საქმე №ას-1619-1520-2012 31 დეკემბერი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - სს „ს. რ.-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ვ. ჯ.-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ჯ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს. რ.-ის“ მიმართ 2012 წლის ივნისიდან გაზრდილი სარჩოს - 920 ლარის, ასევე ერთობლივად, მიუღებელი სარჩოს - 240 ლარის საგადასახადო კოდექსით დადგენილი საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით ანაზღაურების თაობაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელე „ს. რ.-აში“ მუშაობდა მემანქანედ. პროფესიული დაავადების გამო 1998 წლიდან მოპასუხისაგან იღებს სარჩოს. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებით ახლებურად განისაზღვრა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი, თუმცა, მიუხედავად აღნიშნულისა, მოპასუხე არ არის თანახმა, ვ. ჯ.-ეს სარჩო დაუანგარიშოს მისი კატეგორიის მოქმედი მუშაკის ხელფასიდან, აღნიშნულით კი, მოსარჩელე კარგავს კუთვნილი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

სს „ს. რ.-ა“ სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს არ დაეთანხმა, ამასთან, აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მოთხოვნას ამყარებს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველსა და მე-2 ნაწილებზე, რაც მოთხოვნის მარეგულირებელი ნორმები არ არის, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებით დამტკიცებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის პირველი და მე-2 მუხლები არეგულირებს დამსაქმებლის ბრალით მიყენებული დასახიჩრების გამო ზიანის ანაზღაურების წესს და არა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების საკითხს, ხოლო საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის N48 ბრძანებულების მე-12 მუხლი, რომელითაც სადავო საკითხი იყო მოწესრიგებული, სხვადასხვა დროს განიცდიდა ცვლილებას და საბოლოოდ 2005 წლის 7 ნოემბრიდან, საქართველოს პრეზიდენტის N923-ე ბრძანებულებით საერთოდ ამოღებულ იქნა, რაც სარჩელის უსაფუძვლობაზე მიუთითებს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით ვ. ჯ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, სს „ს. რ.-ას“ ვ. ჯ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა: ა) 2012 წლის აპრილისა და მაისის გადაანგარიშებული სარჩოს სხვაობის - 240 ლარის გადახდა იმ დროისთვის მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით; ბ) 2012 წლის ივნისიდან ყოველთვიური სარჩოს - 920 ლარის გადახდა იმ დროისთვის მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით; გ) ადვოკატის ხარჯი - 200 ლარის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ.-ამ“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით სს „ს. რ.-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება და არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება ვ. ჯ.-ის პროფესიული შრომისუუნარობის დაზიანების ხარისხი და შპს „ს. რ.-ის“ ბრალი ზიანის დადგომაში, ასევე, ის გარემოება, თუ რომელ თანამდებობაზე მუშაობდა მოსარჩელე შპს „ს. რ.-აში“ და იღებდა თუ არა შპს „ს. რ.-ისაგან“ ყოველთვიურად სარჩოს. ამ მიმართებით პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებაზე, რომლის თანახმადაც მოსარჩელე მუშაობდა შპს „ს. რ.-აში“ მესამე კლასის მემანქანედ. ვ. ჯ.-ემ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა და, შრომითი დასახიჩრების გამო, დაეკარგა პროფესიული შრომითი უნარი 80%-ით უვადოდ. შპს „ს. რ.-ას“ მოსარჩელის სასარგებლოდ სარჩოს სახით ყოველთვიურად დაეკისრა 800 ლარის გადახდა 2011 წლის 1 ივნისიდან. პალატის მოსაზრებით, საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, ეკისრებოდა მოპასუხეს, რომელმაც სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა საწინააღმდეგო ფაქტის არსებობა და, შესაბამისად, ვერ უზრუნველყო მისი მტკიცების ტვირთის სათანადო რეალიზება.

სასამართლომ მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის №53 ბრძანებულებაზე, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესი“ და საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით განისაზღვრა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი. აღნიშნული წესის 1.1 მუხლის შესაბამისად, საწარმოში, დაწესებულებასა თუ ორგანიზაციაში, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ამ წესით, საქართველოს შრომის კოდექსითა და სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში. იმავე წესის 1.2 მუხლით, დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ ჩათვალა, რომ 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტა სწორად განისაზღვრა შრომის კოდექსისა და სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე. პალატამ ასევე იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი, მე-2 ნაწილებით და აღნიშნა, რომ ზიანის ყოველთვიური სარჩოს გადახდისას სარჩოს ოდენობის გაანგარიშებას, მართალია, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება არ ითვალისწინებს, თუმცა ზიანის ანაზღაურების მიზნიდან გამომდინარე (რომლის არსი სწორედ დაზარალებულის კომპენსირებაში მდგომარეობს), მხედველობაშია მისაღები ის შემოსავალი, რომელიც დაზარალებულს გააჩნდა ზიანის დადგომამდე ორგანიზაციაში მუშაობისას და ზიანის დადგომის შემდგომი პერიოდი, როდესაც შრომის უნარის შეზღუდვის გამო დაზარალებული ვეღარ ახერხებს მუშაობას, რის გამოც მას უკვე არ აქვს უნარი, მიიღოს შემოსავალი ხელფასის სახით, რომელსაც იგი მიიღებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ყოველთვიური სარჩოს სახით ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განსაზღვრის კრიტერიუმს სწორედ ხელფასის ის ოდენობა წარმოადგენდა, რასაც დაზარალებული იღებდა დაწესებულებიდან ჯანმრთელობის დაზიანებამდე შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხთან შეფარდებით. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ვ.ჯ.-ე 2011 წლის ივნისიდან დასახიჩრების გამო სს „ს. რ.-ისაგან“ იღებდა ყოველთვიურ სარჩოს - 800 ლარს, ხოლო, 2011 წლის სექტემბრიდან 2012 წლის 30 მარტის ჩათვლით მემანქანის ყოველთვიური ხელფასი შეადგენდა 1000 ლარს, 2012 წლის 30 მარტიდან კი 1150 ლარს და მოსარჩელეს პროფესიული შრომის უნარი დაკარგული ჰქონდა 80%-ით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს 2012 წლის აპრილიდან 2012 წლის ივნისის ჩათვლით (2 თვე) სარჩო დამატებით 240 ლარის ოდენობით უნდა მიეღო, ხოლო 2012 წლის ივნისიდან, ყოველთვიური სარჩოს 1150 ლარის 80% - 920 ლარი უნდა დანიშვნოდა. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის შესაბამისად, წინამდებარე დავა დელიქტურ ვალდებულებათა ჯგუფს განეკუთვნებოდა, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის ზემოთ მითითებული ნორმებით და ამ თვალსაზრისით აპელანტის მოსაზრება დაუსაბუთებელი იყო.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ.-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლსა და საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილებაზე, რაც სარჩოს გადაანგარიშების წესს არ არეგულირებს, უფრო მეტიც, საქართველოს მთავრობის ზემოაღნიშნული დადგენილების 1.2. მუხლით განსაზღვრულია, რომ დადგენილება არეგულირებს დამსაქმებლის ბრალის შემთხვევაში მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესს და არა პროფესიული დაავადების გამო დანიშნული სარჩოს ანაზღაურების წესს. აღნიშნული საკითხი რეგულირდებოდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის N48 ბრძანებულების მე-12 პუნქტით, რომელმაც ცვლილება განიცადა და საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის N923 დადგენილებით საერთოდ იქნა ამოღებული, რაც ადასტურებს სარჩელის მოთხოვნის უსაფუძვლობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის“ 1.1 მუხლი, რომელიც არა სარჩოს გადაანგარიშებას, არამედ 2007 წლის 24 მარტიდან ორგანიზაციაში დასაქმებული პირისათვის ჯანმრთელობის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესს არეგულირებს. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს 1998 წლიდან დანიშნული აქვს სარჩო ყოველთვიურად იმ ოდენობით, რაც ამ დროს არსებული მემანქანის საშუალო ხელფასის ოდენობით იყო განსაზღვრული და სარჩოს უკვე დანიშნული ოდენობის გადაანგარიშება, ზემოაღნიშნული საფუძვლებიდან გამომდინარე, აღარ გამოიყენება. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელიც სახელშეკრულებო ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმაა და მისი მოქმედება ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას არ ვრცელდება, ამ საკითხს არეგულირებს ამავე ნორმის მე-2 ნაწილი, ამასთანავე, სასამართლომ ასევე არასწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე.

კასატორი ასევე არ დაეთანხმა გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილ გარემოებას, პროფესიული შრომის უნარის ხარისხთან მიმართებით, რადგანაც საქმის მასალებით არ დასტურდება კასატორის ბრალეულობის საკითხი, ასევე არ დაეთანხმა მიუღებელი სარჩოს სხვაობისა და 2012 წლის იანვრიდან დანიშნული სარჩოს ოდენობას, რადგანაც, სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომ შპს „ს. რ.-ისაგან“ იღებდა სარჩოს, ასევე ის, თუ რა თანამდებობაზე იყო დასაქმებული მოსარჩელე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა (იხ. სუსგ №ას-169-497-09, 24 ივლისი, 2009 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 7 დეკემბერს №519 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 1668 ლარის 70% – 1167,6 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ს. რ.-ას“ (ს/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 7 დეკემბერს №... საგადასახადო დავალებით გადახდილი 1668 ლარის 70% – 1167,6 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე