№ ას-1166-1095-2012 8 ნოემბერი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ი.კ-ე. დ.მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.პ-ი, თ.მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრუელბის ბათილად ცნობა და უძრავი ქონების გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი.კ-ემ და დ.მ-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში თ.მ-სა და თ.პ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს თ. პ-სა და თ.მ-ს შორის 2010 წლის 12 მარტის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოელგიის 2011 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დ.მ-სა და ი.კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი.კ-ემ და დ.მ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივნისის განჩინებით ი.კ-სა და დ.მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

შპს „თბილისის საარბიტრაჟო-სამომრიგებლო პალატის“ 04.11.2008წ. დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა თ.პ-ის პრეტენზია დ.მ-სა და ი.კ-ის მიმართ და თბილისში, გ-ის ქუჩა №5-ში მდებარე მოპასუხეების კუთვნილიუძრავი ქონება საკუთრების უფლებით გადაეცა თ.პ-ს და აღნიშნულ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების საფუძველზე, თბილისში, გ-ის ქუჩა №5-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/4 ნაწილი საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა თ.პ-ის სახელზე (ტ. I, ს.ფ. 108).

02.02.2009წ. ერთი მხრივ, თ.პ-ს (გამყიდველი) და მეორე მხრივ, ვ. ხ-ას (მყიდველი) შორის გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ.პ-მა გაყიდა, ხოლო ვ. ხ-ამ იყიდა ქ. თბილისში, გ-ის N5-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/4 ნაწილი. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 300 000 ლარად (ტ.I, ს.ფ.30,31). 02.02.2009წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავ ქონებაზე საჯარო რეესტრში აღირიცხა ვ. ხ-ას საკუთრების უფლება (ტ.I, ს.ფ.106,107). 26.02.2009წ. თ.პ-ს და ვ. ხ-ას შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით გაუქმდა 02.02.2009წ. გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ნასყიდობის ფასის გადაუხდელობის საფუძვლით და აღდგა პირვანდელი მდგომარეობა - ქონება დაუბრუნდა მესაკუთრე თ.პ-ს (ტ.I, ს.ფ.32-34). უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით კვლავ აღირიცხა თ.პ-ის სახელზე (ტ.I, ს.ფ.210-213). ამდენად, ვ. ხ-თან გაფორმებული ხელშეკრულება გაუქმდა თავად კონტრაჰენტებს შორის შეთანხმებით.

12.03.2010წ. ერთი მხრივ, თ.პ-ს (გამყიდველი) და მეორე მხრივ, თ.მ-ს (მყიდველი) შორის გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ.პ-მა გაყიდა, ხოლო თ.მ-მა იყიდა ქ. თბილისში, გ-ის N5-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/4 ნაწილი (ტ.I, ს.ფ.12-17). ნასყიდობის საგანი იმავე დღეს საკუთრების უფლებით აღირიცხა საჯარო რეესტრში თ.მ-ის სახელზე (ტ. I, ს.ფ. 18,19). ამდენად, თ.პ-მა იმ პერიოდში, როდესაც უძრავი ქონება მის სახელზე ირიცხებოდა, გაასხვისა იგი თ.მ-ზე.

30.03.2010წ. ქ. თბილისში, გ-ის N5-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/4 ნაწილის მესაკუთრე თ.მ-ს და ამავე უძრავის ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრე გ. ო-ს შორის გაფორმდა შეთანხმება უძრავი ქონების გაყოფის შესახებ, რომლითაც მესაკუთრეები შეთანხმდნენ იდეალური წილადი თანასაკუთრების გაყოფაზე (ტ.I, ს.ფ. 199-204). 03.06.2010წ. თ.მ-ს და გ. ო-ს შორის დაიდო შეთანხმება უძრავი ქონების (შენობა-ნაგებობების) გაყოფის და საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილების შეტანის შესახებ (ტ.I, ს.ფ.205-209). 30.03.2010წ. და 03.06.2010წ. შეთანხმებების შესაბამისად ცვლილებები განხორციელდა საჯარო რეესტრშიც (ტ.I, ს.ფ. 214-217).

26.04.2011წ. ერთი მხრივ, თ.მ-ს (გამყიდველი) და მეორე მხრივ, მ. ვ-ეს (მყიდველი) შორის გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ.მ-მა გაყიდა, ხოლო მ. ვ-ემ იყიდა თ.მ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება ( საკადასტრო კოდი ...) მდებარე ქ. თბილისში, გ-ის N5-ში (ტ.I, ს.ფ. 92-96). იმის გათვალისწინებით, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 27.04.2011წ. განჩინებით სადავო უძრავი ქონება დაყადაღდა, მ. ვ-ის საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში არ დარეგისტრირებულა (ტ. I, ს.ფ. 22-25).

პალატის მითითებით, მხარეთა შორის დავას არ იწვევდა, რომ დღეის მდგომარეობით სადავო უძრავ ქონებას ფაქტობრივად ფლობდა და სარგებლობდა მ. ვ-ე;

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მაისის განჩინებით დ.მ-სა და ი.კ-ის საჩივარი თ.პ-ის მიმართ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა შპს „თბილისის საარბიტრაჟო-სამომრიგებლო პალატის“ 2008 წლის 04 ნოემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება; დ.მ-სა და ი.კ-ის საჩივარი თ.მ-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა (ტ.I, ს.ფ. 97-102).

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეების მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ვერ ადასტურებდა 12.03.2010წ. თ.პ-ს და თ.მ-ს შორის გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებითობას და/ან თვალთმაქცურობას.

პალატის შეხედულებით, 12.03.2010წ. თ.პ-სა და თ.მ-ს შორის გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებით მის კონტრაჰენტებს იმთავითვე ჰქონდათ განზრახვა, რომ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა. ნასყიდობის ხელშეკრულების სამართლებრივი შედეგი დადგა - შემძენი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მესაკუთრედ და შეუდგა ქონების ფლობას (მოპასუხეები გამოსახლებულ იქნენ უძრავი ქონებიდან).

გარდა ამისა, პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით ისიც დასტურდებოდა, რომ თ.მ-მა სადავო უძრავი ქონების შესაძენად კრედიტიც კი აიღო, კერძოდ: 12.03.2010წ. თ.მ-ს, თ.პ-ს და შპს „ს. ს. ბ-ოს“ შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც შპს „ს. ს. ბ-ომ“ თ.მ-ს გაუხსნა საკრედიტო ხაზი 60 000 აშშ დოლარის ფარგლებში. იპოთეკარის წინაშე ამ ხელშეკრულებისა და მის მიხედვით გაფორმებული ნებისმიერი დამატებითი სასესხო ხელშეკრულების საფუძველზე, მსესხებლის სასესხო ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა თ.პ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება მდებარე ქ. თბილისში, გ-ის N5-ში (ტ.I, ს.ფ. 180-188). ამავე დღეს თ.მ-სა და შპს „ს. ს. ბ-ოს“ შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლითაც თ.მ-მა ისესხა 60 000 აშშ დოლარი წლიური 20 %–ის დარიცხვით (ტ. I, ს.ფ. 176-179). სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების მე–8 მუხლის თანახმად, სესხი უნდა მოხმარებოდა მსესხებლის მიერ იპოთეკის საგნის შეძენას მესაკუთრისაგან (ტ. I, ს.ფ. 182). იმავე დღეს თ.მ-სა და თ.პ-ს შორის გაფორმდა სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 60 000 აშშ დოლარით (ტ. I, ს.ფ.82).

ყოველივე აღნიშნულზე დაყრდნობით, პალატას მიიჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულება არ დადებულა მოჩვენებით და არც თვალთმაქცურად.

რაც შეეხება მეორე საფუძველს - საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება - პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული თავისთავად არ წარმოადგენდა საკმარის საფუძველს თ.პ-ის მიერ გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისათვის. საქმის მასალებით დადასტურებული არ იყო 12.03.2010წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებით სადავო ბინის შემძენის - თ.მ-ს არაკეთილსინდისიერება, არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ შემძენმა იცოდა რეესტრის ჩანაწერის უსწორობა.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტიელბის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 327-ე, 185-ე და 312-ე მუხლები და მიიჩნია, რომ ი. კ-სა და დ.მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი.კ-ემ და დ.მ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტიელბის მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ ერთობლიობაში არ შეაფასა ის რეალობა, რასაც ადგილი ჰქონდა პ-სა და დ. მ-ს შორის სადავო საცხოვრებელი სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროს, თუნდაც ფასების არადამაჯერებლობა და სახლის სამგზის წამგებიანი გარიგებებით.

კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ პ-სა და მ-ს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო არაკეთილსინდისიერ მხარეებს შორის დადებული;

კასატორთა აზრით, სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა და არ შეაფასა ის ფაქტი, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 10 მაისის განჩინებით გაუქმდა შპს „არბიტრაჟის“ ის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც საფუძვლად დაედო თ.პ-ის სახელზე უძრავი ქონების აღრიცხვას. სასამართლომ უკანონოდ სცნო პ-ე დ.მ-ის ქონების აღრიცხვა, უფრო მეტიც, სასამართლომ მხოლოდ ის ფაქტი აღნიშნა და განმარტა, რომ ამ გადაწყვეტილებით დ.მ-სა და ი.კ-ის განცხადება თ.მ-ის ნაწილში არ დაკმაყოფილდაო, რაც სიმართლეს არ შეეფერება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით ი.კ-სა და დ.მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი.კ-სა და დ.მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი.კ-სა და დ.მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ი.კ-ე და დ.მ-ი გათავისუფლებულები არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი.კ-სა და დ.მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

მ. სულხანიშვილი