადასტურებულია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივნისის განჩინებით (რომელიც კანონიერ ძალაში შევიდა მხარეთა მიერ მისი ხელმოწერისა და სასამართლოს მიერ მისი განჩინებით დამტკიცებისთანავე, ე.ი 2009 წლის 30 ივნისს) დამტკიცდა მორიგება თ.ბ-სა და სს „სადაზღვევო კომპანია ბ-ის“ შორის, ამავე სასამართლოს 2009 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილებით კი, თ.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და შპს „ს. რ-ას“ თ.ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის - 15000 ლარის გადახდა. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ 2008 წლის 1 მაისს სს „სადაზღვევო კომპანია ბ. ს. ა-სა“ და შპს „ს. რ-ის“ მიმართ სასამართლოში სარჩელის წარდგენით ხანდაზმულობის ვადის დენა შეწყდა, რომელიც, სამოქალაქო კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, გაგრძელდა მხარეთა მორიგების გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივნისის განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, 2009 წლის 30 ივნისამდე. სამოქალაქო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, თუ შეწყდება ხანდაზმულობის ვადის დენა, მაშინ შეწყვეტამდე განვლილი დრო მხედველობაში არ მიიღება და ვადა დაიწყება თავიდან. აღნიშნული ნორმის შინაარსის შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დენა დაიწყო 2009 წლის ივლისიდან და ამ პერიოდიდან უნდა აითვალოს დელიქტური ვალდებულებებისათვის გათვალისწინებული სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა. როგორც ირკვევა, თ.ბ-მა სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2011 წლის 30 აგვისტოს, ე.ი ხანდაზმულობის ვადის გასვლამდე. რის გამოც, თ.ბ-ის სარჩელი შპს „ს. რ-ის“ მიმართ სარჩოს დაკისრების თაობაზე, არ არის ხანდაზმული.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ სარჩოს დაკისრების თაობაზე მოსარჩელეს მოთხოვნა წარდგენილი ჰქონდა არა შპს „ს. რ-ის“, არამედ სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის“ მიმართ. პალატამ მიუთითა, რომ სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-სა“ და შპს „ს. რ-ას“ შორის დაზღვევის ხელშეკრულება დადებული იყო სხვა პირის, კერძოდ, მოსარჩელის - თ.ბ-ის სასარგებლოდ და მზღვეველსა და დაზღვეულ პირს შორის 2009 წლის 30 ივნისს შედგა შეთანხმება ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სადაზღვევო თანხის ფარგლებში. ე.ი რომ არა გარიგება, დადებული შპს „ს. რ-ან“, არ წარმოიშობოდა სს „სადაზღვევო კომპანია ა. ბ-ის“ ვალდებულება მოსარჩელის მიმართ. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ იმ ეტაპზე მხარეთა მორიგებით ხანდაზმულობის ვადა შეწყდა მოსარჩელის მოთხოვნაზე, საწარმოო ტრავმით გამოწვეული ზიანის საკომპენსაციოდ ყოველთვიური სარჩოს დაკისრების თაობაზე. საქმის მასალებში წარმოდგენილი ცნობის მიხედვით, თ.ბ-ის ბოლო სამი თვის დარიცხული ხელფასი შეადგენდა: 2006 წლის ივლისს - 419,58 ლარს, აგვისტოს - 527,87 ლარს, სექტემბრის - 500,79 ლარს. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 მაისის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენლის შუამდგომლობა და შპს ,,ს. რ-ის“ უფლებამონაცვლედ დადგინდა სს ,,ს. რ-ა“.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ნორმით დადგენილი დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე, პირს ზიანის ანაზღაურება შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს პასუხისმგებლობის დაკისრების კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები, კერძოდ, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით და არსებობს მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და დამდგარ ზიანს (რეზულტატს) შორის და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. კონკრეტულ შემთხვევაში, იკვეთება ზემოთ ჩამოთვლილი ნორმის წინაპირობები, კერძოდ, მოსარჩელემ შპს „ს. რ-ში“ მუშაობის პერიოდში მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც, მას შეეზღუდა შრომის უნარი, კერძოდ, მიღებული ტრავმის გამო დაკარგული აქვს პროფესიული შრომითი უნარი 85%-ით უვადოდ.

სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით. აღნიშნული ნორმის სამართლებრივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მოსარჩელე მიიღებდა ხელფასს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო. გარდა ამისა, ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განსაზღვრისათვის მნიშვნელოვანია საწარმოო ბრალის ხარისხის დადგენა. თუ უბედური შემთხვევა მხოლოდ საწარმოს ბრალეული მოქმედებითაა (შრომის კანონმდებლობის, შრომის დაცვის წესების, ნორმებისა და სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა უგულვებელყოფით ან არასათანადო შესრულებით) გამოწვეული, იგი სრულად ანაზღაურებს ზიანს, რაც შეეხება შერეული ბრალის არსებობის შემთხვევებს, ზიანის დადგომაში საწარმოს ბრალის არსებობა უკვე წარმოადგენს საწარმოს პასუხისმგებლობის საფუძველს. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, როგორც დამსაქმებლის, ისე - დასაქმებულის ბრალეული ქმედება, ე.ი არსებობს დაზარალებულის კომპენსირების საფუძველი. „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილების პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქ­მებლის ბრალეური მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაუ­რების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის და თუ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის საქართველოს სამოქა­ლაქო კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის საქართველოს სამოქა­ლაქო კოდექსით დადგენილი სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა, ასევე - დაზარალებულის ბოლო სამი თვის საშუალო ხელფასი შეადგენდა 482 ((419,58 + 527,87 + 500,79 : 3 თვეზე) ლარს და ამასთან, დადგენილია დამსაქმებლისა და დასაქმებულის შერეული ბრალი, სს „ს. რ-ას“ მოსარჩელე თ.ბ-ის სასარგებლოდ გადასახდელად უნდა დაეკისროს 2009 წლის 30 ივნისიდან, ყოველთვიურად სარჩოს 241 ლარის გადახდა იმ დროისთვის მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ-ამ“ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებულ ნაწილში შემდეგი დასაბუთებით: თ.ბ-მა საწარმოო ტრავმა მიიღო 2006 წლის 27 ნოემბერს და აღნიშნული დღიდან მისთვის ცნობილი იყო, რომ დასახიჩრების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შპს „ს. რ-ის“ მიმართ უნდა მიემართა სასარჩელო განცხადებით სასამართლოსათვის. სამოქალაქო საქმის მასალებით დასტურდება ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხის მიმართ თ.ბ-მა სარჩელი აღძრა ყოველთვიურად სარჩოს დაკისრების თაობაზე 2011 წლის 30 აგვისტოს ანუ მისთვის ზიანის მიყენების ფაქტიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ. სხვა ორგანიზაციის მიერ თ.ბ-ის თანხების გადახდა არ წარმოადგენს რაიმე არგუმენტს მასზე, რომ სს „ს. რ-ას“ წარმოეშვა ვალდებულება თ.ბ-ის სასარგებლოდ თანხის გადახდის თაობაზე. თ.ბ-ის სასარჩელო მოთხოვნას შპს „ს. რ-ის“ მიმართ წარმოადგენდა მხოლოდ მორალური ზიანისათვის თანხის დაკისრება და არა ყოველთვიური სარჩოს გადახდა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან სახეზე არ არსებობდა ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძვლები, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 139, 140-ე და 141-ე მუხლები. ამასთან, ზიანი ანაზღაურდება საწარმოო ტრავმის დროს, თუ იგი მიყენებულია დამსაქმებლის ბრალით და ბრალი დასტურდება უბედური შემთხვევის შესახებ აქტით, ხოლო სამოქალაქო საქმეში არსებული უბედური შემთხვევის შესახებ აქტში რკინიგზის ბრალეულ ქმედებაზე არაფერია მითითებული. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატას არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ.ბ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება სასარჩელო მოთხოვნის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში შემდეგი დასაბუთებით: თ.ბ-ი მუშაობდა რა შპს „ს. რ-ში“ საისრე პოსტის უფროს მორიგედ, 2006 წლის 27 ნოემბერს მომხდარი უბედური შემთხვევის შედეგად მიიღო სხეულის მძიმე ტრავმა – მარცხენა ხელის ამპუტაცია მხრის სახსრის დონეზე. აღნიშნული ტრავმის შედეგად მიენიჭა ჯანმრთელობის მნიშვნელოვნად შეზღუდვის სტატუსი პროფესიული შრომის უნარის სრულად დაკარგვა, ხოლო საერთო შრომის უნარი შეუმცირდა 85%-ით – უვადოდ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილებით უბედურ შემთხვევაში დადგენილ იქნა როგორც დამსაქმებლის ისე დასაქმებულის, ბრალეული ქმედება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილებით დადგინდა ორივე მხარის ბრალეულობა, მაგრამ სასამართლოს კონკრეტულად არსად აქვს მითითებული, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალეულობით მოხდა უბედური შემთხვევა. 2012 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილებით კი, სასამართლომ მიუთითა რა ორივე მხარის ბრალეულობაზე სს „ს. რ-ას“ დააკისრა მოთხოვნილი სარჩოს ნახევარი 241 ლარი. აღნიშნული ფაქტიდან გამომდინარე, ცხადია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილებით სასამართლო მხარეთა ბრალეულობის პროპორციას ანაწილებს თანაბარწილად, რაც დაუსაბუთებელია. რთული კატეგორიის სამუშაოების შესრულების დროს ერთ თანამშრომელზე არასდროს არაა დამოკიდებული უბედური შემთხვევა, თუ, რაღა თქმა უნდა, განზრახი დანაშაული არაა ჩადენილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ს. რ-სა“ და თ.ბ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, იგი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

მოცემული დავის საგანია სარჩოს დაკისრება. კასატორები სადავოდ მიიჩნევენ სამოქალაქო კოდექსის 139-ე, 140-ე და 992-ე მუხლების გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა (იხ: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინება საქმე #ას-407-653-08), რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სს „ს. რ-ას“ უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 433.80 ლარის, 70% – 303.66 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

სს „ს. რ-ას“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე 2012 წლის 26 სექტემბერს №385 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 433.80 ლარის, 70% – 303.66 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. კვანტალიანი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე