საქმე №ას-1222-1152-2012 22 ნოემბერი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ვ. მ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ა.რ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება
დავის საგანი – ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ა.რ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. მ-სა და მ. უ-ის მიმართ ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების შესახებ.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ა.რ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ავტომანქანა „ვაზ 2107“ სახელმწიფო ნომრით „...“ გათავისუფლდა ყადაღისაგან შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ ა.რ-ე არ წარმოადგენდა ავტომანქანა „ვაზ 2107“, სახელმწიფო ნომრით „...“, მესაკუთრეს. აღნიშნულ დასკვნამდე სასამართლო მივიდა იმ გარემოებების გათვალისწინებით, რომ სადავო ავტომანქანა აღრიცხული იყო მ. უ-ის სახელზე, მოსარჩელეს მესაკუთრისაგან ამ ავტომანქანაზე საკუთრების უფლების გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულება კი არ გააჩნდა.
უპირველეს ყოვლისა, პალატამ აღნიშნა, რომ ავტომანქანის შეძენის პერიოდში, „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის (1995 წლის 4 აპრილის კანონი) 2001 წელს მოქმედი რედაქცია არ მიუთითებდა, რომ მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებებზე პირის საკუთრების უფლების წარმოშობა იურიდიულ ძალას იძენდა რომელიმე ორგანოში რეგისტრაციის მომენტიდან.
საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას.
სამოქალაქო კოდექსის 148-ე და 149-ე მუხლების, 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად აუცილებელია ორი წინაპირობის არსებობა: მესაკუთრის ნამდვილი, ლეგიტიმური უფლება და ნივთის გადაცემა.
მოცემულ შემთხვევაში ავტომანქანა „ვაზ 2107“, სახელმწიფო ნომრით „...“ ხ. ნ-ემ შეიძინა ვ. კ-ან (რეგისტრირებული მესაკუთრის მ. უ-ის თანხმობით) და შემდგომში გაასხვისა ა.რ-ზე.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დასტურდება მოძრავ ნივთზე საკუთრების წარმოშობის აუცილებელი ორივე წინაპირობის არსებობა, რის გამოც პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა.რ-ე წარმოადგენს სადავო ავტომანქანის მესაკუთრეს.
პალატამ აქვე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმად, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია გამოიყენება მხოლოდ მოძრავი ნივთების მიმართ, ვინაიდან კანონი მათზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის არ ადგენს სპეციალურ რეჟიმს, როგორიცაა წერილობითი გარიგება და მისი რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის მეორე ნაწილი). მოძრავი ნივთების ცნებას სამოქალაქო კანონმდებლობა არ იძლევა, რის გამოც მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ ყველა ნივთი მოძრავია, რომელიც არაა უძრავი.
სამოქალაქო კოდექსის 165-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, 2001 წლიდან სადავო ავტომანქანას, როგორც საკუთარს, უწყვეტად ფლობს მოსარჩელე ა.რ-ე.
„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტით, 44.1 მუხლის თანახმად, აღსრულების საგანი შეიძლება იყოს მხოლოდ მოვალის ქონება. განსახილველ შემთხვევაში კი დადგენილია, რომ ავტომანქანა „ვაზ 2107“, სახელმწიფო ნომრით „...“, რომელიც დაყადაღდა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მიერ, წარმოადგენს მოსარჩელე ა.რ-ის საკუთრებას, რის გამოც იგი უნდა გათავისუფლდეს ყადაღისაგან.
სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ავტომანქანა – „ვაზ 2107“ სახელმწიფო ნომრით „...“, მეწამური ფერის, ძრავის ნომერი 2103-6299915, 2001 წელს გამოშვებული, სარეგისტრაციო მოწმობა ... ირიცხება მ. უ-ის სახელზე.
მ. უ-ი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 9 ივნისის განაჩენით ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ პუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში. აღნიშნული განაჩენი უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 24 ნოემბრის განაჩენით, რომელზეც საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 22 აპრილის განჩინებით.
სააპელაციო სასამართლოს განაჩენით გაუქმდა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 27 მარტის ბრძანებით მ.უ-ის სახელზე რიცხულ ავტომანქანა „ვაზ 2107-ზე“ სახელმწიფო ნომრით „...“ დადებული ყადაღა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით, ზემოაღნიშნული განაჩენიდან გამომდინარე, მ. უ-ს ვ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 93856 ლარი, რომლის აღსასრულებლადაც 2010 წლის 22 სექტემბერს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.
თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელ გ. რ-ის მიმართვით შსს ინფორმატიზაციის სამმართველოს ეცნობა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2010 წლის 22 სექტემბერს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის აღსრულების მიზნით ყადაღა დაედო მ. უ-ის სახელზე რიცხულ სატრანსპორტო საშუალებებს, მათ შორის, ავტომანქანა „ვაზ 2107-ს“ სახელმწიფო ნომრით „...“. აღნიშნული ავტომანქანა ყადაღის დადების მომენტში იმყოფებოდა მოსარჩელე ა.რ-ის მფლობელობაში.
სასამართლოს მითითებით, მოპასუხე მ. უ-ი საქმის წარმოების ყველა ეტაპზე განმარტავდა, რომ სადავო ავტომანქანა მხოლოდ ფორმალურად ირიცხებოდა მის სახელზე და იგი არასოდეს ყოფილა მის მფლობელობაში. ავტომანქანა ეკუთვნოდა მის მეზობელ ვ. კ-ეს, რომელიც იმ პერიოდში (2001 წელი) დაკავებული იყო ავტომანქანების ბიზნესით. კერძოდ, მსუბუქი ავტომანაქანები შემოჰყავდა თურქეთიდან და ყიდიდა საქართველოს ტერიტორიაზე. სადავო ავტომანქანა ვ. კ-ემ გაყიდა 2001 წელს. ნასყიდობის საფასურის მცირე ნაწილი გადასცა მ. უ-საც.
მოწმე ხ. ნ-ის ჩვენებით, მან აღნიშნული ავტომანქანა შეიძინა ვ. კ-ან და შემდგომში გაასხვისა ა.რ-ზე. ავტომანქანის შეძენისას მას რაიმე საბუთი (მინდობილობა), გარდა სარეგისტრაციო მოწმობისა, გამყიდველისაგან არ მიუღია. იმავე წელს ეს ავტომანქანა გაასხვისა ა.რ-ზე. მოწმის სახით დაიკითხა ხ. ნ-ის შვილი თ. ნ-ეც, რომელმაც დაადასტურა სადავო ავტომანქანის მოსარჩელზე გაყიდვის ფაქტი.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ 2001 წლიდან ხსენებულ ავტომანქანას, როგორც საკუთარს, უწყვეტად ფლობს მოსარჩელე ა.რ-ე.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ვ. მ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა სმაოქალაქო კოდექსის 165-ე მუხლის პირველი ნაწილი, თუმცა არასწორად განმარტა იგი. საქმეში არ არის არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ა.რ-ე სადავო ავტომანქანას, როგორც საკუთარს, უწყვეტად ფლობს 2001 წლიდან 5 წლის განმავლობაში ან სადავო ნივთზე ა.რ-ის უფლებას. გაუგებარია, როგორ დაეუფლა იგი ავტომანქანას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ვ. მ-ის უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით თ. გ-ის მიერ 2012 წლის 24 სექტემბერს გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ ვ. მ-ს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 24 სექტემბერს თ. გ-ის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. სულხანიშვილი
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
თ. თოდრია
