საქმე №ას-1423-1342-2012 10 დეკემბერი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. გ. ი.-ა (მოსარჩელე)

2. ნ. ლ.-ე (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – 1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საკასაციო საჩივრის სრულად დაკმაყოფილება

2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მე-5 პუნქტის შეცვლა და სადავო ქონებიდან 10.2 კვ.მ საერთო ფართის სათავსის ამორიცხვა, ასევე დაკისრებული თანხის ამორიცხული ქონების ღირებულების პროპორციულად შემცირება

დავის საგანი - თავდაპირველ სარჩელში - საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა, შეგებებულ სარჩელში - სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ მფლობელობის შეწყვეტა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ი.-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ლ.-ის მიმართ ქ.თბილისში, ჭ.-ის ქN9-ში მდებარე ნ. ლ.-ის საკუთრებაში არსებულ 82,50 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე მისი საბაზრო ღირებულების - 49104 აშშ დოლარის 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

1933 წელს მოსარჩელის მშობლებმა შეიძინეს ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე 10,98 კვ.მ ლიტ „დ“ ნაგებობა, მოგვიანებით ამ ნაგებობაზე მიაშენეს 22,67 კვ.მ ოთახი, ხოლო 1947 წელს, მოსარჩელის მამამ 18000 მანეთად შეიძინა ძირითად, 2-სართულიანი შენობის პირველ სართულზე ლიატ „ა“ ნაგებობის 11,75 კვ.მ N7, 9,01 კვ.მ N9, 16,70 კვ.მ N10 ოთახები, სადარბაზოს შესასვლელის ნახევარი - 6,77 კვ.მ ფართი რომელიც მოსარჩელის სარგებლობაში იყო.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს გ.ი.-ას მიმართ ქ.თბილისში, ჭ.-ის ქN9-ში მდებარე, ნ.ლ.-ის კუთვნილი 82,50 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 21200 აშშ დოლარის 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ გ. ი.-ას სარგებლობის უფლების შეწყვეტის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლი მისი საკუთრებაა, რომელიც დედისგან მემკვიდრეობით მიიღო. ამ საცხოვრებელ სახლს ფლობს გ. ი.-ა ოჯახთან ერთად, შეგებებული სარჩელის თანახმად, თავდაპირველ მოსარჩელეს სადავო ქონება არ შეუძენია, რაც დასტურდება საქმეში არსებული სახლის რეგისტრაციის წიგნიდან, ამასთან, მესაკუთრე არ არის თანახმა, საკუთრების უფლების გადაცემაზე და სურს საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ მფლობელობა შეუწყდეს მოსარგებლეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. ი.-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ნ. ლ.-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნ. ლ.-ეს გ. ი.-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 18952,5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, სასამართლოს გადაწყვეტილებით განისაზღვრა, რომ ნ. ლ.-ის მიერ, გ. ი.-ას სასარგებლოდ 18952,5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის შემდეგ, გ. ი.-ას მფლობელობა ქ.თბილისში, ჭ.-ის ქ№9-ში მდებარე 82,50 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე შეწყდებოდა და სადგომი გადაეცემოდა ნ. ლ.-ეს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ი.-ამ, მოითხოვა ნ. ლ.-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით ახალი გადაწყვეტილების მიღება და მის სასარგებლოდ ნ. ლ.-ისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების - 49104 აშშ დოლარის 75%-ის დაკისრება. ამავე სასამართლოს შეგებებული სააპელაციო საჩივრით მიმართა ნ. ლ.-ემაც, მოითხოვა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით ახალი გადაწყვეტილების მიღება და მისთვის, გ. ი.-ას სასარგებლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ, 15082,5 აშშ დოლარის დაკისრება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გ. ი.-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ნ. ლ.-ის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნ. ლ.-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილების (გადაწყვეტილების მე-2, მე-3, მე-4 პუნქტები) შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. ლ.-ეს გ. ი.-ას სასარგებლოდ დაეკისროს 17400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, ნ. ლ.-ის მიერ გ. ი.-ას სასარგებლოდ 17400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის შემდეგ, შეწყდა გ. ი.-ას მფლობელობა ქ.თბილისში, ჭ.-ის ქ№9-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე (ლიტ ,,ა-ს“ პირველ სართულზე მდებარე, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლოს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 24 მარტის №001390–2011/10/1 დასკვნით გათვალისწინებული №8, №9, №10 საცხოვრებელი ოთახები, საერთო ფართით 33.77 კვ.მ.; სამზარეულო და საპირფარეშო, საერთო ფართობით 23.34 კვ.მ და სათავსები, საერთო ფართობით 10.2 კვ.მ.) და გ. ი.-ას მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომი გადაეცა ნ. ლ.-ეს შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ი.-ა, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე, ფლობს ქ.თბილისში, ჭ.-ის ქ№9-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომს. ამავე მისამართზე მდებარე შენობა-ნაგებობები ლიტ „ა“ 1-2 სართული (საცხოვრებელი ფართი 381,54კვ.მ) და ლიტ „ბ“ (საცხოვრებელი ფართი 60 კვ.მ), საერთო ფართით 614 კვ.მ აქედან 2/3 ნაწილი (რაც შეადგენს ლიტერ „ა-ში“ პირველ სართულზე საცხოვრებელი ფართით 116,56 კვ. მეტრს, მე-2 სართულზე 39,32 კვ. მეტრ საცხოვრებელ ფართსა და ლიტერ „ბ-ში“43,9 კვ.მ საცხოვრებელ ფართსა და 22,08 კვ.მ დამხმარე ფართს) და 17/50 ნაწილი შენობა-ნაგებობა ლიტ „ა“ - მე-3 სართულზე 308 კვ.მ საერთო ფართი. (საცხოვრებელი ფართი 257,81 კვ.მ) 50,37 კვ.მ დამხმარე ფართი რეგისტრირებულია ნ. ლ.-ის საკუთრებად. მოსარჩელის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომი მოიცავდა ლიტ „ა-ს“ პირველ სართულზე მდებარე №8, №9, №10 საცხოვრებელ ოთახებს, საერთო ფართით - 33.77 კვ.მ; სამზარეულო და საპირფარეშო, საერთო ფართით - 23.34 კვ.მ და ეზოში განცალკევებით მდგომი ლიტერ „დ-ს“, მასზე მიშენებულ 10.2 კვ. მეტრ სათავსს. არ იქნა გაზიარებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ საერთო შესასვლელის ნაწილი - სადარბაზოს 1/3, რომლითაც სარგებლობს მოსარჩელე მის მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომში მოსახვედრად, ასევე მოიაზრება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ, მოსარჩელის მიერ დაკავებული საცხოვრებელ სადგომად. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ საერთო შესასვლელი, გარდა მოსარჩელისა, ასევე ამავე ლიტერში მდებარე კ.-ასა და მოპასუხე ნ. ლ.