საქმე №ას-1650-1547-2012 14 იანვარი, 2013 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კერძო საჩივრის ავტორი – შ.მ-ა (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 დეკემბრის განჩინება
კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ქვემდგომი სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინების მხარის ან მისი წარმომადგენლისათვის ჩაბარების დავალდებულება
დავის საგანი – საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2009 წლის 12 ნოემბრის ბრძანების ბათილად ცნობა, ქ.თბილისის N147 საჯარო სკოლის დირექტორად აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შ.მ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიმართ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2009 წლის 12 ნოემბრის N990 ბრძანების ბათილად ცნობის, ქ.თბილისის N147 საჯარო სკოლის დირექტორად აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით შ.მ-ას სააპელაციო საჩივარი, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2009 წლის 12 ნოემბრის ბრძანების ბათილად ცნობის, თბილისის N147 საჯარო სკოლაში დირექტორის თანამდებობაზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე, დაუშვებლობის გამო, დატოვებულ იქნა განუხილველად. პალატამ მიუთითა დადგენილად მიჩნეულ შემდეგ გარემოებებზე:
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 ივლისის განჩინებით შ.მ-ას სააპელაციო საჩივარს დაუდგინდა ხარვეზი და დაევალა სახელმწიფო ბიუჯეტში სახელმწიფო ბაჟის - 150 ლარის გადახდა. ხარვეზის გამოსასწორებლად აპელანტს განესაზღვრა ვადა 10 დღით განჩინების ასლის ჩაბარებიდან. ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინება აპელანტს გაეგზავნა სამჯერ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით მის მიერ სააპელაციო საჩივარში მითითებულ მისამართზე: ქ.თბილისი, გ-ის ხევის დასახლება, ნაკვეთი N4.
პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 73-ე მუხლის 11 ნაწილით, 71-ე მუხლის მეორე ნაწილით და სასამართლოში დაბრუნებული საფოსტო გზავნილის ჩაბარების თაობაზე შეტყობინების ბარათებით დადგენილად მიიჩნია, რომ სხვადასხვა მიზეზის გამო (არასრული მისამართი, სახლში არავინ დახვდა, დაუტოვა შეტყობინება) ვერ მოხერხდა აპელანტისათვის სასამართლო შეტყობინების ჩაბარება. 2011 წლის 22 ივლისის განჩინება აპელანტს გაეგზავნა (მესამედ) მის მიერ სააპელაციო საჩივარში მითითებულ მისამართზე, სასამართლოში დაბრუნებული საფოსტო გზავნილის ჩაბარების თაობაზე შეტყობინების ბარათში მითითებულია, რომ აღნიშნულ მისამართზე სახლში არავინ არ იყო და კურიერმა დატოვა შეტყობინება, აღნიშნული გარემოება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 71-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების, ასევე 73-ე მუხლის 11 ნაწილის შესაბამისად, 2011 წლის 7 დეკემბერს ჩათვალა ჩაბარებულად, რის გამოც, ხარვეზის გამოსასწორებლად სასამართლოს მიერ დანიშნული 10-დღიანი საპროცესო ვადის დენა დაიწყო განჩინების გადაცემის მომდევნო დღიდან, - 2011 წლის 8 დეკემბრიდან და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 61-ე მუხლით დადგენილი წესით ვადა ამოიწურა 2011 წლის 17 დეკემბერს, რომელიც იყო დასვენების დღე, შესაბამისად, სააპელაციო საჩივრის ავტორს ხარვეზი უნდა შეევსო მომდევნო სამუშაო დღეს - 2011 წლის 19 დეკემბერს. აპელანტს განჩინებით დადგენილ ვადაში ხარვეზი არ გამოუსწორებია და არც რაიმე შუამდგომლობით მიუმართავს სასამართლოსათვის, რაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 59-ე, 63-ე მუხლების, 368-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, შ.მ-ას სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველს წარმოადგენდა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა შ.მ-ამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს სხვა შემადგენლობის დავალდებულება, სააპელაციო საჩივარზე დადგენილი ხარვეზის განჩინების აპელანტის ან მისი წარმომადგენლისათვის ჩაბარების თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონშეუსაბამოა, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია მხარის ან მისი წარმომადგენლისათვის სასამართლო შეტყობინების ჩაბარების წესი, ხოლო ამავე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილია სასამართლოს შესაძლებლობა, დასაბარებელ პირს შეტყობინება ჩააბაროს საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვადასხვა წესით: ტელეფონით, ფაქსით, სხვა ტექნიკური საშუალებითა თუ მხარეთა მიერ შეთანხმებული სხვა წესით, ხოლო ამავე კოდექსის 71-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია სასამართლო შეტყობინება კონკრეტულად რა მისამართზე უნდა გაიგზავნოს. საქმის მასალების შესწავლით დასტურდება, რომ შ.მ-ას სასამართლო შეტყობინება გაეგზავნა ორჯერ და არა სამჯერ. პირველად სასამართლო შეტყობინება კურიერს გადაეცა 2011 წლის 2 ოქტომბერს, რაც კურიერს შ.მ-ის არ გადაუცია, ჩაუბარებლობის მიზეზად დაასახელა არასრული მისამართი და მოითხოვა ტელეფონის ნომრის მითითება. ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინება შ.მალაზოანიას ფაქტიურად 2011 წლის 10 ოქტომბერს გაეგზავნა და კურიერი მითითებულ მისამართზე 2011 წლის 17 ოქტომბერს გამოცხადდა, თუმცა აღნიშნა, რომ მას არავინ დახვდა, ადრესატი ნამდვილად ცხოვრობდა ამ მისამართზე და დატოვა შეტყობინება. იგივე განჩინება აპელანტს განმეორებით 2011 წლის 7 დეკემბერს გაეგზავნა, შეტყობინების ბარათში კი, კურიერმა აღნიშნა, რომ მისამართზე 2011 წლის 13 დეკემბერს გამოცხადდა, სახლში არავინ დახვდა და დატოვა შეტყობინება. ამდენად, დგინდება შეტყობინების ორჯერ გაგზავნის ფაქტი და კურიერი განმეორებით გამოცხადდა 13 დეკემბერს, შესაბამისად, შეტყობინების ჩაბარების თარიღად სასამართლოს უნდა მიეჩნია სწორედ 2011 წლის 13 დეკემბერი და არა ამ შეტყობინების გაგზავნის დღე - 2011 წლის 7 დეკემბერი, როგორც ეს გასაჩივრებულ განჩინებაშია მითითებული. აღნიშნულის გათვალისწინებით კი, სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ხარვეზის გამოსწორების 10-დღიანი ვადა ამოიწურა 2011 წლის 23 დეკემბერს და არა 19 დეკემბერს, რის გამოც 2011 წლის 20 დეკემბერს განჩინების მიღების უფლება სასამართლოს არ გააჩნდა. სააპელაციო საჩივარში შ.მ-ას მითითებული აქვს როგორც სახლის, ისე მობილური ტელეფონის ნომერი, სასამართლოს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილის უხეში დარღვევით, არც კი უცდია სატელეფონო შეტყობინების გამოყენება, ამასთანავე, საქმეში მოიპოვება აპელანტის წარმომადგენელ გ. წ-ას საკონტაქტო მონაცემები და ზემოაღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული შეტყობინების ჩაბარების შესაძლებლობა სასამართლოს არც წარმომადგენლის მიმართ გამოუყენებია. ამასთანავე, საქმეში წარმოდგენილია არაერთი მტკიცებულება, რომ საქალაქო სასამართლოს კორესპოდენცია ბარდებოდა უშუალოდ მხარეს ან მის უფლებამოსილ წარმომადგენელს, რაც მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს შესაძლებლობაზე ადრესატის ან მისი წარმომადგენლისათვის ჩაებარებინა შეტყობინება. სასამართლომ ასევე დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 78-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული შეტყობინების საჯაროდ გავრცელების შესაძლებლობა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი გამოეტანა განჩინება სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე და არსებობს მისი გაუქმებისათვის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტითა და 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები.
შ.მ-ამ წინამდებარე კერძო საჩივარს დაურთო მტკიცებულებები: სასამართლო შეტყობინების, გზავნილების, მათი ჩაბარების დამადასტურებელი საფოსტო პასუხებისა და სატელეფონო შეტყობინების აქტებისა და განცხადებების ასლები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით შ.მ-ას კერძო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების ანალიზის, საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ.მ-ას კერძო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:
საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილებით შ.მ-ას სარჩელის საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიმართ სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო საჩივრის შესწავლით ირკვევა, რომ შ.მ-ამ სააპელაციო წესით მოითხოვა გადაწყვეტილების სრულად გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს (სააპელაციო საჩივრის საგანს) წარმოადგენდა როგორც სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა და სამუშაოზე აღდგენა, ისე განაცდური ხელფასის ანაზღაურება.
ირკვევა, რომ აპელანტი სასამართლოს წინაშე შუამდგომლობდა სახელწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების თაობაზე „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის შესაბამისად.
სააპელაციო საჩივარზე ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინების შესწავლით დასტურდება, რომ სასამართლომ არაქონებრივი ხასიათის მოთხოვნის გამო (ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა), აპელანტს დაავალა სახელმწიფო ბაჟის - 150 ლარის გადახდა, ხარვეზის გამოსწორებისათვის ვადა განუსაზღვრა 10 დღით და მხარეს ამომწურავად მიუთითა საპროცესო მოქმედების განხორციელების წესის თაობაზე, ამავე განჩინებით სასამართლომ იმსჯელა „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შეღავათზე და აღნიშნა, რომ ამ ნორმის მოქმედება არაქონებრივი მოთხოვნების მიმართ არ ვრცელდებოდა.
ირკვევა, რომ ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინება აპელანტს გაეგზავნა 2012 წლის 2 აგვისტოს სააპელაციო საჩივარში მითითებულ მისამართზე: ქ.თბილისი, გ-ის ხევის დასახლება, ნაკვეთი N4. გზავნილის ჩაბარების შესახებ საფოსტო შეტყობინების ბარათისა და კურიერის მიერ შედგენილი აქტის თანახმად, კურიერი ზემოაღნიშნულ მისამართზე გამოცხადდა 2011 წლის 6 აგვისტოს და შეტყობინება ადრესატს არასრული მისამართის გამო ვერ ჩააბარა, მოითხოვა დამატებით ტელეფონის ნომრის მითითება.
2011 წლის 10 ოქტომბერს აპელანტს ამავე მისამართზე განმეორებით გაეგზავნა შეტყობინება და ზემოაღნიშნულ მისამართზე 2011 წლის 17 ოქტომბერს შეტყობინების გადაცემა ვერ მოხერხდა ადრესატის არყოფნის გამო, კურიერის წერილობითი განმარტებით, ადრესატი ნამდვილად ცხოვრობს აღნიშნულ მისამართზე და მან დატოვა შეტყობინება.
საქმეში წარმოდგენილი გზავნილის თანახმად, ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინება აპელანტს 2011 წლის 7 დეკემბერს კვლავ გაგეგზავნა ზემოაღნიშნულ მისამართზე. აღნიშნული გზავნილის პასუხად წარმოდგენილი შეტყობინების ბარათის თანახმად, კურიერი ჯერ 2011 წლის 9 დეკემბერს გამოცხადდა და დატოვა შეტყობინება, ხოლო განმეორებით - 2011 წლის 13 დეკემბერს, თუმცა კვლავ ვერ მოხერხდა შეტყობინების ადრესატისათვის ჩაბარება.
ზემოაღნიშნული გარემოებები სააპელაციო სასამართლომ ადრესატის სათანადო წესით ინფორმირებად მიიჩნია და ხარვეზის გამოუსწორებლობის მოტივით დატოვა განუხილველად სააპელაციო საჩივარი.
საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული გარემოებების ანალიზის შედეგად ნაწილობრივ იზიარებს შ.მ-ას კერძო საჩივრის არგუმენტს, რომ სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვებისას სააპელაციო პალატამ დაარღვია კანონი, რადგანაც, როგორც უკვე აღინიშნა, სააპელაციო პალატის მსჯელობის საგანს სამუშაოზე აღდგენასთან ერთად იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაც წარმოადგენდა.
სააპელაციო პალატამ, ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინებით, მართალია, მხოლოდ არაქონებრივი მოთხოვნის ნაწილში დაუდგინა სააპელაციო საჩივარს ხარვეზი, თუმცა 2011 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით არ გაუთვალისწინებია ის გარემოება, რომ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში სააპელაციო საჩივარზე ხარვეზი დადგენილი არ ყოფილა, კანონის ძალით მხარე ამ მოთხოვნის გამო სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული იყო.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 38-ე მუხლის „ვ“ პუნქტის თანახმად, სააპელაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდევინება წარმოებს სახელმწიფო ბაჟის შესახებ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით. მოხმობილი ნორმიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ადგენს სააპელაციო საჩივრის შეტანისას სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებას, რა დროსაც ხელმძღვანელობს „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი დებულებებით.
ზემოხსენებული კანონი განსაზღვრავს არა მარტო სახელმწიფო ბაჟის გადახდის წესსა და თავისებურებებს, არამედ იმ გამონაკლის შემთხვევებს, როდესაც მხარე დავის სამართლებრივი კატეგორიის, მისი სუბიექტის სოციალური სტატუსისა თუ სხვა გარემოებათა გათვალისწინებით თავისუფლდება სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, კერძოდ, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან ფიზიკური პირები – სარჩელებზე ხელფასის გადახდევინების შესახებ და სხვა მოთხოვნებზე შრომის ანაზღაურების თაობაზე, რომლებიც გამომდინარეობს შრომის სამართლებრივი ურთიერთობიდან.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტისა და მე-3 ნაწილის თანახმად, სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.
ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში არ არსებობდა შ.მ-ას სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების წინაპირობები. საკასაციო პალატის აღნიშნული განმარტება ასევე ემყარება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ მყარ ერთგვაროვან პრაქტიკას, რაც გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას არ არის გათვალისწინებული (იხ. სუსგ Nას-440-412-2010, 14 ივნისი, 2010 წელი).
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.
რაც შეეხება შ.მ-ას პრეტენზიას, რომ, რეალურად, მას შეტყობინება არა 3-ჯერ, არამედ 2-ჯერ გაეგზავნა, პალატა აღნიშნულ მოსაზრებას იზიარებს, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი კურიერის მიერ შედგენილი აქტის ანალიზით ირკვევა, რომ პირველად გაგზავნილი შეტყობინება მხარეს არ გადასცემია, მიზეზად მითითებულია არასრული მისამართი, თუმცა სწორედ ამავე მისამართზე გაგზავნილი შემდგომი კორესპოდენციებიდან გამომდინარე, დასტურდება, რომ შ.მ-ა ნამდვილად ამ მისამართზე ცხოვრობს, აღნიშნული გამორიცხავს მხარის ბრალეულობას თავდაპირველად გაგზავნილი შეტყობინების მიუღებლობის თაობაზე.
თუმცა ნიშანდობლივია, რომ აპელანტს კიდევ ორჯერ გაეგზავნა შეტყობინება ამავე მისამართზე და უკანასკნელად კურიერი ქ.თბილისში, გ-ის ხევის დასახლებაში, N4 ნაკვეთში გამოცხადდა 2011 წლის 13 დეკემბერს, შესაბამისად სწორედ ეს უკანასკნელი გამოცხადება მიიჩნევა აპელანტისათვის შეტყობინების გადაცემის დღედ, რადგანაც საქმის განხილვის დროს მოქმედი რედაქციის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 71-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარე, თუ მოსარჩელეს მის მიერ მითითებულ მისამართზე უწყება ვერ ჩაჰბარდა ამ კოდექსის 73-ე მუხლის 11 ნაწილით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა დაცვით, უწყება ჩაბარებულად ჩაითვლება. ეს წესი მოპასუხის მიმართ გამოიყენება მის პასუხში (შესაგებელში) მითითებულ მისამართზე უწყების გაგზავნის შემთხვევაში. ამავე კოდექსის 73-ე მუხლის 11 ნაწილის თანახმად (2011 წლის დეკემბრის მდგომარეობით მოქმედი რედაქციით), თუ პირველად გაგზავნისას სასამართლო უწყების ადრესატისათვის ჩაბარება ვერ ხერხდება, უწყება დასაბარებელ პირს უნდა გაეგზავნოს დამატებით ერთხელ მაინც იმავე ან სასამართლოსთვის ცნობილ სხვა მისამართზე.
დასახელებული ნორმებით დადგენილია სასამართლოს ვალდებულება, მოსარჩელეს, რომელსაც მის მიერ მითითებულ მისამართზე არ ბარდება შეტყობინება, განმეორებით გაუგზავნოს იგი ადრესატს იმავე ან სასამართლოსათვის ცნობილ სხვა მისამართზე და ამ შემთხვევაში კანონის ძალით მიიჩნევა შეტყობინება ადრესატისათვის გადაცემულად, ამასთან, კანონის დათქმა „იმავე ან სასამართლოსათვის ცნობილ სხვა მისამართზე“ არაა იმპერატიული დანაწესი და სავალდებულოდ არ ადგენს სასამართლოსათვის ცნობილ სხვა მისამართზე შეტყობინების გაგზავნის აუცილებლობას.
საქმის განხილვის დროს მოქმედი რედაქციის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 73-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო უწყება იგზავნება ამ კოდექსის 70-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ტექნიკური საშუალებით, ფოსტით ან კურიერის მეშვეობით. სასამართლო თვითონ იღებს გადაწყვეტილებას, უწყების გაგზავნის რომელი ფორმა გამოიყენოს, რომელ მისამართზე გააგზავნოს უწყება, და არ არის ვალდებული, დაიცვას თანმიმდევრობა. სასამართლომ დასაბარებელ პირს უწყება შეიძლება ჩააბაროს ასევე სასამართლოს შენობაში. აღნიშნული ნორმის თანახმად, განსაზღვრულია სასამართლოს თავისუფლება, დამოუკიდებლად გადაწყვიტოს თუ რომელ მისამართზე გააგზავნოს შეტყობინება და საერთოდ, შეტყობინების გაგზავნის რა ფორმა გამოიყენოს. აღნიშნული გარემოება კი, უსაფუძვლოს ხდის კერძო საჩივრის მოსაზრებას, რომ სასამართლო ვალდებული იყო სატელეფონო შეტყობინებით ეცნობებინა მხარისათვის ხარვეზის დადგენის თაობაზე, რაც შეეხება ადვოკატისათვის შეტყობინების გაგზავნას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის პირველი ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, აღნიშნულიც სასამართლოს დისკრეციაა, გ.წუწუნავასათვის ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინების გაუგზავნელობით სასამართლოს კანონი არ დაურღვევია, ხოლო უშუალოდ მხარისათვის ჩაბარება, თუნდაც ეს კანონის ძალით მიიჩნეოდეს განხორციელებულად, წარმომადგენლისათვის ჩაბარებაზეც მიუთითებს.
პალატა იზიარებს კერძო საჩივრის არგუმენტს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 61-ე მუხლის თანახმად, საპროცესო ვადის დენა დაიწყო არა 2011 წლის 8, არამედ 14 დეკემბერს და ამოიწურა 23 დეკემბერს, რაც გამორიცხავდა სასამართლოს უფლებამოსილებას, 2011 წლის 20 დეკემბერს მიეღო განჩინება სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე, თუმცა იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ აპელანტს სასამართლოსათვის არა თუ ხარვეზის გამოსწორების ვადაში, არამედ 2012 წლის 6 დეკემბრამდე არ მიუმართავს, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამ საფუძვლით გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების წინაპირობა არ არსებობს. ასევე უსაფუძვლოა კერძო საჩივრის არგუმენტი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 78-ე მუხლის პირველი ნაწილის დარღვევის თაობაზე, რადგანაც დასახელებული ნორმით (2011 წლის დეკემბრის მდგომარეობით მოქმედი რედაქცია) განსაზღვრულია ქცევის შემდეგი წესი: თუ მხარის ადგილსამყოფელი უცნობია ან მისთვის სასამართლო უწყების ჩაბარება სხვაგვარად ვერ ხერხდება, სასამართლო უფლებამოსილია გამოიტანოს განჩინება სასამართლო შეტყობინების საჯაროდ გავრცელების შესახებ. სასამართლო შეტყობინება საჯაროდ ვრცელდება შესაბამისი სასამართლოს შენობაში თვალსაჩინო ადგილზე ან ვებგვერდზე განთავსებით ან დაინტერესებული მხარის მოთხოვნის შემთხვევაში – მისივე ხარჯებით იმ გაზეთში, რომელიც მასობრივადაა გავრცელებული მხარის საცხოვრებელი ადგილის შესაბამის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულში, ან ინფორმაციის სხვა საშუალებებში გამოქვეყნებით. აღნიშნული ნორმის ანალიზით დასტურდება მისი გამოყენების წინაპირობები: მხარის ადგილსამყოფელი უცნობი უნდა იყო ან შეტყობინების ჩაბარება სხვაგვარად უნდა იყოს შეუძლებელი. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია და კერძო საჩივრის ავტორს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ მხარის მისამართი სწორია, ხოლო შეტყობინების ჩაბარება შინ მისი არყოფნის მოტივით გახდა შეუძლებელი, აღნიშნული გარემოება კი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 78-ე მუხლით განსაზღვრული საჯარო შეტყობინების სავალდებულო განხორციელებას გამორიცხავდა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ შ.მ-ას კერძო საჩივარი ნაწილობრივ საფუძვლიანია და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.
ამასთანავე, პალატა ვერ დაეთანხმება შ.მ-ას მოთხოვნას საქმის სააპელაციო პალატის სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნების თაობაზე, რადგანაც მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარე, აღნიშნულის კომპეტენცია საკასაციო პალატას გააჩნია, თუმცა მხარეს არგუმენტირებულად არ დაუსაბუთებია ამისი აუცილებლობა, ხოლო საკასაციო პალატა მითითებულს აუცილებლად არ მიიჩნევს.
რაც შეეხება კერძო საჩივრის ავტორის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს: სასამართლო შეტყობინების, გზავნილების, მათი ჩაბარების დამადასტურებელი საფოსტო პასუხების, სატელეფონო შეტყობინების აქტებისა და განცხადებების ასლებს, საკასაციო პალატა თვლის, რომ აღნიშნული უნდა დაუბრუნდეს შ.მ-ას, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ აღნიშნული მტკიცებულებები დედნების სახით პირველი ინსტანციის წარმოებას ერთვის, აღარ არსებობს მათი საქმეში განთავსების აუცილებლობა. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს კერძო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 12 ფურცლად (ტ.II, ს.ფ143-154).
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შ.მ-ას კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 დეკემბრის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც განუხილველად დარჩა შ.მ-ას სააპელაციო საჩივარი იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში და ამ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობის ხელახლა შემოწმების მიზნით საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, ხოლო ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამუშაოზე აღდგენის მოთხოვნის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელად. შ.მ-ას დაუბრუნდეს კერძო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 12 ფურცლად (ტ.II, ს.ფ143-154). კერძო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
