საქმე №ას-1450-1368-2012 27 ნოემბერი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ა.ლ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.მ-ი (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მესამე პირი - გ.ბ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა.ლ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ.მ-ის მიმართ ქ.თბილისში, ნ-ის შესახვევის N5-ში მდებარე, თ.მ-ის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სადგომზე, მისი საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

1965 წლის 14 იანვრიდან მოსარჩელე რეგისტრირებულია ზემოაღნიშნულ მისამართზე, ხოლო უძრავი ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენს მოპასუხე. მხარეთა შორის წერილობითი შეთანხმება საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობის თაობაზე არ შემდგარა, თუმცა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის შესაბამისად, მხარე აკმაყოფილებს მოსარგებლედ ყოფნის პირობებს. აღნიშნულისა და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ თ.მ-ი უარს აცხადებს სადგომზე საკუთრების უფლების მოსარჩელისათვის გადაცემაზე, ა.ლ-მა მოითხოვა ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით განსაზღვრული თანხის 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, საკუთრების უფლების გადაცემა.

მოპასუხემ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს ა.ლ-ის მიმართ, სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ, მფლობელობის უფლების შეწყვეტის მოთხოვნით.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ.თბილისში, ნ-ის შესახვევის N5-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეა თ.მ-ა, მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობის თაობაზე რაიმე გარიგება მართლაც არ დადებულა, ამასთან, თ.მ-ი არ დაეთანხმა საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას თანხის გამოანგარიშების ნაწილში იმ საფუძვლით, რომ ბინა ავარიაულია, ამასთანავე, მასში არასწორადაა მითითებული მხარეთა მიერ დაკავებული ფართების ოდენობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილებით ა.ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, თ.მ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, თ.მ-ს ა.ლ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 34843 (ოცდათოთხმეტი ათას რვაას ორმოცდასამი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდა, თ.მ-ის მიერ ა.ლ-ის სასარგებლოდ 34843 (ოცდათოთხმეტი ათას რვაას ორმოცდასამი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდის შემდეგ, ა.ლ-ის მფლობელობა ქ.თბილისში, ნ-ის შესახვევის N5-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე შეწყდა და საცხოვრებელი სადგომი თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა თ.მ-ს. ამავე გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც მოპასუხე თ.მ-ს აეკრძალა მის საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, ნ-ის N5-ში მდებარე უძრავი ქონების 9/13-ის (საკადასტრო კოდი N...) იპოთეკით დატვირთვა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა.ლ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო თ.მ-ვის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ა. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილება შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ.მ-ის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თ.მ-ს ა.ლ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 36 555 (ოცდათექვსმეტი ათას ხუთას ორმოცდათხუთმეტი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდა, თ.მ-ის მიერ ა.ლ-ის სასარგებლოდ 36 555 (ოცდათექვსმეტი ათას ხუთას ორმოცდათხუთმეტი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდის შემდეგ, შეწყდა ა.ლ-ის მფლობელობა ქ.თბილისში, ნ-ის შესახვევის N5-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე და საცხოვრებელი სადგომი თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა თ.მ-ს, ა.ლ-ს თ.მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ექსპერტიზის ხარჯი - 300.17 ლარი შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება, რომ ა.ლ-ი სადავო საცხოვრებელ სადგომს ფლობს სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე და ქ.თბილისში, ნ-ის ქN5-ში მდებარე უძრავი ნივთის 4/13 ნაწილი გ.ბ-ის, ხოლო 9/13 ნაწილი თ.მ-ის საკუთრებაშია. აპელანტი სადავოდ ხდიდა მხოლოდ იმ გარემოებებს, რომ მოსარგებლის მიერ დაკავებული ფართები არ შეესაბამებოდა და აღემატებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფართებს, აპელანტი ასევე სადავოდ ხდიდა სადგომის საბაზრო ღირებულებას. სადავო გარემოებების დადგენის მიზნით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 10 მაისის განჩინებით მოცემულ საქმეზე დაინიშნა კომისიური საინჟინრო-ტექნიკური და სასაქონლო ექსპერტიზა. ექსპერტიზის ჩატარება დაევალა სსიპ ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს 5 ექსპერტისაგან შემდგარ ჯგუფს, რომელშიც სასაქონლო ექსპერტიზის ჩატარების მიზნებისთვის მონაწილეობა უნდა მიეღო აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიწვეულ სპეციალისტს (ექსპერტს) და ექსპერტ ნ. ბ-ს. ექსპერტს გადასაწყვეტად დაესვა შემდეგი კითხვები:

„1. რას შეადგენდა ა.ლ-ის სარგებლობაში არსებული ფართის ოდენობა - მდებარე, ქ.თბილისში, კ-ას N5;

2. რას შეადგენს ა.ლ-ის სარგებლობაში არსებული ფართის - მდებარე ქ. თბილისი, კ-ას N5, საბაზრო ფასი“.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 5 ივლისის დასკვნის თანახმად დადგინდა, რომ ქ.თბილისში, კ-ას N5-ში განმცხადებლის მიერ მითითებული შენობების საერთო ფართი შეადგენდა 100.17 კვ. მეტრს, მათ შორის: N1 საცხოვრებელი ფართი - 28.70 კვ. მეტრს, N2 საცხოვრებელი ფართი - 21.09 კვ. მეტრს, N3 საცხოვრებელი ფართი - 18.70 კვ. მეტრს, N4 დამხმარე ფართი - 2.00 კვ. მეტრს, N5 შუშაბანდი - 7.07 კვ. მეტრს, N6 სამზარეულო - 12.13 კვ. მეტრს, N7 საკვანძი - 4.76 კვ. მეტრს, N8 სარდაფი - 5.72 კვ. მეტრს, ასევე დადგინდა, რომ ქ.თბილისში, მთაწმინდის რაიონში, კ.უ-ას ქN5-ში (ყოფ. ნ-ის შესახვევი) მდებარე ა.ლ-ის სარგებლობაში არსებული ფართის 1 კვ. მეტრის საბაზრო ღირებულება 2012 წლის ივლისის მდგომარეობით საორიენტაციოდ შეადგენდა 525 აშშ დოლარს, შესაბამისად, მთლიანი 92.45 კვ.მ ფართის საბაზრო ღირებულება - 48500 აშშ დოლარს (79800 ლარი), N1 ოთახის გვერდით მდებარე 2.0 კვ.მ სათავსის მთლიანი საბაზრო ღირებულება, საორიენტაციოდ, შეადგენდა 100 აშშ დოლარს (165 ლარი), ხოლო სარდაფის სართულზე არსებული 5.72 კვ.მ სათავსის მთლიანი საბაზრო ღირებულება, საორიენტაციოდ - 140 აშშ დოლარს (230 ლარი). აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა.ლ-ის მიერ დაკავებული 92,45 კვ.მ (7,72 კვ.მ სათავსის გაუთვალისწინებლად) ფართის ღირებულება შეადგენდა 48 500 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს, რასაც უნდა დაემატოს მოსარგებლის მფლობელობაში არსებული (2.0 კვ.მ+5.72 კვ.მ) 7,72 კვ.მ სათავსის ღირებულება (100+140) - 240 აშშ დოლარი, რაც ჯამში შეადგენდა 48 740 აშშ დოლარს.

პალატამ იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით, 1¹ მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტით, მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტით და დადგენილად მიიჩნია, რომ ა.ლ-ი სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეა, რომელსაც ეს უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებებით. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტების მიხედვით კი, სასამართლომ აღნიშნა, რომ თუ მესაკუთრე უარს აცხადებდა მოსარგებლისთვის ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარგებლეს უფლება ჰქონდა, მესაკუთრისათვის შესაბამისი ანაზღაურების სანაცვლოდ მოეთხოვა დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის პოზიციას „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის ზემოაღნიშნული მუხლის არასწორ განმარტებაზე, ვინაიდან აღნიშნული კანონის სპეციფიკიდან გამომდინარე, მესაკუთრისა და მოსარგებლის ერთდროული მოთხოვნის არსებობისას, უპირატესობა ენიჭებოდა მესაკუთრის უფლების რეალიზაციას. მოცემულ შემთხვევაში, თ.მ-ი სადავოდ ხდიდა ა.ლ-ის სტატუსს, სადავოს წარმოადგენდა მხოლოდ მოსარგებლე ა.ლ-ის სარგებლობაში არსებული ფართის ოდენობა და მის სარგებლობაში არსებული ფართის საბაზრო ფასი, ამასთან, თ.მ-ს აღძრული ჰქონდა რა შეგებებული სარჩელი, პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში ზემოთ აღნიშნული კანონით მათთვის მინიჭებული უფლების რეალიზაციის მოთხოვნით, თანხმობას აცხადებდა მოსარგებლისათვის გადაეხადა საკომპენსაციო თანხები იმ ოდენობის ფართზე, რაზეც მხარეთა შეჯიბრებითობის საფუძველზე სასამართლო ა.ლ-ს მიიჩნევდა მოსარგებლედ. პალატის მტკიცებით, ასეთ პირობებში, უდავო იყო, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლიდან გამომდინარე, საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო მესაკუთრის (შეგებებულ სარჩელში მოსარჩელის) სასარგებლოდ. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ა.ლ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 48740 აშშ დოლარს, ხოლო მესაკუთრე თ.მ-ი თანხმობას აცხადებდა მოსარგებლისათვის დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდაზე (რაც შეადგენს 36 555 აშშ დოლარს), აღარ არსებობდა ა.ლალიაშვილის სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა.ლ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება, კერძოდ, თ.მ-ვის 30 425 ლარის გადახდის სანაცვლოდ, ქ.თბილისში, ნ-ის შესახვევის N5-ში მდებარე 99,831 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ კასატორის ცნობა შემდეგი საფუძვლებით:

ა.ლ-ის განმარტებით, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის მარეგულირებელი კანონმდებლობის თანახმად, მესაკუთრეს მაშინ ენიჭება უპირატესობა, როდესაც ის თანხმობას აცხადებს, სადგომის ღირებულება აანაზღაუროს საბაზრო ფასის შესაბამისად. განსახილველ შემთხვევაში, თ.მასხარაშვილი თანხმობას აცხადებდა მოსარგებლისათვის გადაეხადა მხოლოდ ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 13 დეკემბრის დასკვნით განსაზღვრული თანხის - 42795 აშშ დოლარის 75% - 32096,25 აშშ დოლარი. შეგებებული სარჩელის ავტორს ეს მოსაზრება არც სააპელაციო სასამართლოში შეუცვლია. ის გარემოება, რომ მესაკუთრე თანხმობას აცხადებდა მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნით განსაზღვრული ღირებულების შესაბამისად კომპენსაციის ანაზღაურებაზე, რაც საბაზრო ფასთან შედარებით გაცილებით ნაკლებია, საკუთრების უფლების გადაცემის საკითხის განსაზღვრისას უპირატესობა მოსარგებლეს უნდა მინიჭებოდა და დაკისრებოდა მესაკუთრისათვის მის მიერ დაკავებული სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდა. უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების დადგენის მიზნით, სრულყოფილს წარმოადგენს აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 1 თებერვლის დასკვნა, რომელიც ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროსაგან განსხვავებით, თავად ახორციელებს ქონების რეალიზაციას, ამდენად, საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის თვალსაზრისით სასამართლოს უპირატესობა სწორედ აღნიშნული დასკვნისათვის უნდა მიენიჭებინა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, ა.ლ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა.ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა.ლ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, ა.ლ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა.ლ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე