№ას-1583-1486-2012 28 იანვარი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – გ.შ-ი, ე.შ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.შ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 ნოემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, სამკვიდრო წილზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 23 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ.შ-ის (კანონიერ წარმომადგენელი ჟ. ზ-ო) სარჩელი მოპასუხე გ.შ-ის (კანონიერი წარმომადგენელი ხ. მ-ე) მიმართ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობისა და სამკვიდრო წილზე მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე დაკმაყოფილდა: ა) ბათილად იქნა ცნობილი აწ გარდაცვლილი ა. შ-ის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე ნოტარიუს ხ.კ-ის მიერ 2010 წლის 3 ნოემბერს გ.შ-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა №101108166; ბ) გამოთავისუფლებული სამკვიდროს (იგულისხმება მთლიანი სამკვიდრო ქონების 1/5 ნაწილი) 1/4 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობილ იქნა ნ.შ-ი (კანონიერი წარმომადგენელი ჟ. ზ-ო) (ტომი 2, ს.ფ. 130-141).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ.შ-ის კანონიერმა წარმომადგენელმა ხ.მ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 2, ს.ფ. 144-150).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 სექტემბრის განჩინებით გ.შ-ის სააპელაციო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად (ტომი 2, ს.ფ. 196-197).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ.შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: გაუქმდა ნ.შ-ს, ე.შ-ს, გ.შ-ს, ზ. შ-სა და ე. ა-ეს შორის არსებული საზიარო უფლება ქ.ბათუმში, კ.გ-ას ქ.№2-ში ბინა №3-4-ზე ფართით 79.53კვ.მ და ქ.ბათუმში, კ.გ-ას ქ.№2-ში ბინა №1-ზე ფართით 56.16კვ.მ აღნიშნული უძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაციის გზით და ამონაგები თანხა განაწილდა ნ.შ-ს, ე.შ-ს, გ.შ-ს, ზ.შ-სა და ე.ა-ეს შორის რეალიზაციის მომენტში საჯარო რეესტრში არსებული წილების შესაბამისად (ტომი 1, 93-99).

დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ. და ე.შ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 103-111).

ზემოხსენებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ასევე ზ.შ-მა და ე.ა-ემ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 114-122).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 აგვისტოს განჩინებით ე. და გ.შ-ის სააპელაციო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად (ტომი 1, ს.ფ. 167-168).

ამავე სასამართლოს 2012 წლის 6 სექტემბრის განჩინებით ზ.შ-ის და ე.ა-ის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად ხარვეზის შეუვსებლობის გამო (ტომი 1, ს.ფ. 189-191).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით გ.შ-სა და ე.შ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 23 ივნისის გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2012 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ., გ. და ე.შ-ბი არიან ა. შ-ის შვილები;

ა.შ-ი გარდაიცვალა 2010 წლის 19 თებერვალს და მისი მემკვიდრეები, გარდა შვილებისა, არიან, ასევე, მშობლები – ე.ა-ე და ზ.შ-ი;

ა.შ-ის სამკვიდროში შედიოდა შემდეგი ქონება: ა. ქ.ბათუმში, მ-ის ქ.№8ა-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/64 ნაწილი; ბ. ქ.ბათუმში, მ-ის ქ.№8ა-ში პირველ სართულზე მდებარე ფართი; გ. ქ.ბათუმში, კ.გ-ას ქ.№2-ში მდებარე ბინები №3-4; დ. ქ.ბათუმში კ.გ-ას ქ.№2-ში მდებარე ბინა №1; ე. ავტომობილი „მიცუბიში პაჯერო” სარეგისტრაციო ნომრით ...; ვ. ავტომობილი „იაგუარი” XJR სპორტ 4.0 კომპრესორი, სარეგისტრაციო ნომრით ...; ზ. ავტომობილი „ნისან ტიდა” სარეგისტრაციო ნომრით ...; თ. შპს სამშენებლო სამონტაჟო კომპანიის ს/ნ ... 100%-იანი წილი; ი. შპს „გრანიტში” ს/ნ ... 40% წილი; კ. შპს „ვიპ დიზაინში” ს/ნ ... 40% წილი;

ა.შ-ის გარდაცვალების შემდეგ მისი სამკვიდრო მიიღო პირველი რიგის ყველა მემკვიდრემ და თითოეული მათგანი გახდა მიღებული ქონების 1/5 წილის მესაკუთრე;

2009 წლის 15 ივლისს, ა.შ-მა შვილს, გ.შ-ს აჩუქა ქ.ბათუმში გ-ას ქ.№4 რ-ის ქ.№14-ში მდებარე 149.89კვ.მ ფართის მქონე ბინა №10;

სამკვიდროს მიღების დროს მხარეებმა თავად შეაფასეს ა.შ-ის სამკვიდრო. ეს შეფასებები აისახა მხარეთა სასარგებლოდ გაცემულ სამკვიდრო მოწმობებში, თუმცა ეს მონაცემები ერთმანეთისაგან ძალზე განსხვავდებოდა. მაგალითად, მოსარჩელის, ნ.შ-ის სასარგებლოდ გაცემულ სამკვიდრო მოწმობაში სამკვიდრო ქონება შეფასდა 771646.50 ლარად, მაშინ, როდესაც გ.შ-ის სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, სამკვიდრო ქონების ღირებულება შეადგენდა 50473.05 ლარს. ამის გამო, სააპელაციო სასამართლომ ქონების ღირებულების დასადგენად საჭიროდ ჩათვალა ექსპერტიზის დანიშვნა;

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის ექსპერტმა ა.შ-ის სამკვიდროს 1/5 წილის ღირებულება შეაფასა 201018.5 ლარად (7555.7+2220.4+46970.8+37287.6+7000+3400+96584=201018.5-ს). ამავდროულად, ექსპერტმა ვერ დაადგინა ავტომობილ „იაგუარის” ღირებულება, აგრეთვე, შპს „ს.-ს. კ-სა“ და შპს „ვ.დ-ში“ წილების ღირებულება.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ზემოხსენებული დასკვნა დასაბუთებული და შესაბამისად, გასაზიარებელი იყო. აქვე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დასკვნის დაუსაბუთებლობის თაობაზე არც მხარეებს არ მიუთითებიათ.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ 2011 წლის 13 ოქტომბერს ექსპერტიზა დანიშნა აპელანტების მოთხოვნით. ამის შემდეგ, სასამართლომ რამდენჯერმე გაუგრძელა აპელანტებს ექსპერტისათვის ექსპერტიზის ჩატარებისათვის საჭირო მასალების წარდგენის ვადა. მიუხედავად ამისა, ავტომობილ „იაგუარის”, შპს „ს.-ს. კ-სა“ და შპს „ვ. დ-ში“ წილების ღირებულების შეფასებისათვის აუცილებელი მასალები აპელანტებს არ წარუდგენიათ. საქმის წარმოების განახლების შემდეგ, აპელანტების წარმომადგენელმა კვლავ მოითხოვა ექსპერტიზის დანიშვნა და განმარტა, რომ, ამჯერად, ექსპერტიზის ჩატარებისათვის აუცილებელ მასალებს აპელანტები ექსპერტს წარუდგენდნენ.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ექსპერტიზის ჩატარებისათვის აუცილებელი მასალების წარდგენა ევალებოდა აპელანტს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტის წარმომადგენლის განმარტებით კი დგინდებოდა, რომ ამ ვალდებულების შესრულება მას სავსებით ხელეწიფებოდა. ქედან გამომდინარე, ექსპერტს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2011 წლის 13 ოქტომბერს დანიშნული ექსპერტიზის ჩატარებაში ხელი შეუშალა თავად აპელანტმა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ მხარე არასაპატიო მიზეზით არ ასრულებს ექსპერტის მითითებებს ან სხვაგვარად ხელს უშლის ექსპერტიზის ჩატარებას, მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია ჩაითვლება დადასტურებულად. ამ ნორმის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სარჩელში მითითებული შეფასება, რომლის მიხედვითაც, ავტომობილი „იაგუარის” 1/5 წილის ღირებულება შეადგენდა 500 აშშ დოლარს, შპს „ს.-ს. კ-ში“ 1/5 წილის ღირებულება – 5000 აშშ დოლარს, შპს „ვ. დ-ში“ ა.შ-ის სამკვიდროს 1/5 წილის ღირებულება კი იყო ასევე 5000 აშშ დოლარი. ამდენად, ამ შეფასებით, სამკვიდროს გახსნის დროისათვის ა.შ-ის სამკვიდროს 1/5 წილის ღირებულება შეადგენდა დაახლოებით 219644.45 ლარს ( 201018.5+10500X1.7739=219644.45-ს).

როგორც აღინიშნა, ექსპერტის დასკვნის გარდა, საქმეში წარდგენილი იყო ნ.შ-სა და გ.შ-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობები, რომლებშიც, ასევე, შეფასდა სამკვიდრო. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იმ შემთხვევაში, თუ ექსპერტის მიერ შეუფასებელი ქონება შეფასდებოდა ნ.შ-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის მიხედვით, ავტომობილი „იაგუარის” 1/5 წილის ღირებულება იქნებოდა - 5000/5=1000 აშშ დოლარი; შპს „ს.-ს. კ-ში“ 1/5 წილის ღირებულება იქნებოდა 50000/5=10000 აშშ დოლარი, ხოლო შპს „ვ. დ-ში“ ა.შ-ის სამკვიდროს 1/5 წილის ღირებულება იქნებოდა 100000/5=20000 აშშ დოლარი. ამდენად, ამ ანგარიშით, სამკვიდროს გახსნის დროისათვის სამკვიდროს 1/5 წილის ღირებულება შეადგენდა 256009.4 ლარს (201018.5+31000X1.7739=256009.4-ს). სხვა მტკიცებულებები, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა ა.შ-ის სამკვიდრო ქონებიდან 1/5 წილის ღირებულების დადგენა, საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა.

საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე მოპასუხეს ა.შ-ის სამკვიდროს მოსარჩელის მიერ მითითებული ღირებულება სადავოდ არ გაუხდია. აღნიშნული ფაქტი მან სადავოდ გახადა, მხოლოდ, საქმის სააპელაციო სასამართლოში წარმოების ეტაპზე. ამის საპასუხოდ, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარემ მიუთითა, რომ, სინამდვილეში, გ.შ-ის მიერ ჩუქების ხელშეკრულებით მიღებული ქონების ღირებულება შეადგენდა არა 100000, არამედ – 400000 ლარს. იმის გათვალისწინებით, რომ როგორც მხარეებს, ასევე სასამართლოს არ გააჩნდათ სპეციალური ცოდნა ქონების ღირებულების დასადგენად, სასამართლომ დასაშვებად მიიჩნია აპელანტის მითითება იმ ფაქტზე, რომ მის მიერ მიღებული სამკვიდრო ქონების ღირებულება აღემატებოდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ ღირებულებას. მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, სასამართლომ, ასევე, დასაშვებად მიიჩნია აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მითითება იმის თაობაზე, რომ ჩუქების ხელშეკრულებით მიღებული ქონების ღირებულება 400000 ლარს შეადგენდა. ამ ქონების ღირებულების დადგენის მიზნით სასამართლომ ჯერ აპელანტი, ხოლო შემდეგ მოწინააღმედეგე მხარის შუამდგომლობით დანიშნა ექსპერტიზა. ეს ექსპერტიზა არ ჩატარდა იმიტომ, რომ იმ პირებმა, ვინც ფაქტობრივად ფლობდნენ ამ ბინას, ექსპერტს არ მისცეს საშუალება ჩაეტარებინა საექსპერტო კვლევა. ექსპერტის წერილითა და მასზე თანდართული აქტით დგინდებოდა, რომ ამ ქონებას ფაქტობრივად ფლობდა აპელანტების ბებია, ე.ა-ე, რომელიც აპელანტების საპროცესო თანამონაწილე იყო. თავად აპელანტმა, სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე განმარტა, რომ იგი უზრუნველყოფდა ექსპერტის დაშვებას საკვლევ ბინაში შესაბამისი საექსპერტო კვლევის ჩასატარებლად. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ეს ნიშნავდა, რომ აღნიშნულ ბინაზე ფაქტობრივ კონტროლს ახორციელებდა აპელანტი და ექსპერტმა ეს ქონება ვერ შეაფასა, სწორედ, მისი ბრალით. ამიტომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მითითებული ის ფაქტი, რომ გ.შ-ის მიერ ჩუქების ხელშეკრულებით მიღებული ბინის ღირებულება შეადგენდა 400000 ლარს დადასტურებულად ითვლებოდა. თუმცა, ასეც რომ არ ყოფილიყო, 2012 წლის 27 ივლისის დასკვნაში ექსპერტმა შეაფასა სხვა, მსგავსი ბინების ღირებულება და მიუთითა, რომ, მაგალითად, გ-ას ქ.№2-ში მდებარე 79.53კვ.მ ფართის ბინის 1/5 ნაწილის საბაზრო ღირებულება იყო 46970.80 ლარი. აქედან გამომდინარე, ბუნებრივია, მთლიანად, ამ ბინის ღირებულება შეადგენდა 234854 (46970.80X5=234854) ლარს. იქვე მდებარე 56.19კვ.მ ფართის ბინის 1/5 ნაწილის საბაზრო ღირებულება კი იყო 37287.60 ლარი. ამის შესაბამისად, მთლიანად, ამ ბინის ფასი შეადგენდა 186438 (37287.60X5=186438) ლარს. დასკვნის კვლევითი ნაწილის თანახმად, არცერთი ზემოაღნიშნული ბინა კომერციული დანიშნულების არ არის, ორივე მათგანი სარემონტოა, №3-4 ბინაში კი იატაკის სიბრტყე აყრილია, სახურავის სივრცეში არ არის მოწყობილი ჭერის ზონა და მოსაწყობია საკომუნიკაციო სისტემები. ე.ი. ამ ბინას ესაჭირეობოდა კაპიტალური რემონტი. მიუხედავად ამისა, დასახელებულ ბინაში 1კვ.მ ფართის ფასი შეადგენდა 2953.02 (234854/79.53=2953.02-ს) ლარს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ სარწმუნოდ მიიჩნია, რომ იმავე ქალაქში, გ-სა და რ-ის ქუჩების კვეთაში მდებარე 149.89კვ.მ ფართის მქონე ბინის ღირებულება იყო 400000 ლარი. მეტიც, თუ შესადარებლად გამოვიყენებდით გ-ას ქ.№2-ში მდებარე 79.53კვ.მ ფართის ბინის ფასს, მაშინ გაჩუქებული ბინის ფასი იქნებოდა 442828.76 ლარი (2953.02X149.89=442828.76-ს), ხოლო თუ საფუძვლად ავიღებდით 56.19კვ.მ ფართის მქონე ბინის ფასს, მაშინ გაჩუქებული ბინის ღირებულება იქნებოდა 497333.89 (186438/56.19X149.89=497333.89-ს) ლარი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ნებისმიერ შემთხვევაში, გ.შ-ის მიერ ჩუქების ხელშეკრულებით მიღებული ქონების ღირებულება ბევრად აღემატებოდა ა.შ-ის სამკვიდროში მისი წილის ღირებულებას. ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო ა.შ-ის გარდაცვალებამდე, ე.ი. მისი სამკვიდროს გახსნამდე 5 წლის განმავლობაში. ამიტომ, სამოქალაქო კოდექსის 1455-ე მუხლის თანახმად, საქალაქო სასამართლომ სრულიად კანონიერად მიიღო გადაწყვეტილება ამ ქონების გ.შ-ის წილში ჩათვლისა და, ამ მოტივით, გასაჩივრებული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ნ.შ-ის სარჩელი იყო ხანდაზმული. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდროს მიღება ან მიღებაზე უარის თქმა შეიძლება სადავო გახდეს ორი თვის განმავლობაში იმ დღიდან, როცა დაინტერესებულმა პირმა შეიტყო, რომ ამისათვის არსებობს სათანადო საფუძველი, თუმცა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, იმის მტკიცების ტვირთი, რომ მოსარჩელემ იმთავითვე იცოდა შეცილების საფუძვლის, ანუ ჩუქების ხელშეკრულების არსებობა, ეკისრებოდა აპელანტს.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ზემოაღნიშნული ფაქტის დამადასტურებელი არცერთი მტკიცებულება მოპასუხეებს სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ. მართალია, ა.შ-ი და ნ.შ-ი იყვნენ მამა-შვილი, მაგრამ უდავო იყო, რომ ისინი ერთად არ ცხოვრობდნენ და არადამაჯერებელი იყო, ა.შ-ს ნ.შ-ის ან მისი დედისათვის ეცნობებინა, რომ იგი ქონებას ჩუქნიდა თავის შვილს სხვა ქორწინებიდან. ამიტომ, სააპელაციო სასამართლომ აპელანტების პოზიცია დაუსაბუთებლად ჩათვალა.

სააპელაციო სასამართლო სრულიად დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნებს იმის შესახებ, რომ ქ.ბათუმში, კ.გ-ას ქ.№2-ში მდებარე №1, ასევე 3-4 ბინების თანამესაკუთრეები იყვნენ გ.შ-ი, ე.შ-ი, ნ.შ-ი, ე.ა-ე და ზ.შ-ი. გ.შ-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად აღიარების შემთხვევაში, ამ ქონების თანამესაკუთრეები იქნებოდნენ ე.შ-ი, ნ.შ-ი, ე.ა-ე და ზ.შ-ი. აპელანტ მხარეს არც საქალაქო და არც სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე არ მიუთითებია, რომ მითითებული ქონების, თუნდაც, ოთხ ნაწილად გაყოფა შესაძლებელი იქნებოდა ქონების ფუნქციური დანიშნულების შენარჩუნებით.

სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. ამავე კოდექსის 964-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით კი, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, დასახელებული ნორმების შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ სრულიად კანონიერად დააკმაყოფილა გ.შ-ის სარჩელი ქონების რეალიზაციის გზით საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ საზიარო უფლების მონაწილის მიერ სხვა მონაწილის წილის გამოსყიდვის სურვილი არ წარმოადგენდა საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანი არ ყოფილა აპელანტების უპირატესი უფლებები ა.შ-ის სამკვიდროზე. საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ ნ.შ-ს მიღებული ჰქონდა წილი კ.გ-ას ქ. №2-ში მდებარე №1, 3-4 ბინებიდან და რეგისტრირებული იყო მათ მესაკუთრედ. ამ სარეგისტრაციო მონაცემებს აპელანტები, კანონით დადგენილი წესით, არ შეცილებიან, ამიტომ, სასამართლო ვერ შეაფასებდა აპელანტების პოზიციას იმის თაობაზე, რომ მათ ჰქონდათ კ.გ-ას ქ.№2-ში მდებარე №1, 3-4 ბინების მიღების უპირატესი უფლება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებაც, ასევე, კანონიერი იყო და მისი გაუქმების საფუძვლები არ არსებობდა.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ 2012 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით დადგინდა ბინების რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხის განაწილება ნ.შ-ს, ე.შ-ს, გ.შ-ს, ზ.შ-ს და ე.ა-ეს შორის რეალიზაციის მომენტში საჯარო რეესტრში არსებული წილების შესაბამისად. ეს ნიშნავდა, რომ თუ რეალიზაციის მომენტისათვის გ.შ-ი არ იქნებოდა რეგისტრირებული ქონების თანამესაკუთრედ, იგი ამონაგები თანხიდან წილს ვერ მიიღებდა. ამის გამო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების სარეზოლუციო ნაწილები ერთმანეთს არ ეწინააღმდეგებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გ.შ-მა და ე.შ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ.შ-სა და ე.შ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით (ასეთზე არც კასატორი მიუთითებს), რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ.შ-სა და ე.შ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ხ.მ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (730.50 ლარი) 70% – 511.35 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.შ-სა და ე.შ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს: გ.შ-სა და ე.შ-ს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ხ.მ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (730.50 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 21 დეკემბერი, საგადახდო დავალება №...) 70% – 511.35 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე