საქმე №ას-1453-1371-2012 25 დეკემბერი, 2012 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – თ. გ.-ე (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ქ. თ.-ე (მოპასუხე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 22 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და მისი ძალაში დატოვების შესახებ ამავე პალატის 2012 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და მისი ძალაში დატოვების შესახებ განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება
დავის საგანი – უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
თ. გ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ქ. თ.-ის მიმართ ქ.თბილისში, გ.-ის ქN11-ში მდებარე 49.42 კვ.მ უძრავ ქონებაზე ქ. თ.-ის საკუთრების უფლების ნაწილობრივ გაუქმებისა და სადავო ქონების 7 კვ. მეტრის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის მოთხოვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო ის საფუძვლით, რომ მან საცხოვრებელი ბინა და სადავო ფართი შეიძინა მოცემული დროისათვის არსებული სახით. სადავო ქონება ლეგალიზებულია მოპასუხის მიერ და მისი საკუთრების უფლება კანონიერად არის აღრიცხული.
აღნიშნულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების კანონიერების საკითხი შემოწმდა ზემდგომი სასამართლოს მიერ, საბოლოოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით თ. გ.-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თ. გ.-ე ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, გ.-ის ქუჩა N11-ში მდებარე ქ. თ.-ის სახელზე რიცხული 49,42 კვ. მეტრიდან 6,39 კვ. მეტრის მესაკუთრედ, ხოლო თ. გ.-ის მოთხოვნა 0,61 კვ. მეტრზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თ.-ემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 22 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ქ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. გ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე მუხლისა და 2321-ე მუხლის თანახმად დადგენილად მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი საფოსტო შეტყობინების თანახმად, ვ. გ.-ეს (ოჯახის წევრი-ძმა) თ. გ.-ის მიერ მითითებულ მისამართზე სააპელაციო საჩივარი ჩაბარდა 2012 წლის 18 ივლისს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-60 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს მიერ განსაზღვრული შესაგებლის წარდგენის 5-დღიანი საპროცესო ვადის ათვლა დაიწყო 2012 წლის 19 ივლისიდან და ამოიწურა 2012 წლის 23 ივლისს, რომელიც არც დასვენების და არც უქმე დღე არ ყოფილა. მოწინააღმდეგე მხარემ სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში სააპელაციო საჩივარზე შესაგებელი არ წარადგინა. სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში პალატამ დადგენილად მიიჩნია მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და ჩათვალა, რომ ისინი სამართლებრივად ამართლებდა აპელანტის მოთხოვნას.
სააპელაციო პალატის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით სასამართლოს საჩივრით მიმართა თ.გ.-ემ. საჩივრის ავტორმა მისი მოთხოვნა დაამყარა შემდეგ გარემოებებზე:
ვ. გ.-ე არ არის თ. გ.-ის ოჯახის წევრი, იგი ცხოვრობს სხვა მისამართზე. თ. გ.-ის სახელზე 2012 წლის 17 ივლისს გზავნილი გაგზავნილია შემდეგ მისამართზე: ქ.თბილისი, გ.-ის ქN11. ბინის კონკრეტული ნომერი გზავნილზე მითითებული არ არის. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, გ.-ის ქN11-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში არსებული N1 ბინა თ. გ.-ის საკუთრებაა. იმავე მისამართზე მდებარე N9 ბინაში კი ცხოვრობს ვ. გ.-ე, დედის - ნანა გ.-ის სახელზე რეგისტრირებულ ბინაში. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას გაურკვეველია, სასამართლომ როგორ დაადგინა, ვ. გ.-ე მოწინააღმდეგე მხარესთან მცხოვრები ოჯახის წევრი იყო თუ არა. სასამართლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 372-ე, 368-ე მუხლებისა და 373-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარე, ასევე დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის გათვალისწინებით, ვალდებული იყო, მხარისთვის ეცნობებინა რწმუნებულების განახლებასთან დაკავშირებით ინფორმაცია, თუკი მინდობილობას ვადა ჰქონდა გასული. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ქ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად გამართულად, იმსჯელა რა 2008 წლის 7 მარტის №ლეგ-263 ბრძანების ბათილობაზე. 2008 წლის 7 მარტის №ლეგ-263 ბრძანების ბათილობაზე მსჯელობით, სასამართლო შევიდა საქმის არსებით განხილვაში, ამასთან, გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული ის სამართლებრივი ნორმა, რის საფუძველზეც მხარეს ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების გარეშე არ ჰქონდა უფლება, ედავა სამოქალაქო წესით საკუთრების უფლების გაუქმებაზე. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილია თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 12 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომელიც ყველა აქტზე, მათ შორის, მერიის ბრძანებაზე მაღლა მდგომი აქტია. დასახელებული გადაწყვეტილებით პირდაპირ არის აღნიშნული, რომ ქ. თ.-ეს აეკრძალა თ. გ.-ისათვის საერთო საკუთრების აივნით სარგებლობის ხელშეშლა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით თ. გ.-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 22 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. გ.-ეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით გაეგზავნა ქ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარი სასამართლოს 2012 წლის 16 ივლისის განჩინებასთან ერთად, რომლითაც მხარე გაფრთხილებულ იქნა 5 დღის ვადაში სააპელაციო პასუხის წარდგენის ვალდებულებასა და წარუდგენლობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანასთან დაკავშირებით. დასახელებული გზავნილი თ. გ.-ეს ჩაბარდა 2012 წლის 18 ივლისს. თ. გ.-ის სახელზე გზავნილი ჩაბარდა მისი ოჯახის ქმედუნარიან წევრს, ძმას - ვ. გ.-ეს. 2012 წლის 18 ივლისის შეტყობინების დასტურზე გზავნილის მიმღები პირის სახელი და გვარი მითითებული იყო როგორც გარკვევით, ისე ადრესატის შტრიხული ხელმოწერის სახით. გარკვევითვე იყო მითითებული გზავნილის ჩაბარების თარიღი, ადრესატთან დამოკიდებულება და ჩამბარებელი პირის პირადი ნომერი.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 71-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც სასამართლო უწყება ადრესატს ბარდება მხარის მიერ მითითებული ძირითადი მისამართის (ფაქტობრივი ადგილსამყოფლის), ალტერნატიული მისამართის, სამუშაო ადგილის ან სასამართლოსთვის ცნობილი სხვა მისამართის მიხედვით. ამავე კოდექსის 70-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, გზავნილი მხარისათვის და მისი წარმომადგენლისათვის ჩაბარებულად ჩაითვლება, თუ იგი გაეგზავნა და ჩაბარდება ერთ-ერთ მათგანს ან ამ კოდექსის 74-ე მუხლით გათვალისწინებულ სუბიექტებს. პალატამ მიუთითა ამავე კოდექსის 74-ე მუხლის პირველ, მე-2 ნაწილებზე და განმარტა, რომ კანონმდებელი ოჯახის წევრისთვის სასამართლო შეტყობინების ჩაბარების ნამდვილობას უკავშირებს ობიექტურ ფაქტორს, ადრესატის ოჯახის წევრისათვის უწყების ჩაბარების ზემოხსენებული დანაწესის გამოყენებისათვის ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში გამორიცხული უნდა იყოს ადრესატისათვის მისი ოჯახის წევრის მიერ უწყების შესახებ ინფორმაციის მიწოდების ობიექტური შეუძლებლობა, ანუ ოჯახის წევრი, რომელსაც ბარდება ადრესატისათვის გადასაცემი უწყება, არ უნდა იყოს მოკლებული შესაძლებლობას, რომ გონივრულ ვადაში გადასცეს ადრესატს იგი, ანდა მიაწოდოს ინფორმაცია უწყებისა თუ სასამართლო გზავნილის შესახებ. მხარე სადავოდ არ ხდიდა იმ გარემოებას, რომ თ. გ.-ისათვის 2012 წლის 18 ივლისს გაგზავნილი გზავნილი მიიღო ვ. გ.-ემ - ადრესატის ძმამ, ამასთან, თ. გ.-ე და მისი ძმა - ვ. გ.-ე ცხოვრობენ შემდეგ მისამართზე: ქ.თბილისი, გ.-ის ქN11. ამდენად, სასამართლოს განმარტებით, იმ შემთხვევაშიც, თუკი გაზიარებული იქნებოდა საჩივრის ავტორის მოსაზრება, რომ და-ძმა არ ცხოვრობდა ერთსა და იმავე ბინაში, გონივრულობის ფარგლებში ივარაუდებოდა, რომ ერთ შენობაში, უფრო მეტიც, ერთ სართულზე მცხოვრები დისთვის ობიექტურად შესაძლებელი იყო, გადაეცა სასამართლო გზავნილი ანდა ინფორმაცია. ამასთან, ვ. გ.-ეს, როგორც ადრესატის ოჯახის წევრს - ძმას, არც უარი განუცხადებია გზავნილის მიღებაზე და გზავნილის ჩაბარებისას არც გზავნილის ჩამბარებლისათვის მიუწოდებია ინფორმაცია, რომ მისთვის საერთოდ უცნობი იყო ადრესატის ადგილსამყოფელი, მისი საკონტაქტო მონაცემები, რის გამოც შეუძლებელი იქნებოდა ადრესატთან დაკავშირება და სასამართლო გზავნილის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, კანონმდებლობით გათვალისწინებული შედეგის დადგომის რისკი გზავნილის ჩაბარებაზე ხელმომწერ ოჯახის წევრს ეკისრებოდა, ამდენად. არ იქნა გაზიარებული საჩივრის ავტორის მოსაზრება, რომ ვ. გ.-ის მიერ გზავნილის მიღებისას არ არსებობდა ამ გზავნილის თ. გ.-ისთვის ჩაბარებულად მიჩნევის საფუძველი, შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარზე თ. გ.-ეს სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებელი არ წარუდგენია, ასევე არ იქნა გაზიარებული თ.გ.-ის მოსაზრება, რომ დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, მოსამართლის თანაშემწე ვალდებული იყო, ეცნობებინა მისთვის მინდობილობის ვადის გასვლის თაობაზე, რადგანაც, პალატის განმარტებით, არც საპროცესო კანონმდებლობით და არც სასამართლო პრაქტიკით არ არის დადგენილი მოსამართლის თანაშემწის ვალდებულება, აცნობოს მხარეთა წარმომადგენლებს უფლებამოსილების ხარვეზის თაობაზე.
ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლით, 233-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და არ დაეთანხმა საჩივრის არგუმენტს, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული და დამტკიცებულად ჩათვლილი ფაქტობრივი გარემოებები სააპელაციო მოთხოვნას იურიდიულად არ ამართლებდა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, პალატამ აღნიშნა, რომ, კანონმდებელი აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით თავისი პოზიციის გამოხატვის ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის აწესებს მის წინააღმდეგ, ესე იგი სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შესახებ ზეპირი მოსმენის გარეშე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესაძლებლობას. ამავე მუხლის თანახმად, ამ დროს სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების შესახებ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XXVI თავში მოცემული წესებით. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების არსიდან გამომდინარე, სააპელაციო პასუხის შეუტანლობა უნდა იქნეს გათანაბრებული პროცესზე მოწინააღმდეგე მხარის გამოუცხადებლობასთან და დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გამოვიდეს 2321 მუხლის საფუძველზე. ამდენად, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შესახებ 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილითა და 2321-ე მუხლებით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი საფუძვლები: 1. აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს უნდა ჰქონდეს ჩაბარებული სააპელაციო საჩივრის ასლი და იგი უნდა იყოს გაფრთხილებული სააპელაციო პასუხის წარდგენის ვალდებულების ვადასა და ამ ვალდებულების შეუსრულებლობასთან დაკავშირებით; 2. აპელანტის მოთხოვნას იურიდიულად უნდა ამართლებდეს სააპელაციო საჩივარში მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოებები. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარში მითითებული და დამტკიცებულად ჩათვლილი ფაქტობრივი გარემოებები (აპელანტ ქ. თ.-ის სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხება 49.42 კვ.მ ფართი. უფლების დამდგენ ერთ-ერთ დოკუმენტს წარმოადგენდა ადმინისტრაციული აქტი – ქ.თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 7 მარტის №ლეგ-263 ბრძანება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 21 აპრილის განჩინებით, რომელიც უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 ივლისის განჩინებით, თ. გ.-ეს უარი ეთქვა სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე ქ.თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 7 მარტის №ლეგ-263 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიხედვით ქ. თ.-ის სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხება ლეგალიზებული 12.78 კვ.მ აივანი ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე, რომელიც არ გაბათილებულა) იურიდიულად ამართლებდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას უძრავ ნივთზე მესაკუთრედ ცნობაზე უარის თქმის შესახებ, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების წინაპირობას წარმოადგენდა.
სააპელაციო სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება ამ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. გ.-ემ, მოითხოვა მათი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძვლები. სააპელაციო სასამართლოს გზავნილი 2012 წლის 18 ივლისს ჩაიბარა თ. გ.-ის ძმამ, სასამართლომ დაუსწრებელი გამოტანის საფუძვლად მიიჩნია აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შესაგებლის წარუდგენლობა, თუმცა სააპელაციო პალატამ აღნიშნულით დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილი. სასამართლომ სადავო გზავნილი გააგზავნა ქ.თბილისში, გ.-ის ქN11-ში, ისე, რომ გზავნილზე არც თ. გ.-ის და არც მისი ძმის საცხოვრებელი ბინის ნომერი არ მიუთითებია, აღნიშნულის მიუხედავად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ.გ.-ე თ.გ.-ის ოჯახში მცხოვრები პირი იყო, რაც არასწორია. საყურადღებოა, რომ მოსარჩელე, მისი ძმა და მოპასუხე ცხოვრობენ ქ.თბილისში, გ.-ის ქN11-ში, რომელიც ე.წ „იტალიური ტიპის“ საცხოვრებელია, თუმცა ამ სახლის პირველ სართულზე ცხოვრობს თ. გ.-ე ოჯახთან ერთად, ასევე ქ.თ.-ე, ხოლო მე-3 სართულზე ცხოვრობს თ.გ.-ის დედა ვაჟთან - ვ.გ.-ესთან ერთად, რაც, როგორც საჯარო რეესტრის, ისე კომუნალური გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი ქვითრებით დგინდება. საყურადღებოა, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 10 ოქტომბრის სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარემ თავადვე დაადასტურა ის გარემოება, რომ კასატორის ძმა ცხოვრობს დედასთან ერთად. სადავო არაა ის გარემოება, რომ სარჩელის თანახმად, თ. გ.-ეს მის მისამართად სწორედ N3 ბინა ჰქონდა მითითებული, ხოლო სააპელაციო საჩივრის გაგზავნის დროისათვის ზემოაღნიშნულ მისამართზე ცხოვრობდა თუ არა ვ. გ.-ე, დადგენილი არ არის. ქ.თ.-ის სააპელაციო საჩივრის სააპელაციო სასამართლოში განსახილველად გადაგზავნის შემდგომ კასატორის წარმომადგენელი მ.ჩ.-ი არაერთხელ დაუკავშირდა მოსამართლე ლ.ტყემალაძის თანაშემწეს წარმოებაში მიღების შემდგომ სააპელაციო საჩივრის ჩაბარების მიზნით, თუმცა თანაშემწე განუმარტავდა, რომ სააპელაციო საჩივარი გადიოდა დასაშვებობის ეტაპზე. 2012 წლის 19 ივლისიდან 20 აგვისტოს ჩათვლით მოსამართლე ლ.ტყემალაძე კუთვნილ შვებულებაში იმყოფებოდა, თუმცა მოსამართლის შვებულებაში გასვლის დროისათვის წარმომადგენელმა კვლავ მიმართა სასამართლოს და თანაშემწემ აცნობა წარმომადგენელს უფლებამოსილების ვადის ამოწურვის თაობაზე, რის გამოც სააპელაციო საჩივარი გაეგზავნა მხარეს. 2012 წლის 1 აგვისტოს განახლებულ რწმუნებულებასთან ერთად მ.ჩ.-მა განცხადებით მიმართა სააპელაციო სასამართლოს და განმარტა, რომ გზავნილს თ.გ.-ე ვერ ჩაიბარებდა, რადგანაც არ იმყოფებოდა თბილისში, ამ გარემოებას ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ რწმუნებულება გაცემულია ქ.ბათუმში, მოსამართლემ კი, მიუხედავად იმისა, რომ მისთვის ზემოაღნიშნულის თაობაზე ცნობილი იყო, შვებულებიდან დაბრუნების შემდგომ მიიღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ამასთანავე, მოსამართლის არყოფნის გამო, მხარის წარმომადგენელი ვერ გაეცნო საქმეს და ვერ შეიტყო თ.გ.-ის ძმის მიერ გზავნილის ჩაბარების ფაქტი, სასამართლომ არ გაითვალისწინა 2012 წლის 1 აგვისტოს განცხადების მოთხოვნაც სააპელაციო საჩივრის ასლის მ.ჩ.-ისათვის გადაცემის თაობაზე. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინებით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გზავნილი ჩაბარდა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის ოჯახის წევრს, ამასთანავე, სასამართლოს არ უმსჯელია მხარის საჩივრის ყველა პრეტენზიაზე, შესაბამისად, გაურკვეველია რა გარემოებაზე დაყრდნობით დაადგინა სასამართლომ ზემოაღნიშნული ფაქტი. ამავე განჩინებით სასამართლო ავითარებს თავისივე მოსაზრების საწინააღმდეგო მსჯელობას და თვლის, რომ ძმისთვის ჩაბარება, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მხარეები ერთი ოჯახის წევრებია არ არიან, გონივრულობის ფარგლებში, მიუთითებს ჩამბარებლის შესაძლებლობაზე, გზავნილის თაობაზე აცნობოს ადრესატს. აღნიშნული განმარტებით სასამართლო უგულებელყოფს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესს. ამავე განჩინებით სასამართლო არ აფასებს 2012 წლის 1 აგვისტოს განცხადებას, ხოლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-7 და 368-ე მუხლების საწინააღმდეგოდ, სასამართლო, მოსამართლის თანაშემწის მეშვეობით, ვალდებული იყო მხარისათვის რწმუნებულების ვადის გასვლის თაობაზე ეცნობებინა. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებას სასამართლომ საფუძვლად დაუდო ის გარემოებაც, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა აპელანტის მოთხოვნას. ამ კუთხით სასამართლომ იმსჯელა 2008 წლის Nლეგ-263 ბრძანების ბათილობის საკითზე, რისი უფლებაც მას არ გააჩნდა, აღნიშნულით სასამართლო შევიდა საქმის არსებით განხილვაში. ამასთანავე, არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოებაც, რომ კასატორს გააჩნია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, რომლითაც მას სადავო ფართზე საკუთრების უფლება აქვს მოპოვებული. სასამართლოს მსჯელობით, საკუთრების უფლების გაუქმების შესახებ დავის სამოქალაქო წესით განხილვა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველ ნაწილსა და „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლს ეწინააღმდეგება, რაც არასწორია, ვინაიდან წინამდებარე დავა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სწორედ სამოქალაქო სასამართლოს განსჯადია, სასამართლოს მსჯელობა კი ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 311-ე, 953-ე, 954-ე, 968-ე და 991-ე მუხლებს. ამდენად, სასამართლომ დაარღვია კანონი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, თ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და თ. გ.-ის საკასაციო პრეტენზიის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წინამდებარე საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებისა და ამ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინების საფუძვლად მიიჩნია აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ დადგენილ ვადაში სააპელაციო პასუხის წარუდგენლობა, რაც სასამართლომ დაამყარა შემდეგ გარემოებებს: თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 16 ივლისის განჩინებით ქ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად.
თ. გ.-ეს გაეგზავნა ქ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარი 2012 წლის 16 ივლისის განჩინებასთან ერთად და სააპელაციო პასუხის წარდგენისათვის განესაზღვრა ვადა 5 დღით, ამასთანავე აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს განემარტა ამ ვადაში სააპელაციო პასუხის წარუდგენლობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე.
სასამართლომ ჩათვალა, რომ დასახელებული გზავნილი თ. გ.-ეს ჩაბარდა 2012 წლის 18 ივლისს. სასამართლოს აღნიშნული მოსაზრება ემყარება შემდეგს: თ. გ.-ის სახელზე გზავნილი ჩაბარდა მისი ოჯახის ქმედუნარიან წევრს, ძმას - ვ. გ.-ეს. 2012 წლის 18 ივლისის შეტყობინების დასტურზე გზავნილის მიმღები პირის სახელი და გვარი მითითებულია როგორც გარკვევით, ისე ადრესატის შტრიხული ხელმოწერის სახით. გარკვევითაა მითითებული გზავნილის ჩაბარების თარიღი, ადრესატთან დამოკიდებულება და ჩამბარებელი პირის პირადი ნომერი. პალატამ არ გაიზიარა თ. გ.-ის პრეტენზია, რომ ვ. გ.-ის მიერ გზავნილის მიღებისას არ არსებობდა ამ გზავნილის თ. გ.-ისათვის ჩაბარებულად მიჩნევის საფუძველი. პალატის მტკიცებით, თ. გ.-ე და მისი ძმა - ვ. გ.-ე, ორივე, ცხოვრობს მისამართზე: ქ.თბილისში, გ.-ის ქ№11-ში, რის გამოც სასამართლომ განმარტა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ და-ძმა არ ცხოვრობს ერთსა და იმავე ბინაში, გონივრულობის ფარგლებში ივარაუდება, რომ ერთ შენობაში, უფრო მეტიც, იმავე სართულზე მცხოვრები პირისათვის ობიექტურად შესაძლებელი იყო, გადაეცა სასამართლო გზავნილი ანდა ინფორმაცია დისთვის. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, გზავნილის ვ.გ.-ისათვის ჩაბარება სწორედ მხარისათვის ჩაბარებად ჩათვალა, შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარზე თ. გ.-ეს სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებელი არ წარუდგენია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2321 მუხლის თანახმად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების გზით სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს წარმოადგენდა, რადგანაც, სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა სააპელაციო მოთხოვნას.
საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და მისი ძალაში დატოვების თაობაზე განჩინების განმარტებას აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარისათვის სააპელაციო საჩივრის კანონით დადგენილი წესით 2012 წლის 18 ივლისს ჩაბარების თაობაზე და ამ მიმართებით სრულად იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, კერძოდ, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სააპელაციო საჩივარი 2012 წლის 16 ივლისის განჩინებასთან ერთად თ. გ.-ეს 2012 წლის 17 ივლისს გაეგზავნა შემდეგ მისამართზე: ქ.თბილისი, გ.-ის ქN11, ამავე გზავნილში არ არის მითითებული ბინის კონკრეტული ნომერი, ამავე მისამართზეა გაგზავნილი სასამართლო უწყებაც.
საქმეში წარმოდგენილი საფოსტო შეტყობინების ჩაბარების დამადასტურებელი მტკიცებულების თანახმად, 2012 წლის 18 ივლისს კორესპოდენცია ჩაბარდა ვ. გ.-ეს, ადრესატის ძმას.
საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 71-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, სასამართლო უწყება ადრესატს ბარდება მხარის მიერ მითითებული ძირითადი მისამართის (ფაქტობრივი ადგილსამყოფლის), ალტერნატიული მისამართის, სამუშაო ადგილის, სასამართლოსთვის ცნობილი სხვა მისამართის ან მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებული ჩაბარების განსხვავებული წესის მიხედვით. დასახელებული ნორმა სასამართლო შეტყობინების მხარისათვის გაგზავნის მარეგულირებელი სპეციალური ნორმაა, რომელიც ცალსახად განმარტავს, რომ შეტყობინება უნდა გაიგზავნოს მხარის მიერ მითითებულ მისამართზე იქნება ეს ძირითადი, ალტერნატული თუ სხვა მისამართი.
საქმეში წარმოდგენილი სარჩელის, ასევე დაზუსტებული სარჩელის თანახმად, თ. გ.-ეს მის მისამართად მითითებული აქვს გ.-ის ქN11, ბინა N3. ანალოგიურადაა ადრესატის მისამართი დაფიქსირებული საქმეში არსებულ სხვადასხვა განცხადებებსა თუ მ.ჩ.-ის სახელზე გაცემულ მინდობილობებში.
საყურადღებოა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ საჩივრის ერთ-ერთ არგუმენტად მხარე მიუთითებდა შეტყობინების არასრულ მისამართზე გაგზავნის ფაქტს, რომ ვ. გ.-ე არ იყო თ. გ.-ესთან მცხოვრები ოჯახის წევრი, რაც სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა, ამასთანავე, გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო პალატას შეფასება არ მიუცია აპელანტის განმარტებისათვის, რომ უწყების მიმღები ვ. გ.-ე ცხოვრობდა არა თ. გ.-ესთან, არამედ დედასთან (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 10 ოქტომბრის სხდომის ოქმი 11:50:53), რაც, როგორც მტკიცებულება (აღიარება), დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მართებულობის კვლევის თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანი გარემოებაა, ვინაიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.
განსახილველ შემთხვევაში, საჩივრის ავტორი ამტკიცებდა, რომ სასამართლო შეტყობინების მიმღები პირი ცხოვრობდა არა თ. გ.-ესთან, არამედ ამავე მისამართზე მდებარე სხვა ბინაში დედასთან ერთად, აღნიშნულის, ქ.თ.-ის განმარტებისა და აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარისათვის სასამართლო შეტყობინების არასრულ მისამართზე გაგზავნის ფაქტის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად გამოკვლევით, საკასაციო პალატა დასაბუთებულად მიიჩნევს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ვინაიდან დასახელებული ნორმის დისპოზიციით დგინდება კანონმდებლის იმპერატიული ნება, ოჯახის იმ წევრს ჩაბარდეს შეტყობინება, რომელიც მხარის მიერ მითითებულ მისამართზე ცხოვრობს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: ა)არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; ბ)გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; გ) არასწორად განმარტა კანონი. ამავე მუხლი სმე-3 ნაწილის თანახმად, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.
საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2321 მუხლზე, რომლის მოქმედებაც, ამავე კოდექსის 387-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, სააპელაციო სამართალწარმოების მიმართაც ვრცელდება. დასახელებული ნორმის თანახმად, მოპასუხის მიერ ამ კოდექსის 201-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით დადგენილ ვადაში პასუხის (შესაგებლის) წარუდგენლობისას, თუ ეს გამოწვეულია არასაპატიო მიზეზით, მოსამართლეს ზეპირი მოსმენის გარეშე გამოაქვს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. ამასთანავე, მოსამართლე დააკმაყოფილებს სარჩელს, თუ სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებს სასარჩელო მოთხოვნას; წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსამართლე ნიშნავს სხდომას, რის შესახებაც ეცნობებათ მხარეებს ამ კოდექსის 70-ე–78-ე მუხლებით დადგენილი წესით. სხდომის ჩატარების შემთხვევაში მოპასუხისაგან მტკიცებულებათა მიღება არ ხდება და სასამართლო მოისმენს მოპასუხის მხოლოდ სამართლებრივ მოსაზრებებს სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შესაგებლის შეუტანლობის მოტივით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას სავალდებულოა სასამართლო შეტყობინების ჩაბარების წესის განუხრელი დაცვა და იმის უტყუარად დადგენა, მხარე იყო თუ არა სათანადოდ ინფორმირებული საპროცესო მოქმედების განხორციელების აუცილებლობის თაობაზე, რადგანაც, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, სამართლებრივი თვალსაზრისით, წარმოადგენს პრეზუმფციას მხარის მიერ სარჩელში (სააპელაციო საჩივარში) მითითებული ფაქტებისა და სასარჩელო (სააპელაციო) მოთხოვნის მართებულობის აღიარების თაობაზე. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ინსტიტუტის ამგვარი განმარტება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ფუნდამენტური პრინციპის - დისპოზიციურობის ნათელი გამოვლინებაა, სწორედ ამ საფუძვლიდან გამომდინარე ევალება სასამართლოს მხოლოდ კანონის ძალით დადგენილად მიჩნეული გარემოებებისა და სასარჩელო (სააპელაციო) მოთხოვნის მართებულობის შეფასება და ამ გზით გადაწყვეტილების მიღება, ამასთანავე, ამგვარი გადაწყვეტილება არ შეიძლება გარკვეული სანქცია იყოს მხარისათვის, რათა დაუსაბუთებლად, საქმის ვითარების გაურკვევლად არ დაეკისროს მოპასუხეს ის, რის წინააღმდეგაც კონსტიტუციით გარანტირებული შედავებისა თუ მტკიცებულების წარდგენის შესაძლებლობაც გააჩნია.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარუდგენლობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა დაუშვებელია თუ სასამართლოსათვის ცნობილი გახდა, რომ ადგილი ჰქონდა დაუძლეველ ძალას ან სხვა მოვლენებს, რომელსაც (რომლებსაც) შეეძლო ხელი შეეშალა სასამართლოში მხარის დროულად გამოცხადებისათვის, ან გამოუცხადებელ მხარეს დროულად არ ეცნობა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. ამავე კოდექსის 241-ე მუხლის თანახმად კი, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს, თუ არსებობს 233-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, ან თუ მხარის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო სხვა საპატიო მიზეზით, რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის.
იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის პირველი წინაპირობა - მხარეს დადგენილი წესით არ ეცნობა საქმის გარემოებები და ის სათანადოდ არ იყო ინფორმირებული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების თაობაზე, რაც საკმარისია ამ გადაწყვეტილების გაუქმებისათვის, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სამართლებრივ შეფასებას აღარ საჭიროებს კასატორის პრეტენზიები სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებებისა და იურიდიული თვალსაზრისით აპელანტის მოთხოვნის მართებულობის თაობაზე. რაც შეეხება კასატორის მითითებას, რომ სასამართლო ვალდებულია წარმომადგენლისათვის უფლებამოსილების ვადის ამოწურვის შემდგომ აცნობოს მას აღნიშნულის თაობაზე, საკასაციო პალატა ამ არგუმენტს ვერ გაიზიარებს და ეთანხმება სააპელაციოო პალატის მოსაზრებას, რომ მითითებულ გარემოებას მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს და ასეთი არც სასამართლო პრაქტიკითაა დადგენილი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.
განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს კანონით დადგენილი წესით არ ჩაბარდა ქ. თ.-ის სააპელაციო საჩივარი და ამ საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ განჩინება, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2321 მუხლით გათვალისწინებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობები, კერძოდ, არ არსებობდა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების თაობაზე მხარის დროულად ინფორმირების ფაქტის მიჩნევის საფუძველი და სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნის უპირობოდ დაკმაყოფილების წინაპირობები.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მუხლით 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, მე-2 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
თ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 22 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ 2012 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
პ. ქათამაძე
