№ას-1078-1011-2012 21 იანვარი, 2013 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – ი. პ.-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. პ.-ი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 მაისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება
დავის საგანი – უძრავი ქონების ½ წილის მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2011 წლის 15 აპრილს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ი. პ.-მა მოპასუხე ლ. პ.-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისში, წ.-ის №117-ში მდებარე ბინის ½ წილის მესაკუთრედ ცნობა.
მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1998 წელს განხორციელდა სადავო ბინის პრივატიზება. მითითებული დროისათვის ბინაში რეგისტრირებულნი იყვნენ თვითონ და მამამისი, მოპასუხე ლ. პ.-ი. პრივატიზების დროს მთლიანი ბინა აღირიცხა მხოლოდ ლ. პ.-ის სახელზე, რის გამოც მოპასუხე არ ცნობდა მასზე მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლებას. როგორც მოსარჩელისათვის გახდა ცნობილი, ლ. პ.-ი აპირებდა ხსენებული ბინის გაყიდვას, რაც ლახავდა მოსარჩელის საკუთრების უფლებას, რომელმაც ეს უფლება მოიპოვა პრივატიზაციის შედეგად. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის დადგენილების მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმად, მოქალაქეს მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლი (ბინა) საკუთრებაში გადაეცემა მხოლოდ ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობით, ამავე დადგენილების მე-5 პუნქტზე, რომლის მიხედვითაც საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემა საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. მოხმობილი ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ განმარტა, რომ პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლება მიეცემოდა ყველა იმ პირს, რომელსაც ბინის პრივატიზების დროისათვის საცხოვრებელ ფართობზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ მას გააჩნდა სადავო ბინის ½ ნაწილზე საკუთრების უფლება, რის გამოც მისი სარჩელის მოთხოვნა ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას (ტომი 1, ს.ფ. 1-10).
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების მიხედვით, საცხოვრებელ ბინაზე პრივატიზაციის უფლების მოპოვებისათვის სავალდებულო პირობას წარმოადგენდა დამქირავებელთან ერთად მუდმივად ცხოვრებისა და საცხოვრებელი სახლით სარგებლობის ფაქტი. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე არ წარმოადგენდა დამქირავებელთან ერთად მცხოვრებ ოჯახის წევრს და არ სარგებლობდა სადავო საცხოვრებელი ბინით. აქედან გამომდინარე, სადავო ბინაში მოსარჩელის მხოლოდ ჩაწერის ფაქტი არ ქმნიდა საკმარის საფუძველს ამ ბინაზე პრივატიზაციის უფლების მოპოვებისათვის (ტომი 1, ს.ფ. 44-51).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ი. პ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე ცნობილ იქნა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივში ლ. პ.-ის საკუთრებად რეგისტრირებული, თბილისში, წ.-ის ქუჩის №117-ში მდებარე ოროთახიანი ბინის ½ ნაწილის მესაკუთრედ (ტომი 1, ს.ფ. 115-118).
სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციის დროს, ამ ბინაში არც მოსარჩელე და არც მოპასუხე არ ცხოვრობდა, თუმცა ისინი სადავო ბინით სარგებლობდნენ, კერძოდ, იღებდნენ და ინაწილებდნენ სადავო ბინის გაქირავებით მიღებულ შემოსავალს. აღნიშნულისა და იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციის დროს ამ ბინაში ჩაწერილი იყო მოსარჩელე, სასამართლომ იგი ბინის პრივატიზაციაზე უფლებამოსილ პირად განიხილა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების საფუძველზე.
დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. პ.-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 129-140).
სააპელაციო საჩივრის მოტივები:
1. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხეს არ უცხოვრია სადავო ბინაში. მოწმეთა ჩვენებებით და საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციამდე (1998 წელი) და პრივატიზაციის შემდეგაც, მოპასუხე რეალურად ფლობდა და სარგებლობდა ამ ბინით. მოპასუხის მიერ სადავო ბინის გაქირავების ფაქტი, რაც ასევე დადასტურებულია მოწმეთა ჩვენებებით და ასახულია სასამართლოს გადაწყვეტილებაში, უდავოდ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოპასუხე სარგებლობდა სადავო ბინით. მოქმედი კანონმდებლობით, სადავო ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის, აუცილებელ პირობას წარმოადგენს, ამ ფართში ცხოვრების, ფართით სარგებლობის ფაქტი. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის მნიშვნელოვანი იყო იმ ფაქტის დადგენა, რომ ეს უკანასკნელი სარგებლობდა სადავო ფართით. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეს არასოდეს უცხოვრია სადავო ფართში, ეს ფართი არასოდეს წარმოადგენდა მოსარჩელის მფლობელობისა და სარგებლობის საგანს.
2. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე და მოპასუხე ერთობლივად სარგებლობდნენ სადავო ბინით, რაც იმაში გამოიხატებოდა, რომ ისინი ინაწილებდნენ სადავო ბინის გაქირავებით მიღებულ შემოსავალს. აღნიშნული ფაქტის დადგენისას, სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა მოწმეთა ჩვენებებს, ვინაიდან, როგორც მითითებული ჩვენებებით, ასევე მოპასუხის ახსნა-განმარტებით, დასტურდება მხოლოდ ერთი გარემოება, რომ მოპასუხე მოსარჩელეს პერიოდულად ჩუქნიდა გარკვეულ თანხებს, რაც, რა თქმა უნდა, არ ნიშნავდა, სადავო ბინით ერთობლივად სარგებლობასა და ამ ბინის გაქირავებით მიღებული შემოსავლის ერთმანეთში განაწილებას. საგულისხმოა, რომ ასეთი მოსაზრება, მოსარჩელის მხრიდანაც არ გაჟღერებულა. მოპასუხე მოსარჩელეს თანხას ჩუქნიდა მშობლის მოვალეობიდან გამომდინარე და არავითარი მნიშვნელობა არ ჰქონდა იმას, თუ რა გზით შოულობდა იგი ამ თანხას - ბინის გაქირავებით თუ სხვა საშუალებით.
3. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხემ მოსარჩელის მოთხოვნით შეწყვიტა ქირავნობის ურთიერთობა დამქირავებელთან. მოსარჩელეს არასოდეს ჰქონია რაიმე უფლება სადვო ბინაზე, იგი არ განკარგავდა და არ სარგებლობდა სადავო ფართით. აქედან გამომდინარე, საფუძველს მოკლებულია ის მოსაზრება, რომ მოპასუხემ მოსარჩელის მოთხოვნით შეწყვიტა ქირავნობის ურთიერთობა. ასეთი მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაშიც, მოპასუხე არ იქნებოდა ვალდებული გაეთვალისწინებინა იგი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ლ. პ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ი. პ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 2, ს.ფ. 46-50).
დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე საჩივარი შეიტანა ი. პ.-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის არსებითად განხილვა (ტომი 2, ს.ფ. 61-63).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 მაისის განჩინებით ი. პ.-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალების თანახმად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 აპრილს, 10:30 საათზე დანიშნულ სასამართლო სხდომაზე, არ გამოცხადდა მოწინააღმდეგე მხარე, რის გამოც სასამართლომ მის წინააღმდეგ გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, გამოუცხადებელ მხარეს, რომლის წინააღმდეგაც გამოტანილია დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, შეუძლია გააქარწყლოს ვარაუდი, რომელიც საფუძვლად უდევს ამ გადაწყვეტილებას, მოითხოვოს მისი გაუქმება და საქმის განხილვის განახლება, თუ დაამტკიცებს, რომ არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობები. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლის თანახმად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს, თუ არსებობს 233-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, ან თუ მხარის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო სხვა საპატიო მიზეზით, რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის. აღნიშნული მუხლი განსაზღვრავს იმ გარემოებათა წრეს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს. ეს გარემოებები მითითებულია 233-ე მუხლის პირველ ნაწილში, მაგრამ ამ მუხლის ჩამონათვალი არაა ამომწურავი. გამოუცხადებელ მხარეს, რომლის წინააღმდეგაც გამოტანილია დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, შეუძლია მიუთითოს სხვა გარემოებებზეც, რაც სასამართლო სხდომაზე მისი გამოუცხადებლობის მიზეზი გახდა და რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო დროულად ეცნობებინა სასამართლოსათვის. ამასთან, კანონმდებელი ავალდებულებს მხარეს წინასწარ აცნობოს სასამართლოს სხდომაზე მისი გამოცხადების შეუძლებლობის და მიზეზის შესახებ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ასეთი შეტყობინება სხდომამდე შეუძლებელია. იმ გარემოებათა დამტკიცების ტვირთი, რომლებზეც მიუთითებს მხარე თავის საჩივარში, როგორც გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზზე, ეკისრება მომჩივანს, ხოლო მომჩივნის მიერ მითითებული გარემოებების შეფასება იმ თვალსაზრისით, თუ რამდენად საპატიოა მხარის გამოუცხადებლობა, სასამართლოს უფლებამოსილებაა.
მოცემულ შემთხვევაში, საჩივრის ავტორი – ი. პ.-ის წარმომადგენელი მ. რ.-ე – დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებას მოითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ სასამართლო პროცესზე მისი გამოუცხადებლობა გამოიწვია ი. პ.-ის მიერ მ. რ.-ისა და მ. მ.-ის სახელზე გაცემული რწმუნებულების მოქმედების ვადის გასვლამ. ამასთან, იგი აღნიშნავდა, რომ გამოუცხადებლობის მიზეზის შესახებ სასამართლოს ეცნობა წინასწარ, სხდომის თარიღამდე 2 დღით ადრე – 2012 წლის 17 აპრილს.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იმ გარემოებათა ჩამონათვალს, რომლებიც შეიძლება, სასამართლომ მიიჩნიოს პროცესზე მხარის გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზად, განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილი. აღნიშნული ნორმის თანახმად, ამ კანონის მიზნებისათვის, საპატიო მიზეზად ჩაითვლება მხარის მიერ შუამდგომლობისა და განცხადების წარდგენის შეუძლებლობა, რაც გამოწვეულია ავადმყოფობით, ახლო ნათესავის გარდაცვალებით ან სხვა განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებით, რომელიც მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით შეუძლებელს ხდის სასამართლო პროცესზე გამოცხადებას ან/და შუამდგომლობისა და განცხადების წარდგენას.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის მიერ მითითებული გარემოება სასამართლო სხდომაზე მისი გამოუცხადებლობის საპატიოობისა და აღნიშნულის შესახებ სასამართლოსათვის წინასწარ შეტყობინების თაობაზე, რაც შემდეგი არგუმენტებით დაასაბუთა:
უპირველესად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზად მიჩნევისათვის ,,სხვა გარემოება’’, გამოწვეული უნდა იყოს განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებით. მოცემულ შემთხვევაში კი მხარის მიერ მითითებული საპატიო მიზეზი – რწმუნებულების მოქმედების ვადის გასვლა, არ იყო გამოწვეული განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებით, ვინაიდან, იგი სუბიექტურ კრიტერიუმებზე მიუთითებდა და თავისთავად სცილდებოდა კანონის მიზნებს.
ამასთან, დადგინდა, რომ 2012 წლის 19 აპრილს, 10:30 საათზე დანიშნული სხდომის თაობაზე და გამოუცხადებლობის შედეგებთან დაკავშირებით სათანადო წესით გაფრთხილებული იყო მოწინააღმდეგე მხარის, ი. პ.-ის წარმომადგენელი მ. რ.-ე, კერძოდ, 2012 წლის 4 აპრილს მ. რ.-ეს სასამართლო უწყება ჩაბარდა პირადად, შესაგებელში მის მიერვე მითითებულ მისამართზე. ასევე დადგინდა, რომ ი. პ.-ის მიერ მ. მ.-ისა და მ. რ.-ის სახელზე გაცემულ რწმუნებულებას მოქმედების ვადა გაუვიდა 2012 წლის 6 აპრილს. ამდენად, ი. პ.-ის წარმომადგენლისათვის, მ. რ.-ისათვის სხდომის თარიღამდე დაახლოებით 15 დღით ადრე უკვე ცნობილი იყო მისი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტის ხარვეზიანობის შესახებ. მიუხედავად ამისა, მან სხდომის დაწყებამდე 2 დღით ადრე, 2012 წლის 17 აპრილს მიმართა ფოსტას – შპს ,,ქართულ სერვის ჯგუფს’’ განცხადებით 2012 წლის 19 აპრილს დანიშნული სასამართლო სხდომის გადადების შესახებ, რომელიც სააპელაციო სასამართლოს ჩაბარდა 2012 წლის 20 აპრილს, 2012 წლის 19 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოსათვის 2012 წლის 19 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის არ იყო ცნობილი გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზების შესახებ.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საჩივრის ავტორის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, მან სხდომის გადადების შესახებ განცხადებით ფოსტის მეშვეობით მიმართა სასამართლოს სხდომის დაწყებამდე 2 დღით ადრე – 2012 წლის 17 აპრილს. დასახელებული ნორმის თანახმად, საპროცესო მოქმედება, რომლის შესასრულებლადაც დადგენილია ვადა, შეიძლება შესრულდეს ვადის უკანასკნელი დღის ოცდაოთხ საათამდე. თუ საჩივარი, საბუთები ან ფულადი თანხა ფოსტას ან ტელეგრაფს ჩაბარდა ვადის უკანასკნელი დღის ოცდაოთხ საათამდე, ვადა გასულად არ ჩაითვლება. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული დანაწესი ეხება მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილ საპროცესო ვადებს და საპროცესო მოქმედების შესასრულებლად სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადებს. შესაბამისად, იგი ვერ გავრცელდებოდა კონკრეტულ შემთხვევაზე. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ დროის არც თუ ისე მცირე შუალედში (15 დღის განმავლობაში), მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელი ვალდებული იყო, დაეჭირა თადარიგი და სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობის მიზეზის შესახებ თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის.
ამდენად, სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობის შესახებ ი. პ.-ის წარმომადგენელ მ. რ.-ის მიერ მითითებული გარემოებები, კერძოდ, ის, რომ რწმუნებულებაში, მასზე ხელის მოწერის დროს ვერ დააფიქსირა მექანიკური შეცდომა რწმუნებულების უფლებამოსილების ვადასთან დაკავშირებით (იხ.სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 31 მაისის სხდომის ოქმი) და ასევე, აღნიშნული საფუძვლით სხდომის გადადების თაობაზე სასამართლოსათვის გზავნილი ჩააბარა ფოსტას 2 დღით ადრე, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით არ წარმოადგენდა სასამართლო სხდომაზე მხარის გამოუცხადებლობის საპატიოდ მიჩნევისა და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დამაბრკოლებელ საფუძვლებს. აქვე, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზეც, რომ წარმომადგენელს, პროფესიით იურისტს, რომელიც ახორციელებს მარწმუნებლის უფლებებისა და ინტერესების სასამართლოში დაცვას, პროცესუალური უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტის წაკითხვისას მეტი გულმოდგინება მოეთხოვება. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ თავის დროზე რწმუნებულების კითხვისას გამორჩა ვადასთან დაკავშირებული ჩანაწერი, და თანაც აღნიშნულის თაობაზე სასამართლოს, გონივრულ ვადაში ვერ აცნობა სხდომის დღემდე, არ შეიძლებოდა აპელანტის საუარესოდ ასახულიყო ამ უკანასკნელის უფლებაზე. აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს შეეძლო, აღნიშნული ხარვეზის თაობაზე დროულად ეცნობებინა სასამართლოსათვის, დროული შეტყობინების შეუძლებლობის დამადასტურებელი გარემოებები კი მას არ მიუთითებია.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების საფუძველი. მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ საჩივრის ავტორს უნდა ემტკიცებინა სასამართლო სხდომაზე მისი გამოუცხადებლობის საპატიოობა, რომელმაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მოთხოვნის შესაბამისად, ვერ უზრუნველყო მტკიცების ტვირთის ამ კუთხით რეალიზება (ტომი 2, ს.ფ. 90-95).
დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე, ისევე როგორც მისი ძალაში დატოვების შესახებ განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ი. პ.-მა. კასატორის მოთხოვნაა მათი გაუქმება და საქმის განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება.
საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ არგუმენტებს:
ი. პ.-ს სასამართლო შეტყობინება არ ჩაბარებია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით. სასამართლო უწყება გაეგზავნა და ჩაბარდა მოსარჩელის ყოფილ წარმომადგენლებს, რომლებთანაც ი. პ.-ს შეწყვეტილი ჰქონდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. სამოქალაქო კოდექსის 109-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება ქარწყლდება იმ ვადის გასვლით, რა ვადითაც გაიცა უფლებამოსილება. 2012 წლის 6 აპრილს რწმუნებულების მოქმედების ვადა გასული იყო. სასამართლომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გამოიტანა ამ ვადის გასვლიდან 13 დღეში, 2012 წლის 19 აპრილს;
სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 210-ე მუხლის მოთხოვნები, არ შეამოწმა გამოუცხადებელ მხარეს ჩაბარდა თუ არა შეტყობინება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების შესაბამისად, არ გამოარკვია გამოუცხადებლობის შესახებ შეტყობინება, არ შეამოწმა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება, შედეგად, საქმეზე არაკანონიერი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული;
არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს სასამართლოსათვის არ უცნობებია გამოუცხადებლობის მიზეზების თაობაზე. საქმეში მოიპოვება ი. პ.-ის წარმომადგენლების მიერ სასამართლო სხდომამდე ორი დღით ადრე წარდგენილი განცხადება, სადაც აღნიშნულია, რომ მათ სახელზე გაცემულ რწმუნებულებას მოქმედების ვადა გაუვიდა, ამასთან, ყოფილი მარწმუნებლის ინფორმირება ვერ მოახერხეს იმის გამო, რომ იგი იმყოფებოდა უცხოეთში;
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები არ ამართლებენ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას. მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტი არ მიუთითებდა, რომ ბინის პრივატიზაციის მომენტში ი. პ.-ი არ წარმოადგენდა მისი ოჯახის წევრს და მასთან ერთად არ გადასცემია საკუთრებაში სადავო ბინა პრივატიზაციის წესით. მხოლოდ ეს ფაქტობრივი გარემოებები შეიძლება ამართლებდნენ იურიდიულად სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას და მხოლოდ მათი არსებობის შემთხვევაში იქნებოდა შესაძლებელი იმ დასკვნის გაკეთება, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა აპელანტის მოთხოვნას (ტომი 2, ს.ფ. 98-106).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. პ.-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 აპრილის სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადდა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე, რის გამოც სასამართლომ მის წინააღმდეგ გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. დადგენილია, ისიც, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე კანონით დადგენილი წესით მოწვეული იყო საქმის განხილვაში.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლი განსაზღვრავს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლებს. აღნიშნული მუხლის თანახმად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს, თუ არსებობს ამ კოდექსის 233-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, ან თუ მხარის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით, რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის.
ამდენად, გამოუცხადებელ მხარეს, რომლის წინააღმდეგაც გამოტანილია დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, შეუძლია გააქარწყლოს ვარაუდი, რომელიც საფუძვლად უდევს ამ გადაწყვეტილებას, მოითხოვოს მისი გაუქმება და საქმის განახლება, თუ დაამტკიცებს, რომ არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობები.
მოცემულ შემთხვევაში, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ საფუძვლად კასატორი მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე არ იყო მოწვეული საქმის განხილვაში, კერძოდ, მას არ ჩაბარებია სასამართლო უწყება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით.
საკასაციო სასამართლო კასატორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას არ იზიარებს, ვინაიდან საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სასამართლო უწყება, 2012 წლის 19 აპრილს, 10:30 საათზე დანიშნულ სხდომაზე მოწვევის შესახებ, პირადად ჩაბარდა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის - ი. პ.-ის წარმომადგენელ მ. რ.-ეს 2012 წლის 4 აპრილს, რაც დასტურდება ამ უკანასკნელის ხელმოწერით გზავნილის ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათზე (იხ. ტომი 2, ს.ფ. 37, 39). აღნიშნულ გარემოებას კასატორი სადავოდ არ ხდის, მაგრამ მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, წარმომადგენლისათვის გზავნილის ჩაბარება ვერ მიიჩნევა მხარისათვის ჩაბარებად, რადგან უწყების ჩაბარების დროს რწმუნებულების მოქმედების ვადა გასული იყო. კასატორის აღნიშნული მოსაზრება დაუსაბუთებელია, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი რწმუნებულებით საპირისპირო ფაქტი დასტურდება, კერძოდ, ი. პ.-ის წარმომადგენლის, მ. ჯ.-ას მიერ 2011 წლის 6 აპრილს გაცემული რწმუნებულების (მინდობილობის) მიხედვით, მ. რ.-ეს წარმომადგენლობის უფლება მიენიჭა 2012 წლის 6 აპრილამდე (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 17, 18). ამდენად, უწყების ჩაბარების მომენტში – 2012 წლის 4 აპრილს, მ. რ.-ის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გაქარწყლებული არ ყოფილა, ვინაიდან არ იყო გასული ის ვადა, რა ვადითაც გაიცა უფლებამოსილება (სკ-ის 109-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი), შესაბამისად, მისთვის უწყების ჩაბარება უფლებამოსილი პირისათვის ჩაბარებად უნდა იქნეს მიჩნეული. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, მხარეს ან მის წარმომადგენელს სასამართლო უწყებით ეცნობება სასამართლო სხდომის ან ცალკეული საპროცესო მოქმედების შესრულების დრო და ადგილი. უწყება მხარისათვის და მისი წარმომადგენლისათვის ჩაბარებულად ჩაითვლება, თუ იგი ჩაბარდება ერთ-ერთ მათგანს. მითითებული ნორმა სასამართლოს აძლევს შესაძლებლობას უწყება გაუგზავნოს მხარეს ან მის წარმომადგენელს, ხოლო, ერთ-ერთი მათგანისათვის ჩაბარება მიიჩნიოს, როგორც მხარისათვის, ასევე წარმომადგენლისათვის ჩაბარებად. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლო უწყება აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარისათვის ჩაბარებულად უნდა ჩაითვალოს, ვინაიდან უწყება კანონით დადგენილი წესით ჩაბარდა მხარის წარმომადგენელს, რაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, მხარისათვის ჩაბარებად მიიჩნევა. მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი ავალდებულებს წარმომადგენელს, უწყების ჩაბარების შესახებ აცნობოს მხარეს, მაგრამ წარმომადგენლის მიერ ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა ან შესრულების შეუძლებლობა, გავლენას ვერ მოახდენს მხარისათვის უწყების ჩაბარებულად მიჩნევაზე. წარმომადგენლის მიერ ზემოხსენებული ვალდებულების შეუსრულებლობა შეიძლება გახდეს დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველი, მაგრამ იგი ვერ გააქარწყლებს სასამართლო უწყების მხარისათვის ჩაბარებულად მიჩნევის პრეზუმფციას.
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება მის წინააღმდეგ, ვინაიდან მისმა წარმომადგენლებმა სხდომამდე ორი დღით ადრე აცნობეს სასამართლოს, რომ რწმუნებულების ვადის გასვლის გამო, ისინი ვერ მიიღებდნენ მონაწილეობას საქმის განხილვაში, ხოლო, მარწმუნებელთან საზღვარგარეთ დაკავშირებას ვერ ახერხებდნენ.
საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ ზემოხსენებული განცხადება სააპელაციო სასამართლოს კანცელარიას ჩაბარდა 2012 წლის 20 აპრილს, ანუ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, შესაბამისად, მასზე სააპელაციო პალატა ვერ იმსჯელებდა. ამასთან, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია გაირკვეს, თუ რამდენად გამორიცხავდა ზემოხსენებულ განცხადებაში მითითებული გარემოებები დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესაძლებლობას, ანუ, ხომ არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დამაბრკოლებელი კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები.
ზემოთ აღინიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლი განსაზღვრავს იმ გარემოებათა წრეს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს. ეს გარემოებები მითითებულია 233-ე მუხლის პირველ ნაწილში, მაგრამ ამ მუხლის ჩამონათვალი არაა ამომწურავი. გამოუცხადებელ მხარეს, რომლის წინააღმდეგაც გამოტანილია დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, შეუძლია მიუთითოს სხვა გარემოებებზეც, რაც სასამართლო სხდომაზე მისი გამოუცხადებლობის მიზეზი გახდა და რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო დროულად ეცნობებინა სასამართლოსათვის. ამასთან, კანონმდებელი ავალდებულებს მხარეს წინასწარ აცნობოს სასამართლოს სხდომაზე მისი გამოცხადების შეუძლებლობის და მიზეზის შესახებ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ასეთი შეტყობინება სხდომამდე შეუძლებელია. იმ გარემოებათა დამტკიცების ტვირთი, რომლებზეც მიუთითებს მხარე თავის საჩივარში, როგორც გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზზე, ეკისრება მომჩივანს, ხოლო ამ გარემოებათა შეფასება იმ თვალსაზრისით, თუ რამდენად საპატიოა მხარის გამოუცხადებლობა – სასამართლოს უფლებამოსილებაა.
განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლო სხდომაზე მისი გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით, კერძოდ, მისმა წარმომადგენლებმა, რწმუნებულების ვადის გასვლის გამო, ვერ მიიღეს მონაწილეობა საქმის განხილვაში, ხოლო, მასთან დაკავშირება ვერ შეძლეს, ვინაიდან მას საკონტაქტო ტელეფონი გამორთული ჰქონდა.
საპატიო მიზეზის დეფინიციას განამტკიცებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რომელიც ადგენს, რომ ასეთ მიზეზად შეიძლება ჩაითვალოს მხარის მიერ შუამდგომლობისა და განცხადების წარმოდგენის შეუძლებლობა, რაც გამოწვეულია ავადმყოფობით, ახლო ნათესავის გარდაცვალებით ან სხვა განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებით, რომელიც მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით შეუძლებელს ხდის სასამართლო პროცესზე გამოცხადებას ან/და შუამდგომლობისა და განცხადების წარდგენას. ამავე კოდექსის 233-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანას დაუშვებლად მიიჩნევს, თუ სასამართლოსათვის ცნობილი გახდა, რომ ადგილი ჰქონდა დაუძლეველ ძალას ან სხვა მოვლენებს, რომელსაც (რომლებსაც) შეეძლო ხელი შეეშალა სასამართლოში მხარის დროულად გამოცხადებისათვის.
ზემოაღნიშნული ნორმების ანალიზი ცხადყოფს, რომ სასამართლო სხდომაზე მხარის გამოუცხადებლობა შეიძლება მიჩნეულ იქნეს საპატიოდ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გამოუცხადებლობა გამოწვეულია ობიექტური გარემოებით, რომლიც მხარისაგან დამოუკიდებელი მიზეზით შეუძლებელს ხდის სასამართლო პროცესზე მის გამოცხადებას. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი საჩივარში თავად მიუთითებს, რომ მას საკონტაქტო ტელეფონი გამორთული ჰქონდა, რაც, ცხადია, გამორიცხავდა მასთან დაკავშირების შესაძლებლობას. ამდენად, კასატორის სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო არა განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებით და მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით, არამედ მისი წინდაუხედაობით, რაც საკონტაქტო ტელეფონის გამორთვაში გამოიხატა. ასეთ შემთხვევაში, თავად მხარეა იმ უარყოფითი საპროცესო შედეგის რისკის მატარებელი, რაც მის მიერ აუცილებელი ყურადღებიანობის ფარგლების დარღვევითაა გამოწვეული.
კასატორი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად უთითებს ასევე იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა სააპელაციო მოთხოვნას, ამიტომ სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.
საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას და განმარტავს შემდეგს: სასამართლო სხდომაზე აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის (სააპელაციო მოპასუხის) გამოუცხადებლობის შემთხვევაში, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებისას, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია იმსჯელოს მხოლოდ სააპელაციო მოსარჩელის (აპელანტის) მიერ მითითებული გარემოებების იურიდიულ შესაბამისობაზე სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნასთან მიმართებით, თანახმად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230.2 და 387.2 მუხლებისა. სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას არა მარტო სამართლებრივი, არამედ ფაქტობრივი თვალსაზრისითაც. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღება გარკვეული ფაქტობრივი გარემოებების არსებობის პრეზუმფციასაც ეფუძნება. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები მიიჩნევა დამტკიცებულად და, თუ ისინი იურიდიულად ასაბუთებენ აპელანტის მოთხოვნას, სასამართლო დააკმაყოფილებს სააპელაციო საჩივარს. ამ შემთხვევაში მოქმედებს პრეზუმფცია, რომლის თანახმად ივარაუდება, რომ სააპელაციო მოპასუხემ ვერ დაადასტურა საპირისპირო.
განსახილველ შემთხვევაში, აპელანტმა სააპელაციო საჩივარში მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:
1. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხეს არ უცხოვრია სადავო ბინაში. მოწმეთა ჩვენებებით და საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციამდე (1998 წელი) და პრივატიზაციის შემდეგაც, მოპასუხე რეალურად ფლობდა და სარგებლობდა ამ ბინით. მოპასუხის მიერ სადავო ბინის გაქირავების ფაქტი, რაც ასევე დადასტურებულია მოწმეთა ჩვენებებით და ასახულია სასამართლოს გადაწყვეტილებაში, უდავოდ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოპასუხე სარგებლობდა სადავო ბინით. მოქმედი კანონმდებლობით, სადავო ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის, აუცილებელ პირობას წარმოადგენს, ამ ფართში ცხოვრების, ფართით სარგებლობის ფაქტი. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის მნიშვნელოვანი იყო იმ ფაქტის დადგენა, რომ ეს უკანასკნელი სარგებლობდა სადავო ფართით. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეს არასოდეს უცხოვრია სადავო ფართში, ეს ფართი არასოდეს წარმოადგენდა მოსარჩელის მფლობელობისა და სარგებლობის საგანს.
2. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე და მოპასუხე ერთობლივად სარგებლობდნენ სადავო ბინით, კერძოდ, ისინი ინაწილებდნენ სადავო ბინის გაქირავებით მიღებულ შემოსავალს. აღნიშნული ფაქტის დადგენისას, სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა მოწმეთა ჩვენებებს, ვინაიდან, როგორც მითითებული ჩვენებებით, ასევე მოპასუხის ახსნა-განმარტებით, დასტურდება მხოლოდ ერთი გარემოება, რომ მოპასუხე მოსარჩელეს პერიოდულად ჩუქნიდა გარკვეულ თანხებს, რაც, რა თქმა უნდა, არ ნიშნავდა, სადავო ბინით ერთობლივად სარგებლობასა და ამ ბინის გაქირავებით მიღებული შემოსავლის ერთმანეთში განაწილებას. საგულისხმოა, რომ ასეთი მოსაზრება, მოსარჩელის მხრიდანაც არ გაჟღერებულა. მოპასუხე მოსარჩელეს თანხას ჩუქნიდა მშობლის მოვალეობიდან გამომდინარე და არავითარი მნიშვნელობა არ ჰქონდა იმას, თუ რა გზით შოულობდა იგი ამ თანხას - ბინის გაქირავებით თუ სხვა საშუალებით.
3. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხემ მოსარჩელის მოთხოვნით შეწყვიტა ქირავნობის ურთიერთობა დამქირავებელთან. მოსარჩელეს არასოდეს ჰქონია რაიმე უფლება სადვო ბინაზე, იგი არ განკარგავდა და არ სარგებლობდა სადავო ფართით. აქედან გამომდინარე, საფუძველს მოკლებულია ის მოსაზრება, რომ მოპასუხემ მოსარჩელის მოთხოვნით შეწყვიტა ქირავნობის ურთიერთობა. ასეთი მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაშიც, მოპასუხე არ იქნებოდა ვალდებული გაეთვალისწინებინა იგი.
სააპელაციო საჩივარში მითითებული ზემოაღნიშნული გარემოებების გაქარწყლების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა სააპელაციო მოპასუხეს (ი. პ.-ს), მაგრამ, ვინაიდან იგი არ გამოცხადდა სასამართლო სხდომაზე, ამიტომ ასეთ შემთხვევაში უნდა ამოქმედდეს პრეზუმფცია, რომლის თანახმად ივარაუდება, რომ სააპელაციო მოპასუხემ ვერ დაადასტურა საპირისპირო. ასეთ ვითარებაში, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია დადგენილად (დამტკიცებულად) ლ.პ.-ის სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები, რომლებიც, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იურიდიულად ამართლებენ აპელანტის მოთხოვნას. კერძოდ, პალატა მიუთითებს „საქართველოს რესპუბლიკის ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილებაზე, რომლითაც განისაზღვრა სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მოქალაქეთა მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) პრივატიზაციის საფუძვლები. ხსენებული დადგენილების მე-5 პუნქტის მიხედვით, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ ზემოაღნიშნული დადგენილებით მინიჭებული უფლების რეალიზაცია ვრცელდება დამქირავებლის იმ ოჯახის წევრებზე, რომლებიც დამქირავებელთან ერთად ცხოვრობენ და სარგებლობენ საცხოვრებელი ბინით. ამდენად, დამქირავებლის ოჯახის წევრის მიერ საცხოვრებელი სახლით (ბინით) სარგებლობის ფაქტი წარმოადგენს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილებით განსაზღვრული უფლების რეალიზაციის საფუძველს (მოცემული განმარტება შეესაბამება მსგავსი კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას, იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივლისის განჩინება, საქმეზე №ას-329-314-2012). განსახილველ შემთხვევაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387.2 მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, დადგენილად უნდა იქნეს მიჩნეული ლ. პ.-ის სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ ი. პ.-ს (მოსარჩელეს) არასოდეს უცხოვრია სადავო ფართში, ეს ფართი არასოდეს წარმოადგენდა მოსარჩელის მფლობელობისა და სარგებლობის საგანს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, იურიდიულად გამართლებულია აპელანტის მოთხოვნა ი. პ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, ვინაიდან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილებით განსაზღვრული უფლების რეალიზაციის საფუძველს წარმოადგენს დამქირავებლის ოჯახის წევრის მიერ საცხოვრებელი სახლით (ბინით) სარგებლობის ფაქტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში უარყოფილია აპელანტის მიერ.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმის, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.
განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ი. პ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2012 წლის 31 მაისის განჩინება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე