საქმე №ას-1569-1472-2012 3 იანვარი, 2013 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი - სს „ს. რ.-ა“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე - რ. ჯ.-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი - საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
რ. ჯ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს. რ.-ის“ მიმართ 2012 წლის თებერვლიდან ყოველთვიური სარჩოს - 1100 ლარისა და ერთობლივად მიუღებელი სარჩოს სხვაობის - 2749 ლარის (159ლარს+2590ლარი=2749 ლარს) დაკიკსრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:
რ. ჯ.-ე მოპასუხე საწარმოში მუშაობდა მატარებლის მემანქანედ. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, 1959 წელს მოსარჩელემ მიიღო საწარმოო ტრავმა და მრავალი წლის განმავლობაში შპს „ს. რ.-ისაგან“ იღებს სარჩოს შრომითი დასახიჩრების გამო. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებით ახლებურად განისაზღვრა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი, თუმცა, მიუხედავად აღნიშნულისა, მოპასუხე არ არის თანახმა, რ.ჯ.-ეს სარჩო დაუანგარიშოს მისი კატეგორიის მოქმედი მუშაკის ხელფასიდან, აღნიშნულით კი, მოსარჩელე კარგავს კუთვნილი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობას.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:
მოსარჩელე მოთხოვნას ამყარებს საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებაზე, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლებზე, რაც საფუძველს მოკლებულია. სარჩოს გადაანგარიშების საკითხს არეგულირებდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის N48 ბრძანებულება, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებით დამტკიცებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის პირველი მუხლით რეგულირებულია ამ ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძვლები. საქართველოს პრეზიდენტის ზემოაღნიშნული ბრძანებულება სხვადასხვა დროს განიცდიდა ტრასნფორმაციას, რაც ცხადყოფს ნორმატიული აქტის მიზანს - სარჩოს გადაანგარიშების შესაძლებლობას მოქმედი კანონმდებლობა აღარ ითვალისწინებს, მოცემული ურთიერთობის რეგულირებისათვის გამოყენებული უნდა იქნას სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომელიც სპეციალური ნორმაა და ამ ურთიერთობის მიმართ, ამავე ნორმის პირველი ნაწილის გამოყენება, მისი განსხვავებული რეგულიციის გათვალისწინებით, არ შეიძლება. საკითხის იმგვარი გადაწყვეტა, რომ სარჩოს ანაზღაურებისას მისი გადაანგარიშება არ უნდა ხდებოდეს, სამართლიანობის თვალსაზრისით, ყველაზე მიღებული ფორმაა და ამ ურთიერთობის სუბიექტების დაცვისათვის საუკეთესოს წარმოადგენს. მოპასუხე კეთილსინდისიერად ასრულებს მასზე დაკისრებულ ვალდებულება, ამასთან, საყურადღებოა, რომ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის შესაძლებლობა ყველა შემთხვევაში შესაძლებელი არ არის, ამ ურთიერთობათა რიგს მიეკუთვნება განსახილველი შემთხვევაც, ვინაიდან სახეზე არ არის ის აქტივი, რომლის მიღების შესაძლებლობაც მოსარჩელეს გააჩნდა, ასევე ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ამ აქტივის მიღებას შეძლებდა. ამ თვალსაზრისით საყურადღებოა ასევე, ის გარემოება, რომ შპს „ს. რ.-აში“ მოქმედი შიდა ნორმატივების გათვალისწინებით, მოსარჩელის მიერ ადრე დაკავებულ თანამდებობაზე მუშაობის მაქსიმალური ასაკი 65 წელია. ამ ასაკის მიღწევის შემდგომ, მოსარჩელე ვეღარ გააგრძელებდა მუშაობას, რაც მის მიერ ხელფასის მიღების შესაძლებლობას, მით უმეტეს გაზრდილი ოდენობით, გამორიცხავს, აღნიშნული გარემოების მტკიცების ტვირთი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს ეკისრებოდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილებით რ. ჯ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს „ს. რ.-ას“ რ. ჯ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მიუღებელი სარჩოს სახით 2749 ლარის გადახდა, შპს „ს. რ.-ას“ რ. ჯ.-ის სასარგებლოდ სარჩოს სახით ყოველთვიურად დაეკისრა 1100 ლარის გადახდა 2012 წლის 1 თებერვლიდან, შპს „ს. რ.-ას“ რ. ჯ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯის - 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ.-ამ“.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 4 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით შპს „ს. რ.-ის“ უფლებამონაცვლედ მიჩნეულ იქნა სს „ს. რ.-ა“, ხოლო ამავე პალატის 2012 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით სს „ს. რ.-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. ჯ.-ე წლების განმავლობაში მუშაობდა შპს „ს. რ.-აში“ მემანქანედ. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მოსარჩელემ მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც პროფესიული შრომის უნარი დაკარგული აქვს უვადოდ, 100%-ით. შპს „ს. რ.-ა“ მოსარჩელეს, მის მიერ მიღებული საწარმოო ტრავმის გამო, ყოველთვიურად, 2011 წლის მარტიდან 2012 წლის თებერვლამდე, უხდიდა სარჩოს 841 ლარის ოდენობით. შპს „ს. რ.-აში“ მემანქანის ხელფასი 2011 წლის მარტიდან იყო 1000 ლარი, 2011 წლის 1 აპრილიდან კი მისი ოდენობა შეადგენდა 1100 ლარს. მოსარჩელის მიერ მიუღებელი სარჩოს ოდენობა შეადგენს 2749 ლარს (159 (1000-841) ლარი + 2590 (259 (1100-841) X 10) ლარი, ხოლო 2012 წლის 1 თებერვლიდან გასაცემი სარჩოს ოდენობა არის თვეში 1100 (1100-ის 100%) ლარი. 2011 წლის მარტიდან 2011 წლის აპრილამდე მემანქანის ხელფასის -1000 ლარის და დაკარგული პროფესიული შრომის უნარის ოდენობის - 100%-ის გათვალისწინებით, პალატამ ჩათვალა, რომ მოსარჩელეს ყოველთვიურად უნდა მიეღო სარჩო: 1000 ლარი, ნაცვლად 841 ლარისა (1000 ლარის 100%). 2011 წლის აპრილიდან 2012 წლის თებერვლამდე, მემანქანის ხელფასის - 1100 ლარისა და დაკარგული პროფესიული შრომის უნარის ოდენობის - 100%-ის გათვალისწინებით, ყოველთვიურად მოსარჩელეს უნდა მიეღო: 1100 ლარი, ნაცვლად 841 ლარისა (1100 ლარის 100%).
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის №93 ბრძანებულებით, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესი“ და შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი განისაზღვრა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით. სასამართლომ მიუთითა ამავე დადგენილების 1.1, 1.2 მუხლებზე, რომელთა თანახმადაც, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტა განისაზღვრა შრომის კოდექსისა და სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე. სამოქალაქო კოდექსით სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება დელიქტური პასუხისმგებლობის ფორმით. ამავე კოდექსის 992-ე მუხლის, 408-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების შესაბამისად, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო, სარჩოს სახით მიიღოს ზიანის ანაზღაურება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მიიღებდა ხელფასს, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის მოსაზრება, რომ დაუშვებელია სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშება, ვინაიდან კანონმდებლობა ასეთ შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. პალატის მოსაზრებით, სარჩოს მიღების უფლება წარმოადგენს პირის შესაძლებლობას, აუნაზღაურდეს ზიანი, რაც მიიღო საწარმოო ტრავმის სახით, აღნიშნული კი გულისხმობს პირისათვის შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფას საწარმოო ტრავმის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად. სარჩოს ანაზღაურების სწორედ ამგვარ უფლებას ადგენდა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით განსაზღვრული წესი ზიანის ანაზღაურების სამოქალაქო კოდექსით დადგენილ ნორმებზე მითითებით. პალატამ, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სს „ს. რ.-აში“ იმავე თანრიგის მუშაკების ხელფასი გარკვეულ პერიოდში იზრდებოდა, რ. ჯ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა სარჩოს გადაანგარიშების გზით ზიანის ანაზღაურების თაობაზე საფუძვლიანად მიიჩნია.
სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ.-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლოს არ მიუთითებია სამართლის ნორმა, რომელიც სარჩოს გადაანგარიშებას უპირობოდ აწესებს, აღნიშნულის გამო გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია და არსებობს მისი გაუქმებისათვის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ და „ე1“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძველი. გადაწყვეტილების უსწორობას ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ სასამართლომ დაარღვია კანონი, კერძოდ, არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი, მართალია, გამოიყენა ამავე ნორმის მე-2 ნაწილი, თუმცა არასწორად განმარტა იგი, ასევე არასწორად განმარტა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილების 1.1 და 1.2 პუნქტები, ამასთანავე, არასწორად არ გამოიყენა ამავე დადგენილების 2.1 პუნქტი. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და არა ამავე ნორმის პირველი ნაწილი, რადგანაც სამოქალაქო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ზოგადსა და სპეციალურ წესს შორის კონკურენციისას გამოიყენება კანონის სპეციალური ნორმა. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით წინამდებარე ურთიერთობის რეგულირებას გამორიცხავს ის გარემოებაც, რომ სხეულის დასახიჩრებისას, მატერიალური ზიანისაგან განსხვავებით, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებელია. განსხვავებით სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობისაგან, შრომითი ურთიერთობის პირობებში დასაქმებულს არ აქვს ლეგიტიმური მოლოდინი შრომითი ურთიერთობის გაგრძელებისა, ვინაიდან მოქმედი შრომის კოდექსის 37-ე და 38-ე მუხლები შესაძლებლად მიიჩნევს დასაქმებულის ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე უპირობო გათავისუფლებას. აღნიშნული ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეს, შრომის უნარის შენარჩუნების პირობებშიც კი, არ ჰქონდა მყარი გარანტია სამუშაოს შესანარჩუნებლად. კანონმდებლის აღნიშნული პოზიცია ემყარება ლიბერალურ საბაზრო ეკონომიკას, რომლის გამოც არ შეიძლება, აიძულო დამსაქმებელი, გააგრძელოს შრომითი ურთიერთობა პირთან. კანონმდებლის აღნიშნული პოზიციიდან გამომდინარეობს სარჩოს დაანგარიშების წესის გაუქმებაც. არსებულ პირობებში, კერძო სამართლის სუბიექტის სოციალური პასუხისმგებლობა მინიმუმამდეა დაყვანილი, რადგანაც სოციალური ფუნქციის მატარებელი თავად სახელმწიფოა. სს „ს. რ.-ა“, როგორც კერძო სამართლის სუბიექტი, ყველაფერს აკეთებს საკუთარი განვითარებისათვის, რაც კვალიფიციური კადრების მოზიდვასა და ხელფასის მომატებაშიც გამოიხატება, იმ პირობებში კი, როდესაც სხვადასხვა დროს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ჯანმრთელობის დაზიანების გამო კასატორი ისედაც უნაზღაურებს სარჩოს ამ პირებს, მისთვის სარჩოს მოქმედი ხელფასის გათვალისწინებით გადაანგარიშების დაკისრება, ხელს უშლის სუბიექტის ბიზნესაქტივობას. საკითხის სირთულის გათვალისწინებით, მხარეთა თანასწორობის პრინციპის დაცვით, კანონმდებელმა სწორი გამოსავალი ნახა სარჩოს იმ ოდენობით განსაზღვრაში, რაც ტრავმის მიყენების დროს არსებობდა. საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა მეტ სტაბილურობას უქმნის დაზარალებულსაც, ვინაიდან სარჩოს დაანგარიშების წესის არსებობის შემთხვევაში, ხელფასის შემცირება ყოველთვის გამოიწვევს დაზარალებულისათვის სარჩოს ოდენობის შემცირებას. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილების 1.1 და 1.2 პუნქტები, ვინაიდან აღნიშნულით სარჩოს გადაანგარიშების საკითხის რეგულირებისათვის მიეთითა სამოქალაქო კოდექსსა და შრომის კოდექსზე, რომელთაგან არც ერთი არ ითვალისწინებს სარჩოს არსებული ხელფასის შესაბამისად გადაანგარიშების შესაძლებლობას. სარჩოს გადაანგარიშების რეგულაციის ტრანსფორმაცია 1999 წლის 9 თებერვლიდან, ვიდრე 2007 წლის 24 მარტამდე და შემდეგაც, ცხადყოფს კანონმდებლის მიზანს, გაეუქმებინა სარჩოს დაანგარიშების 2007 წლამდე არსებული წესი. საქართველოს მთავრობის N53 დადგენილების 2.1 მუხლის თანახმად კი, „ზიანის ანაზღაურების სარჩო“ ექვემდებარება ანაზღაურებას და არა გადაანგარიშებას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა (იხ. სუსგ №ას-169-497-09, 24 ივლისი, 2009 წელი).
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 4 დეკემბერს №514 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ სს „ს. რ.-ას“ (ს/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2012 წლის 4 დეკემბერს №... საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
პ. ქათამაძე
