¹ბს-53-52(კ-06) 22 მაისი, 2006წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა საკასაციო პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე),

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები _ რ. კ-ი, მ. კ-ა, წარმომადგენელი გ. კ-ე (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები _ ქ. თბილისის მერიის ქალაქგეგმარებისა და სივრცითი მოწყობის სამსახური; ქ. თბილისის არქმშენინსპექცია (მოპასუხეები)

მესამე პირი _ ე. ძ-ე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 18 ივლისის განჩინება

დავის საგანი _ ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2001 წლის 19 ნოემბერს ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართეს რ. კ-მა და მ. კ-მ მოპასუხეების _ ქ. თბილისის არქიტექტურის დეპარტამენტის, ქ. თბილისის არქმშენინსპექციისა და ე. ძ-ის მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს ე. ძ-სათვის ქ. თბილისში ... ქ. ¹7-ში მდებარე სახლზე დაწყებული დაშენების აკრძალვა და მის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა.

სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

ქ. თბილისის არქიტექტურის დეპარტამენტისა და არქმშენინსპექციის წერილებიდან მოსარჩელეებისათვის ცნობილი გახდა, რომ ე. ძ-ე ქ. თბილისში ... ქ. ¹7-ში მშენებლობას აწარმოებდა უნებართვოდ, არ გააჩნდა მშენებლობის დამტკიცებული და შეთანხმებული პროექტი, მშენებლობის ნებართვა და კანონით სავალდებულო სხვა დოკუმენტაცია. ამასთან, წარმოებული მშენებლობა უხეშად ლახავდა მოსარჩელეების სამეზობლო უფლებებს, მოპასუხის მიერ დაცული არ იყო მომიჯნავე კედელთან სავალდებულო მინიმალური დაშორება. მშენებლობითYუარესდებოდა ინსოლაცია და ბნელდებოდა მოსარჩელეთა საცხოვრებელი ბინა (ტ. 1, ს.ფ. 7-9).

2002 წლის 3 ივლისს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართეს მოსარჩელეებმა რ. კ-მა და მ. კ-მ მოპასუხეების _ ე. ძ-ისა და ქ. თბილისის არქიტექტურის დეპარტამენტის მიმართ და მოითხოვეს 2001 წლის 11 ნოემბრის არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალების ბათილად ცნობა, თბილისის არქიტექტურის დეპარტამენტისათვის მშენებლობაზე ნებართვის გაცემის აკრძალვა და მოპასუხე ე. ძ-ისათვის მშენებლობის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანის დავალება.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 12 ივლისის განჩინებით რ. კ-ისა და მ. კ-ს სასარჩელო განცხადება დატოვებული იქნა განუხილველად იმ საფუძვლით, რომ ანალოგიური სარჩელი ე. ძ-ის მიმართ შეტანილი იყო კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში (ტ. 1, ს.ფ. 235-236).

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახური და არქმშენინსპექცია ცნობილ იქნენ არასათანადო მოპასუხეებად, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 29 მარტის განჩინებით არქიტექტურის სამსახურს და არქმშენინსპექციას აეკრძალათ სადავო პროექტის შეთანხმება და ე. ძ-ისათვის მშენებლობის ნებართვის მიცემა. მოსარჩელეებმა ვერ დაასაბუთეს, რის საფუძველზე წარმოადგენდნენ სარჩელში მითითებული ადმინისტრაციული ორგანოები მათ სარჩელზე მოპასუხეებს. სასამართლოს მტკიცებით, ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახური და არქმშენინსპექცია ცნობილ უნდა ყოფილიყვნენ არასათანადო მოპასუხეებად, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელი შეიძლება აღძრულიყო ადმინისტრაციული ორგანოების მიმართ ისეთ ქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნით, რომელიც არ გულისხმობდა ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას, ხოლო მშენებლობის პროექტის დამტკიცება და მშენებლობის ნებართვის გაცემა ან ასეთზე უარი წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ აქტებს (ტ. 1, ს.ფ. 235-238).

რაიონული სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. კ-მ და რ. კ-მა, რომელთაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის არსებითად განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება (ტ. 1, ს.ფ. 251-253). მათვე კერძო საჩივრით გაასაჩივრეს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 12 ივლისის განჩინება (ტ. 1, ს.ფ. 243-245)

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2003 წლის 7 თებერვლის განჩინებით რ. კ-ისა და მ. კ-ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს (ტ. 1, ს.ფ. 320-323).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2003 წლის 7 თებერვლის განჩინებით რ. კ-ისა და მ. კ-ს კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი განჩინება, დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა ე. ძ-ის მიმართ სარჩელის განუხილველად დატოვების თაობაზე, ხოლო სარჩელი მოპასუხეების _ არქიტექტურის სამსახურისა და არქმშენინსპექციის მიმართ განსახილველად დაუბრუნდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს (ტ. 1, ს.ფ. 325-328).

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. ძ-მ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003 წლის 3 ივლისის განჩინებით ე. ძ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 7 თებერვლის განჩინება.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 24 აგვისტოს გადაწყვეტილებით რ. კ-ისა და მ. კ-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე მხარეთა შორის დავის საგანი იყო არა მშენებლობის არასათანადო პროექტი ან საერთოდ უნებართვო მშენებლობის განხორციელება, არამედ არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალება, რაც წარმოადგენდა სავალდებულო წინაპირობას პროექტის შედგენა-შეთანხმებისათვის. მოსარჩელეებმა ვერ დაადასტურეს, თუ როგორ შეიძლებოდა გაუარესებულიყო გასაჩივრებული აქტით მათი სამართლებრივი მდგომარეობა ან დარღვეულიყო მათი სხვა უფლებები, ვინაიდან საქმეში არსებული 2002 წლის 10 დეკემბრის საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნითა და 2004 წლის 10 ივნისის ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურის მთავარი სამმართველოს დასკვნით დასტურდებოდა, რომ არქიტექტურულ-გეგმარებით დავალებაში მენაშენისათვის არ იყო დაწესებული რაიმე ისეთი მოთხოვნა, რაც შელახავდა მოსარჩელეთა უფლებებს ან გააუარესებდა მათ სამართლებრივ მდგომარეობას. (ტ. 2, ს.ფ. 89-91)

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 24 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს რ. კ-მა და მ. კ-მ, რომელთაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მათი სარჩელის დაკმაყოფილება. (ტ. 2, ს.ფ. 95-97)

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 18 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 24 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქმეში არსებული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად ე. ძ-ის მიერ აივნის 0,4 მეტრით გაფართოებით და მასზე სათავსოს მოწყობით არ ირღვეოდა ამ ზონისათვის “ქ. თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესით” განსაზღვრული ძირითადი პარამეტრები, რადგან აივნის გაფართოებისა და სათავსოს მხარეს მდებარეობდა ყრუ კედელი, არ დარღვეულა ტექნიკური ნორმებით გათვალისწინებული დაშორება მომიჯნავე კედელთან. სასამართლო ასევე უთითებდა აღნიშნულ დასკვნაში მითითებულ გარემოებას, რომ რადგანაც შენობისა და მიშენებული ნაწილის სიმაღლეები ერთნაირი იყო, არ დაირღვეოდა მოსარჩელეთა ბინის ინსოლაცია-განათების ნორმები. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის გარემოებებით, კერძოდ, ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურის რაზმის უფროსის 2001 წლის 3 დეკემბრის ¹274 წერილით ასევე დასტურდებოდა, რომ საცხოვრებელი სახლის გაფართოებულ აივანზე სამეზობლო კედლის ყრუდ ამოშენებით სახანძრო ნორმები და წესები არ ირღვეოდა (ტ. 2, ს.ფ. 181-184).

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს რ. კ-მა და მ. კ-მ, რომელთაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების გამოტანით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა დადგენილი, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი არ ეწინააღმდეგებოდა კანონს, გამოცემული იყო სათანადო წარმოების წესების დაცვით და არ აუარესებდა მოსარჩელეთა სამართლებრივ მდგომარეობას, არ აყენებდა მათ პირდაპირ და უშუალო ზიანს. კასატორების მოსაზრებით, გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტით უხეშად იყო დარღვეული “არქიტექტურული საქმიანობის შესახებ” კანონის მე-3 მუხლის პირველი და მე-4 ნაწილები, კერძოდ, არქიტექტორულ-გეგმარებითი დავალება გაცემული იყო მშენებელობის დაწყების შემდეგ, მორგებული იყო უკვე არსებულ მშენებლობაზე, ამასთან, მასში არაფერი იყო ნათქვამი ეკოლოგიური, სანიტარულ-ჰიგიენური უსაფრთხოების, სავალდებულო ხანძარსაწინააღმდეგო, საინსოლაციო და სხვა სამშენებლო ნორმების შესახებ.

კასატორთა მითითებით, საქმეში არსებობდა ერთიდაიმავე სამსახურის მიერ გაცემული ურთიერთსაწინააღმდეგო განმარტებები, სასამართლომ კი არამართებულად გაიზიარა პოზიცია, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი არ აუარესებდა მოსარჩელეთა სამართლებრივ მდგომარეობას (ტ. 2, ს.ფ. 192-194).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 თებერვლის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული რ. კ-ისა და მ. კ-ს საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად და მხარეებს მიეცათ ვადა წარმოედგინათ მოსაზრებები, თუ რამდენად დასაშვები იყო საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

კასატორების წარმომადგენლმა გ. კ-მ საკასაციო სასამართლოში წარმოადგინა მოსაზრება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის შესაბამისად საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის თაობაზე. მისი განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ვ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი _ გამოტანილ გადაწყვეტილებას ხელს არ აწერდა გადაწყვეტილებაში აღნიშნული ერთ-ერთი მოსამართლე _ მ. ღ-ე. აღნიშნული გარემოება წარმოადგენდა საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს და გადაწყვეტილება ექვემდებარებოდა უპირობო გაუქმებას. აღნიშნულის გამო საკასაციო საჩივარი შესაბამისობაში იყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ დასაშვებობის წინაპირობებთან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. კ-ისა და მ. კ-ს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 18 ივლისის განჩინება, საქმე განსახილველად გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 394-ე მუხლის “ვ" ქვეპუნქტის მოთხოვნათა დარღვევით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილებას ხელს არ აწერენ ის მოსამართლეები, რომლებიც გადაწყვეტილებაში არიან აღნიშნულნი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 247-ე მუხლი ითვალისწინებს კოლეგიური სასამართლო შემადგენლობის მიერ საქმის განხილვის შემთხვევაში გადაწყვეტილებაზე ხელის მოწერის სავალდებულოობას ყველა მოსამართლის მიერ, რომლებიც მონაწილეობდნენ გადაწყვეტილების დადგენაში, განსხვავებული აზრის მქონე მოსამართლის ჩათვლით.

კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის მასალებით ირკვევა, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული 2005 წლის 18 ივლისის განჩინება ხელმოწერილია კოლეგიური შემადგენლობის მხოლოდ ორი მოსამართლის მიერ, განჩინებას ხელს არ აწერს კოლეგიური შემადგენლობის მესამე მოსამართლე მ. ღ-ე (ტ. 2, ს.ფ. 184). აღნიშნულის გამო საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება არ შეიძლება ჩაითვალოს იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილება საპროცესო დოკუმენტად ჩაითვლება მხოლოდ მის დადგენაში მონაწილე ყველა მოსამართლის მიერ ხელმოწერის შემდეგ, ასეთი ხელმოწერის არარსებობას უკავშირდება იგივე პროცესუალური შედეგი, რაც საქმეში სასამართლო გადაწყვეტილების არარსებობას, ანუ ითვლება, რომ საქმეზე არ გადაწყვეტილება არ არის დადგენილი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ვ” ქვეპუნქტის შესაბამისად სახეზეა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენების შესაძლებლობა, რის გამოც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ექვემდებარება ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას. მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა განხილვას სააპელაციო წესით, საპროცესო ნორმების დაცვის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, საქმეზე სასამართლო ხარჯები უნდა გადანაწილდეს საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. კ-ისა და მ. კ-ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 18 ივლისის განჩინება;

3. საქმე განსახილველად გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

4. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.