№ას-1257-1186-2012 25 დეკემბერი, 2012 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ს.ი. და ნ. მ-ი

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი - რ. და გ. ხ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ აღიარება, უკანონო მფლობელობიდან ქონების გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. ხ-მა, გ. ხ-მა და ვ. ნ-ემ თბილისის საქალაქო სასამართლოში ს.ი. და ნ. მ-ის წინააღმდეგ სარჩელი აღძრეს.

რ. და გ. ხ-მა მოითხოვეს დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის, ქ.თბილისში, გ-ის I გასასვლელის #20-ში, I სართულზე არსებული 47.99 კვ.მ ფართის, საბაზრო ღირებულების 10%-ის - 2550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემა.

მათი განმარტებით, 1976 წლის 4 ოქტომბერს შინაურული ხელშეკრულებით გ. და თ. მ-ან დაიგირავეს ქ. თბილისში, გ-ის ქუჩის I გასასვლელის #20-ში I სართულზე მდებარე ორი ოთახი და გადაიხადეს გირაოს თანხა 7500 მანეთი. 1978 წელს ბინის მესაკუთრეებმა ვერ დააბრუნეს გადახდილი თანხა და შეთანხმდენენ, რომ მითითებული ბინა შესყიდულად მიჩნეულიყო, გადახდილი თანხის სანაცვლოდ, დაკავებული ფართი გადაცემოდათ მოსარჩელეებს მუდმივ სარგებლობაში. მოსარჩელეები რეგისტრირებული არიან მითითებულ ბინაში და იხდიან კომუნალურ გადასახადებს.

ვ. ნ-ემ და გ. ხ-მა მოითხოვეს ქ.თბილისში, გ-ის I გასასვლელის #20-ში, II სართულზე არსებული 47.97 კვ.მ ფართისა და I სართულზე მდებარე 5.22 კვ. მ-ის საბაზრო ღირებულების 10%-ის - 2490 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემა.

მოსარჩელეების განმარტებით, ვ. ნ-ძე 1974 წლიდან ცხოვრობს ქ. თბილისი, გ-ის I გასასვლელის #20-ში II სართულზე მდებარე ბინაში. 1974 წლის 25 ოქტომბერს, გირავნობის ხელშეკრულებით მისმა მეუღლემ - რ. ხ-ემ, ორი წლის ვადით დაიგირავა ორი ოთახი გ. მ-სა და მისი მეუღლე თ. მ-ან, რაშიც გადაიხადეს 5000 მანეთი. სახელშეკრულებო ვადის გასვლის შემდეგ, ბინის მესაკუთრეებმა ვერ დააბრუნეს გადახდილი თანხა. 1992 წელს, სახლის მესაკუთრესთან შეთანხმებით, გ. მ-ის გადასახდელი 5000 მანეთი მოსარჩელეს და მის მეუღლეს გადაუხადა გ. ხ-მა, რაზეც სახლის მესაკუთრესთან გაფორმდა შინაურული ხელშეკრულება, რომ მოსარჩელე ვ. ნი-ემ და მისმა მეუღლემ მიიღეს გ. მ-ის გადასახდელი თანხა, ამასთან გ. მ-მა დამატებით გ. ხ-ან მიიღო 1000 მანეთი. 1992 წლიდან მითითებული ოთახი მუდმივი სარგებლობის და განკარგვის უფლებით მიიღო გ. ხ-მა, რომლისგანაც ბინაში ცხოვრების უფლება მიიღო ვ. ნ-ემ და კომუნალურ გადასახადებსაც ეს უკანასკნელი იხდის.

ს. მ-მა სასამართლოში შეგებებული სარჩელი აღძრა და მოითხოვა მოსარჩელეთა გამოსახლება მათ მიერ დაკავებული ბინებიდან იმ საფუძვლით, რომ ისინი საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეები კი არა, არამედ დამქირავებლები არიან, რის თაობაზეც არსებობს სასამართლოს გადაწყვეტილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით გ. ხ-სა და ვ. ნ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ. ხ-სა და ვ. ნ-ეს მოპასუხეებისათვის მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის, (49.97 კვ.მ. და 5.22კვ.მ. ფართის ) რომელიც მდებარეობს ქ. თბილისში, გ-ის I გასასვლელის #20-ში, საბაზრო ღირებულების 10%-ის - 2500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა დაეკისრათ. თანხის გადახდის შემდეგ აღნიშნულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლება უნდა გადასცემოდათ გ. ხ-სა და ვ. ნ-ეს. რ. და გ. ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა ს. მ-ის შეგებებული სარჩელი.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ. და რ. ხ-მა მათი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში.

გადაწყვეტილება ასევე გაასაჩივრა ს. მ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით რ. ხ-ის და გ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ნ. მ-ის, ი. მ-სა და ს. მ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება შეიცვალა ვ. ნ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ. ხ-ს დაეკისრა მოპასუხეებისათვის ქ. თბილისში, გ-ის I გასასვლელი #20-ში მდებარე 49.97 კვ.მ და 5.22 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის - 2550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის (თითოეული მოპასუხის სასარგებლოდ 850 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის) გადახდა, თანხის გადახდის შემდეგ აღნიშნულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლება გადაეცა გ. ხ-ს, ვ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ვ. ნ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში არ გამომდინარეობს კანონის მოთხოვნებიდან, კერძოდ, სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ ვ. ნ-ე წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1¹-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს.

გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, რ. ხ-ის გარდაცვალების შემდეგ მისი სამკვიდრო ქონების 1/3 ნაწილზე მემკვიდრედ ცნობილია მეუღლე ვ. ნ-ე. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ვ. ნ-ი საცხოვრებელი სადგომის კეთილსინდისიერად ფლობის საფუძვლად უთითებს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებულ წერილობით ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე და, ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ~ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, მოითხოვს მესაკუთრისათვის დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემას. საქმეში წარმოდგენილი 1974 წლის 25 ოქტომბრის შინაურული ხელშეკრულების (ხელწერილის) მიხედვით, რ. ხ-ემ, თ. და გ. მ-ან იგირავა ამ უკანასკნელთა კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის ორი ოთახი, რაშიც რ. ხ-ემ თ. და გ. მ-ებს გადაუხადა 5000 მანეთი. 1992 წლის 25 აპრილის შინაურული ხელშეკრულების მიხედვით, გ. ხ-მა რ. ხ-ის სასარგებლოდ გადაიხადა ბინის მესაკუთრე გ. მ-ის მიერ რ. ხ-ან ბინის საფასურად აღებული 5000 მანეთი. იმავე ხელშეკრულების მიხედვით, გ. ხ-მა სახლის მესაკუთრეს - გ. მ-ს ბინის დათმობის სანაცვლოდ დამატებით გადაუხადა 1000 მანეთი და ვ. ნ-ის ოჯახს მისცა ცხოვრების უფლება მის მიერ გამოსყიდულ ბინაში. 1992 წელს გაფორმებული ხელშეკრულება, წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებულ წერილობით ნასყიდობის ხელშეკრულებას რომელიც დაიდო მესაკუთრეს - გ. მ-სა და გ. ხ-ს შორის და არა რ. ხ-სა და მესაკუთრე - გ. მ-ს შორის.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გ. და რ. ხ-ის მითითება იმის თაობაზე, რომ 1976 წლის 4 ოქტომბრის ხელშეკრულება წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დადებულ გარიგებას.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ, მართალია, სადავო ხელშეკრულება წარმოდგენდა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ~ საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებას, რაც, ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-4 პუნქტების შესაბამისად, გ. და რ. ხ-ს უფლებას აძლევდა, მოეთხოვა საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ. პალატის მითითებით, ვინაიდან მოსარჩელეების (აპელანტების) მოთხოვნაა საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა მისი ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ, სასამართლოს, საქართველოს სსკ-ის 248-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, უფლება არ აქვს, მხარეს მიაკუთვნოს ის, რაც არ მოუთხოვია, მოცემულ შემთხვევაში კი - საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ.

რაც შეეხება ს. მ-ის სააპელაციო საჩივარს, სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, ეს უკანასკნელი, საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეა, მაგრამ, ვინაიდან გ. ხ-ი, რ. ხ-ი და ვ. ნ-ე მართლზომიერად ფლობენ სადავო ნივთს, არ არსებობს მისი უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის აუცილებელი წინაპირობა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ს., ი. დ ნ. მ-მა. კასატორების მითითებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ფაქტი იმის შესახებ, რომ რ. ხ-ი წარმოადგენდა მოსარგებლეს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის საფუძველზე. რ. ხ-ი 1993 წლის სასამართლო გადაწყვეტილებით თავის ოჯახთან, მათ შორის გ. ხ-ან ერთად, ცნობილია ბინის დამქირავებლად. ბინის დამქირავებელი კი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, არ წარმოადგენს ბინის მოსარგებლეს და მასზე კანონის უფლებები არ ვრცელდება. 1992 წლის ხელწერილზე გ. მ-ს ხელი არ მოუწერია, რასაც ექსპერტიზის დასკვნა ადასტურებს.

რ. და გ. ხ-მა წარმოადგინეს შეგებებული საკასაციო საჩივარი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მათი სააპელაციო საჩივარის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმება მოითხოვეს. კასატორების მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს ქ. თბილისში, გ-ის გასასვლელის №20-ის პირველ სართულზე მდებარე 47.99 კვ.მ ფართზე მფლობელობის უფლება მიღებული ჰქონდათ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე. საქმეში წარმოდგენილი 1976 წლის 4 ოქტომბრის ხელშეკრულება ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ არსებობდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დადებული გარიგება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს., ნ. და ი. მ-ის საკასაციო საჩივარი, ასევე რ. და გ. ხ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის განხილვისას არ დაურღვევია საპროცესო კანონმდებლობა, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, ხოლო საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო საჩივრები დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

მოცემულ შემთხვევაში, რ. და გ. ხ-ი გათავისუფლებულები არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, ხოლო ს., ნ. და ი. მ-ს უნდა დაუბრუნდეთ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% - 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს., ნ. და ი. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს დაუბრუნდეთ 05/10/2012 წლის N... საგადახდო დავალებით ბ. ბ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. რ. და გ. ხ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

4. კასატორები გათავისუფლებული არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება;

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე