№ ას-1489-1405-2012 11 თებერვალი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე. ლ. ი-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ბ-ე-ჯ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 სექტემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ჯ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ლ. ი-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა იმ საფუძვლით, რომ თანაცხოვრების პერიოდში მ. ჯ-მა და ე. ლ. იუონსონმა შეიძინეს ქ. თბილისში, რ-ის გამზირ №34-ში და ქ. თბილისში, რ-ის გამზირ №36-ში მდებარე უძრავი ქონება, ასევე შპს „პ. ბ-ში“ 50%-იანი წილი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ თანაცხოვრების პერიოდში მათ შეძენილი აქვთ როგორც მოძრავი, ასევე უძრავი ქონება. მხარეთა შორის არსებობდა ქონების გაყოფის თაობაზე შეთანხმება. ე. ლ. ი-მა მ. ჯ-ის სახელზე გასცა მინდობილობა, რომლითაც მიანიჭა თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონების განკარგვის უფლება, შესაბამისად, მ. ჯ-ს გაცილებით მეტი ქონება აქვს მიღებული, ვიდრე სადავო ქონებიდან კუთვნილი წილი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. ჯ-ის სარჩელი ე. ლ. ი-ის მიმართ დაკმაყოფილდა; მ. ჯ-ი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, რ-ის გამზირ №34-ში მდებარე, ს. ბ. ჯ-ისა და ე. ლ. ჯ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი: ...) ¼ ნაწილზე მესაკუთრედ და აღნიშნული წილი გამოეყო ე. ლ. ჯ-ის წილიდან; მ. ჯ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, რ-ის გამზირ №36-ში მდებარე, ს. ბ. ჯ-ისა და ე. ლ. ჯ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი: ...) ¼ ნაწილზე მესაკუთრედ და აღნიშნული წილი გამოეყო ე. ლ. ჯ-ის წილიდან; მ. ჯ-ი ცნობილ იქნა შპს ,,პ. ბ-ში’’ ე. ლ. ჯ-ის სახელზე რეგისტრირებული წილის 25%-ის მესაკუთრედ.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ლ. ი-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით ე. ლ. ი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით: პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. ჯ-ი და ე. ლ. ჯ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1991 წლის 21 სექტემბრიდან. თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ორი შვილი; ე. ლ. ჯ-ის სახელზე რეგისტრირებული, ქ. თბილისში, რ-ის გამზირ №34-სა და ქ. თბილისში, რ-ის გამზირ №36-ში მდებარე უძრავი ქონება, შპს ,,პ. ბ-ის’’ 50%-იანი წილი შეძენილია მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში; მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდშია შეძენილი ასევე, უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისში, ძ. ზ-ის ქუჩა №33-ში, ქ. ჭ-ის №8, 105 კვ.მ.; ქ. თბილისი, ძ. ზ-ების ქუჩა № 33, ქ. თბილისი, ალ. ჭ-ის №8, 179 კვ.მ; ხაშურის რაიონი, სოფელი ტ-ი, ფართი 2469 კვ.მ.; ქ. წ-ის ქუჩა №12, 43 კვ.მ; ე. ლ. ჯ-მა სახელი შეიცვალა ე. ლ. ი-ით; 2007 წლის მინდობილობით, ე. ლ. ი-მა სრული უფლებამოსილება მიანიჭა მ. ჯ-ს, განეკარგა მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მათ შორის, მ. ჯ-ის სახელზე რეგისტრირებული ქონება. პალატამ მიიჩნია, რომ ე. ლ. ი-ის მიერ 2007 წელს გაცემული მინდობილობა, თავისი შინაარსით, არ წარმოადგენდა მხარეთა შეთანხმებას ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების გაყოფის თაობაზე. აღნიშნულ მტკიცებულებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება და მიუთითა, რომ მინდობილობის შინაარსიდან ერთმნიშვნელოვნად დგინდებოდა, რომ ე. ლ. ი-მა მ. ჯ-ს მიანიჭა სრული უფლებამოსილება, განეკარგა მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნაწილი, მათ შორის, მ. ჯ-ის სახელზე რეგისტრირებული ქონება. მინდობილობაში არ ყოფილა ნახსენები მხარეთა ნებაზე თანაცხოვრების განმავლობაში შეძენილი ქონების გაყოფის შესახებ. ამასთან, მინდობილობა არ შეიცავდა მითითებას, საერთო ქონების გაყოფის შედეგად, კონკრეტულად რა ქონება გადაეცა ე. ლ. ი-ს ინდივიდუალურ საკუთრებაში.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად მართებულად იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე, 1158-ე, 1164-ე და 1168-ე მუხლებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ,,საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის მე-3 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ქორწინების ფორმის საკითხი განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც განხორციელდა ქორწინება. ქორწინების ზოგადი შედეგები კი, 45-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს: ა) რომელსაც ორივე მეუღლე ცალ-ცალკე განეკუთვნება ან ქორწინების უკანასკნელ მომენტში განეკუთვნებოდა; ბ) სადაც ორივე მეუღლეს ცალ-ცალკე აქვს ან ქორწინების უკანასკნელ მომენტში ჰქონდა ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი; გ) რომელთანაც მეუღლეები ერთობლივად ყველაზე მჭიდროდ არიან დაკავშირებულნი. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ამ მუხლის პირველი პუნქტი გამოიყენება აგრეთვე მეუღლეთა ქონებრივი ურთიერთობების მიმართ, თუ მათ სხვა ქვეყნის სამართალი არ აურჩევიათ. სამართლის არჩევა შესაძლებელია, თუ იგი მიუთითებს იმ ქვეყნის სამართალზე: ა) რომელსაც ერთ-ერთი მეუღლე განეკუთვნება; ბ) სადაც ერთ-ერთ მეუღლეს აქვს ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი; გ) სადაც უძრავი ქონება იმყოფება. ამავე კანონის 39-ე მუხლის მიხედვით კი, მოწილეთა საზიარო უფლებები წესრიგდება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც ეს უფლებები არსებობს. მითითებულ ნორმათა შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ურთიერთობა უნდა მოწესრიგებულიყო საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. ამასთან მიიჩნია, რომ უსაფუძვლო იყო აპელანტის მოსაზრება, თითქოსდა მას და მ. ჯ-ს შორის, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ქორწინება არ წარმოშობილა, რამეთუ დადასტურებულია, რომ მხარეები 1991 წლის 20 სექტემბრიდან იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმ ქვეყნის სამართლის მოთხოვნათა დაცვით, სადაც იქორწინეს (ამის საპირისპირო მტკიცებულებებზე და გარემოებებზე აპელანტს არ მიუთითებია), საქართველოს კანონმდებლობა კი, ქორწინების ნამდვილობისთვის ქორწინებას მოითხოვს იმ ქვეყანაში დანერგილი ფორმით, სადაც განხორციელდა ქორწინება (,,საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის მე-3 პუნქტი).

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1164-ე მუხლზე მითითებით და იმის გათვალისწინებით, რომ ე. ლ. ი-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისში, რ-ის გამზირ №34-ში და ქ. თბილისში, რ-ის გამზირი №36-ში, ასევე, შპს ,,პ. ბ-ის’’ 50%-იანი წილი შეძენილია მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში და ამასთან, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა, რომ ე. ლ. ჯ-სა და მ. ჯ-ს შორის არსებობდა შეთანხმება ქონების გაყოფის თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო უძრავი ქონების და შპს ,,პ. ბ-ის’’ 50%-იანი წილის თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე საფუძვლიანი იყო და იგი მართებულად დააკმაყოფილა პირველი ინსტანციის სასამართლომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. ლ. ი-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, არასწორად ჩათვალა, რომ მ. ჯ-ი და ე. ლ. ი-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ; არასწორია ასევე, რომ თითქოსდა ე. ლ. ი-მა 2007 წელს გაცემული მინდობილობით, სრული უფლებამოსილება მიანიჭა მ. ჯ-ს, განეკარგა მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული, მათ შორის მ. ჯ-ის სახელზე რეგისტრირებული ქონება. ამასთან, არამართებულად მიიჩნია, რომ მინდობილობა სიტყვა-სიტყვითი განმარტებით არ წარმოადგენდა ქონების გაყოფის შესახებ ხელშეკრულებას, ვინაიდან თავისი შინაარსით იგი წარმოადგენდა სწორედაც მხარეთა შეთანხმებას ქონების გაყოფაზე. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლი. სასამართლოს აღნიშნული ნორმის შესაბამისად, უნდა განეხილა და დაედგინა, რომ აღნიშნული მინდობილობით მეუღლეებმა ქონება რეალურად გაყვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით ე. ლ. ი-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ლ. ი-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. ლ. ი-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1109) ლარის 70% – 776.3 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე. ლ. ი-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ე. ლ. ი-ს (პასპორტის № ...) დაუბრუნდეს გ. მ-ის ( პირადი № ...) მიერ 2012 წლის 17 დეკემბერს საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1109) ლარის 70% – 776.3 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე