№ ას-1100-1031-2012 11 იანვარი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ი. მ.-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა. ე. უ.-ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 მაისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. მ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-ე უ-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა სახელფასო დავალიანების – 4800 ლარის ანაზღაურება. ასევე ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დაყოვნებული თანხის 0,07% -ის დაკისრება სარჩელის აღძვრამდე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი. მ.-ის სარჩელი ნაილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე შპს ,,ა. ე. უ.-ს” მოსარჩელე ი. მ.-ის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა სახელფასო დავალიანება 1600 ლარი და ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დაყოვნებული თანხის 0.07% სარჩელის აღძვრამდე; მოსარჩელე ი. მ.-ის დანარჩენ მოთხოვნას ეთქვა უარი უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

ი. მ.-ემ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

შპს „ა. ე. უ.-მა“ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხარეთა შორის სადავო არაა ის გარემოება, რომ ი. მ.-ესა და შპს ,,ა. ე. უ.-ს” შორის 2007 წლის 01 ოქტომბერს გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლის ვადაც განისაზღვრა 01.10.2008 წლამდე. ამასტან, შრომითი ხელშეკრულებით შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 600 ლარს.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტ შპს ,,ა. ე. უ.-ის” მიერ სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 3.3. პუნქტი) იმის შესახებ, რომ 2007 წლის 01 ნოემბრიდან ი. მ.-ეს გაეზარდა ხელფასი 1200 ლარამდე. აღნიშნული გარემოება, ასევე დადასტურებულია საქმეში წარმოდგენილი, თავად შპს ,,ა. ე. უ.-ის” მიერ გაცემული ხელფასის შესახებ ცნობით (იხ. ს.ფ. 16), ასევე მხარის ახსნა–განმარტებით (იხ. ს.ფ. 59 მოპასუხის პოზიცია მოსარჩელის მიერ მითითებულ დავის ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ მე–2 ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით). ამდენად, პალატამ უდავოდ დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ 2007 წლის პირველი ნოემბრიდან ი. მ.-ის შრომითი ანაზღაურება გაიზარდა და შეადგენდა 1 200 ლარს.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტ შპს „ა. ე. უ.-ის“ სააპელაციო პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ 1 200 ლარი ი. მ.-ეს დანიშნული ჰქონდა მხოლოდ დროებით 2008 წლის ივნისის თვემდე და რომ 1200 ლარის ოდენობით ხელფასის დაკისრების საფუძველი 2008 წლის ივნისის და ივლისის 10 რიცხვამდე პერიოდისათვის არ არსებობდა.

სააპელაციო პალატამ ხელმეორედ მიუთითა, რომ თავად შპს „ა. ე. უ.-ის“ მიერ გაცემული ცნობით და მის მიერ შესაგებელში დაფიქსირებული პოზიციით ცალსახად დგინდებოდა, რომ ი. მ.-ის ხელფასის ოდენობა 2007 წლის 1 ნოემბრიდან შეადგენდა 1200 ლარს. იმის მტკიცება, რომ 1200 ლარის ოდენობით ხელფასი ი. მ.-ეს უნდა მიეღო არა ხელშეკრულების მოქმედების ბოლომდე, არამედ მხოლოდ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში 2007 წლის ნოემბრიდან 2008 წლის ივნისის თვემდე, პალატის მოსაზრებით, მოითხოვდა შესაბამისი მტკიცებულებით დადასტურებას. აპელანტის მიერ მითითებული 2007 წლის 29 ოქტომბრის განკარგულება №30, რომელშიც მხოლოდ დამსაქმებლის ცალმხრივი ნება იყო გამოვლენილი, არ იყო საკმარისი შპს „ა. ე. უ.-ის“ ზემოთ მითითებული მტკიცების გასაზიარებლად. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიუთითა საქართველოს შრომის კოდექსის 11–ე მუხლის მე–2 ნაწილის დანაწესზე, რომლის თანახმადაც, შრომითი ხელშეკრულების პირობების შეცვლა შესაძლებელია მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით. მოცემულ შემთხვევაში კი, მხარეთა შეთანხმებას, მასზე, რომ 1200 ლარის ოდენობით ხელფასი დასაქმებულს გადაეცემოდა მხოლოდ 2007 წლის იანვრიდან 2008 წლის ივნისამდე პერიოდისათვის, ადგილი არ ჰქონია.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 10 ივლისის შპს ,,ა. ე. უ.-ის” მიერ გამოცემული ბრძანებით №120, შეწყდა შრომითი ურთიერთობა ი. მ.-ესთან, რომლის საფუძვლად უნივერსიტეტი უთითებდა ი. მ.-ის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევაზე. კერძოდ, მოპასუხის მტკიცებით ი. მ.-ის მიერ აღარ სრულდებოდა მასზე დაკისრებული მოვალეობები, რის გამოც შპს „ა. ე. უ.-ი“ იძულებული გახდა აეყვანა ადვოკატი 2008 წლის აგვისტოსათვის თბილისის სააპელაციო სასამართლოში მიმდინარე სასამართლო პროცესზე ინტერესების დასაცავად.

პალატამ გაიზიარა აპელანტის, შპს ა. ე. უ.-ის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოში დავის განხილვისას ი. მ.-ეს მონაწილეობა აღარ მიუღია და რომ შპს „ა. ე. უ.-ის“ ინტერესების დასაცავად მხარის მიერ დაქირავებულ იქნა ადვოკატი. ამ მტკიცების გასაზიარებლად პალატამ მიუთითა თავად ი. მ.-ის ახსნა–განმარტებაზე, რომლითაც ადასტურებდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მითითებულ გარემოებას იმის შესახებ, რომ ი. მ.-ეს მითითებული ადმინისტრაციული საქმის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მონაწილეობა არ მიუღია. ი. მ.-ემ თვის ახსნა–განმარტებაში ფაქტობრივად დაადასტურა ის გარემოებაც, რომ მას 2008 წლის ივლისის, აგვისტოსა და სექტემბრის თვეში უნივერსიტეტში აღარ უვლია, რის მიზეზადაც ი. მ.-ემ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ამ თვეების განმავლობაში უნივერსიტეტი იყო დახურული და არ ფუნქციონირებდა.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ საადვოკატო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებაზე, რომლის საფუძველზეც დგინდებოდა, რომ შპს „ა. ე. უ.-სა“ და სსიპ განათლების აკრედიტაციის ეროვნულ ცენტრს შორის არსებულ სასამართლო დავაში ინტერესების დასაცავად შპს“ ა. ე. უ-მა“ საადვოკატო მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება გააფორმა თ. ქ-თან.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის შედეგად სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც ი. მ.-ემ, როგორც „ა. ე. უ.-ის“ თანამშრომელმა, იურისტმა უნივერსიტეტის აკრედიტაციის დავასთან დაკავშირებით აღარ განახორციელა დამსაქმებლის ინტერესების დაცვა (არ შეადგინა სააპელაციო შესაგებელი, მონაწილეობა არ მიიღო სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირ განხილვაში), მან დაარღვია მისი შრომითი მოვალეობები დამსაქმებლის წინაშე. პალატამ არ გაიზიარა ი. მ.-ის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ ვინაიდან 2008 წლის ივლისიდან უნივერსიტეტი აღარ ფუნქციონირებდა მისთვის ვერ გახდებოდა ცნობილი აკრედიტაციასთან დაკავშირებული უნივერსიტეტის დავის სააპელაციო ინსტანციაში გაგრძელების შესახებ, რის გამოც მან ვერ მიიღო მონაწილეობა ამ დავაში. პალატამ აღნიშნულთან დაკავშირებით აღნიშნა, რომ მართალია ამ პერიოდის განმავლობაში უნივერსიტეტში სასწავლო პროცესი იყო შეჩერებული, თუმცა აღნიშნული გავლენას ვერ იქონიებდა ი.მ.-ის, როგორც თანამშრომლის და იურისტის მოვალეობებზე, მითუმეტეს რომ ი.მ.-ე იყო ერთადერთი იურისტი უნივერსიტეტში და მნიშვნელოვანი იყო, რომ ის უშუალოდ იღებდა მონაწილეობას პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვაში და მისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო დავის შესაძლო გაგრძელების შესახებ სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში. ამასთან, პალატის განმარტებით, რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ი.მ.-ის მიერ თუნდაც უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობასთან დაკავშირების და უნივერსიტეტის აკრედიტაციის თაობაზე დავის სააპელაციო სასამართლოში გაგრძელების შესახებ ინფორმაციის მიღების ობიექტურ შეუძლებლობას, საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა და ამ მხრივ არც რაიმე მტკიცება ყოფილა შეთავაზებული სასამართლოსათვის. შესაბამისად, პალატამ დაასკვნა, რომ ი. მ.-ის მხრიდან შრომითი მოვალეობის დარღვევის გამო დამსაქმებელი უფლებამოსილი იყო ი.მ.-ესთან შეეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა. ნიშანდობლივია, რომ ი.მ.-ე მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის არაკანონიერების თაობაზე თავის მტკიცებას ძირითადად აფუძნებს არა კონკრეტულ შემთხვევაში შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერი საფუძვლის არარსებობაზე, არამედ გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ავტორის არაუფლებამოსილებაზე.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა ი. მ.-ის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ რამდენადაც შპს ,,ა. ე. უ.-ის” 2008 წლის 10 ივლისის ბრძანება №120 ხელმოწერილი იყო „ა. ე. უ.-ის“ რექტორის და არა შპს ,,ა. ე. უ.-ის” დირექტორის მიერ, ამიტომ 2008 წლის 10 ივლისს გამოცემული ბრძანება წარმოადგენდა არარა გარიგებას.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, კერძოდ იმის გათვალისწინებით, რომ გამოიკვეთა შრომითი ვალდებულების დარღვევის გამო ი. მ.-ესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გარემოება და იმის გათვალისწინებით, რომ არ დადგინდა გათავისუფლების შესახებ 2008 წლის 10 ივლისის №120 ბრძანების არარა გარიგებად მიჩნევის საფუძველი, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტ ი. მ.-ის პრეტნეზია 2008 წლის 10 ივლისის შემდეგ მოპასუხისათვის ხელფასის დაკისრების თაობაზე მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძველს, ვინაიდან არ დადასტურდა მისი სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლების ფაქტობრივი გარემოება, შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დააკისრა მოპასუხეს, ი. მ.-ის სასარგებლოდ, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტამდე (2008 წლის 10 ივლისამდე) პერიოდისათვის.

რაც შეეხება აპელანტ „ა. ე. უ.-ის“ სააპელაციო პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ მას არ უნდა დაკისრებოდა 2008 წლის ივნისისა და 2008 წლის ივლისის 10 რიცხვამდე პერიოდისათვის ხელფასის გადახდა, პალატამ მიიჩნია, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და ზემოთ მითითებული მსჯელობის პირობებში, კერძოდ იმის გათვალისწინებით, რომ ი. მ.-ესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა 2008 წლის 10 ივლისიდან და ასევე იმ უდავო ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ 2008 წლის 13 ივნისს ი. მ.-ემ მიიღო აპრილ-მაისის ანაზღაურება და მას არ მიუღია 2008 წლის ივნისის და 10 ივლისამდე პერიოდისათვის კუთვნილი ანაზღაურება, პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქართველოს შრომის კოდექსის 31–ე მუხლის დანაწესზე, ასევე მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 3.4.5. და 3.4.7. მუხლებზე მითითებით, სწორად დააკისრა მოპასუხეს, ი. მ.-ის სასარგებლოდ, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტამდე (2008 წლის 10 ივლისამდე) პერიოდისათვის.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. მ.-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა ყოველგვარი მტკიცებულებების გარეშჱ, რითაც დაარღვია „ადამიანის უფლებათა ძირიტად თავისუფლებატა დაცვის“ ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტი;

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გადაანაწილა მტკიცების ტვირთი, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და მე-4 მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე მიიჩნია, რომ ი. მ.-ემ დაარღვია დამსაქმებლის წინაშე შრომითი მოვალეობები, თუმცა გაუგებარია, ი. მ.-ეს, რომლთანაც 2008 წლის 10 ივლისს შეწყვეტილი იყო შრომითი ხელშეკრულება, რის საფუძველზე ევალებოდა 2008 წლის 31 ივლისს და მას შემდგომ გაეწია იურიდიული მომსახურება უნივერსიტეტისათვის და რატომ არის მის მიერ 2008 წლის 10 ივლისის შემდეგ უნივერსიტეტისათვის იურიდიული მომსახურების გაუწევლობა დამსაქმებლის წინაშე შრომითი მოვალეობების დარღვევა.

კასატორის აზრით, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება მასზე, რომ არ დგინდებოდა გათავისუფლების შესახებ 2008 წლის 10 ივლისის №120 ბრძანების არარა გარიგებად მიჩნევა. შპს „ა. ე. უ.-ის“ ე.წ წესდება, რომელიც დამტკიცებულია უნივერსიტეტის რექტორის და არა საზოგადოების დამფუძნებლების მიერ, არ შეიძლება წარმოადგენდეს უნივერსიტეტის რექტორისათვის უნივერსიტეტის თანამშრომლებთან შრომითი ურთიერთობის დადებისა და შეწყვეტის უფლებამოსილების მიმნიჭებელ დოკუმენტს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით ი. მ.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. მ.-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი. მ.-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ი. მ.-ე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. მ.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე