№ას-1469-1385-2012 10 დეკემბერი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – დ.ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ე.ა-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით ე.ა-ის სარჩელი მოპასუხე დ.ბ-ის მიმართ დაკმაყოფილდა:

მოპასუხე დ.ბ-ს აღეკვეთა მოსარჩელე ე.ა-ის მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობაში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა და აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად მას დაევალა თბილისში, რ-ის ქ.№16-ში მისამართზე მდებარე 356კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთსა და თავის კუთვნილ, ტ.ტ-ის ქ.№31-33 მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთს შორის არსებული გამყოფი რკინა-ბეტონის საყრდენი კედლის თავზე გრუნტის დამატებითი საფარის მოხსნა, ამ მოქმედების შესრულების შემდეგ დარჩენილი გრუნტის პროფილისათვის ინჟინერ-გეოლოგის რეკომენდაციების გათვალისწინებით ბუნებრივი ქანობის მიცემა და გამყოფი რკინაბეტონის საყრდენი კედლის სიახლოვეს განლაგებული ნარგავების (ხეების) სხვა ადგილზე გადატანა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ.ბ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით დ.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

მოსარჩელე ე.ა-ე წარმოადგენს თბილისში, რ-ის ქ.№16 მისამართზე მდებარე 356კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი ...) მესაკუთრეს, ხოლო მოპასუხე დ.ბ-ის საკუთრებაშია თბილისი, ტ.ტ-ის ქ.№31-33 მისამართზე მდებარე უძრავი ნივთის ლიტ. „ბ“-დან 2/8 ნაწილი.

მოსარჩელე ე.ა-სა და მოპასუხე დ.ბ-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები განლაგებულნი არიან ერმანეთის მომიჯნავედ, ე.ა-ის მიწის ნაკვეთი დ.ბ-ის მაღლობზე მდებარე მიწის ნაკვეთისაგან გამიჯნულია 6 მეტრის სიმაღლის მქონე ბეტონის კედლით.

უდავოა და ამასთან, საქმეში წარდგენილი ფოტო ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მხარეთა მიწის ნაკვეთების რკინა-ბეტონის მიჯნის სიახლოვეს მოპასუხე დ.ბ-ის მიწის ნაკვეთში განთავსებულია მრავალწლიანი ნარგავები.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 5 აპრილის №004717-2011/03 ექსპერტის დასკვნით დადასტურებულია შემდეგი სახის გარემოებების არსებობა:

ქ.თბილისში, რ-ის ქ.№16-სა და ტ.ტ-ის ქ.№31-33-ს შორის არსებული გამყოფი მიჯნა წარმოადგენს რკინა-ბეტონის საყრდენ კედელს, რომელიც ყოფს რ-ის ქ.№16-ში მდებარე სახლის შიგა ეზოს ტ.ტ-ის ქ.№31-33-ში მდებარე სახლის ეზოსგან. ეზოებს შორის დონეთა სხვაობა მნიშვნელოვანია და ამასთან რ-ის ქ.№16-ში მდებარე ეზო ქვედა დონეა. საყრდენი კედელი გასული საუკუნის მე-2 ნახევარშია აშენებული და მისი სიმაღლე ხუთი-ექვსი მეტრია. ტ-ის ქუჩა №31-33-ში მდებარე ეზოს ქანობიანი რელიეფის გასწორების მიზნით მობინადრეთა მიერ საყრდენი კედლის თავზე მოწყობილია ორ მეტრამდე სიმაღლის დროებითი, სახელდახელოდ შექმნილი ჯებირი, რომელიც შექმნილია თუნუქის ფურცლებით და მასზე გრუნტის საფარია მიყრილი. თუნუქის დროებითი ჯებირი ადრე არსებული გრუნტის რელიეფზე დამატებული საფარის საყრდენ კედელს წარმოადგენს, რაც ექსპერტის აზრით დაუშვებელია, რადგან გრუნტის საფარის წონის გამო დროებითი ჯებირი ქვედა დონის ეზოსაკენ (რ-ის ქ. №16) გადახრილი და დეფორმირებულია. გრუნტის საფარის სიმძლავრის გაზრდა იწვევს არამარტო დროებით ჯებირზე, არამედ რკინა-ბეტონის საყრდენ კედელზე დატვირთვის მატებას. ამასთან, ექსპერტი აღნიშნავს, რომ რკინაბეტონის კედლის საერთო მზიდუნარიონობა შემცირებულია მისი ცალკეული უბნების უხარისხო ვიბრირებითა და გაშიშვლებული არმატურის ღეროებით და გრუნტის საფარის სიმძლავრის გაზრდით მასზე დამატებითი დატვირთვის მომატება დაუშვებელი და არასასურველი ფაქტორია. ამ გარემობების გათვალისწინებით ექსპერტი ასკვნის, რომ რ-ის ქ.№16-სა და ტ.ტ-ის ქ.№31-33-ში მდებარე ეზოების გამყოფი რკინა-ბეტონის საყრდენი კედლის თავზე მოწყობილი დროებითი ჯებირი და მასზე მიწოლილი გრუნტის ფენა საშიშროებას წარმოადგენს როგორც კედლის ქვედა დონის – რ-ის ქ.№16-ში მდებარე ეზოსათვის, ასევე ზედა დონეზე მდებარე ტ.ტ-ის ქ.№31-33 მისამართზე მდებარე ეზოსათვის. რკინა-ბეტონის საყრდენი კედლის თავზე მოწყობილი დროებითი ჯებირის მზიდუნარიანობა მინიმალურია და მას არ შეუძლია უზრუნველყოს ტ.ტ-ის ქ.№31-33-ში მდებარე ეზოს გრუნტის მასივის მდგრადობა, რასაც მოჰყვება გრუნტის დაფერდება და მეწყრული პროცესი. ექსპერტის რეკომენდაციით აუცილებელია მოიხსნას რკინა-ბეტონის საყრდენი კედლის თავის ზემოთ არსებული გრუნტის დამატებითი საფარი, ხოლო დარჩენილი გრუნტის პროფილს, ინჟინერ-გეოლოგის რეკომენდაციების გათვალისწინებით, უნდა მიეცეს ბუნებრივი ქანობი იმისათვის, რომ მომავალში გამოირიცხოს დარჩენილი გრუნტის მასივის დაფერდება.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172.3, 174-ე, 175-ე, 176-ე მუხლებით. მისი შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში დ.ბ-ის მიწის ნაკვეთიდან მომდინარე საფრთხე, რომ მაღალ დონეზე მდებარე მიწა ჩამოიშლებოდა და რკინა-ბეტონის ჯებირი დაინგრეოდა, განხილული უნდა ყოფილიყო მოსარჩელის მიმართ განხორციელებულ უკანონო ხელშეშლად, დ.ბ-ს გააჩნდა ვალდებულება, უზრუნველეყო მეზობელი მიწის ნაკვეთით სარგებლობაში ხელშემშლელი გარემოებების აღმოფხვრა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დ.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი ეფუძნებოდა იმ გარემოებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს არსებითად არ უნდა განიხილა მოცემული დავა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად საქმეზე უნდა შეეწყვიტა საქმის წარმოება. აპელანტი უთითებდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 ოქტომბრის დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც დ.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სააპელაციო პასუხის (შესაგებლის) სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში არასაპატიო მიზეზით წარუდგენლობის გამო, საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და ე.ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 129-134).

ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმისათვის, რომ სასამართლომ ამ საფუძვლით შეწყვიტოს საქმის წარმოება, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება მიღებული უნდა იყოს იგივე სარჩელზე, ანუ: 1. იგივე უნდა იყვნენ მხარეები; 2. იგივე უნდა იყოს სარჩელის საგანი; 3. იგივე უნდა იყოს სარჩელის საფუძველი. შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ არ არსებობს ამ პირობებიდან ერთ-ერთი მაინც, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი შეწყვიტოს საქმეზე წარმოება. აღნიშნული წესი ეფუძნება აკრძალვას, რომლის მიხედვითაც გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს არ შეუძლიათ ხელახლა წარადგინონ სასამართლოში იგივე სარჩელი. კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს, არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი.

კონკრეტულ შემთხვევაში, დადგინდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 21 მაისის გადაწყვეტილებით ე.ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: დ.ბ-ს დაევალა ე.ა-ის მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობაში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა; აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად დ.ბ-ს დაევალა თავის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (მდებარე თბილისში, ტ-ის ქ.№31-33) მოსარჩელის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის (მდებარე თბილისში, რ-ის ქ.№16) გასწვრივ არსებული გამყოფი კედლის მთელ სიგრძეზე 60სმ-ის სიგანით და აღნიშნული კედლის ზედაპირიდან 10 სმ-ის სიღრმეზე მიწის ამოღება (მოჭრა, დადაბლება).

დადგინდა ასევე, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დ.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სააპელაციო პასუხის (შესაგებლის) სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში არასაპატიო მიზეზით წარუდგენლობის გამო, საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ე.ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

მოცემულ საქმეში ე.ა-ე სარჩელით ითხოვდა: თბილისში, რ-ის ქ.№16 მისამართზე მდებარე 356 კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთსა (საკადასტრო კოდი ...) და მოპასუხე დ.ბ-ის კუთვნილ, ტ.ტ-ის ქ.№31-33 მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთს შორის არსებული გამყოფი რკინა-ბეტონის საყრდენი კედლის თავზე გრუნტის დამატებითი საფარის მოხსნას, ამ მოქმედების შესრულების შემდეგ დარჩენილი გრუნტის პროფილისათვის ინჟინერ-გეოლოგის რეკომენდაციების გათვალისწინებით ბუნებრივი ქანობის მიცემას და გამყოფი რკინა-ბეტონის საყრდენი კედლის სიახლოვეს განლაგებული ნარგავების (ხეების) სხვა ადგილზე გადატანას.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ საქმეზე არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დ.ბ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნებას, რასაც ასაბუთებს შემდეგი არგუმენტებით:

მართალია, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, მაგრამ არასწორად განმარტა იგი. აღნიშნული იმაში გამოიხატა, რომ სასამართლომ არ დაადგინა განსხვავება სარჩელის საგანში მითითებულ „მიწის ამოღებას“, „დადაბლებას“, „მოჭრასა“ და „გრუნტის საფარის ამოღებას“ შორის. ამ ტერმინების იდენტურობის შემთხვევაში საქმეზე წარმოება უნდა შეწყვეტილიყო, გამომდინარე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტიდან. სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად შეაფასა საქმის წარმოების შეწყვეტის წინაპირობები, კერძოდ, სარჩელის საგანი, სასამართლომ არ მიუთითა იმ მოსაზრებებზე, რომლებმაც საკითხის ამგვარად შეფასება განაპირობა. კანონის თანახმად, დადგენილი ფაქტები დასაბუთდეს შესაბამის კანონის ნორმებზე დაყრდნობით. ამიტომ, რამდენადაც საქმეზე არ არის დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, განჩინების სამართლებრივად შეფასება შეუძლებელია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად განაპირობებს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას დ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ჯ. მ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ დ.ბ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ჯ. მ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 6 ნოემბერი, საგადასახადო დავალება №...) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე