საქმე №ას-1169-1098-2012 8 ნოემბერი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – გ.მ-ე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ...ა (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – საერთო საკუთრებით სარგებლობაში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ...ა-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ.მ-ის მიმართ საერთო საკუთრებაში არსებული არასაცხოვრებელი ფართით სარგებლობაში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ.მ-ეს აეკრძალა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ...ა-ს წევრებისათვის ხელშეშლა ამავე ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული ბათუმი, რ-ას ქ.№8-ში მდებარე 241,27 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართით სარგებლობაში, გ.მ-ეს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ...ა-ს სასარგებლოდ დაეკისრა 120 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სანაცვლოდ, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
ქუთაისის საააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ოქტომბერს გ.მ-ის წარმომადგენელ ე. მ-ის შუამდგომლობა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე დაკმაყოფილდა, რაზედაც საჩივარი შეიტანა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ამხანაგობა ...ა-მ“.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით წარმოდგენილი საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ამხანაგობა ...ა-მ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და 2011 წლის 10 ნოემბრის განჩინება გაუქმდა და საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 ივლისის განჩინებით გ.მ-ის წარმომადგენელ ე. მ-ის შუამდგომლობა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, გ.მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა, რომ ბათუმში, რ-ას ქ. №8-ში მდებარე 241,27 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი ეკუთვნის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას „ამხანაგობა ...ა-ს”. ამ ფართით ინდივიდუალურად სარგებლობს აპელანტი და იგი არ აძლევს საშუალებას ამხანაგობის სხვა წევრებს, ისარგებლონ ფართით.
სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, არასაპატიო მიზეზით, არ გამოცხადდა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე. აპელანტმა იშუამდგომლა გამოუცხადებელი მხარის მიმართ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ.
სასამართლომ მიუთითა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოწინააღმდეგე მხარის გამოუცხადებლობის შემთხვევაში, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება შეიძლება დაემყაროს მხოლოდ აპელანტის ახსნა-განმარტებას. ე.ი. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება შეიძლება გამოტანილ იქნას, თუ ახსნა-განმარტებაში მითითებული და დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად ამართლებს აპელანტის მოთხოვნას.
სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სამართლებრივი თვალსაზრისით, ფაქტობრივი გარემოებები არის არსებული რამ. ის რაც მოხდა და რასაც, შესაძლებელია, მიენიჭოს სამართლებრივი მნიშვნელობა. ნორმის მიხედვით, მოწინააღმდეგე მხარის გამოუცხადებლობის შემთხვევაში, დადასტურებულად ითვლება, სწორედ, ზემოხსნებული ფაქტობრივი გარემოებები და არ ამ ფაქტების აპელანტისეული სამართლებრივი შეფასებები.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. მოცემულ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ განმარტა: „სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თითოეულ მონაწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მონაწილეთა სარგებლობას, ხოლო ამავე კანონის 957-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, ცალკეული მოწილის თანხმობის გარეშე არ შეიძლება სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირება. აღნიშნული ნორმები იმპერატიულად ერთმნიშვნელოვნად ადგენს საზიარო ნივთით თანამესაკუთრეთა თანაბარი უფლებებით სარგებლობას. თუკი მხარეთა შორის სხვაგვარი შეთანხმება არ არსებობს. მესაკუთრის მიერ საკუთრებაში არსებული ნივთით სარგებლობის შეზღუდვას სათანადო დასაბუთების გარეშე კანონი არ იცნობს. კონკრეტულ შემთხვევაში, არ არსებობს ის ობიექტური ფაქტორი, რომელიც მისცემდა უფლებას მოპასუხეს ესარგებლა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული ქონებით არა, როგორც თანამესაკუთრეს, არამედ ინდივიდუალურად, მხოლოდ მისი ინტერესების ფარგლებში.“ ზემოხსენებული ნორმის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს ეს შეფასება სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის.
ამდენად, ცხადია, რომ ამხანაგობა სადავო ქონების მესაკუთრეა, ხოლო აპელანტს ამ ქონებით ინდივიდუალურად სარგებლობის უფლება არ გააჩნია. ამიტომ, სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქალაქო სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა სარჩელი და სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოა.
პალატის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა აპელანტის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარეს, ამხანაგობის კრების თანხმობის გარეშე არ ჰქონდა სარჩელის აღძვრის უფლება. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, სამართლებრივ ურთიერთობებში ამხანაგობას წარმოადგენს თავმჯდომარე ან საამისოდ უფლებამოსილი სხვა პირი. ამავე კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე უძღვება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საქმიანობას, ხოლო ამავე მუხლის მე-7 პუნქტის „მ” ქვეპუნქტის თანახმად, ამხანაგობის თავმჯდომარე გამოდის სასამართლოში ამხანაგობის სახელით. აღნიშნული კი ნიშნავს, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარე უფლებამოსილია, აღძრას სარჩელი ამხანაგობის სახელით ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილების გარეშეც.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გ.მ-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საჯარო რეესტრის 2008 წლის 19 სექტემბრის ამონაწერის მიხედვით, სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეა ამხანაგობა ...ა და ამ ნივთს, გ.მ-ის ჩათვლით, 46 მესაკუთრე ჰყავს. დავის მომწესრიგებელი სამოქალაქო კოდექსი, კანონი „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ და ამხანაგობის წესდება არ უკრძალავს მესაკუთრეს საკუთარი ქონებით სარგებლობას.
ფაქტები, რომ ყოფილი კოოპერატივი ...ა-ს ცალკეულმა წევრებმა ცხოვრება დაიწყეს მშენებლობამიტოვებულ სახლში, ბათუმის მერიამ 2008 წლის მაისში დაუსრულებელი სახლი ექსპლუატაციაში მიიღო და ...ა კოოპერატივი რეორგანიზებულ იქნა ამხანაგობა ...ა-დ, ვერ ამართლებს მრავალი პირის საკუთრების ცალკეული პირების მიერ მართლსაწინააღმდეგო მითვისებას.
საქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებანი სასამართლოს სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში არ შეუსწავლია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით გ.მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ.მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ გ.მ-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 24 სექტემბერს №22 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
გ.მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ გ.მ-ეს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 24 სექტემბერს №22 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. სულხანიშვილი
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
თ. თოდრია
