№ას-1237-1166-2012 19 ნოემბერი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ მ. ბ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ რ. გ.-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. გ.-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. და თ. ბ.-ეების მიმართ თანხის დაკისრებისა და მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: 2005 წლის 9 ივლისს მხარეებს შორის გაფორმდა სესხის, იპოთეკისა და ბინით სარგებლობის ხელშეკრულება 10 წლის ვადით. ქ.თბილისში, უ.-ის ქუჩა №113ა-ში მდებარე მოსარჩელის კუთვნილი ბინის 20/290 ნაწილი იპოთეკით დაიტვირთა. სასესხო ხელშეკრულების სარგებლიანობა მ. ბ.-ისა და მისი ქალიშვილის, თ. ბ.-ისათვის, ბინის ნაწილით სარგებლობით გამოიხატებოდა. 2006 წლის 5 ივლისს წინა ხელშეკრულების ვადის ამოწურვამდე გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლითაც ბინათსარგებლობის ვადა ორი წლით გაგრძელდა. მოპასუხეების თხოვნით, ზემოდასახელებული ფართის იზოლირების მიზნით მოიშალა მოსარჩელის ბინის სართულებს შორის დამაკავშირებელი შიდა კიბე, მოეწყო იზოლირებული აბაზანა-ტუალეტი. ხელშეკრულების თანახმად, იპოთეკარი ვალდებული იყო, ბინა მხოლოდ საცხოვრებლად გამოეყენებინა და არ დაეშვა მისი დაზიანება. 2006 წლის შემოდგომაზე, მოპასუხეების მიერ დაკავებული ფართის ერთი კედელი დაობდა, დასველდა 80 სმ სისქის კედლების ორივე მხარე, გამოიბერა გალესილი კედლები, გაშავდა იატაკი, დადგა აუტანელი ნესტის სუნი. ამასთან, დაზიანდა ავეჯი, რომელიც 2007 წლის 1 ივლისისათვის აუდიტორის დასკვნის თანახმად, კიდევ ექვემდებარებოდა რესტავრაციას. დაუდევრობით დაზიანდა ახლადაშენებული აბაზანა-ტუალეტიც. აღნიშნული ზიანი გამოიწვია სადგომის დატბორვამ, რომელიც მოპასუხეებმა შეგნებულად დამალეს და ცდილობდნენ პასუხისმგებლობის თავიდან არიდებას.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოსარჩელემ 2007 წლის 13 ივლისს საარბიტრაჟო პრეტენზიით მიმართა შპს „ბ-ს“ და მოითხოვა მოპასუხე მ.ბ.-ისათვის ქონების დაზიანების გამო ვალდებულების გაქვითვა (3000 აშშ დოლარით), გაქვითვის შედეგად დარჩენილი თანხის მოპასუხისათვის დაკისრება და იპოთეკის ხელშეკრულების გაუქმება. 2007 წლის 20 აგვისტოს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით, არ დაკმაყოფილდა საარბიტრაჟო პრეტენზია და ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მ.ბ.-ის საარბიტრაჟო პრეტენზია. 2007 წლის 3 სექტემბერს რ.გ.-ამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას და მოითხოვა არბიტრაჟის გადაწყვეტილების გაუქმება. 2008 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილებით, სასამართლომ არ დააკმაყოფილა სარჩელი, გასაჩივრდა სააპელაციო წესით. სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილება; გაუქმდა შპს „ბ-ის 2007 წლის 20 აგვისტოს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება, ასევე გაუქმდა საარბიტრაჟო პრეტენზია მ.ბ.-ის მიმართ და მ.ბ.-ის შეგებებული საარბიტრაჟო პრეტენზია სესხის, იპოთეკისა და ბინით სარგებლობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე განსახილველად დაუბრუნდა საარბიტრაჟო სასამართლოს.

მ. ბ.-ემ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და წარმოდგენილი შეგებებული სარჩელით ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა შემდეგი დასაბუთებით: 2005 წლის 9 ივლისს მ. ბ.-ემ რ. გ.-ას 1 წლის ვადით 3000 აშშ დოლარი ასესხა, რომელიც 2006 წლის 9 ივლისს უნდა დაებრუნებინა. დასახელებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავა განიხილა შპს „ბ-მა“, რომლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა. მ. ბ.-ემ დასახელებული თანხა ნაცვლად 2006 წლის ივლისისა, 2011 წლის თებერვალში მიიღო. შესაბამისად, რ. გ.-ას 3000 აშშ დოლარზე საბანკო განაკვეთის გათვალისწინებით ყოველთვიური პროცენტი (2%) უნდა დაერიცხოს, ჯამში, 2160 აშშ დოლარი. ამასთან, 2006 წლის 5 ივლისის ხელშეკრულებით მ.ბ.-ემ მოსარჩელეს (თავდაპირველ სარჩელში) 2008 წლის 5 ივლისის ჩათვლით 2500 დოლარი გადასცა, რომელიც მოპასუხეს 2 წლის დაგვიანებით დაუბრუნდა. ვალდებულების შეუსრულებლობის ვადა 28 თვეს შეადგენს, რის გამოც, რ. გ.-ას 1400 აშშ დოლარი უნდა დაეკისროს.

რ. გ.-ამ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: 2005 წლის 9 ივლისის სესხის, იპოთეკისა და ბინის სარგებლობის ხელშეკრულებით სარგებელი გათვალისწინებული იყო არაფულადი სახით – ბინაში ცხოვრების უფლებით. მათ ფარულად დატოვეს ბინა. 2006 წლის 5 ივლისის სესხის ხელშეკრულებით 2005 წლის 9 ივლისის ხელშეკრულება გაგრძელდა, რომელიც სარგებელს არ ითვალისწინებდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე რ. გ.-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მ. ბ.-ეს რ. გ.-ას სასარგებლოდ 5 420 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა. დანარჩენ ნაწილში რ. გ.-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მ. ბ.-ის შეგებებულ სარჩელზე შეწყდა საქმის წარმოება. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. ბ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; რ. გ.-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მ. ბ.-ეს რ. გ.-ას სასარგებლოდ 5420 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა, გაუქმდა გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე–4, მე–6 პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; რ. გ.-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მ. ბ.-ეს რ. გ.-ას სასარგებლოდ 4444.4 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტი იმ ნაწილში გაუქმდა, რომლითაც რ. გ.-ას 2006 წლის 5 ივლისიდან 2007 წლის მარტის ჩათვლით მიუღებელი შემოსავლით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაზე უარი ეთქვა და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: რ. გ.-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. და თ. ბ.-ეების მიმართ და მოითხოვა, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისროთ ქ.თბილისში, უ.-ის ქ.№113^ა-ში მდებარე ბინის დაზიანების გამო, სარემონტო სამუშაოების, 5420 ლარის, ავეჯის დაზიანებით მიყენებული ზიანის – 1050 აშშ დოლარისა და 2008 წლის 5 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ბინის ქირის, 2700 ლარის, ანაზღაურება. მ. ბ.-ემ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს რ. გ.-ას წინააღმდეგ და მოითხოვა ზიანის – 2160 აშშ დოლარისა და 1400 აშშ დოლარის დაკისრება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით რ. გ.-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მ. ბ.-ეს რ. გ.-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 5 420 ლარის ანაზღაურება, დანარჩენ ნაწილში რ. გ.-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მ. ბ.-ის შეგებებულ სარჩელზე საქმის წარმოება შეწყდა. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, კერძოდ კი, იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა რ. გ.-ას სასარჩელო მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის შესახებ, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. გ.-ამ, ხოლო, სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში - მ. ბ.-ემ. ამასთან, მ. ბ.-ემ კერძო საჩივარი შეიტანა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის განჩინების იმ ნაწილზე, რომლითაც მის შეგებებულ სარჩელზე შეწყდა საქმის წარმოება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით მ. ბ.-ის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის განჩინება რ. გ.-ასათვის ზიანის 1400 აშშ დოლარის, შესაბამისი ლარის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე მ. ბ.-ის შეგებებულ სარჩელზე წარმოების შეწყვეტის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე არსებითად განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს, ხოლო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით მ. ბ.-ისა და რ. გ.-ას სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, რ. გ.-ას სარჩელზე შეწყდა საქმის წარმოება, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის პირველი, მე-3, მე-4, მე-5, მე-6 პუნქტები. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა რ. გ.-ამ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 აპრილის განჩინებით რ. გ.-ას კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც: ა) მ. ბ.-ეს რ. გ.-ას სასარგებლოდ 5 420 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა; ბ) არ დაკმაყოფილდა რ. გ.-ას სასარჩელო მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების შესახებ;

პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილი 2008 წლის 5 მარტის ნარდობის ხელშეკრულებასა და მასზე დართულ ხარჯთაღრიცხვაზე, რომლითაც ირკვევა, რომ სარემონტო სამუშაოების ღირებულება, რომელიც უნდა ჩატარდეს სადავო ბინაში, 5 442,58 ლარს შეადგენს. ამ ხელშეკრულების 6.2 პუნქტის მიხედვით, სამუშაოების შესრულების სახარჯთაღრიცხვო ღირებულება შეადგენს 5442,58 ლარს. ამავე პუნქტის თანახმად, ყოველი ტიპის შესაბამისი საზღაური განისაზღვრება ამ ეტაპზე ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს მიხედვით, რის თაობაზეც დგება მიღება-ჩაბარების აქტი. ხელშეკრულების 6.3. პუნქტის თანახმად, შესრულებული ღირებულება უნდა გადაიხადონ ყოველთვიურად მენარდის მიერ წარდგენილი და სათანადოდ გაფორმებული შესრულებულ სამუშაოთა მიღება-ჩაბარების შუალედური აქტების საფუძველზე, ფორმა N2-ის წარდგენიდან 10 კალენდარული დღის განმავლობაში. 10.2. პუნქტის თანახმად, შემკვეთის მიერ ამ ხელშეკრულების დანართების განსაზღვრული სამუშაოს, ნაკეთობის მიღებად მიიჩნევა შემკვეთისა და მენარდის მიერ ,,შესრულებული სამუშაოს ნაკეთობის მიღება-ჩაბარების აქტის“ გაფორმება. პალატამ მიუთითა საგადასახადო კოდექსის 156-ე მუხლზე, რომლითაც დამატებითი ღირებულების გადასახადის - დღგ-ს გადამხდელად ითვლება პირი, რომელიც რეგისტრირებულია დღგ-ს გადამხდელად. ამავე კოდექსის 157-ე მუხლით, პირი, რომელიც ეწევა ეკონომიკურ საქმიანობას და რომლის მიერ ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში განხორციელებული, დღგ-თი დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხა აღემატება 100 000 ლარს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია მიღება-ჩაბარების აქტები, რომელიც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ მენარდემ შეასრულა სამუშაოები, ასევე იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ სარემონტო სამუშაოები, რომელიც უნდა ჩატარდეს სადავო ბინაში, მისი შემსრულებელი იურიდიული პირის მიერ განხორციელებული დღგ-თი დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხა 100 000 ლარს აღემატება და ამრიგად, ეს უკანასკნელი წარმოადგენს დღგ-ს გადამხდელს. ამდენად, მოსარჩელის მიერ დღგ-ს 975.6 ლარის გადახდის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება მოკლებულია დასაბუთებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე, რაც გულისხმობს, რომ მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილება წარმოებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის დებულებათა შესაბამისად, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც ის ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ნორმის მიზნებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს ეკისრება იმ გარემოებათა დამტკიცება, რაც სასამართლოს დაუდასტურებს მოპასუხისადმი წაყენებულ მოთხოვნას. მეორე მხრივ კი, მოპასუხეს, ეკისრება მის მიმართ წაყენებული მოთხოვნის გაქარწყლება, მის მიერ წარდგენილი (პასუხით) შესაგებლით. საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტი დადგენილად მიიჩნევა, თუ სასამართლო დარწმუნდება ამ ფაქტის არსებობაში (არარსებობაში). სასამართლოსათვის ასეთი რწმენის შექმნა იმ პირთა მოვალეობაა, რომლებსაც მტკიცების მოვალეობა ეკისრებათ.

ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, პალატამ გაიზიარა სარჩელის საფუძვლად მითითებული გარემოება მხოლოდ იმ ნაწილში, რომ სადავო ბინაში ჩასატარებელი სარემონტო სამუშაოების ღირებულება 4444.4 ლარს შეადგენს და მიუთითა, რომ საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოპასუხეს, რომელმაც ვერ შესძლო მისი წილი მტკიცების ტვირთის ამ კუთხით რეალიზება. ამასთან ერთად, პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება, რომლითაც აპელანტი სადავოდ ხდიდა, როგორც მოსარჩელის მიერ ბინაში ჩასატარებელ სარემონტო სამუშაოებზე გასაწევ ხარჯებს, ასევე იმ გარემოებას, რომ დაზიანებები, რამაც საბოლოოდ რემონტის აუცილებლობა გამოიწვია და ბინა გახდა საცხოვრებელად უვარგისი, გამოწვეული იყო მ. ბ.-ისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ ქირავნობის პერიოდში.

პალატამ მიუთითა, რომ 2005 წლის 9 ივლისს მ. ბ.-ესა და რ. გ.-ას შორის დაიდო სესხის, იპოთეკისა და ბინით სარგებლობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მ. ბ.-ემ რ. გ.-ას ერთი წლის ვადით ასესხა 3 000 აშშ დოლარი. სესხის უზრუნველყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ქ.თბილისში, უ.-ის ქ.113ა-ში მდებარე უძრავი ქონება, ასევე მ. ბ.-ეს მიეცა უძრავი ქონებით სარგებლობის უფლება. სადავო ბინაში დამქირავებლების ცხოვრების პერიოდში დანესტიანდა ოთახის კედლები და იატაკი, რის გამოც, ბინაში საჭირო გახდა სარემონტო სამუშაოების ჩატარება. საქმეში არსებული საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის 2007 წლის 19 მაისის დასკვნის თანახმად, რ.გ.-ას ბინის კედლები დაზიანდა ტექნოგენური მიზეზით (წყალკანალიზაციის დაზიანების გამო), რომელიც დროებით ხასიათს ატარებდა და კომუნიკაციის შეკეთების შემდეგ შეწყდა. შპს აუდიტორული ფირმა „თ-ას“ მიერ მომზადებული დოკუმენტით დადგენილია, რომ 2007 წლის 16 ივლისისათვის ბინა დაზიანებული და სარემონტოა. საქმის მასალებით, პროცესის მონაწილეების მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებებით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქირავნობის ობიექტი დამქირავებელს გადაეცა დამაკმაყოფილებელი, საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობაში. ქირავნობის ობიექტის მიმართ დამქირავებლის მიმართ რაიმე პრეტენზია გაცხადებული არ ყოფილა. მოწმეების ჩვენებით დადგენილია, რომ ბინა დანესტიანდა და დაზიანდა მას შემდეგ, რაც ბინას დაეუფლა მ. ბ.-ე. მოწმეთა ჩვენებებით ასევე დადგენილია, რომ დამქირავებელი და მასთან მცხოვრები პირები ცდილობდნენ კედლების გამოშრობას სხვადასხვა საშუალებით, თუმცა უშედეგოდ.

სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია, მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება, ამავე კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მხარეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მხარეები სესხისა და იპოთეკის ურთიერთობასთან ერთად იმყოფებოდნენ ქირავნობით ურთიერთობებში, როდესაც მ. ბ.-ე სესხის სარგებლის ნაცვლად იყენებდა რ. გ.-ას კუთვნილ საცხოვრებელს.სამოქალაქო კოდექსის 538-ე მუხლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების დადებისას დამქირავებლისთვის ცნობილია ნივთის ნაკლი და იგი არ განაცხადებს პრეტენზიას ამის გამო, მაშინ მას არ წარმოეშობა 536-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლება. დადგენილია, რომ მ. ბ.-ე და მისი ოჯახის წევრები ისე ცხოვრობდნენ სადავო ბინაში, რომ თავიდან მათ პრეტენზია არ დაუყენებიათ საცხოვრებელი პირობების ნაკლთან დაკავშირებით. სასამართლო პროცესზე მოწმეთა ჩვენებით ასევე დადგინდა, რომ სადავო ბინა დანესტიანდა მ. ბ.-ისა და მისი ოჯახის წევრების ცხოვრების პერიოდში. რ.გ.-ას ბინის კედლები დანესტიანდა ტექნოგენური (წყალკანალიზაციის) დაზიანებით, რომელიც დროებითი იყო და შეკეთების შემდეგ იგი შეწყდა.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ დაზიანებები, რომელმაც საბოლოოდ ბინა საცხოვრებელად უვარგისი და შესაკეთებელი გახადა, გამოწვეულია მ. ბ.-ისა და მისი ოჯახის წევრების მიერ ქირავნობის პერიოდში. სამოქალაქო კოდექსის 548-ე მუხლის თანახმად, მიმდინარე რემონტის ჩატარება, ჩვეულებრივ, ევალება დამქირავებელს. მას არა აქვს საცხოვრებელი სადგომის გადაკეთების ან რეკონსტრუქციის უფლება გამქირავებლის თანხმობის გარეშე. დამქირავებელი მოვალეა ეს სამუშაოები შეასრულოს საკუთარი ხარჯებით. გამქირავებელს შეუძლია, მოითხოვოს იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც გამოწვეულია დამქირავებლის მიერ ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მოვალეობის შეუსრულებლობით. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. სამოქალაქო კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება, მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.

ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია მოსარჩელე რ. გ.-ას სასარჩელო მოთხოვნა ბინის რემონტის ხარჯებთან დაკავშირებით 4444.4 ლარის ანაზღაურების ნაწილში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში უნდა მიეთითოს მოსარჩელის მოთხოვნა, მოპასუხის პოზიცია მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას. ამავე კოდექსის მე-4 ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა აღინიშნოს სამართლებრივი შეფასება და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. აღნიშნულ ნორმათა შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ გადაწყვეტილება ფაქტობრივად და იურიდიულად დასაბუთებული უნდა იყოს. ფაქტობრივი დასაბუთებისას სასამართლომ უნდა მიუთითოს იმ მტკიცებულებებზე, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, ასევე მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას. ამასთან, სასამართლომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას გულდასმით უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ გამოიტანოს დასკვნა სადავო გარემოების არსებობისა და თუ არარსებობის თაობაზე.

სამოქალაქო საქმეთა პალატამ მიიჩნია, რომ რ. გ.-ას ძირითად სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა სხვა მოთხოვნებთან ერთად მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება 2008 წლის 5 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. დაზუსტებულ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მ. ბ.-ისა და თ. ბ.-ისათვის მის სასარგებლოდ ა) ბინის დაზიანებით მიყენებული ზიანისათვის 5420 ლარის დაკისრება; ბ) ავეჯის დაზიანებით მიყენებული ზიანისათვის - 1050 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის - 1730 ლარის დაკისრება; ასევე გ) 2006 წლის 5 ივლისიდან 2007 წლის მარტის ჩათვლით 9 თვის განმავლობაში რ. გ.-ას კუთვნილი საცხოვრებელი ფართით სარგებლობით უსაფუძვლოდ დაზოგილი ქირის - 2700 ლარის ანაზღაურება; 2007 წლის მარტიდან 2008 წლის მარტამდე მიუღებელი შემოსავლის სახით ბინის ქირის ღირებულების ანაზღაურება, რასაც მოსარჩელე მიიღებდა ბინის დაუზიანებლობის შემთხვევაში, რაც 12 თვეზე შეადგენს 3600 ლარს. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე 2011 წლის 17 ივნისს საქალაქო სასამართლოში გამართულ სხდომაზე, სასარჩელო მოთხოვნას ასევე აფუძნებდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლზე და მიუღებელი ზიანის სახით მოითხოვდა მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებას. გასათვალისწინებელია ასევე ის გარემოებაც, რომ საქალაქო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შესავალ ნაწილში თავად უთითებდა მოსარჩელის მოთხოვნაზე მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების შესახებ, თუმცა არა დაზუსტებული სარჩელის, არამედ ძირითადი სარჩელის მიხედვით. მიუხედავად აღნიშნულისა, დადგენილია, რომ საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნაზე მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების ნაწილში საერთოდ არ უმსჯელია. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა იმსჯელოს სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილზე, რომელიც შეეხება მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურებას 2006 წლის 5 ივლისიდან 2007 წლის მარტის მოთხოვნის ამ ნაწილში დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მიუთითოს მტკიცებულებებზე, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას და მხოლოდ ამის შემდეგ იმსჯელოს, არსებობს თუ არა ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ.-ემ შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 536-ე, 538-ე და 548-ე მუხლები. კასატორი რ. გ.-ასთან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში 2006 წლის 9 ივლისამდე იმყოფებოდა. სადავო კი, დაახლოებით 2007 წლის ნოემბრის პერიოდია. მოწმეთა ჩვენებით დადასტურებულია და არც მოსარჩელეს გაუხდია სადავოდ, რომ ბინაში ცხოვრობდა თ. ბ.-ე ნათესავებთან ერთად. დღემდე დაუდასტურებელია, თუ როდის დაზიანდა რ. გ.-ას ბინა.

სასამართლომ არ დააზუსტა, ვინ იგულისხმებოდა ბინის დამქირავებლებში და რა კავშირი ჰქონდა მ. ბ.-ეს სხვა დამქირავებლის პასუხისმგებლობასთან. ექსპერტიზის დასკვნა დათარიღებულია 2007 წლის 19 მაისით და მასში არაა მითითებული ბინაში კედლების დანესტიანების ხანდაზმულობა, ანუ დაზიანდა თუ არა ბინა მ. ბ.-ესთან სახელშეკრულებო ურთიერთობის ვადაში ან თ. ბ.-ის ბინაში ცხოვრების პერიოდში. ამასთან, რ. გ.-ასა და მოპასუხეებს ჰქონდათ საერთო აბაზანა, რომელიც იმყოფებოდა სადავო ფართში და რომლითაც სარგებლობდა მოსარჩელე და მისი ოჯახი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ბ.-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მ. ბ.-ეს უნდა დაუბრუნდეს ნ. ფ.-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. ბ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

მ. ბ.-ეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს ნ. ფ.-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე 2012 წლის 29 სექტემბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% – 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. კვანტალიანი

მოსამართლეები: პ.ქათამაძე

ბ. ალავიძე