საქმე №ას-1153-1082-2012 8 ნოემბერი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ნ.მ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ი-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივნისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა, მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ნ.მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ.ი-ის მიმართ, თანხის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს, თანხის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის თაობაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ.მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გ.ი-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ.ი-ს ნ.მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 8175 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, გ.ი-ის მიერ ნ.მ-ის სასარგებლოდ 8175 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის შემთხვევაში, ვალდებულების შესრულების დოკუმენტის წარდგენის ან ამ ვალდებულების სხვაგვარად შეწყვეტის შემდეგ, დადგინდა ნ.მ-ის მფლობელობის შეწყვეტა ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №12-ში მდებარე 30,75 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე, რაც ნ.მ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის ძირითადი დასაბუთება, რომ ნ.მ-მა მოსარგებლის სტატუსი მოიპოვა 1974 წლის 12 ივნისის არასანოტარო ფორმით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, კანონის ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევას, როცა ამა თუ იმ გარემოების დასამტკიცებლად მატერიალური კანონით გათვალისწინებულია მტკიცების სტანდარტი, ანუ სპეციალური მტკიცებულება.
მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის წარმოშობილ სადავო სამართალურთიერთობას ითვალისწინებს სპეციალური კანონი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“, რომლის 11 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის დანაწესით, კანონი მოსარგებლის სტატუსის მინიჭებას უკავშირებს იმგვარი მტკიცებულების არსებობას, როგორიცაა: 1. მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება; 2. საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება; 3. ადმინისტრაციული აქტი. იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, თუ კონკრეტულად რა საფუძვლითაა წარმოშობილი სადგომით სარგებლობის ურთიერთობა, ეკისრება მოსარჩელეს.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ნ.მ-მა ვერ შესძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმგვარი მტკიცებულების წარმოდგენა, რაც დაადასტურებდა, რომ მან სადავო საცხოვრებელ სადგომზე მოსარგებლის სტატუსი მოიპოვა მესაკუთრესთან არასანოტარო ფორმით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.
საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დგინდება, რომ საცხოვრებელი სადგომის დათმობის გარიგება ნ.მ-ის მამამ – ჯ. ა-ეს ძე მ-მა დადო არა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესთან, არამედ მოსარგებლე ა. ხ-ან. პალატამ აღნიშნული დასკვნა დააფუძნა საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილის შინაარსს, რომლის თანახმად, „ა. ხ-მა გაათავისუფლა 18 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა და 10 კვ.მ გალერეა და სამზარეულო, მის ნაცვლად ჩასახლდა ჯ. ა-ეს ძე მ-ი, რომელიც ჩაეწერება მუდმივად, თანხა გადახდილია 9500 მანეთი. კოოპერატიული ან სახელმწიფო ბინის მიღების და გაყიდვის შემთხვევაში თანახმაა, აიღოს გაასცემი თანხის 10%. ხელშეკრულებას ხელს აწერს სახლის მფლობელი ცქიმანაური, ა. ხ-ი, ჯ.მ-ი“. ის გარემოება, რომ საცხოვრებელი სადგომის დათმობის სანაცვლო თანხა – 9500 მანეთი გადაეცა არა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს, არამედ სადავო საცხოვრებელ სადგომში მანამდე მცხოვრებ მოსარგებლე - ა.ხ-ს, არც აპელანტს გაუხდია სადავოდ.
განსახილველ შემთხვევაში აპელანტი, სადავო საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ, მოითხოვს დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 90%-ის გადახდას, რასაც სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა, რადგან აპელანტმა ვერ დაადასტურა ამ პროპორციით თანხის გადახდისათვის კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობა. აღნიშნული, თავის მხრივ, გულისხმობს თავდაპირველ მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის შეთანხმებას საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობასთან დაკავშირებით.
პალატამ აღნიშნა, რომ მესაკუთრე გ.ი-ს სადავოდ არ გაუხდია საცხოვრებელ სადგომზე ნ.მ-ის მოსარგებლეობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება კომუნალური გადასახადების გადახდის და სადავო ფართში რეგისტრაცის საფუძველზე,
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მესაკუთრეს უფლება ჰქონდა, მოსარგებლისათვის მოეთხოვა საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა მოსარგებლისთვის (კონკრეტულ შემთხვევაში კი, თავდაპირველი მოსარგებლის – ჯ. მ-ის უფლებამონაცვლისათვის) დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს უნდა გადაეწყვიტა 9,21 კვ.მ სარდაფზე თანხის გადახდის სანაცვლოდ მფლობელობის შეწყვეტის საკითხიც.
მართალია, მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მოსარგებლე ნ.მ-ი ფაქტობრივად ფლობს (სარგებლობს) მის მიერ მითითებულ 9,21 კვ.მ სარდაფსაც, თუმცა ამ შემთხვევაში, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მესაკუთრეს თანხის გადახდის სანაცვლოდ სარდაფზე მფლობელობის შეწყვეტა არ მოუთხოვია, რის გამოც სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას, მესაკუთრის უპირატესი ინტერესების რეალიზების პირობებში, მესაკუთრის სასარგებლოდ გასცდენოდა მოთხოვნის ფარგლებს და თავად გადაეწყვიტა სარდაფზე თანხის გადახდის სანაცვლოდ სარგებლობის (მფლობელობის) შეწყვეტის საკითხი.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ.მ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რის გამოც მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, კერძოდ, არასწორად შეაფასა წერილობითი შეთანხმება, რომლის შესაბამისად შესრულება (თანხის გადაცემა) განხორციელდა მესაკუთრის წინაშე. ამდენად, მესაკუთრეს უნდა დაეკისროს სადავო უძრავი ნივთის საბაზრო ღირებულების 90%-ის გადახდა კასატორის სასარგებლოდ.
საქმეში არსებული წერილობითი შეთანხმების შესაბამისად, სადავო ქონების სარგებლობაში გადაცემის სანაცვლოდ გადახდილ იქნა 9500 მანეთი. მართალია, აღნიშნული თანხა გადაეცა მანამდე არსებულ მოსარგებლეს, მაგრამ მისი გადაცემა განხორციელდა მესაკუთრის თანხმობითა და თანდასწრებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 სექტემბრის განჩინებით ნ.მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ.მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ნ.მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. სულხანიშვილი
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
თ. თოდრია
