№ ას-1146-1175-2012 8 ნოემბერი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – თ.დ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „კ-ი“
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ხელშეკრულებათა ბათილად ცნობა და უძრავი ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „კ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. მ-ის, მ. ლ-ის, თ.დ-სა და ჯ. ა-ის (ნოტარიუსი) წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხეებს: მ. ლ-სა და თ.დ-ეს შორის 2005 წლის 14 აპრილს ნოტარიუს, მოპასუხე ჯ. ა-ის მიერ შედგენილი სანოტარო აქტის (რეესტრის #1-2151) სახით დადებული, ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ შეთანხმების ბათილად ცნობა; მოპასუხეებს: თ.დ-სა და გ. მ-ს შორის 2007 წლის 23 ოქტომბერს სანოტარო ფორმის დავცით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების (ნოტარიუსი ქ. ო-ე, სანოტარო აქტის #7054/1) ბათილად ცნობა და თბილისში, ა. ყ-ის გამზირი №26-ში მდებარე, 36 მ2-ის მქონე სარდაფის (საკადასტრო კოდი ...) მოპასუხე გ. მ-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და შპს ”კ-ვის” გადაცემა.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,კ-ის” სარჩელი ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და უძრავი ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „კ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს ,,კ-ის“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს ,,კ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2005 წლის 14 აპრილს მ. ლ-სა და თ.დ-ეს შორის გაფორმებული, 1995 წლის 14 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ შეთანხმება (დამოწმებული ნოტარიუს ჯ.ა-ის მიერ, რეესტრით №1–2151) ქ.თბილისში, ა. ყის გამზ. N26-ში მდებარე 36 კვ.მ. სარდაფის თ.დ-ის მიყიდვის ნაწილში, დანარჩენ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა სემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
1992 წლის 7 აგვისტოს ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს N84 საბინაო საექსპლუატაციო ორგანიზაციასა და მ. ლ-ეს შორის დაიდო პრივატიზაციის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მ. ლ-ეს უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა თბილისში, ა. ყ-ის გამზ. N26-ში მდებარე სამოთახიანი ბინა N25, სასარგებლო ფართით - 72მ2, საცხოვრებელი ფართით - 46მ2 და სარდაფი - 50მ2 (ტ. I, ს.ფ. 22, 23).
ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარი სამმართველოს 1996 წლის 20 ივნისის N1-4/476 ბრძანებით მრავალდარგოვან ფირმა ,,კ-ს“ მიეცა ა.ყ-ის გამზ. №26-ში დაკავებული 36 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართობის პირდაპირი შესყიდვის უფლება 1382 აშშ დოლარად. 1996 წლის 23 ივლისს საპრივატიზებო კომისიამ მრავალდარგოვან ფირმა ,,კ-ს“ მიღება-ჩაბრების აქტით გადასცა ა.ყ-ის გამზ. №26-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართობი - 36კვ.მ. სარდაფი. 1996 წლის 25 ივლისს საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარ სამმართველოსა და მრავალდარგოვან ფირმა ,,კ-ს“ შორის გაფორმდა პრივატიზების სანოტარო ხელშეკრულება ა.ყ-ის გამზ. №26-ში მდებარე 36 კვ.მ. სარდაფზე. საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარი სამმართველოს მიერ მრავალდარგოვან ფირმა ,,კ-ის“ სახელზე 1996 წლის 25 ივლისს გაიცა არასაცხოვრებელი ფართობის N6009 სარეგისტრაციო მოწმობა ა.ყ-ის გამზ. №26–ში მდებარე 36კვ.მ. სარდაფზე, ხოლო 1996 წლის 31 ივლისს – №23/251–პ საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. ა.ყ-ის გამზ. №26-ში მდებარე 36 კვ.მ. სარდაფი შპს ,,კ-ის“ საკუთრებად რეგისტრირებული იყო ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში, ხოლო 14.08.2006წ.-დან რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში (ტ. I, ს.ფ. 69-71, 76, 78-89, 191).
1995 წლის 14 მარტს მ. ლ-სა და თ.დ-ეს შორის სანოტარო ფორმით დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მ. ლ-ემ თ.დ-ეს მიჰყიდა თბილისში, ა. ყ-ის გამზირი N26-ში მდებარე ბინა N25, მთელი საცხოვრებელი სახლის 46/1400 ნაწილი. (ტ. I, ს.ფ. 26, 27);
2005 წლის 14 აპრილს მ. ლ-სა და თ.დ-ეს შორის სანოტარო ფორმით დაიდო 1995 წლის 14 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ შეთანხმება, რომლის თანახმად, მ. ლ-ემ თ.დ-ეს მიჰყიდა ქ.თბილისში, ა. ყ-ის გამზირი N26-ში მდებარე N25 ბინა – მთელი საცხოვრებელი სახლის 46/1400 წილი, საცხოვრებელი ფართით - 46მ2, სასარგებლო ფართით - 72მ2, სარდაფი - 50მ2. (ტ. I, ს.ფ. 32–33)
აღნიშნული ცვლილების საფუძველზე, თ.დ-ემ 2005 წლის 03 მაისს საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხა ა. ყ-ის გამზირი N26-ში მდებარე 50 კვ.მ. სარდაფი (ტ. I, ს.ფ. 32- 35).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში შესული 2009 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის ნოტარიუს ზ. რ-ის მიერ 1992 წლის 07 აგვისტოს დამოწმებული პრივატიზების ხელშეკრულება თბილისში, პ-ის ქუჩა N26-ში მდებარე 36მ2 სარდაფის მერაბ ლომიძის საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში (ტ. I, ს.ფ. 103-108, 136-142, 262- 263).
სამოქალაქო კოდექსის 170.1-ე და 477–ე მუხლის პირველი და მე–2 ნაწილებზე მითითებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში შესული 2009 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილებით თბილისში, ა. ყ-ის გამზირი N26-ში მდებარე სადავო 36 მ2 სარდაფზე მ. ლ-ის საკუთრების უფლებას გამოეცალა სამართლებრივი საფუძველი, შესაბამისად, 2005 წლის 14 აპრილს, 1995 წლის 14 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ცვლილებების განხორცილებისას გამყიდველი - მ. ლ-ე არ იყო სადავო 36 მ2 სარდაფის მესაკუთრე. ამდენად, სადავო 36 მ2 სარდაფის თ.დ-ზე მიყიდვის ნება მესაკუთრეს არ გამოუვლენია. ამასთას, პალატამ ყურადღება გაამახვილა სააპელაციო სასამართლოში თავად მ. ლ-ის მიერ მიცემულ ახსნა-განმარტებაზე, რომლითაც მან დაადასტურა ის გარემოება, რომ მას საკუთრებაში გააჩნდა მხოლოდ 14მ2 სარდაფი, ხოლო სადავო 36მ2 სარდაფი მას საკუთრებაში არასდროს არ ჰქონია და, შესაბამისად, ვერც მის გასხვისებას შეძლებდა. (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 07.06.2012წ.-ის და 14.06.2012წ-ის სხდომის ოქმის ჩანაწერი).
სააპელაციო სასაართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე და განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო ხელშეკრულების (შეთანხმების) გაფორმებისას მ. ლ-ეს არ გააჩნდა საკუთრების უფლება ქ.თბილისში, ა. ყ-ის გამზირი N26-ში მდებარე სადავო 36მ2 სარდაფზე, შესაბამისად, ის არ წარმოადგენდა აღნიშნული ქონების გასხვისებაზე უფლებამოსილ პირს. გამომდინარე იქიდან, რომ სადავო 36კვ.მ. სარდაფის თ.დ-ზე მიყიდვის ნება გამოავლინა ამაზე არაუფლებამოსილმა პირმა მ. ლ-ემ, სადავო ქონების განკარგვა ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს, რის გამოც სახეზეა მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა სადავო უძრავ ქონებაზე თ.დ-ის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევის სამართლებრივი საფუძველი. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის დანაწესზე, 312-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მტიცებულებებით არ დასტურდებოდა ობიექტური ფაქტორის არსებობა, კერძოდ, არ დგინდებოდა, რომ 1995 წლის 14 მარტს მ. ლ-სა და თ.დ-ეს შორის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას და 2005 წლის 14 აპრილს, ზემოთ მითითებულ ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანისას, სადავო 36მ2 სარდაფზე, მდებარე: ქ.თბილისში, ა. ყ-ის გამზ. N26-ში, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო გამსხვისებლის - მ. ლ-ის საკუთრების უფლება. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი თბილისის მერიის ტექ. ინვენტარიზაციის ბიუროს 1995 წლის ცნობა-დახასიათების თანახმად, მ. ლ-ის საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია თბილისში, ა. ყ-ის გამზ. N26-ში წილობრივი მონაწილეობით 46/1400. პალატამ ყურადღებას გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნულ დოკუმენტში არაფერია ნათქვამი სადავო 36მ2 სარდაფზე მ. ლ-ის საკუთრების უფლებაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ მიაჩნია, რომ უძრავი ნივთის შემძენი - თ.დ-ე ვერ იქნებოდა კეთილსინდისიერი საჯარო რეესტრის არარსებული ჩანაწერის მიმართ.
რაც შეეხება თ.დ-სა და გ. მ-ს შორის 2007 წლის 18 ოქტომბერს გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საკითხს, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გ. მ-ი წარმოადგენდა სადავო სარდაფის კეთილსინდისიერ შემძენს, რის გამოც არ არსებობდა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.
გამომდინარე იქიდან, რომ თ.დ-სა და გ. მ-ს შორის დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, პალატამ მიიჩნია, რომ უსაფუძვლო იყო სასარჩელო მოთხოვნა გ. მ-ის უკანონო მფლობელობიდან სადავო სარდაფის გამოთხოვის ნაწილშიც.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ.დ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეცტიელბის მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას, მართალია გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი, თუმცა არასწორად განმარტა იგი. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ თითქოსდა საქმის მასალებით არ დგინდებოდა 1995 წლის 14 მარტს, მ. ლ-სა და თ.დ-ეს შორის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას და 2005 წლის 14 აპრილს, დასახელებულ ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანისას, სადავო 36 კვ.მ სარდაფზე მ. ლ-ის საკუთრების უფლება.
კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილ თბილისის მერიის ტექ. ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1995 წელს გაცემულ ცნობა-დახასიათებაში არაფერი იყო ნათქვამი სადავო 36 კვ.მ სარდაფზე მ. ლომიძის საკუთრების უფლებაზე.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა მ. ლ-ის ახსნა-განმარტება, რომლითაც თითქოსდა მან დაადასტურა ის ფაქტი, რომ საკუთრებაში გააჩნდა მხოლოდ 14 კვ.მ სარდაფი და 36 კვ.მ სარდაფი მას საკუთრებაში არასდროს ჰქონია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით თ.დ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ.დ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ.დ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1400 ლარი) 70% – 980 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. თ.დ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2012 წლის 31 ივლისსა და 2012 წლის 17 სექტემბერს საგადასახადო დავალებებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის და 1100 ლარის, სულ 1400 ლარის) 70% – 980 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე თ. თოდრია
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
მ. სულხანიშვილი
