№ას-1661-1558-2012 4 თებერვალი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. კ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ჩ. პ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2012 წლის 11 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ჩ. პ-მა მოპასუხე ნ. კ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისაგან ზიანის ანაზღაურება 250000 აშშ დოლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით ჩ. პ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ჩ. პ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ჩ. პ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:

ნ. კ-ს ჩ. პ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 250000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა;

მასვე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 8000 ლარის ოდენობით.

ჩ. პ-ს დაუბრუნდა საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების შესახებ განცხადებაზე, ე. გ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი – 50 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 აპრილის განაჩენით ნ. კ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (250000 აშშ დოლარის დაუფლების ეპიზოდი), სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (ავტომანქანის დაუფლების ეპიზოდი), სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (10000 აშშ დოლარის დაუფლების ეპიზოდი) და სისხლის სამართლის კოდექსის 353-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დაკმაყოფილდა სახელმწიფო ბრალმდებლის შუამდგომლობა და დამტკიცდა საპროცესო შეთანხმება ბრალზე, სასჯელზე საქმის არსებითი განხილვის გარეშე პროკურორსა და მსჯავრდებულ ნ. კ-ს შორის; თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 27 აპრილის განაჩენში ცვლილება შევიდა სასჯელის სახისა და ზომის განსაზღვრის ნაწილში და დანიშნული სასჯელი – თავისუფლების აღკვეთა 11 წლის ვადით, აგრეთვე, ჯარიმა 100000 ლარის ოდენობით შეიცვალა; საბოლოოდ, ნ. კ-ს დანაშაულთა ერთობლიობით, მათ შორის, 250000 აშშ დოლარის დაუფლების ეპიზოდში განესაზღვრა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309¹ მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელს უნდა დართვოდა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის განმხილველი ორგანოს/თანამდებობის პირის მიერ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე მოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც დასტურდებოდა ზიანი მიყენების ფაქტი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი არ შეიცავს მიყენებული ზიანის გადაანგარიშებას, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელს შეიძლება დაერთოს უფლებამოსილი პირის (ორგანოს) მიერ შედგენილი დოკუმენტი, რომელშიც განსაზღვრული იქნება მიყენებული ზიანის ოდენობა.

საქმეში წარდგენილ კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენზე მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ნ. კ-ის ბრალეულობა ჩ. პ-ისთვის 250000 აშშ დოლარის ოდენობით ზიანის მიყენებაში.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ მიყენებული მატერიალური ზიანის ოდენობა დაუდგენელი იყო. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 აპრილის განაჩენით დადასტურდა, რომ ჩ. პ-მა 2009 წლის 3 მარტსა და 6 მარტს, ეტაპობრივად, მისი კომპანიის ერთ-ერთი წარმომადგენლის – პაკ კიონ ჰუნის თანდასწრებით, ნ. კ-ს გადასცა ჯერ 172000 აშშ დოლარი, ხოლო მეორედ 78000 აშშ დოლარი, საერთო ჯამში 250000 აშშ დოლარი, რომელსაც ნ. კ-ი თაღლითურად დაეუფლა და მართლსაწინააღმდეგოდ მიისაკუთრა. ასევე დადგინდა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 27 აპრილის განაჩენში ცვლილება შევიდა მხოლოდ სასჯელის სახისა და ზომის განსაზღვრის ნაწილში. ამდენად, ორივე ინსტანციის სასამართლოს განაჩენების სარეზოლუციო ნაწილებით დანაშაულის ჩადენის ერთ-ერთ ეპიზოდად და მის მაკვალიფიცირებელ ერთ-ერთ გარემოებად მიეთითა ნ. კ-ის მიერ 250000 აშშ დოლარის ოდენობით თანხის თაღლითური გზით მითვისების ფაქტი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს განაჩენით განიმარტა, რომ საპროცესო შეთანხმება არ ათავისუფლებდა მსჯავრდებულს სამოქალაქო პასუხისმგებლობისაგან.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქმეში წარდგენილი განაჩენებით ცალსახად დადასტურდა ის გარემოება, რომ აპელანტ ჩ. პ-ს, მოწინააღმდეგე მხარე ნ. კ-ის მიერ ჩადენილი დანაშაულის შედეგად (ერთ-ერთი ეპიზოდი) მიადგა მატერიალური ზიანი 250000 აშშ დოლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

ჩ. პ-ის მოთხოვნის სამართლებრივი კვალიფიკაციის მიზნებისათვის სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ მოსარჩელე მოითხოვდა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. შესაბამისად, ჩ. პ-ის მოთხოვნა ექცეოდა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის რეგულირების რეჟიმში.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დასახელებული ნორმის შესაბამისად მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის უნდა არსებობდეს კანონით გათვალისწინებული შემდეგი პირობები: 1. უნდა დადასტურდეს მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი; 2. მიყენებული ზიანი გამოწვეული უნდა იყოს მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით; 3. მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღოდეს ბრალი.

განსახილველ შემთხვევაში, დადასტურდა მოპასუხის მართსაწინააღმდეგო მოქმედება – 250 000 აშშ დოლარის ოდენობით თანხის თაღლითური გზით მითვისება, რაც წარმოადგენდა ჩ. პ-ისათვის მიყენებული ზიანის უშუალო შედეგს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ჩ. პ-ის სარჩელი დანაშაულის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით საფუძვლიანი იყო და იგი უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. კ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ არ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება ზიანის ოდენობის შესახებ, რის გამოც საქმეზე გადაწყვეტილების მისაღებად საჭირო ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები დაუდგენელია. აქედან გამომდინარე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რადგან შეუძლებელი ხდება მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად საკმარისად არ არის დასაბუთებული ან დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ არის დადგენილი ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება, სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეს მიადგა კონკრეტული ოდენობის ზიანი, დაუსაბუთებელია. მითითებული გარემოება, თავის მხრივ, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია;

სასამართლოს გაიზიარა მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის განმარტება, ხოლო საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით აღნიშნული არ დასტურდება. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს პარლამენტის 2012 წლის 5 დეკემბრის დადგენილებით ნ. კ-ი მიჩნეულ იქნა პოლიტიკური ნიშნით დაპატიმრებულ პირად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ. მ-ისა და მ. ყ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 6000 ლარი, მათ შორის, 2012 წლის 17 დეკემბერს ნ. მ-ის მიერ გადახდილი 300 ლარი, საგადახდო დავალება №1 და 2013 წლის 14 იანვარს მ. ყ-ის მიერ გადახდილი 5700 ლარი, საგადახდო დავალება №1) 70% – 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ნ. კ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ. მ-ისა და მ. ყ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 6000 ლარი, მათ შორის, 2012 წლის 17 დეკემბერს ნ. მ-ის მიერ გადახდილი 300 ლარი, საგადახდო დავალება №... და 2013 წლის 14 იანვარს მ. ყ-ის მიერ გადახდილი 5700 ლარი, საგადახდო დავალება №...) 70% – 4200 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე