№ ას-1336-1261-2012 25 იანვარი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – მ.მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ვ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 აგვისტოს განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ.მ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ.ვ-ას წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მორალური, მატერიალური, ფიზიკური და ქონებრივი ზიანის ანაზღაურების სახით 100000 ლარის, მიუღებელი ხელფასის – 3000 ლარის დაკისრება, 2011 წლის იანვრიდან მოსარჩელის ფაქტობრივბ დასაქმებამდე ყოველთვიურად 150 ლარის გადახდა და ბიდიშის მოხდა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით მ.მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ.მ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 აგვისტოს მ.მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 მაისის გამამტყუნებელი განაჩენით მ.მ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ”ბ” ქვეპუნქტით და სასჯელის ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 3 წლისა და 6 თვის ვადით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 3 ოქტომბრის განაჩენით გაუქმდა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს განაჩენი და მ.მ-ე ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ.

მოცემულ საქმეზე ბრალდების მხარემ მ.მ-ის საწინააღმდეგოდ ერთ-ერთ მტკიცებულებად გამოიყენა მოწმის, მ.ვ-ას ჩვენება. ამ ჩვენებაში მ.ვ-ამ განმარტა, რომ იგი მუშაობდა სს სახალხო ბანკის მოლარე-კონტროლიორად და 2005 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის აპრილის ჩათვლით მ.მ-ზე, მესამე პირის, ლ. პ-ას მინდობილობის საფუძველზე გასცა ლ. პ-ას კუთვნილი პენსია. მოწმემ, ასევე, აღნიშნა, რომ მ.მ-ის მიერ წარდგენილი საბუთები გაფორმებული იყო კანონის მოთხოვნათა დაცვით.

პალატამ სრულად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს პოზიცია იმის თაობაზე, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელი იყო დაზარალებულს ზიანი მისდგომოდა მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი ქმედებით და ზიანი ყოფილიყო ამ ქმედების უშუალო შედეგი.

პალატა დაეთანხმა რაიონულ სასამართლოს მასზე, რომ მ.მ-ეს, უშუალოდ, მ.ვ-ას მოქმედებით ზიანი არ მისდგომია. და აღნიშნა, რომ სისხლის სამართლის პროცესში მოწმის ჩვენება არის მტკიცებულება, რომლის მოპოვება და სასამართლოში წარდგენა ევალებათ პროცესის მონაწილე მხარეებს, სასამართლო კი აფასებს ამ მტკიცებულებებს ობიექტურად, ყოველმხრივ, ერთობლივად და ამის საფუძველზე იღებს გადაწყვეტილებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატის განმარტებით, მარტოოდენ ცალკეული მტკიცებულება, მათ შორის, მოწმის ჩვენება ვერ გახდებოდა განსასჯელის მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენის დადგომის საფუძველი - ამ მტკიცებულების კრიტიკული შეფასება სასამართლოს და არა პროცესის მონაწილე სუბიექტის ვალდებულებაა. ხოლო ის, რომ სასამართლომ არასათანადოდ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და გამოიტანა მცდარი გადაწყვეტილება, მ.ვ-ას ბრალი არ მიუძღვის. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ მ.ვ-ას აპელანტი დანაშაულში არ უმხილებია - ის, რომ პირმა კანონით დადგენილი წესით გაფორმებული მინდობილობის საფუძველზე შეასრულოს დავალებული მოქმედება, კანონსაწინააღმედო არ არის. ამიტომ, მ.ვ-ას ჩვენებასა და მ.მ-ის მსჯავრდებას შორის პირდაპირი, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი არ არსებობდა, შესაბამისად, ამის გამო, დელიქტური ვალდებულებებიდან გამომდინარე მ.ვ-ის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება უსაფუძვლოა.

ამავდროულად, პალატამ აღნიშნა, რომ მ.ვ-ამ მესამე პირებს კატეგორიული, მტკიცებითი ფორმით მიაწოდა ინფორმაცია მ.მ-ის თაობაზე. ე.ი. მან გაავრცელა ცნობები მ.მ-ის შესახებ. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 3 ოქტომბრის განაჩენიდან ჩანს, რომ ეს ცნობები სიმართლე არ იყო.

პალატის განმარტებით, სისხლის სამართლის პროცესში ჩვენების მიცემა მოწმის პროცესუალური ვალდებულებაა და მ.ვ-ამ ჩვენება მისცა არა საკუთარი ნებით, არამედ გამოიძიების ორგანოთა მოთხოვნით. ამიტომ, მისთვის ცილისწამების გამო პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძვლები არ არსებობდა და ასეც რომ არ ყოფილიყო, სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ საქართველოს კანონის 1-ლი მუხლის ”ე” ქვეპუნქტის თანახმად, ცილისწამება არის არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადება. აქედან გამომდინარე, ცილისწამებისათვის პასუხისმგებლობას იწვევს არა ყოველგვარი მცდარი, არამედ მხოლოდ პირისთვის ზიანის მიმყენებელი და მისი სახელის გამტეხი განცხადება.

პალატის მითითებით, ვ-ამ გამოძიებას მისცა ჩვენება იმის თაობაზე, რომ მ.მ-ემ კანონით დადგენილი წესით გაფორმებული მინდობილობის საფუძველზე შეასრულა დავალებული მოქმედება, რაც თავისთავად, არც ზიანის მიმყენებელი და არც სახელის გამტეხი ყოფილა და ამის თაობაზე არ მიუთითებია აპელანტსაც, რაც ცხადყოფს, რომ ამ განცხადებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება არ შეიძლება.

გარდა ამისა, პალატამ აღნიშნა, რომ უსაფუძვლო იყო აპელანტის მოთხოვნა მოწინააღმდეგე მხარისათვის ბოდიშის მოხდის დავალდებულების თაობაზე, ვინაიდან სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ საქართველოს კანონის 17-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ცილისწამების შემთხვევაშიც კი დაუშვებელია მოპასუხის იძულება, მოიხადოს ბოდიში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 აგვისტოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.მ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ სამართლებრივად არ შეაფასა ის გარემოება, რომ მის მიმართ გამამართლებელი განჩენი დადგა და ვერ იქნა წარმოდგენილი რაიმე დამამტკიცებელი მტკიცებულება მისი ბრალეულობისა. სასამართლომ არასწორად ჩათვალა დადგენილად, რომ მან ვერ დაამტკიცა მოპასუხის მიერ მისდამი ზიანის მიყენების ფაქტი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით მ.მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ.მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ.მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მ.მ-ის გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე