საქმე №ას-1270-1199-2012 29 ნოემბერი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, პაატა სილაგაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – თ.ა-ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ც-ე (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 ივნისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – უძრავი ქონების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა, ხელშეშლის აღკვეთა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
თ.ა-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ.ც-ის მიმართ და მოითხოვა, მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ქ. თბილისში, მდინარე მტკვრის მ. სანაპიროზე ... არსებული გ. ს-ის მიმდებარედ მდებარე 59.15 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი №...) გამოთხოვა, რომელზეც მ.ც-ეს აშენებული აქვს შენობა-ნაგებობა (საკადასტრო კოდით №...) და კერძო საკუთრებით ფლობის ხელშეშლის აღკვეთა (აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი).
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ. თბილისში, მდინარე მტკვრის მ. სანაპიროზე ... არსებული გ. ს-ის მიმდებარედ მდებარე 684.00 კვ.მ-ზე 2005 წლის 17 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია თ.ა-ის საკუთრების უფლება (საკადასტრო კოდი N...).
ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებულ 1600.00 კვ.მ-ზე ქ.თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2003 წლის 23 აპრილის დადგენილებისა და 1999 წლის 3 ივნისის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მ.ც-ის საკუთრების უფლება (საკადასტრო კოდი N...).
სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს N020190-2011/03 დასკვნის თანახმად, „ადგილზე ჩატარებული აზომვების შედეგად მიღებული მონაცემებისა და საკადასტრო რუკების ელ. ვერსიების მონაცემების ურთიერთშედარებით დგინდება, რომ N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები და საყრდენი კედელი ნაწილობრივ იჭრება N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებში, კერძოდ 59,15 კვ.მ ფართით.“
ექსპერტ ი. ი-ის განმარტებიდან ირკვევა, რომ „ადგილზე ჩატარებული აზომვები შედარდა რეესტრში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებთან და ურთიერთშდარების შედეგად მიიღეს გადაფარვა, რომელმაც შეადგინა 59,15 კვ.მ ე.ი დადგინდა, რომ თ. ა-ის მიწის ნაკვეთი შემცირებულია მ. ც-ის მხრიდან. ფაქტობრივად თ. ა-ი ვერ სარგებლობს ამ მიწის ნაკვეთით, გამომდინარე იქიდან, რომ ამ მიწის ნაკვეთზეა განთავსებული მ. ც-ის მფლობელობაში არსებული შენობა“ (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 31.05.2012წ.-ის სხდომის ოქმის ჩანაწერი).
ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მ.ც-ის მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობა იჭრება საჯარო რეესტრში თ.ა-ის საკუთრებად რიცხულ მიწის ნაკვეთზე, დაადასტურეს ასევე შპს „ვ.“–ს ამზომველებმა გ. ვ-ემ და დ. ბ-მა.
ქ. თბილისში, მდინარე მდინარე მტკვრის მ. სანაპიროზე ... არსებული გ. ს-ის მიმდებარედ განთავსებული ავტოსატრანსპორტო დიაგნოსტიკური სადგური და სავაჭრო-კულტურული ცენტრი მიღებულ იქნა ექსპლუატაციაში „დამთავრებული სამშენებლო ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ“ სახელმწიფო მიმღები კომისიის 2003 წლის 16 აპრილის აქტით. აღნიშნული აქტი დამტკიცდა 2003 წლის 23 აპრილის ,ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი მმართველობის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის“ დადგენილებით.
სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლის მესამე ნაწილით, 179-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ იმ შემთხვევაში, თუ საზღვრის დამრღვევი მეზობელი განზრახ მოქმედებს, მაშინ მშენებლობით გამოწვეულ უარყოფით ზემოქმედებათა აღკვეთის მოთხოვნა დასაშვებია. ხოლო თუ მშენებლობის დროს მისი მოქმედება განზრახვის გარეშეა, მაშინ აღნიშნული მოთხოვნა (დარღვევის აღკვეთა) მხოლოდ იმ შემთხვევაშია დასაშვები, თუკი უფლებადარღვეულმა მეზობელმა ამ დარღვევის შესახებ წინასწარ ან შეტყობისთანავე პრეტენზია განაცხადა. პრეტენზიის წარდგენის შემთხვევაში მეზობელს სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლის საფუძველზე შეიძლება მოეთხოვოს ნაგებობის მოშორება, დემონტაჟი. ყველა სხვა შემთხვევაში კი, მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრემ უნდა ითმინოს მეზობელი მიწის ნაკვეთიდან გამომდინარე ზემოქმედება, რაც, თავის მხრივ, წარმოადგენს სამეზობლო ინტერესებიდან გამომდინარე კანონისმიერ ბოჭვას.
მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ თ.ა-სა და მ.ც-ის მიწის ნაკვეთები წარმოადგენენ მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებს. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპეტიზის ეროვნული ბიუროს“ N020190-2011/03 დასკვნითა და ექსპერტის მიერ სხდომაზე მიცემული განმარტებით ირკვევა, რომ ექსპერტის მიერ ადგილზე ჩატარდა აზომვები და მიღებული მონაცემები შედარდა საჯარო რეესტრში ამ დროისათვის რეგისტრირებულ მონაცემებთან. ურთიერთშედარების შედეგად დადგინდა, რომ მ.ც-ის მიერ დაკავებული შენობის ნაწილი მდებარეობს თ.ა-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საკადასატრო საზღვრებს შიგნით და გადაფარვა შეადგენს 59,15 კვ.მ-ს.
სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ ქ. თბილისში, მდინარე მტკვრის მ. სანაპიროზე ... არსებული გ. ს-ის მიმდებარედ მდებარე მ.ც-ის საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობა (საერთო ფართით 1092,2 კვ.მ) ექსპლუატაციაში მიღებულია 2003 წელს.
სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მ.ც-ეს არ შეიძლება მოეთხოვის ხელშეშლის აღკვეთა იმ ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, რომ თ.ა-ის საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრების დარღვევაში მ.ც-ის განზრახვა არ დგინდება. მართალია, პალატა იზიარებს სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპეტიზის ეროვნული ბიუროს“ N020190-2011/03 დასკვნას, რომლითაც მეზობელი მიწის ნაკვეთებს შორის არსებობს გადაფარვა – შეჭრას, თუმცა პალატა, ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ თ.ა-მა საკუთრების უფლება მითითებულ მიწის ნაკვეთზე მოიპოვა 2005 წლის 17 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ე.ი შედარებით გვიან, ვიდრე მ.ც-ე აწარმოვებდა მშენებლობას და გადასცდებოდა მიწის ნაკვეთის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ საზღვრებს იმგვარად, რომ მოხდებოდა მომიჯნავე ნაკვეთის 59,15 კვ.მ-ით გადაფარვა.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მშენებლობის პერიოდისათვის, სადავო მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა თ.ა-ის საკუთრებას და ბუნებრივია, მ.ც-ის მიერ სამშენებლო სამუშაოების წარმოებისას მეზობელი მიწის ნაკვეთის საზღვრის დარღვევის გამო, თ.ა-ი პრეტენზიას წინასწარ ან შეტყობისთანავე ვერ განაცხადებდა.
ამდენად, ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, პალატამ ჩათვალა, რომ თ.ა-ის სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება თ.ა-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა აკმაყოფილებდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის სამივე პირობას, კერძოდ, თ.ა-ი არის ნივთის მესაკუთრე, მ.ც-ე შეჭრილია თ.ა-ის მიწის ნაკვეთზე და მფლობელობაში აქვს თ.ა-ის მიწის ნაკვეთის 59,15 კვ.მ. მოპასუხე თვითონე აღიარებს, რომ არანიარი ნებართვა არც წერილობითი და არც ზეპირი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრისაგან არ აქვს მიღებული. ამასთან, მ.-ეს არ წარმოუდგენია არც ერთი მტკიცებულება, რაც მას მისცემდა თ.ა-ის მიწის ნაკვეთის ფლობის უფლებას.
სასამართლომ არ გაიზიარა აშკარა ფაქტობრივი გარემოებები, არ გამოიყენა შესაბამისი მატერიალური ნორმები და არ დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა იმ უსაფუძვლო მიზეზის გამო, რომ წარდგენილი სასამართლო ექსპერტიზის დასკვნით არ დასტურდებოდა მ.ც-ის მიერ კასატორის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ნაწილის უკანონოდ ფლობის ფაქტი. აღნიშნულით სასამართლომ დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლით განმტკიცებული უფლებები, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე, 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები.
სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა კასატორის შუამდგომლობები და საფუძვლიანად გამოიკვლია მის მიერ წარდგენილი სასამართლო ექსპერტიზის დასკვნა, რითაც დასტურდებოდა მ.ც-ის მხრიდან კასატორის უძრავი ნივთის უკანონო ფლობის ფაქტი. მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხე ყოველმხრივ ცდილობდა, შეცდომაში შეეყვანა სასამართლო და დაეფარა შემოჭრის ფაქტი, პალატა დარწმუნდა ექსპერტიზის დასკვნის სისწორეში და მიიჩნია, რომ მ.ც-ე უკანონოდ არის შემოჭრილი კასატორის საკუთრებაში. სასამართლო დავის მიმდინარეობისას სააპელაციო სასამართლომ მხარეებს მისცა ვადა მორიგებისათვის. მოპასუხემ კი, შპს „ვ.-ის“ მეშვეობით მიმართა საჯარო რეესტრს და უსაფუძვლოდ მოითხოვა ე.წ. „წითელი ხაზების“ ისე გადაწევა-გადმოწევა, როგორც აწყობდა. საჯარო რეესტრმა არ დააკმაყოფილა მ.ც-ის წარმომდაგენლების მოთხოვნა და უარი უთხრა რეგისტრაციის წარმოებაზე მოთხოვნის უსაფუძვლობის გამო. შპს „ვ.-ს“ წარმომადგენლებმა და ექსპერტებმა სასამართლოსათვის მიცემული ჩვენებისას აღიარეს, რომ მათ მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზი და ელექტრონული ვერსია, რის საფუძველზეც 2011 წლის 2 თებერვალს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურმა გაატარა რეგისტრაციაში ჩატარებული აღნიშნული საქმიანობისათვის კანონით დადგენილი წესების უხეში დარღვევით. აღნიშნული კერძო კომპანიის ამზომელებმა ყოველგვარი თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების გარეშე, ხელით გადაზომეს ზოგადად მ.ც-ის მიერ მითითებული ფართები და შემდეგ კომპიუტერული პროგრამის გამოყენებით ისე შეადგინეს აზომვითი ნახაზის ელექტრონული ვერსია, რომ საჯარო რეესტრს უარი არ ეთქვა მომიჯნავე ნაკვეთის გადაფარვის გამო რეგისტრაციის წარმოებაზე.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მ.ც-ის მშენებლობის წარმოებისას თ.ა-ი არ წარმოადგენდა მესაკუთრეს და მ.ც-ეს არ შეეძლო, მისთვის ეკითხა მშენებლობისას მიწის ნაკვეთის გადმოკვეთისას. აღნიშნული მსჯელობა აბსურდულია, ვინაიდან თ.არუნაშვილი არის წინა მესაკუთრის უფლებამონაცვლე, ხოლო მ.ცი-ეს ან მის წარმომადგენლებს რაიმე სახის მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ, რითაც დაადასტურებდნენ, რომ თ.ა-თვის ან/და სადავო ნაკვეთის წინა მესაკუთრისათვის ცნობილი იყო მ.ც-ის მიერ მომიჯნავე ნაკვეთში უკანონო შემოჭრის ფაქტის შესახებ.
მ.ც-ე სადავო მიწის ნაკვეთს დაეუფლა არამართლზომიერად. შესაბამისად, არ შეიძლება ჩაითვალოს, რომ სადავო ნივთს ის ფლობს კეთილსინდისიერად. არაკეთილსინდისიერმა მფლობელმა უფლებამოსილ პირს უნდა დაუბრუნოს როგორც ნივთი, ასევე მიღებული სარგებელი, ნივთის ან უფლების ნაყოფი.
მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. თ.ა-მა რამდენჯერმე მიმართა პრეტენზიით ც-ეს წარმომადგენლებს, რომ უკანონოდ მითვისებული მიწის ნაკვეთი დაებრუნებინათ, შეეწყვიტათ უკანონო ხელშეშლა და განეხორციელებინათ ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი. ყველა აღნიშნული მოთხოვნა იგნორირებულ იქნა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით თ.ა-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ.ა-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ თ.ა-ს უნდა დაუბრუნდეს 2012 წლის 27 ივლისს ი. ა-ის მიერ №1 საგადასახადო დავალებითა და 2012 წლის 24 სექტემბერს თ.ა-ის მიერ №1 საგადასახადო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 150-150 ლარის, სულ – 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
თ.ა-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ თ.ა-ს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს 2012 წლის 27 ივლისს ი. ა-ის მიერ №1 საგადასახადო დავალებითა და 2012 წლის 24 სექტემბერს თ.ა-ის მიერ №1 საგადასახადო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 150-150 ლარის, სულ – 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. სულხანიშვილი
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
პ. სილაგაძე
