№ას-1130-1061-2012 14 იანვარი, 2013 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ე-ა“, ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „გ-ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ე.“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – საკუთრების უფლების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „ე-მა“ და ამხანაგობა „გ-მა“ სასამართლოში სარცელი აღძრეს და მოითხოვეს ქ. თბილისში, მ-ას ქ. №9/11-ში მდებარე 225 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე სს „ე-ას“ საკუთრების უფლების ბათილად ცნობა და აღნიშნულ ნაკვეთზე მოსარჩელეთა საკუთრების უფლების აღიარება.

მოსარჩელეთა წარმომადგენლების განმარტებით, მოპასუხე სს „ე.“ ყოველგვარი სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლის გარეშე 2008 წლიდან ფლობს ქ. თბილისში, მ-ას ქ. №9/11-ში მდებარე 225 კვ.მ მიწის ნაკვეთს. მოპასუხეს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე, როგორც უძრავ ნივთზე, საკუთრების უფლების წარმოშობის სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლით დადგენილი საფუძველი არ გააჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეა კოლეგიის 2012 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის სასამართლოს 27.11.1998წ. გადაწყვეტილებით შპს „ლ-ის ცენტრს“ დაუკანონდა ქ. თბილისში, მ-ას ქ. N9-ში მდებარე 195 კვ.მ მეტრი შენობა და საკუთრების უფლებით აღირიცხა შპს „ლ-ის ცენტრის“ სახელზე;

2. 15.03.2000წ. ერთის მხრივ, სს „ე.ბ-ს“ (იპოთეკარს) და მეორეს მხრივ შპს „ლ-ის ცენტრს“ (მესაკუთრეს) შორის გაფორმდა იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც ინდ. მეწარმე „ნ. ბ-ის“ მიერ აღებული სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა შპს „ლ-ის ცენტრის“ კუთვნილი ერთსართულიანი შენობა, ნომერი რიგზე 1, ლიტ „ბ“, გაშენების ფართი 225 კვ.მ, სასარგებლო ფართი 189 კვ.მ, მდებარე ქ. თბილისში, მ-ას ქ. N9-ში;

3. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სააღსრულებო დეპარტამენტის ვაკე-საბურთალოსა და დიდუბე-ჩუღურეთის სააღსრულებო ბიუროს 2001 წლის 15 აგვისტოს №37/01-07 განკარგულებით სს „ე. ბ-ს” როგორც კრედიტორს ორი უშედეგო აუქციონის შემდეგ, საკუთარი განცხადების საფუძველზე ნატურით გადაეცა ქ.თბილისში, მ-ას ქ.№9-ში მდებარე შპს „ლ-ის“ სახელზე რიცხული არასაცხოვრებელი ფართი 189 კვ.მ, რომელიც გაშენებულია 225 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, აღნიშნული მიწის ნაკვეთის სარგებლობის უფლებასთან ერთად (იხ.: ტ. I, ს.ფ. 298; 178). სააღსრულებო დეპარტამენტის განკარგულების საფუძველი გახდა კასპის რაიონული სასამართლოს სააღსრულებო ფურცელი;

4. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ 10.01.2002წ. ქ.თბილისში, მ-ას ქ.№9-ში მდებარე უძრავი ქონება, სარეგისტრაციო ზონა თბილისი 1, სექტორის დიდუბე 13, კვარტლის N4, ნაკვეთის ნომერი 17/20, ფართობი 225 კვ.მ საკუთრების უფლებით აღირიცხა სს „ე. ბ-ის“ სახელზე. ამონაწერში საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებად მითითებულია ვაკე-საბურთალოსა და დიდუბე-ჩუღურეთის სააღსრულებო ბიუროს 2001 წლის 15 აგვისტოს №37/01-07 განკარგულება, ქ. თბილისის ტექნიკური ინვენტრიზაციის ბიუროს მიერ 2001 წლის 6 დეკემბერს გაცემული ტექნიკური პასპორტი და ასევე საქართველოს კანონი „ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“;

5. ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით სს ქ. ე-ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის საჯარო რეესტრის მიერ სს „ე. ბ”-ის სახელზე გაცემული სარეგისტრაციო მოწმობა, მისი სამართლებრივი შედეგებით და ქ.თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტს დაევალა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების პირვანდელი რეგისტრაციის აღდგენა სს „ქ. ე-ას“ სახელზე;

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით შპს „ლ-ის ც-ის“ განცხადება დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილება და განახლდა საქმის წარმოება;

7. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2009 წლის 15 ივნისის №882009164824-05 გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ სს „ე-ას“ დირექტორ ე. მ-ას განცხადება დაკმაყოფილდა და ქ.თბილისში, მ-ას ქ.№9/11-ში მდებარე 225 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე განლაგებული 189 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა აღირიცხა მის სახელზე და გაიცა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან;

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ამხანაგობა „გ-სა“ და სს „ქ. ე-ას“ სასარჩელო მოთხოვნას (ბათილად იქნას ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ სს „ე. ბ”-ის სახელზე 2002 წლის 10 იანვარს განხორციელებული საკუთრების რეგისტრაცია ქ. თბილისში მ-ას ქ.№9/11-ში მდებარე 225 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული 189 კვ.მ შენობა _ნაგებობაზე (რეგისტრაცია №542/2002) და ბათილად იქნას ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ 2009 წლის 15 ივნისს განხორციელებული სს „ე-ას“ საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ქ. თბილისში მ-ა ქ. №9/11-ში მდებარე 225 კვ.მ. მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 189 კვ.მ. შენობა-ნაგებობაზე (რეგისტრაციის №882009164824)) ეთქვა უარი;

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს „ე-ას“ სადავო უძრავი ნივთი გადაეცა შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლით - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სააღსრულებო დეპარტამენტის ვაკე-საბურთალოსა და დიდუბე-ჩუღურეთის სააღსრულებო ბიუროს 2001 წლის 15 აგვისტოს №37/01-07 განკარგულებით. ამასთან, საქმის მასალებით დგინდება, რომ სს „ე-ამ“ და შემდგომში უკვე ამხანაგობა „გ-მა“ ადმინისტრაციული წესით სარჩელის შეტანის გზით სადავო გახადეს უძრავი ნივთის სს „ე-ას“ სახელზე რეგისტრაციის მართლზომიერება. საქმე განხილული იქნა სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოს მიერ და საბოლოოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 24.02.2011წ. განჩინებით აღნიშნულ დავაზე დასრულდა საქმის წარმოება. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეეტილებით დადგენილი იქნა ქ. თბილისში მ-ას ქ.№9/11-ში მდებარე 225 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული 189 კვ.მ შენობა-ნაგებობაზე (რეგისტრაცია №542/2002) საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ სს „ე. ბ-ის“ სახელზე 2002 წლის 10 იანვარს განხორციელებული საკუთრების რეგისტრაციის მართლზომიერება. მართლზომიერად იქნა ასევე მიჩნეული სადავო უძრავი ქონებაზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ 2009 წლის 15 ივნისს განხორციელებული სს „ე-ას“ საკუთრების უფლების რეგისტრაცია.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტები საჩივრის ფარგლებში პრეტენზიას აცხადებდნენ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 28.09.2011წ. განჩინებაზე, რომლითაც სს „ე-ას“ საჩივარი დაკმაყოფილდა და გაუქმდა ამავე სასამართლოს 17.08.2011წ. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და დაიწყო საქმის ხელახალი განხილვა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის შესაბამისად, თუ სასამართლოს სხდომაზე არ გამოცხადდება მოპასუხე, რომელსაც გაეგზავნა შეტყობინება ამ კოდექსის 70-ე–78-ე მუხლებით დადგენილი წესით, და მოსარჩელე შუამდგომლობს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე, მაშინ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დამტკიცებულად ითვლება. თუ სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებს სასარჩელო მოთხოვნას, სარჩელი დაკმაყოფილდება. წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლო უარს ეტყვის მოსარჩელეს მის დაკმაყოფილებაზე. როგორც მითითებული ნორმიდან, ისე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XXVI თავის ზოგადი ანალიზიდან ირკვევა, ზემოაღნიშნულ პირობებთან ერთად, იმისათვის რომ მოსარჩელის მოთხოვნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდეს, საჭიროა არსებობდეს ასევე უმთავრესი პირობა _ სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად უნდა ამართლებდეს სასარჩელო მოთხოვნას (სსსკ 230-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დანაწესი), ხოლო მითითებული გარემოებები კი სასამართლოს მიერ ყოველგვარი გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე დამტკიცებულად მიიჩნევა (სსსკ 230-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესი). ამგარემოების გათვალისწინებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ 28.09.2011წ. განჩინებით მართებულად გააუქმა ამავე სასამართლოს 17.08.2011წ. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მოსარჩელეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მისი გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უკანონოდ გააუქმა. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად სარჩელის აღძვრის წინაპირობების გამოკვლევის მიჩნევა, სამართლებრივად და ფაქტობრივად გაუმართლებელია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად სარჩელის აღძვრის წინაპირობად უნდა ჩაითვალოს 186-ე, 272-ე და 275-ე მუხლებით დადგენილი საფუძვლები, აპელანტის განმარტებით სარჩელი აკმაყოფილებს ამ მუხლებით დადგენილ მოთხოვნებს. ამ ვითარებაში სასამართლოს მიერ სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ, სარჩელის აღძვრის წინაპირობების გამოკვლევის მოტივით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმება არასწორია. გადაწყვეტილების გამოტანისას მისი არსი და დანიშნულება პროცესუალურად მდგომარეობს იმაში, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება მიიღება მოპასუხის გამოუცხადებლობის გამო და შესაბამისად, მის მიერ არ ხდება არანაირ მტკიცებულებათა წარდგენა და ფაქტობრივ გარემოებათა მტკიცება. ასეთ პირობებში ყოვლად გაუგებარი და გაურკვეველია სასამართლოს მიერ განჩინებაში მითითება იმ არგუმენტზე, რომ სასამართლოსთვის უცნობი იყო მოპასუხის საჩივარში მითითებული ფაქტები. მოპასუხის მიმართ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას, მოპასუხის საჩივარში მითითებული ფაქტების არსებობა - არარსებობას მნიშვნელობა არ ჰქონდა და ზეგავლენის მოხდენა არ შეეძლო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე. გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული ის უდავო ფაქტი, რომ სადავო ფართი ყოველთვის წარმოადგენდა მოსარჩელის სს „ე-ის“ საკუთრებას. 1988 წელს თბილისის სახალხო დეპუტატთა აღმასკომის კომიტეტის #02.22.44 გადაწყვეტილებით ქარხანა ელექტროძრავას თბილისი მ-ას ქ.#9/11-ში გამოეყო მიწის ნაკვეთი, რომელიც დაკავებული იყო ბარაკებით. 1997 წლის თბილისის მუნიციპალიტეტის #17.92.1070 დადგენილებით სს ქ. „ე-ას“ საკუთრების უფლებით დაუმაგრდა მიწის ნაკვეთი რომელიც მთლიანობაში შეადგენდა 31900 კვ.მ. მასზე განთავსებული შენობა ნაგებობებით, მასში მოქცეული იყო აღნიშნული სადავო ფართი, რომელიც ყოველთვის წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებას. ეს ფაქტი დასტურდება საქმეში არსებული უძრავი ქონების საკადასტრო რუქით და სხვა მასალებით, რომლითაც დგინდება მოცემული სადავო უძრავი ქონების, კონკრეტულად კი 319 00 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფართის საზღვრები, რომელშიც მოქცეულია მიწის ნაკვეთის სადავო ფართი 225 კვ.მ. ოდენობით. აღნიშნული ფართი არასოდეს არ ყოფილა არც შპს „ლ-ის“ და არც მოპასუხე სს „ე-ას“ საკუთრება. აღნიშნული გარემოება დასტურდება იმით, რომ დიდუბის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით შპს „ლ-ს“ საკუთრების უფლებით უკანონოდ დაუმაგრდა მხოლოდ 189 კვ.მ შენობა და არა მიწის ნაკვეთი, რის გამოც თავისთავად ცხადია, რომ აუქციონზე შპს „ლ-ის“ მხოლოდ 189 კვ.მ შენობის გატანის შემდეგ, სს „ე-ას“ ნატურით სადავო 225 კვ.მ მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლებით ვერ გადაეცემოდა. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ის გარემოება, რომ თბილისში მ-ას ქ. N9/11-ში მდებარე უძრავი ქონება მიწის ნაკვეთის სახით, ფართით 319 00 კვ.მ არის ამხანაგობა „გ-სა“ და სს „ე-ას“ თანასაკუთრებაა. სს „ე-ას“ არამც თუ თანასაკუთრების, არამედ სარგებლობის უფლებითაც არ გადასცემია აღნიშნული ფართი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ე-სა“ და ამხანაგობა „გ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის განხილვისას არ დაურღვევია საპროცესო კანონმდებლობა, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, გარდა საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორებს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1631,25 ლარის, 70% - 1141,9 ლარი უნდა დაუბრუნდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს „ე-სა“ და ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „გ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

კასატორებს დაუბრუნდეთ 24.09.2012 წლის N... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1631,25 ლარის, 70% - 1141,9 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე