№ ას-1396-1317-2012 25 იანვარი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე.ზ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ.ვ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 სექტემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების

დავის საგანი – საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა მისი საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ.ვ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ზ-ას წინააღმდეგ და მოითხოვა ქ. თბილისში, ა.ჭ-ის ქ. №11/33ა-ში მდებარე ე.ზ-ას სახელზე რიცხული №2 ნაგებობის მე-2 სართულზე არსებულ 72,34 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე მოსარჩელისათვის საკუთრების უფლების გადაცემა აღნიშნული საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისში, ა. ჭ-ის ქ. №11/33ა-ში მდებარე №2 შენობის მე-2 სართულზე არსებული 784,34 კვ.მ წარმოადგენს ე.ზ-ას საკუთრებას, რომელიც შინაურული გარიგების საფუძველზე, ნ. ზ-ან 1937 წელს შეიძინა ფ. ლ-ამ. მოსარჩელე ვ.ვ-ი, რომელიც წარმოადგენს ფ. ლ-ას უფლებამონაცვლეს, 1937 წლიდან თავისი ოჯახით ცხოვრობს სადავო საცხოვრებელ სადგომში და იხდის კომუნალურ გადასახადებს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ მოსარჩელე არ არის მოსარგებლე, ვინაიდან ფ.ლ-ა წარმოადგენდა არა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, არამედ დამქირავებელს, ვინაიდან იგი ნ. ზ-ას უხდიდა ქირას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ვ.ვ-ის სარჩელი; ვ.ვ-ს დაეკისრა ე.ზ-ას სასარგებლოდ ქ. თბილისში, ა. ჭ-ის ქ. №11/33ა-ში მდებარე ე.ზ-ას სახელზე რიცხული №2 ნაგებობის მე-2 სართულზე არსებული №3 ოთახზე 13.10 კვ.მ. ფართობით; №4 ოთახზე 8.39 კვ.მ. ფართობით; №5 ოთახზე 18.16 კვ.მ. ფართობით; №2 სათავსოზე 3.79 კვ.მ. ფართობით; №1 სათავსოზე 7.85 კვ.მ. ფართობით და №6 ღია აივანზე 21.05 კვ.მ. ფართობით, სულ 72.34 კვ.მ. ფართობის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის - 9272.25 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარში გადახდა. ამ თანხის გადახდის შემდეგ აღნიშნულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლება გადაეცემა ვ.ვ-ს.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე.ზ-ამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 სექტემბრის განჩინებით ე.ზ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

მოწმეების ლ. რ-სა და მ. ტ-ის ჩვენებებით დადასტურდა, რომ ვ.ვ-ი ქ. თბილისში, ა. ჭ-ის ქ. №11/33ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომში ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა და ამჟამადაც აგრძელებს ამ ბინაში ცხოვრებას.

უძრავი ნივთის, მდებარე ქ. თბილისი, ა. ჭ-ის ქ. №11/33ა-ში შენობა №1-ის II სართული 182 კვ.მ., შენობა №2-ის მე-2 სართული 74.34 კვ.მ და მიწის ნაკვეთი 328.35 კვ.მ. შენობა-ნაგებობებით №3, №4, №5, №6 მესაკუთრეს წარმოადგენს ე.ზ-ა. იგივე დასტურდება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 13 სექტემბრის წერილით. თავდაპირველი მესაკუთრე იყო ნ. ზ-ა.

საბინაო ხელშეკრულებისა და ანგარიშ-გასწორების წიგნაკის მიხედვით ქ. თბილისში 1936 წლის 15 აპრილს ნ.ზ-სა და ფ.ლ-ას შორის დაიდო ქირავნობის ხელშეკრულება 1 წლის ვადით, რომლის საფუძველზეც, გამქირავებელმა ნ.ზ-ამ გააქირავა საცხოვრებელი ბინა მდებარე ქ. თბილისში, ჭ-ის ქ. სახლი №11 ფ. ლ-ზე.

ფ. ლ-ა გარდაიცვალა 1975 წლის 29 ივლისს, ხოლო რაფიელ ვაისენბერგი 1979 წლის 16 ოქტომბერს. დაბადებისა და ქორწინების მოწმობებით დასტურდება ფ. ლ-ას, რ. ვ-ის, ვ.ვ-ის, ნ., ა. და ა. ც-ის ნათესაური კავშირი. ვ.ვ-ი და რ. ვ-ი 1960 წლის 6 ოქტომბრიდან იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში. 1961 წლის 18 აგვისტოს მათ შეეძინათ ნ. ვ-ი, რომელიც 1981 წლის 21 ოქტომბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფება გ. ც-ან.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ძველი თბილისის სამსახურის საინფორმაციო ბარათით დადგენილია, რომ ვ.ვ-ი ქ. თბილისში, ა. ჭ-ის ქ. №11/33-ში რეგისტრირებულია 1967 წლის 17 იანვრიდან.

მოსარჩელის მიერ წარდგენილი კომუნალური გადასახადების დამადასტურე-ბელი ქვითრების მიხედვით, მისამართზე - ქ. თბილისი, ა. ჭ-ის ქ. 11/33-ში აბონენტად რეგისტრირებულია ც-ი გ. სააბონენტო ნომრით 1549391. აგრეთვე თელასის №63-5216 სააბონენტო წიგნაკის მიხედვით აღნიშნულ მისამართზე აბონენტად რეგისტრირებულია ლ-ა.

მოსარჩელე ვ.ვ-ი არის თავდაპირველი მოსარგებლის ფ. ლ-ას უფლებამონაცვლე, ხოლო მოპასუხე ე.ზ-ა –თავდაპირველი მესაკუთრის ნ.ზ-ას უფლებამონაცვლე.

მოსარჩელის წარმომადგენლის ა. ც-ის მიერ წარდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 4 ოქტომბრის სასაქონლო ექსპერტიზის №018534-2011/03-10/1 დასკვნის თანახმად, დადგინდა, რომ ქ. თბილისში, ა. ჭ-ის №11/33-ში მდებარე წარმოდგენილი მთლიანი უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება 2011 წლის ოქტომბრის თვის მდგომარეობით საორიენტაციოდ შეადგენდა 37089 აშშ დოლარს, რაც შესაბამისი გაცვლითი კურსით შეადგენს 61605 ლარს, ხოლო მოსარგებლის მიერ დაკავებული წინა ოთახის, ოთახების, სველი წერტილის ფართი შეადგენს 51.29 კვ.მ, ხოლო ღია აივნის ფართი შეადგენს 21.05 კვ.მ. ფართს.

ვ.ვ-ი ე.ზ-ას სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სადგომის მდებარე ა. ჭ-ის ქ. №11/33 ა-ში უშუალო მოსარგებლეა და ფლობს 72.34 კვ.მ. საცხოვრებელ სადგომს.

სააპელაციო სასამართლომ მიაჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი, 1¹-ლი და მე-2 მუხლებით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ქირავნობის ხელშეკრულება, რადგან საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ ე.წ. ქირის (მხარეთა შორის სადაოა, თვეში სამი საბჭოთა მანეთი ბინის ქირა იყო თუ კომუნალური გადასახადი) გადახდა ხორციელდებოდა 1993 წლამდე, ხოლო შემდგომ მისი გადახდა შეწყდა. საქმის გარემოებებით გაირკვა ასევე, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ე.წ. ქირის გადახდა 1993 წელს შეწყდა, მხარეთა შორის დავას ამის თაობაზე - სარჩელის აღძვრამდე, ანუ 2012 წლამდე, ადგილი არ ჰქონია. ამრიგად, სულ მცირე 1993 წლიდან, ბინის ქირავნობის ხელშეკრულებას მხარეთა შორის ადგილი არ ჰქონია. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის იკვეთებოდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის სამართალურთიერთობა, რომელზეც უნდა გავრცელებულიყო ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონი.

აპელანტის მტკიცება, რომ საქალაქო სასამართლო გასცდა თავის კომპეტენციას და აპელანტს უსაფუძვლოდ დაავალა მოწინააღმდეგე მხარისათვის უკანონო 22 კვ.მ. არარეგისტრირებული შენობა-ნაგებების საკუთრებაში გადაცემა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა.

სამოქალაქო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას მასზე, რომ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ საქართველოს კანონის მოქმედების სფეროში ექცეოდა მოსარჩელის მიერ ამჟამად დაკავებული მთლიანი ფართი. საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელის ოჯახმა აწარმოა მიშენებები თავდაპირველად დაკავებულ ფართობზე, რომელიც ამჟამად 72.34 კვ.მ.-ს შეადგენდა.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ, თუ მოსარჩელის მხრიდან დაირღვა ადმინისტრაციული (საარქიტექტურო) კანონმდებლობა, ასეთ შემთხვევაში უკანონო მიშენებასთან დაკავშირებით დაინტერესებულ პირს წარმოადგენდა არა ვ. ვ-ი, არამედ შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანო.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმების შედეგად დაასკვნა, რომ სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო, რის გამოც არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე.ზ-ამ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ თავდაპირველ მოსარჩელეს საკუთრებაში მოთხოვნილი უძრავი ქონება მიღებული ჰქონდა გარიგების საფძველზე. ამასთან, სასამართლომ, მტკიცებულებების უგულებელყოფით მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ თავდაპირველ სარგებლობაში მყფო 22 კვ.მ-ზე მიშენება განახორციელა 1988-1989 წლებში.

კასატორის განმარტებით, სასამართლოს გადაწყვეტილება ასევე ეწინააღმდეგება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობებეის შესახებ“ საქართველოს კაონის პირველი პრიმა მუხლი „ა“ ქვეპუნქტით, მე-2 მუხლის მე-3, მე-4 და მე-11 პუნქტითა და მე-6 მუხლით დადგენილ მოთხოვნებთან.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ უგულებელყო კანონი, როდესაც მიიჩნია, რომ მოსარჩელე თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლე, ვინაიდან მოსარჩელეს კანონდმებლობით დადგენილი წესით არ წარმოუდგენია რაიმე დამადასტურებელი მტკიცებულება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით ე.ზ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე.ზ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე.ზ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (770 ლარი) 70% – 539 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე.ზ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ე.ზ-ას დაუბრუნდეს მის მიერ 2012 წლის 22 ოქტომბერს საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (200 ლარი), 2012 წლის 2 ნოებერს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (200 ლარი) და 2012 წლის 7 ნოემბერს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (370 ლარი), სულ 770 ლარის 70% – 539 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე