№ას-1674-1570-2012 28 იანვარი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ლ.ბ-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები – ქ.ჯ-ე, ა.მ.ბ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2012 წლის 21 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ლ.ბ-ემ მოპასუხეების – ქ.ჯ-სა და ა.მ.ბ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქორწინების შეწყვეტა, ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, აგრეთვე მესაკუთრედ ცნობა (ტომი 1, ს.ფ. 1-14).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით ლ.ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

შეწყდა ლ.ბ-სა და ქ.ჯ-ეს შორის 2007 წლის 28 აპრილის №მნ0098512 სააქტო ჩანაწერით ქ.თბილისის №2 სპეციალიზირებული სამსახურის მიერ რეგისტრირებული ქორწინება;

ლ.ბ-ე ცნობილ იქნა საჯარო რეესტრში ა.მ.ბ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების – მცხეთაში, სოფელ ლ-ი, მუხათწყარო 2-ის ტერიტორიაზე მდებარე 601კვ.მ დაზუსტებული ფართის, საერთო ფართის მქონე 165.2კვ.მ №1 შენობის ½ წილის მესაკუთრედ;

ბათილად იქნა ცნობილი 2012 წლის 1 მარტს ქ.ჯ-სა და ა.მ.ბ-ე შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება მცხეთაში, სოფელ ლ-ი, მუხათწყარო 2-ის ტერიტორიაზე მდებარე უძრავ ქონების (დაზუსტებული ფართით 601კვ.მ., შენობა №1 საერთო ფართი 165.2კვ.მ) ½ ნაწილზე (ტომი 1, ს.ფ. 110-117).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ.ჯ-ემ და ა.მ.ბ-ემ მესაკუთრედ ცნობისა და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში. აპელანტებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების აღნიშნულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 121-130).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ქ.ჯ-სა და ა.მ.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასასჩივრებული გადაწყვეტილება 2012 წლის 1 მარტს ქ.ჯ-სა და ა.მ.ბ-ეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ½ ნაწილის ბათილად ცნობის და უძრავი ქონების ½ წილზე მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, არ დაკმაყოფილდა ლ.ბ-ის სარჩელი უძრავი ქონების (მცხეთა, სოფელი ლ-ი, მუხათწყარო 2-ის ტერიტორია, დაზუსტებული ფართი 601 კვ.მ, შენობა N1, საერთო ფართი 165.2კვ.მ) ½ წილზე მესაკუთრედ ცნობის და ამ ნაწილში 2012 წლის 1 მარტს ქ.ჯ-სა და ა.მ.ბ-ეს შორის დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ. ამავე გადაწყვეტილებით გაუქმდა საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 მარტის განჩინებით გატარებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა ა.მ.ბ-ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას: მცხეთაში, სოფელი ლ-ი, მუხათწყარო 2-ის ტერიტორიის ½ ნაწილს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ლ.ბ-ე და ქ.ჯ-ე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 2007 წლის 28 აპრილიდან; თანაცხოვრების პერიოდში, 2008 წლის 28 მარტს, მათ შეეძინათ შვილი – ა.მ.ბ-ე.

2008 წლის 25 ივნისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, მ. ჯ-ემ შვილს – ქ.ჯ-ეს აჩუქა მცხეთაში, სოფელ ლ-ი, მუხათწყარო 2-ის ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობით 601კვ.მ და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები, გაშენების ფართით 57კვ.მ.

2012 წლის 1 მარტის ჩუქების ხელშეკრულებით ქ.ჯ-ემ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მცხეთაში, სოფელ ლ-ი, მუხათწყარო 2-ის ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობით 601კვ.მ, შენობა №1, საერთო ფართით 165.2კვ.მ, აჩუქა შვილს – ა.მ.ბ-ეს.

მცხეთაში, სოფელ ლ-ი, მუხათწყარო 2-ის ტერიტორიაზე მდებარე უძრავი ქონება არ წარმოადგენდა მეუღლეების – ლ.ბ-სა და ქ.ჯ-ის საკუთრებას.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, ამავე კოდექსის 1161-ე და 1163-ე მუხლებზე, რომელთა თანახმად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანსაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი; თითოეული მეუღლის საკუთრებას წარმოადგენს ქონება, რომელიც თითოელ მათგანს ეკუთვნოდა დაქორწინებამდე და ქორწინების განმავლობაში მიღებულია მემკვიდრეობით ან ჩუქებით; თითოეული მეუღლის ქონება შეიძლება ჩაითვალოს მეუღლეთა თანასაკუთრებად, თუ დადგინდა, რომ ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდა (გადაგეგმარება, მშენებლობის დასრულება, გადაკეთება და სხვა). მოცემული წესი არ გამოიყენება, თუ საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ იქნება გათვალისწინებული.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა, რომ ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად სადავო ქონების შენობა-ნაგებობების საერთო ფართი გაიზარდა და შესაბამისად, მნიშვნელოვნად გადიდდა მისი ღირებულება. აღნიშნული გარემოება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებიდან გამომდინარე მოსარჩელის (აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის) მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ლ.ბ-ე უძრავი ქონების ½ ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობის და ამ ნაწილში ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნას აფუძნებდა შემდეგ გარემოებაზე: მოპასუხე ქ.ჯ-ის მამამ, მ. ჯ-ემ შვილს აჩუქა 57.0კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობები, ხოლო მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში ამ ქონებაზე გაწეული ხარჯის შედეგად მისი ფართი გაიზარდა და 57.0კვ.მ-ის ნაცვლად 2010 წლის ზაფხულში მან შეადგინა 165.2კვ.მ. სხვა მტკიცებულება მითითებული გარემოების (გადაგეგმარების, მშენებლობის დასრულების, გადაკეთების და სხვა) დასადასტურებლად, მხარეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 57.0კვ.მ წარმოადგენდა არა უძრავი ქონების – მცხეთაში, სოფელ ლ-ი, მუხათწყარო 2-ის ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე (დაზუსტებული ფართობით 601კვ.მ) განლაგებული შენობა-ნაგებობების საერთო ფართს, არამედ გაშენების ფართს. ამდენად, 57.0კვ.მ განსაზღვრავდა მიწის ნაკვეთის იმ ფართობს, რომელზეც აგებული იყო შენობა-ნაგებობები, ისინი სწორედ ამ სახით აისახა მ. ჯ-სა და ქ.ჯ-ეს შორის დადებულ 2008 წლის 25 ივლისის ჩუქების ხელშეკრულებაში. კერძოდ, ხსენებული ხელშეკრულების 1.3 პუნქტში მითითებულია, რომ საჩუქარი წარმოადგენს მ. ჯ-ის კუთვნილ უძრავ ქონებას, 601კვ.მ მიწის ნაკვეთს და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებს, რომლის გაშენების ფართია 57.0კვ.მ.

რაც შეეხებოდა მოგვიანებით, 2012 წლის 1 მარტს დადებულ ჩუქების ხელშეკრულებას, რომლითაც მამისაგან ნაჩუქარი უძრავი ქონება ქ.ჯ-ემ აჩუქა შვილს – ა.მ.ბ-ეს, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მასში უკვე ასახულია 601კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების საერთო (და არა განაშენიანების) ფართი, რაც შეადგენდა 165.2კვ.მ-ს. ის გარემოება, რომ მიწის ნაკვეთის აღნიშნულ ფართზე აგებული ნაგებობა არის ორსართულიანი, ფართობით 165.2კვ.მ, ხოლო გაშენების ფართი არ ემთხვეოდა საერთო ფართობს, ასევე დასტურდებოდა საქმეზე წარდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით ნახაზზე დართული საკადასტრო აღწერის 2010 წლის 13 ივლისის წერილობითი მტკიცებულებითაც.

სააპელაციო სასამართლომ დასაბუთებულად მიიჩნია სააპელაციო საჩივარში მითითებული ის მოსაზრება, რომ სადავო უძრავი ქონების ღირებულების განსაზღვრისას მნიშვნელოვანია ქონების ღირებულების შეფასება ამ საკითხის მცოდნე სპეციალისტის და არა გარიგების მხარის მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად სადავო ქონების ღირებულების მნიშვნელოვნად გადიდება. შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო ქონების ½ ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე და იგი არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, საჩუქარი – უძრავი ქონება, არ წარმოადგენდა მეუღლეების – ლ.ბ-სა და ქ.ჯ-ის თანასაკუთრებას, შესაბამისად, ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც, საბოლოოდ ვერ მიიღწეოდა ის მიზანი, რაც მოსარჩელეს გააჩნდა – სადავო ქონებაზე თანასაკუთრების უფლების აღდგენა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ.ბ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილისა და 219-ე მუხლის მოთხოვნები, რომლებითაც დადგენილია, რომ მოპასუხემ შესაგებელში სრულყოფილად და თანმიმდევრულად უნდა ასახოს თავისი მოსაზრება სარჩელში მითითებულ თითოეულ გარემოებასთან და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მითითებულ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს აღნიშნული შესაბამისი არგუმენტებით. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოპასუხეს ერთმევა უფლება, მითითებული მოქმედებები განახორციელოს საქმის არსებითად განხილვის დროს. მოცემულ შემთხვევაში, მოწინააღმდეგე მხარემ ლ.ბ-ის სარჩელზე წარადგინა შესაგებელი, რომლითაც მან ნაწილობრივ ცნო სარჩელი, თუმცა არ მიუთითებია, კონკრეტულად რომელ ფაქტობრივ გარემოებებს არ ეთანხმებოდა, რა იყო ამის მიზეზი და რა საპირისპირო მტკიცებულებებით აბათილებდა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ ფაქტებს. ყურადსაღებია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მოსამზადებელ ეტაპზეც მოწინააღმდეგე მხარეს არ გამოუყენებია დასახელებული უფლება, რის შესახებაც კასატორმა აღნიშნა მთავარ სხდომაზე ახსნა-განმარტების მიცემისას.

ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ აპელანტებს უფლება არ ჰქონდათ არ ჰქონდათ, თავიანთ სააპელაციო საჩივარში ემსჯელათ იმ ფაქტობრივი გარემოებების უსწორობაზე, რომლებსაც ისინი თავის დროზე სადავოდ არ ხდიდნენ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოც არ იყო უფლებამოსილი, გაეზიარებინა აპელანტის მიერ წარდგენილი პრეტენზიები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით (ტომი 2, ს.ფ. 59-67).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გ. ნ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (953.57 ლარი) 70% - 667.499 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ლ.ბ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გ. ნ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (953.57 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 24 დეკემბერი, საგადახდო დავალება №...) 70% – 667.499 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე