საქმე №ას-1131-1062-2012 1 ნოემბერი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – სს „ს-ი“ (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს-ი“ (მოპასუხე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – გაწეული მომსახურების ღირებულების ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
სს „ს-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს-ის“ მიმართ გაწეული სატელეფონო და ინტერნეტმომსახურების ღირებულების – 82 818,85 ლარის გადახდის შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ 719,85 ლარის გადახდა, მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოპასუხისთვის 82 099 ლარის დაკისრებაზე, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა მოპასუხე შპს „ს-ის“ (საიდენტიფიკაციო №…) საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთებს, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმდა და შპს „ს-ს“ სს „ს-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 79,29 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის 12 მარტს სს „ს-სა“ და შპს „ს-ს” შორის დაიდო სატელეკომუნიკაციო მომსახურების მიწოდების შესახებ ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებით სს „ს-მა“ იკისრა ვალდებულება, რომ უზრუნველყოფდა მოპასუხისათვის სატელეკომუნიკაციო მომსახურების მოწყობას „ვოიპ“ და ფიქსირებული სატელეფონო ნომრებით და ინტერნეტით ოპტიკურ-ბოჭკოვანი წყვილის საშუალებით მომსახურების მიწოდებას, ხოლო შპს „ს-მა“ იკისრა ვალდებულება, რომ სრულად გადაიხდიდა მომსახურების საფასურს ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად. მოსარჩელის მიერ გასაწევი მომსახურების ჩამონათვალი და ტარიფები განისაზღვრა ხელშეკრულების №1 დანართით. ხელშეკრულების 4.1.2 პუნქტის თანახმად, მოპასუხეს მოსარჩელესთან ანგარიშსწორება უნდა ეწარმოებინა არა უგვიანეს მომდევნო თვის 25 რიცხვისა, წინასწარ განსაზღვრული გადახდის პუნქტების ან/და მოსარჩელის სერვისცენტრების მეშვეობით.
მოსარჩელემ მოპასუხეს ხელშეკრულების დანართი №1-ს შესაბამისად გამოუყო შემდეგი ფიქსირებული ტელეფონის ნომრები: …, …, …, …, …, გარდა ამისა „ვოიპ“ ტელეფონის ნომრები: …, …. მოსარჩელემ მოპასუხეს გამოუყო ასევე უკაბელო ტელეფონის ორი ნომერი, მოეწყო ოპტიკურ-ბოჭკოვანი წყვილით მომსახურების სისტემა.
მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილი ბილინგის ჩანაწერების თანახმად, მოპასუხისათვის გამოყოფილი „ვოიპ“ ტელეფონის ნომრებიდან – …, ... 2010 წლის 10,11 და 12 ივლისის განმავლობაში დაფიქსირდა სადავო საერთაშორისო ზარები, რომლებიც დამისამართდა ლატვიის, სლოვენიის, ლიტვის ერითრეას, სომალის და სიერა ლეონეს მიმართულებით. განხორციელებული ზარების ხანგრძლივობამ მთლიანობაში შეადგინა 64500 წუთი, აქედან 34 511,35 წუთი სლოვენიის მიმართულებით (კოდი: 38643 და 38649, 1 წთ-1ლარი), 18 668,37 წუთი სომალის მიმართულებით (კოდი: 25221, 1 წთ-2 ლარი) 5260,10 წუთი ლატვიის მიმართულებით (კოდი: 37181, 1წთ-1,5 ლარი), 1489,18 წუთი ლიტვის მიმართულებით. აღნიშნული ზარების ღირებულება დადგენილი ტარიფების შესაბამისად, შეადგენს 82099 ლარს.
მოპასუხე მხარის განმარტებით, აღნიშნული სატელეფონო ზარები შპს „ს-ს“ არ განუხორციელებია. ამასთან, არც მოსარჩელე მხარე გამორიცხავს სს „ს-ი” შპს „,ს-ის” კუთვნილი „აიპი“ კოდის გამოყენებით არასანქცირებული ზარების განხორციელების თეორიულ შესაძლებლობას.
პალატამ მიიჩნია, რომ ჰაკერული წვდომის შესაძლებლობაზე მსჯელობისას ყურადღება უნდა მიექცეს იმ გარემოებას, რომ სადავო პერიოდი მოიცავს სამ დღეს, საიდანაც ორი იყო არასამუშაო დღე და ზარების წუთობრივმა რაოდენობამ შეადგინა 64 500 წუთი, რაც 1075 საათს შეადგენს. აღნიშნული გარემოებები დიდი ალბათობით მიუთითებენ იმ ფაქტზე, რომ მოხდა ქსელში არასანქცირებულ შეღწევას.
პალატამ მიიჩნია, არასანქცირებულ წვდომასთან დაკავშირებით საქმისათვის მნიშვნელოვანია ასევე იმ გარემოების გამოკვლევა, ჰქონდა თუ არა მოსარჩელეს სათანადო დაცვის სისტემა, რათა აღეკვეთა მის სისტემაში არასანქცირებული წვდომა. აღსანიშნავია, რომ დაცვის სისტემის არსებობის ვალდებულება მოსარჩელეს განსაზღვრული აქვს ნორმატიული აქტებით, კერძოდ, „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ კანონით.
„ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლის მე-2 ნაწილის „ე“,„კ“,„ი“ ქვეპუნქტის, ასევე საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 2006 წლის 17 მარტის №… დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში მომსახურების მიწოდების წესებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ რეგლამენტის“ 25-ე მუხლის მეოთხე პუნქტის „თ“, „ი“, „კ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, კანონმდებელმა სწორედ პროვაიდერს (მოსარჩელეს) დააკისრა ვალდებულებები უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან, ის არის სპეციფიკური მომსახურების განმახორციებელი პირი და მას აქვს ინფორმაცია ამ სფეროში არსებული რისკების შესახებ და საშუალებები ამ რისკების აღსაკვეთად. მოსარჩელეს მცირე საფრთხეების შესახებ ინფორმაცია მაინც უნდა მიეწოდებინა მოპასუხისათვის.
ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით პალატამ ჩათვალა, რომ შპს „ს-ის“ „ვოიპ“ ტელეფონის ნომრებიდან – ..., ... – 2010 წლის 10,11 და 12 ივლისის განმავლობაში დაფიქსირებული სადავო საერთაშორისო ზარების მოსახურების ღირებულების დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.
ამასთან, საქმის მასალებით, კერძოდ, 2010 წლის ივლისის თვის საბილინგო ამონაწერით დგინდება, რომ 2010 წლის ივლისში შპს „ს-ის“ მხრიდან განხორციელებული სადავო საერთაშორის ზარების გარდა განხორციელდა 79,29 ლარის ღირებულების მომსახურება. შესაბამისად, შპს „ს-ს“ სს „ს-ის“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს აღნიშნული თანხის გადახდა.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სს „ს-მა“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
ქსელის დაცვის ვალდებულების საკითხის გარკვევისას, სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად შეაფასა მხარეთა ვალდებულებები ქსელის არასანქცირებული შეღწევისაგან დაცვასთან დაკავშირებით.
სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთება დააფუძნა „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-2 ნაწილის „ე“ და „ი“ ქვეპუნქტებს.
„ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლის მეორე ნაწილის პუნქტებზე მითითება გაუგებრობას იწვევს, რადგან მითითებული ნორმები სწორედ საწინააღმდეგოს ასაბუთებს ან საერთოდ არ უკავშირდება დავის საგანს.
სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა ტელესაკომუნიკაციო მომსახურების მიწოდება-მიღების სფეროში ისეთი მნიშვნელოვანი ინსტიტუტის არსებობა, როგორიც არის „სადემარკაციო წერტილი“, ანუ ის წერტილი, სადაც ხდება მომსახურების მიმწოდებლისა და მომხმარებლის ვალდებულებების გამიჯვნა. სწორედ „სადემარკაციო წერტილი“ მიჯნავს მხარეთა ვალდებულებებსა და, შესაბამისად, პასუხისმგებლობას. მოდავე მხარეთა შორის სატელეკომუნიკაციო მომსახურების მიწოდების შესახებ 2010 წლის 12 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულების 8.1 პუნქტის მიხედვით, მოპასუხის სერვერის დაცვას არასანქცირებული წვდომისაგან სს „ს-ი“ ტექნიკურად ვერ განახორციელებდა.
სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი არასანქცირებული შეღწევა ტექნიკურად განხორციელდა ქსელის იმ ნაწილში, რომელიც „სადემარკაციო წერტილს“ მიღმა მდებარეობდა და ქსელის ამ ნაწილის შეუვალობის უზრუნველყოფა კასატორს არც ნორმატიული აქტის და არც ხელშეკრულების ძალით არ ეკისრებოდა. შესაბამისად, შპს „ს-ს“ ის მაინც უნდა დაემტკიცებინა უტყუარი მტკიცებულებებით, რომ ქსელში შეღწევა მოხდა სადემარკაციო წერტილის იმ მხარეს, რომლითაც მისი პასუხისმგებლობა არ ვრცელდება. სწორედ ამას არეგულირებს „რეგლამენტის“ 25-ე მუხლი.
ამრიგად, სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა კანონი, რაც საფუძვლად დაედო კანონის დარღვევის გამოტანილ გადაწყვეტილებას.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მთლიანად აგებულია მტკიცების ტვირთის არასწორ განაწილებაზე, რომელიც არღვევს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ საპროცესო სამართლის უმნიშვნელოვანეს პრინციპს.
მოპასუხე შპს „ს-ი“ არ უარყოფდა და არც უარყოფს, რომ საერთაშორისო სატელეფონო ზარები განხორციელდა იმ ნომრებიდან, რომლებიც მას ჰქონდა გადაცემული, თუმცა აცხადებს, რომ ეს ზარები მას არ განუხორციელებია. ნაცვლად უტყუარი მტკიცებულებების წარმოდგენისა, რითაც დადასტურდებოდა, რომ აღნიშნული ზარები განხორციელდა მესამე პირის მიერ, მოპასუხე შემოიფარგლა იმ განცხადებით, რომ ზარები განხორციელდა არასამუშაო დღეებში და მათი ხანგრძლივობა იყო უჩვეულოდ დიდი. ამ „მტკიცებულებების“ საფუძველზე სასამართლომ „დიდი ალბათობით“ დაადგინა, რომ არსებობდა ქსელში არასანქციებული შეღწევა, რაზეც პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა სს „ს-ს“ და უარი თქვა სააპელაცო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.
განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მსგავს საქმეებთან დაკავშირებით არსებითად განსხვავდება სს „ს-სა“ და შპს „ს-ის“ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისაგან.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 3 სექტემბერს №281 საგადასახდო დავალებით გადახდილი 4101 ლარის 70%-ის – 2870,7 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ სს „ს-ს“ (საინდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 3 სექტემბერს №281 საგადასახდო დავალებით გადახდილი 4101 ლარის 70% – 2870,7 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. სულხანიშვილი
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
თ. თოდრია