-ის ფართებთან დამაკავშირებელ საშუალებას წარმოადგენდა, ამასთან, დადასტურებული იყო, რომ საერთო სარგებლობაში არსებულ ფართში მოსარჩელის წილის პროპორციულად, სადავო ფართი გამოყოფილი, ინდივიდუალურად განსაზღვრული, არ ყოფილა, შესაბამისად, უდავო იყო, რომ გარიგების დადების დროისათვის სადარბაზოს სადავო ნაწილი ცალკე უფლების ობიექტს არ წარმოადგენდა და იგი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ საცხოვრებელ სადგომად არ განიხილებოდა. სასამართლოს განმარტებით, ამ კანონის მიხედვით, საცხოვრებელ სადგომად განისაზღვრება ის ფართი, რომელზეც თავდაპირველად არსებობდა გარიგება მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის. ეზოში არსებული ლიტ „დ-ში“ 22,67 კვ.მ მოსარჩელის აშენებული არ არის. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით და განმარტა, რომ ეს ნორმა განსაზღვრავს იმ მტკიცებულებათა ნუსხას, რომლებიც მხარეებს შეუძლიათ, თავიანთი მოთხოვნების დასადასტურებლად გამოიყენონ, არც ერთს არ აქვს უპირატესი იურიდიული მნიშვნელობა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ სრულ და ობიექტურ განხილვას, შედეგად, სასამართლოს გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლისა. იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ ეზოში არსებული 22,67 კვ.მ ლიტ „დ“ მოსარგებლეების აშენებული იყო, ეკისრებოდა მოსარჩელეს, ვინაიდან სარჩელი სწორედ დასახელებულ გარემოებას ეფუძნებოდა. გ. ი.-ას მტკიცება კი, შემოიფარგლა მხოლოდ სიტყვიერი განმარტებით, რაც იმ პირობებში, როდესაც უარყოფილ იქნა მოპასუხის ასევე ახსნა-განმარტებით, ვერ გამოდგებოდა სადავო ფაქტის დამადასტურებელ შესაბამის მტკიცებულებად. ამრიგად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მხარემ სათანადოდ ვერ უზრუნველყო მისი მტკიცების ტვირთი. დადგენილად იქნა მიჩნეული ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელის მიერ დაკავებული სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 25270 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე მუხლების თანახმად, არ იქნა გაზიარებული გ. ი.-ას პრეტენზია, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულება საქმეში არსებულ ექსპერტიზის დასკვნაზე დაყრდნობით მაშინ, როდესაც ამ გარემოების დასადგენად სათანადო მტკიცებულებას წარმოადგენდა აუდიტის 2009 წლის 17 დეკემბრის დასკვნა. პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნაზე, საიდანაც ირკვეოდა, რომ სადავო საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების განსაზღვრამდე კვლევას, მისი შინაარსიდან გამომდინარე, წინ უძღოდა ობიექტის სრული დათვალიერება. გადაღებულ იქნა ფოტომასალა, ჩატარდა ბაზრის კვლევა. დასკვნა მიღებულ იქნა საცხოვრებელი სადგომის მახასიათებლების აღწერის, მისი მდგომარეობის ყოველმხრივი გამოკვლევის, საკვლევი პერიოდისათვის მოცემული ობიექტის ადგილმდებარეობის, პრესტიჟულობის, კაპიტალურობისა და კეთილმოწყობის გათვალისწინებით, ასევე ბაზარზე მსგავსი ობიექტების ფასების მხედველობაში მიღებით. გ.ი.-ას მიერ სადავოდ მიჩნეულ აუდიტის დასკვნასთან მიმართებაში სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი: მასში არ არის ასახული, რომელი მეთოდის გამოყენებით განსაზღვრა ექსპერტმა სადავო სადგომის საბაზრო ღირებულება, ანალოგებად გამოყენებული ქონების საბაზრო ღირებულების გათვალისწინებით. ასევე, დასკვნაში არაფერია მითითებული ანალოგებად გამოყენებული ქონების ფიზიკურ მახასიათებლებზე, რომელთა გათვალისწინებითაც მოხდა ფასის კორექტირება და სადგომის საბაზრო ღირებულების დადგენა.

პალატის განმარტებით, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილი ურთიერთობები, მათი სპეციფიკური ხასიათიდან გამომდინარე, წესრიგდება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით. პალატამ მიუთითა ამავე კანონის 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე, მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტებზე და აღნიშნა, რომ მესაკუთრის ნება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული უფლებით ერთმნიშვნელოვნად სარგებლობის თაობაზე საქმის მასალებით დადგენილი იყო, შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ გ. ი.-ას სააპელაციო საჩივარი დამოუკიდებელი აუდიტის 2009 წლის 17 დეკემბრის დასკვნის მიხედვით საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის თაობაზე, არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ხოლო ნ. ლ.-ის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო პალატის გადაწყევტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ი.-ამ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება, კერძოდ, სადავო 82,50 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის გამო მოწინააღმდეგე მხარისათვის სადგომის საბაზრო ღირებულების - 49104 აშშ დოლარის 75%-ის - 36828 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის დაკისრება, ხოლო ნ.ლ.-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტლებით დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 103-ე, 105-ე მუხლები, 223-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 225-ე, 244-ე მუხლები, 249-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, ასევე 244-ე მუხლი, სასამართლომ არასწორად განმარტა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება, მისი არასრული დასაბუთების გამო, შეუძლებელია. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა გ. ი.-ას მიერ სადარბაზოს 1/3-ის დაკავების თაობაზე, რადგანაც სასამართლომ სადარბაზოს სადავო ნაწილი კანონით გათვალისწინებულ საცხოვრებელ სადგომად არ მიიჩნია, პალატის აღნიშნული დასკვნა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის არასწორ განმარტებას ემყარება, რადგანაც ამავე კანონის 2.11 მუხლი საცხოვრებელ სადგომად მიიჩნევს სწორედ იმ ფართს, რაზეც თავდაპირველად, მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის არსებობდა შეთანხმება. საქმეში არსებული მონაცემებით, მხარეთა ახსნა-განმარტებითა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სადარბაზოთი სულ სამი პირი სარგებლობდა, შესაბამისად, 1/3 ეკუთვნის კასატორს და სასამართლოს ამ ნაწილის გამოც უნდა დაეკისრებინა კომპენსაცია მესაკუთრისათვის. სააპელაციო პალატამ ასევე არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ ეზოში არსებული 22,67 კვ.მ ლიტ „დ“ შენობა გ.ი.-ას მიერ არ არის აშენებული, სასამართლომ აღნიშნული დადასტურებულად მიიჩნია იმ საფუძვლით, რომ საქმეში არ იყო შესაბამისი მტკიცებულებები, სასამართლოს აღნიშნულის დასკვნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლისა და 103-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან არ გამომდინარებს. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება სადავო 22,67 კვ.მ ფართის არსებობა, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება გაყალბებულია და მასზე სადავო ფართი აღარ არის დატანილი. მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულების შესწავლის შედეგად დასტურდება, რომ სადავო ნაგებობის არარსებობა მიუთითებს სხვადასხვა დროს ნ.ლ.-ის მიერ საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილებების შეტანის ფაქტზე, ამასთანავე, საქმეში არსებული საინვენტარიზაციო გეგმებითა და თვით მოწინააღმდეგე მხარის აღიარებით ირკვევა სადავო შენობის არსებობა, რომლის საწინააღმდეგოს არსებობის დადასტურებასაც ნ.ლ.-ე ცდილობს მის მიერ წარმოდგენილი, მისივე ინტერესების შესაბამისად გაცემული ბოლო საკადასტრო აზომვითი ნახაზით. ნიშანდობლივია, რომ სადავო ფართი წარმოადგენს შენობას და არა დროებით ნაგებობას „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების 3.78 მუხლის თანახმად. ზემოაღნიშნული გარემოებებით ცალსახად დასტურდება გასაჩივრებული განჩინების არასწორი დასკვნა, რომ სადავო 22,67 კვ.მ ფართი გ. ი.-ას მიერ არ იყო აშენებული და მის მიმართ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონი არ ვრცელდებოდა, სააპელაციო პალატის აღნიშნული დასკვნა მტკიცებულებათა სრულყოფილ კვლევას არ ემყარება, რაც მისი გაუქმების საფუძველია. სასამართლოს მსჯელობა ასევე არასწორია საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის ნაწილში, რადგანაც სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილ აუდიტორ გ.კაკაბაძის მიერ გაცემულ დასკვნასთან შედარებით სსიპ ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნას მიანიჭა უპირატესობა იმ საფუძვლით, რომ აუდიტორულ დასკვნაში კვლევის გამოყენებული მეთოდი არ იყო ასახული, ამ შემთხვევაში სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 170-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ამასთანავე, სადავო დასკვნა, სწორედ რომ მოიცავს საერთაშორისო სტანდარტით აღიარებულ კვლევის მეთოდს. აღნიშნულით სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლი, რომლითაც განსაზღვრულია ექსპერტიზის დასკვნის ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად შეფასება. სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 225-ე და 244-ე მუხლების შესაბამისად, სწორედ მტკიცებულებათა სრულყოფილად შეფასების გზით იყო ვალდებული, დაედგინა სადავო გარემოებები და მიეღო გადაწყვეტილება, ამასთანავე, სასამართლომ არასწორად გაიზიარა ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა, რადგანაც იგი არასრულყოფილია და ქონება შეფასებულია მიზერული, არარეალური ფასით, ხოლო საქმეში არსებული მტკიცებულებების შესწავლით სასამართლოს დასკვნის საპირისპირო გარემოებები დასტურდება. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია კანონი, კერძოდ, არასწორად არ გამოიყენა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-11 პუნქტი, მე-6 მუხლი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 103-ე, 105-ე მუხლები, 170-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 172-ე მუხლი, 233-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 225-ე, 244-ე, 249-ე მუხლები, არასწორად განმარტა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-11 პუნქტი და მე-11 მუხლი, ამასთანავე, გადაწყვეტილება სამართლებრივი თვალსაზრისით იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ნ. ლ.-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტში მითითებული 10,2 კვ.მ საერთო ფართის სათავსების, ასევე ამ ფართის ღირებულების ამოღება და დაკისრებული საკომპენსაციო თანხის შესაბამისი ოდენობით შემცირება (შესაბამისი ცვლილების განხორციელება სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტში) შემდეგი საფუძვლებით:

„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით რეგულირებული კანონის მოქმედების სფეროს შესაბამისად, გ. ი.-ას არ წარმოუდგენია, კანონით განსაზღვრული, მათ შორის, კანონის მიღების დროისათვის სადავო საკუჭნაოს არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ ეს ფართი წარმოადგენდა მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის წარმოშობილი თავდაპირველი გარიგების საგანს, თანახმად ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-11 პუნქტისა. კასატორის განმარტებით, სადავო ფართი არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრის არც ერთ, მათ შორის საქმეში წარმოდგენილ 2011 წლის 21 ივლისის ამონაწერში, ის მხოლოდ დროებით, 2010 წლის საკადასტრო გეგმაზე იქნა ასახული და აღნიშნული წარმოადგენდა ხარვეზს, მითითებულ გარემოებას ადასტურებს მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელიც სასამართლოს 2012 წლის 4 სექტემბერის სხდომაზე მიცემულ განმარტებაში, ასევე გ.ი.-ა სააპელაციო საჩივრით. სადავო ნაგებობა არ არის დატანილი არც საჯარო რეესტრის რომელიმე ნახაზზე და არც ტექ.ბიუროს მიერ 2007 წელს გაცემულ „მიწის ნაკვეთსა და მასთან მყარად დაკავშირებულ შენობა-ნაგებობის საინვენტარიზაციო გეგმაზე, აღნიშნული კი, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით განსაზღვრული საჯარო რეესტრის მონაცემების სისრულისა და უტყუარობის თვალსაზრისით უნდა შეფასდეს. ის გარემოება, რომ სადავო ფართი არაკანონიერ ნაგებობას წარმოადგენდა ცნობილი იყო როგორც სასამართლოს, ისე მხარისათვის, რასაც ადასტურებს სასამართლო სხდომის აუდიოჩანაწერი (11:08:32 სთ-დან 12:08:35-მდე). გ.ი.-ას წარმომადგენლის განმარტება, რომ მიუხედავად ნაგებობის უკანონობისა, მის თაობაზე სასამართლო გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შემთხვევაში, შედგებოდა ახალი საკადასტრო ნახაზი, არ გამომდინარეობს საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 ივნისის N4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის მე-14 მუხლის მე-2, მე-2, მე-8, მე-9, მე-10, მე-11, მე-16, 24-ე და 26 პუნქტებიდან. კასატორის განმარტებით, გ.ი.-ას მიერ 1998 წლის 25 ივლისის შემდგომ აშენებული ნებისმიერი ნაგებობის მიმართ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოწესრიგება ვერ გავრცელდებოდა. ამ თვალსაზრისით ნ.ლ.-ემ მიუთითა სააპელაციო პალატის კანონიერ ძალაში შესულ 2012 წლის 31 იანვრის განჩინებაზე, ასევე 2010 წლის 26 მარტის განჩინებით დამტკიცებულ მორიგებაზე და აღნიშნა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღების შემდგომ აშენებული ნაგებობის კომპენსაციის დაკისრება მის უკანონობასა და ამ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმების აუცილებლობაზე მიუთითებდა. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საწინააღმდეგოდ, გადაწყვეტილებაში არ ასახა მსჯელობა, სადავო 10,2 კვ.მ ნაგებობის კომპენსაციის დაკისრების თაობაზე, მაშინ, როდესაც გ.ი.-ას არ წარუდგენია „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედების ფარგლებში ამ ნაგებობის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულება. აღნიშნულით სასამართლომ დაარღვია ამავე კანონის პირველი მუხლი, ასევე მე-2 მუხლის მე-11 პუნქტი. სასამართლომ არასწორად არ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 147-ე და მე-7 მუხლებით, რაც დაადასტურებდა საჯარო რეესტრში დაურეგისტრირებელი ქონების სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტად მიუჩნევლობას, თანახმად ამავე კოდექსის 183-ე და 170-ე მუხლებისა. სასამართლომ დაარღვია „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის მე-14 მუხლის მე-2, მე-8, მე-9, მე-10, მე-11, მე-16, 24-ე და 26 პუნქტები, ასევე, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი.

ნ.ლ.-ემ წინამდებარე საკასაციო საჩივარს, ასევე გ.ი.-ას საკასაციო საჩივარის გამო წარმოდგენილ შესაგებელს დაურთო მტკიცებულებები და სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 9 ნოემბრის განჩინებით ნ. ლ.-ის საკასაციო საჩივარი, ხოლო 2012 წლის 20 ნოემბერის განჩინებით გ. ი.-ას საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ამავე განჩინებებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდნენ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. ლ.-ისა და გ. ი.-ას საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ლ.-ისა და გ. ი.-ას საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

რაც შეეხება ნ. ლ.-ის მიერ საკასაციო საჩივარსა და მის საკასაციო შესაგებელზე დართულ მტკიცებულებებს საკასაციო პალატა თვლის, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს მის წარმომდგენს, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. აღნიშნული გარემოება საკასაციო პალატის მიერ მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორ ნ. ლ.-ეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 10 ფურცლად, ხოლო საკასაციო შესაგებელზე დართული მტკიცებულებები - 7 ფურცლად.

საკასაციო პალატა ასევე ვერ იმსჯელებს და სამართლებრივი თვალსაზრისით ვერ შეაფასებს ნ.ლ.-ის შუამდგომლობას საქმის მხარეთა დასწრებით განხილვის თაობაზე, ვინაიდან, საკასაციო სასამართლოს წინამდებარე განჩინებით გ.ი.-ასა და ნ.ლ.-ის საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად მიჩნევის გამო, აღარ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლით რეგულირებული საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრის წინაპირობა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ი.-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. ნ. ლ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

3. ნ. ლ.-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 10 ფურცლად, ხოლო საკასაციო შესაგებელზე დართული მტკიცებულებები - 7 ფურცლად.

4. ნ. ლ.-ის შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

5. კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე