საქმე №ას-1556-1459-2012 4 თებერვალი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი – ღ.გ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ბ.ქ-უ“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბანკი „რ. კ.-ქ-უს“ უფლებამონაცვლე სს „ბ.ქ-უმ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ღ.გ-სა და რ.მ-ის (უფლებამონაცვლე ქ.გ-ი) მიმართ თანხის დაკისრებისა და იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციის მოთხოვნით, კერძოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა ღ. გ-ის 100 000 აშშ დოლარის (მათ შორის 35 000 აშშ დოლარის კრედიტის ძირითადი თანხისა და 70 000 აშშ დოლარის კრედიტზე დარიცხული პროცენტის), ასევე ღ.გ-ის მიერ საკრედიტო დავალიანების ნაწილის 100 000 (ასი ათასი) აშშ დოლარისა და სახელმწიფო ბაჟის - 4534 ლარის, დავალიანების დაფარვის მიზნით, ღ.გ-სა და რ.მ-ის თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაცია. 2009 წლის 21 მაისს სასამართლოს შუამდგომლობით მომართა მოსარჩელის წარმომადგენელმა, რომლითაც შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა, მოპასუხე ღ.გ-ს დაეკისროს 90 000 აშშ დოლარის გადახდა, საიდანაც 35 000 აშშ დოლარი არის დავალიანების ძირითადი თანხა, ხოლო 55 000 აშშ დოლარი - დარიცხული პროცენტი.

მოპასუხეებმა ღ.გ-მა და რ.მ-ემ შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს სს „ბ.ქ-უს“ მიმართ 1998 წლის 8 მაისის №1/13 საკრედიტო ხელშეკრულებისა და 1998 წლის 8 მაისის №1/09 იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

სს „ბ.ქ-უს“ მიერ სასარჩელო მოთხოვნის შემცირებასთან დაკავშირებით მოპასუხე ღ.გ-მა (რომელიც ასევე წარმოადგენდა ქ.გ-ს) განცხადებით მიმართა სასამართლოს და განმარტა, რომ 2005 წლის 12 იანვარს, ე.ი 7 წლის გასვლის შემდგომ, 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის, მის მიერ დაწერილ წერილის „აღიარებად“ მიჩნევას არა აქვს იურიდიული საფუძველი, ვინაიდან არ არის დამოწმებული სანოტარო წესით და არც სხვა პირები ადასტურებენ მის სინამდვილეს. ამასთან, მოპასუხემ აღნიშნა, რომ მას წერილი დააწერინეს იძულებით, მუქარით, რასაც ადასტურებს დედის - რ.მ-ის წერილი. მოპასუხის განმარტებით, გაუგებარია, რა იურიდიული ნორმით ხელმძღვანელობს მოსარჩელე, როდესაც ათვლის წერტილად ასახელებს 2005 წლის 12 იანვრიდან 2009 წლის 21 მაისამდე პერიოდს, ამასთანავე გასულია ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. ღ.გ-ის განმარტებით, იმ დროს, როდესაც მან დაარღვია ხელშეკრულება, არ იქნა აღძრული სარჩელი სასამართლოში. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ მას მოსარჩელისათვის სადავო თანხის შემცირების მოთხოვნით არ მიუმართავს, ხოლო იპოთეკის ხელშეკრულება ბათილია იმ გარემოების გამოც, რომ ბანკი ვალდებული იყო ტექ.ბიუროში რეგისტრირებული იპოთეკა 2000 წლიდან დაერეგისტრირებინა საჯარო რეესტრში, იპოთეკა საჯარო რეესტრში არ იყო რეგისტრირებული 2008 წლის 8 ივლისამდე.

სს „ბ.ქ-უმ“ შეგებებული სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სს „ბ.ქ-უს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, ღ.გ-ს სს „ბ.ქ-უს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 90 000 (ოთხმოცდაათი ათასი) აშშ დოლარის ანაზღაურება. დავალიანების გადახდევინება დადგინდა მოპასუხეების: ღ.გ-სა და ქ.გ-ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული ქ.თბილისში, ა-ის №5 ჩიხში მდებარე უძრავი ქონების რეალიზაციის გზით, კერძოდ: საცხოვრებელი სახლი ლიტერ „დ“ 82 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და ლიტერ „ა“ 1/3 ნაწილი (საჯარო რეესტრის მონაცემებით – ღ.გ-ის კუთვნილი ნაგებობა №1 საერთო ფართით 268,73 კვ.მ აქედან 1/4 ნაწილი და ნაგებობა №3 საერთო ფართით 196,57 კვ.მ აქედან 1/3-დან 1/2. ქ.გ-ის კუთვნილი ნაგებობა №1 საერთო ფართით 268,73 კვ.მ აქედან, 1/4 ნაწილი და ნაგებობა №3 საერთო ფართით 196,57 კვ.მ აქედან 1/3-დან 1/2), ღ.გ-სა და ქ.გ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ღ. და ქ.გ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით ქ. და ღ.გ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს „ბ.ქ-უს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ღ.გ-ს სს „ბ.ქ-უს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 90 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, დავალიანების გადახდევინების მიზნით დადგინდა ღ.გ-ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული თბილისში, ა-ის №5-ში მდებარე უძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაცია, (საჯარო რეესტრის მონაცემებით – ღ.გ-ის კუთვნილი ნაგებობა №1 საერთო ფართით 268,73 კვ.მ აქედან 1/4 ნაწილი და ნაგებობა №3 საერთო ფართით 196,57 კვ.მ აქედან 1/3-დან 1/2.), ღ.გ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ქ.გ-ის შეგებებული სარჩელი, გაუქმდა სს „ბ.ქ-სა“ და რ.მ-ეს შორის 1998 წლის 8 მაისს გაფორმებული იპოთეკის ხელშეკრულება საჯარო რეესტრის მონაცემებში შესაბამისი ცვლილებების შეტანით, ღ.გ-ს სს „ბ.ქ-უს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 4534 ლარის გადახდა, სს „ბ.ქ-უს“ ქ.გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 1900 ლარის გადახდა, სს „ბ.ქ-უს“ დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის - 600 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ 2012 წლის 7 მაისის განჩინებით ღ.გ-ის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით მომართა ღ.გ-მა და მოითხოვა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება შემდეგი საფუძვლებით:

2005 წლის 12 იანვრის ე.წ „ვალის აღიარების“ წერილის საფუძველზე სასამართლომ დააკმაყოფილა სს „ბ.ქ-უს“ სარჩელი და ღ.გ-ს დააკისრა 90 000 აშშ დოლარის გადახდა. სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა და არ გამოიკვლია „მეწარმეთ შესახებ“ საქართველოს კანონით, ასევე საზოგადოების წესდებითა და საბანკო საქმიანობის მარეგულირებელი აქტებით გათვალისწინებული საზოგადოების წარმომადგენლობის უფლებამოსილების საკითხი და არ დაადგინა საზოგადოების სახელით სარჩელის შემტანი ქ.ხ-ა, რომელიც ბანკის დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე მუშაობდა, იყო თუ არა უფლებამოსილი, რწმუნებულების გარეშე, აღეძრა სარჩელი საზოგადოების სახელით. „ვალის აღიარების“ წერილი სს „ბ. ქ-უმ“ მოიპოვა ღ.გ-ზე დანაშაულებრივი ზემოქმედების, ზეწოლის, მუქარისა და მოტყუების შედეგად. აღნიშნულის შესახებ განმცხადებელმა განაცხადა 2009 წელს სასამართლო პროცესზე, მაგრამ სასამართლომ აღნიშნული გარემოება არ გაითვალისწინა. 2012 წლის 23 ივნისს განმცხადებელმა აღმოაჩინა მისი აწ გარდაცვლილი დედის, რ.მ-ის წერილი, რომელიც შედგენილია 2007 წელს სასამართლოს სახელზე. წერილში ნათლადაა წარმოდგენილი ის გარემოება, თუ რა ვითარებაში მოხდა ღ.გ-ის მიერ ე.წ „აღიარებითი წერილის“ დაწერა, რომლის შინაარსი გახდა მტკიცებულება სს „ბ.ქ-უს“ მიერ სამოქალაქო დავის განხილვისას. წერილი ცხადყოფს მათ დანაშაულებრივ ქმედებებს, კერძოდ, მტკიცებულება მოპოვებულია დანაშაულებრივად, მესამე პირების თაღლითურ-დანაშაულებრივი ჩარევის შედეგად. რ.მ-ის წერილი არის ახალი მტკიცებულება, რომელიც საფუძვლად უნდა დაედოს საქმის წარმოების განახლებას. აღნიშნული მტკიცებულება ადრე რომ ყოფილიყო ცნობილი და სასამართლოში წარდგენილი, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. ე.წ „აღიარებითი წერილი“ დაწერილია 2005 წლის 12 იანვარს ჭიათურის რაიონის სოფელ შ-ში ნ. ნ-ის ზემოქმედების (მოტყუებით, შანტაჟით და სხვა სახის როგორც სამოქალაქო კოდექსის 81-ე, 83-ე, 85-ე და 86-ე მუხლების, ასევე სისხლის სამართლებრივად დასჯადი დანაშაულებრივი ჩარევის) შედეგად. აღნიშნულის შესახებ ღ.გ-მა განაცხადა 2009 წლის 9 სექტემბრის სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე. სასამართლომ, ისე რომ არ მიიღო მტკიცებულებები, საპროცესო ნორმების დარღვევით, მოსამზადებელი სხდომა გადაზარდა მთავარ სხდომაში. აღნიშნულით შეილახა ღ.გ-ის კონსტიტუციური უფლება და დატოვა დაცვის გარეშე, აღნიშნულიდან გამომდინარე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს. მხარის ნებართვის გარეშე მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომაში გადაზრდა საპროცესო ნორმების უხეში დარღვევას რომ წარმოადგენს, განმცხადებლისათვის ცნობილი გახდა 2012 წლის მარტის ბოლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით ღ.გ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით ქ. და ღ.გ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს „ბ.ქ-უს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ღ.გ-ს სს „ბ.ქ-უს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 90 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, დავალიანების გადახდევინების მიზნით დადგინდა ღ.გ-ის საკუთრებაში არსებული, ქ.თბილისში, ა-ის №5-ში მდებარე იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაცია.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 423-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია არა ყოველგვარი საფუძვლით, რომელზეც მხარე მიუთითებს, არამედ მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობის პირობებში. სასამართლოს განმარტებით, ამ ნორმით კანონმდებელი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, რომლებსაც არსებითი მნიშვნელობა გააჩნიათ საქმის სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლების შემოწმებისას, ამასთანავე, კანონმდებლის მოთხოვნაა, რომ აღნიშნული გარემოებები და მტკიცებულებები არსებობდეს საქმის განხილვის დროს (გადაწყვეტილების გამოტანამდე) და არა გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, საყურადღებოა ისიც, რომ აღნიშნული გარემოებები და მტკიცებულებები ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში, საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მხარისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას; ამასთან, კანონმდებლის მოთხოვნაა, რომ ამ გარემოებებისა და მტკიცებულებების შესახებ მხარისათვის ცნობილი გახდეს გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ და ბოლოს, მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ უნდა ჰქონოდა შესაძლებლობა, საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე. განმცხადებელი ახლად აღმოჩენილად მიიჩნევდა მტკიცებულებას, კერძოდ, აწ გარდაცვლილი რ.მ-ის განცხადებას, რომელიც 2007 წლის 14 მარტსაა შედგენილი.

სასამართლოს განმარტებით, ახლად აღმოჩენილი მტკიცებულება უნდა ადასტურებდეს ისეთ გარემოებას, რომელიც არ ყოფილა მსჯელობის საგანი დავის არსებითი განხილვის დროს და ვერც იქნებოდა, ვინაიდან მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა, საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე. სასამართლოს შეფასებით, განმცხადებელს რ.მ-ის 2007 წლის განცხადებით სურს, დაამტკიცოს 2005 წლის 12 იანვრის ვალის არსებობის აღიარების ხელწერილის იძულებით დადების ფაქტი. პალატის შეფასებით, 2005 წლის 12 იანვრის ვალის არსებობის აღიარების ხელწერილის იძულებისა და მუქარის გამოყენებით შედგენა წარმოადგენდა მტკიცების საგანს, რაც საქმის არსებითი განხილვისას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის შესაბამისად, ღ.გ-მა სათანადო მტკიცებულებით ვერ დაადასტურა, ამდენად, პალატის დასკვნით, განმცხადებლის მიერ მითითებული მტკიცებულება არ წარმოადგენდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის „ვ“ პუნქტით გათვალისწინებულ ისეთ მტკიცებულებას, რომელიც საფუძვლად დაედგებოდა საქმის წარმოების განახლებას. პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ ღ.გ-ი ასევე ითხოვდა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ საფუძველზე მითითებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმის განხილვისას დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ განახლება დასაშვებია მხოლოდ ისეთი საქმეებისა, რომელთა წარმოება დამთავრებულია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით. საქმის წარმოების განახლების მიზნით, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების გაუქმების ობიექტი შეიძლება იყოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებები და განჩინებები საქმის წარმოების შეწყვეტის ან სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ, აგრეთვე სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოების კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებები, განჩინებები საქმის წარმოების შეწყვეტისა და სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევასთან დაკავშირებით განმცხადებლის პრეტენზია ეხებოდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებას, რომელიც შეიცვალა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით. ზემოაღნიშნულ ნორმათა დანაწესიდან გამომდინარე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება, პალატის მოსაზრებით, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გაუქმების ობიექტი ვერ გახდებოდა. სასამართლოს შეფასებით, საპროცესო ნორმების დარღვევასთან დაკავშირებით პრეტენზია წარდგენილი უნდა ყოფილიყო სააპელაციო სასამართლოში, რომელიც მხარის მიერ სადავო არ გამხდარა, შესაბამისად, არც მსჯელობის საგნად ქცეულა თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას.

სააპელაციო პალატის განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ღ.გ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებულის განჩინების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება შემდეგი საფუძვლებით:

კერძო საჩივრის ავტორმა მიუთითა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც შეეხება 1998 წლის 8 მაისს კომერციულ ბანკ „რ. კ. ქ-სა“ და ღ.გ-ს შორის გაფორმებულ საკრედიტო ხელშეკრულებას, აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი დავალიანების თაობაზე სს „ბ.ქ-უს“ წარმომადგენლებთან ზეპირ შეთანხმებაზე დავალიანების (ძირი თანხისა და საპროცენტო სარგებლის) დაფარვის ვადის განუსაზღვრელი ვადით გადადების შესახებ, სს „ბ.ქ-სა“ და ნ. ნ-ის მხრიდან განხორციელებულ ზეწოლაზე, რომ, მხარის განმარტებით, მას იძულებით დააწერინეს ვალის აღიარების ხელწერილი, რაც, მოგვიანებით, წინამდებარე დავის ერთ-ერთი საფუძველი გახდა, ასევე მიუთითა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად განცხადებაში მითითებულ გარემოებებზე და განმარტა, რომ სასამართლომ არასწორად უთხრა მხარეს უარი მის დაკმაყოფილებაზე.

საქმის წარმოების განახლებაზე უარის თქმის შესახებ სააპელაციო პალატის განჩინება არასწორია, რადგანაც სააპელაციო სასამართლომ განცხადების დასაშვებად მიჩნევის მიუხედავად, საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად არ მიიჩნია აწ გარდაცვლილი რ.მ-ის მიერ შედგენილი 2007 წლის წერილი, ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 429-ე მხულის შესაბამისად, შეეძლო განცხადება განუხილველად დაეტოვებინა და სასამართლო სხდომაზე არ განეხილა. სასამართლოს წერილის ტექსტი არც კი გამოუქვეყნებია, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ სასამართლო მას არ გაცნობია. მოწინააღმდეგე მხარის უარის გამო, სასამართლომ არ დააკმაყოფილა განმცხადებლის შუამდგომლობა სასამართლო სხდომაზე გამოექვეყნებინა ფარული აუდიოჩანაწერი, რომელიც იძულების ფაქტს დაადასტურებდა, ასევე არასწორად არ დაიკითხენ მოწმეები. აღნიშნული მტკიცებულებები სწორედ ის მტკიცებულებებია, რომლებიც ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი საქმის განხილვისას, კერძო საჩივრის ავტორის სასარგებლო გადაწყვეტილება იქნებოდა გამოტანილი. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლზე და განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითია, თუმცა აღნიშნული პრინციპი დაირღვა როგორც საქმის პირველი, ისე სააპელაციო წესით განხილვისას, უფრო მეტიც, არც კი გამოკვლეულა ღ.გ-ის მითითება სს „ბ.ქ-უს“ მიერ ვალის აღიარების ხელწერილის იძულებით მოპოვების თაობაზე. მტკიცებულების კანონის დარღვევით მოპოვებას ისიც ადასტურებს, რომ მოთხოვნის 3-წლიანი ხანდაზმულობის გამო მსგავს ხელწერილს ნებაყოფლობით არავინ გააფორმებდა. იძულების ფაქტის დადგენის, შეჯიბრებითობის პრინციპის დაცვისა და საქმის ობიექტურად განხილვის მიზნით, სასამართლოს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლისა და 423-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, განჩინებით უნდა გამოეთხოვა მობილური სატელეფონო კომპანიებიდან ჩანაწერები, რომელთა მოპოვებაც ღ.გ-ს დამოუკიდებლად არ შეეძლო. სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ განჩინებაში არასწორად მიუთითა მხარის განმარტება, რომელიც საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებაში იყო ჩამოყალიბებული და შეეხებოდა 2009 წლის 9 სექტემბერს გამართულ სხდომას, ამ მიმართებით, სასამართლომ არ შეაფასა ღ.გ-ის 2012 წლის 29 ივლისის განცხადებში მითითებული გარემოება განცხადებაში დაშვებული უსწორობის თაობაზე, კერძოდ, ის, რომ მხარე სადავოდ ხდიდა მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომაში საპროცესო კანონმდებლობის დარღვევით გადაზრდის საკითხს. სასამართლო გასაჩივრებულ განჩინებაში არ მსჯელობს განმცხადებლის არგუმენტზე სარჩელის აღმძვრელი პირი - ნ.ხ-ა იყო თუ არა უფლებამოსილი სარჩელის აღძვრაზე, ამასთანავე, სასამართლოს მსჯელობა, რომ ღ.გ-ის მითითებები პროცესუალური დარღვევის თაობაზე შეეხებოდა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით გაუქმებულ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას, რაც სააპელაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდებოდა, არასწორია, ვინაიდან სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ქ.გ-ის სააპელაციო საჩივრის თაობაზე იყო მიღებული, ხოლო ღ.გ-ის მიმართ, პრაქტიკულად, 90 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში დარჩა უცვლელად. კერძო საჩივრის ავტორმა ასევე მიუთითა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილების 4.2 პუნქტზე, სადაც საუბარია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობაზე, თანხის შემცირებისა და მოთხოვნის წარმოშობის დროის გათვალისწინებით სარჩელის საფუძვლის შეცვლაზე, რაც სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის შესაბამისად, არ გაიზიარა. აღნიშნულ მსჯელობას არ დაეთანხმა ღ.გ-ი და განმარტა, რომ საპროცესო წესების დარღვევით, მოსარჩელის ზემოაღნიშნულ მოთხოვნაზე საჭირო იყო მოპასუხის თანხმობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში, არ განხორციელებულა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, კერძო საჩივრის ავტორმა მოითხოვა სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის საქმის განსახილველად დაბრუნება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით ღ.გ-ის კერძო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად.

2013 წლის 11 იანვარს ღ.გ-მა განცხადებით მომართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და წარმოადგინა მოსამართლის მიერ დისციპლინური გადაცდენის ჩადენის გამო საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სახელზე შედგენილი საჩივრის ასლი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების ანალიზის, საქმის მასალების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ღ.გ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სს „ბ.ქ-უს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, ღ.გ-ს სს „ბ.ქ-უს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 90 000 აშშ დოლარის ანაზღაურება, დავალიანების გადახდევინება დადგინდა მოპასუხეების: ღ.გ-სა და ქ.გ-ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაციის გზით, ხოლო ღ. და ქ.გ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

ირკვევა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული, ქ. და ღ.გ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს „ბ.ქ-უს“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ღ.გ-ს სს „ბ.ქ-უს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 90 000 აშშ დოლარის გადახდა, დავალიანების გადახდევინების მიზნით დადგინდა ღ.გ-ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაცია, ამავე გადაწყვეტილებით ღ.გ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ქ.გ-ის შეგებებული სარჩელი, გაუქმდა სს „ბ.ქ-სა“ და რ.მ-ეს შორის 1998 წლის 8 მაისს გაფორმებული იპოთეკის ხელშეკრულება და შესაბამისი ცვლილება შევიდა საჯარო რეესტრის მონაცემებში, ამავე გადაწყვეტილებით მხარეთა შორის განაწილდა სასამართლო ხარჯები.

უდავოა, რომ ღ.გ-მა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს.

საქმის მასალებითა და წინამდებარე კერძო საჩივრის შესაბამისად, დადასტურებულია, რომ საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად განმცხადებელმა მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე: ა) სს „ბ.ქ-უს“ სახელით სარჩელის აღძვრაზე უფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა თუ არა დირექტორის მოადგილე ქ.ხ-ა, ბ) შემთხვევით აღმოჩენილი მტკიცებულებით - აწ გარდაცვლილი რ.მ-ის წერილით დასტურდებოდა ღ.გ-ის მიერ „აღაირების წერილის“ იძულებით დაწერის ფაქტი, გ) პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაირღვა საქმის განხილვის პროცესუალური წესები და სასამართლომ გადაწყვეტილება მოსამზადებელ სხდომაზე გამოიტანა, აღნიშნულის თაობაზე მხარისათვის მოგვიანებით გახდა ცნობილი, დ) მოსარჩელის მიერ სარჩელის საგნისა და საფუძვლის შეცვლის გამო, საქალაქო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დარღვევით, მოპასუხის თანხმობა არ მოითხოვა.

დასახელებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა, უპირველეს ყოვლისა, მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. კანონის შემდგომი ნორმებით ამომწურავადაა განმარტებული, თუ რა შეიძლება იქნას მიჩნეული ახლად აღმოჩენილ გარემოებად ან გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძვლად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ: ა) აღმოჩნდება, რომ დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება ემყარება, ყალბია; ბ) დადგენილია მოწმის შეგნებულად ცრუ ჩვენება, ექსპერტის შეგნებულად ყალბი დასკვნა, შეგნებულად არასწორი თარგმანი, რასაც მოჰყვა უკანონო ან დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება; გ) დადგენილია ამ საქმეზე მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა დანაშაულებრივი ქმედება ან მოსამართლის დანაშაულებრივი ქმედება; დ) სასამართლო განაჩენი, გადაწყვეტილება, განჩინება ან სხვა ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმდა; ე) მხარე წარუდგენს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას, რომელიც გამოტანილია იმავე სარჩელის მიმართ; ვ) მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას; ზ) არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს.

დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ ღ.გ-ი საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტს მიიჩნევს (იხ. განცხადება საქმის წარმოების განახლების თაობაზე, კერძო საჩივარი). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის წარმოების განახლება ზემოხსენებული საფუძვლით დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება, ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე (სსსკ 423.3).

დასახელებული ნორმების ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად კანონმდებელი მიიჩნევს მხარის მიერ ახალი გარემოებისა და მტკიცებულების, ანუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ისეთი ფაქტის (ფაქტობრივი ვითარების) და ისეთი მტკიცებულების შეტყობას, რომელიც საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე არსებობდა, ობიექტურად იყო უცნობი და საშუალო წინდახედულობის ფარგლებში მათი შეტყობა მხარისათვის შეუძლებელი იქნებოდა.

ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა ვერ დაეთანხმება კერძო საჩივრის არგუმენტებს საქმის განხილვის ეტაპზე საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევის თაობაზე, რადგანაც საქმის წარმოების განახლების მიზნებთან შესაბამისად არ შეიძლება იქნას მიჩნეული გარემოებანი, რომელთა თაობაზეც მხარეს საქმის არსებითად განხილვის დასრულებამდე შეეძლო სცოდნოდა. კანონმდებლის ასეთი მიდგომა განპირობებულია იმით, რომ ქვემდგომი ინსტანციების სასამართლოთა გადაწყვეტილების ზემდგომი წესით გასაჩივრების შესაძლებლობა სწორედ ამ გადაწყვეტილების სისწორესთან მიმართებაში მხარის მიერ მითითებული მატერიალური თუ საპროცესო ნორმის დარღვევის შეფასებაა, ამასთანავე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და მე-4 მუხლებით განმტკიცებული სამართალწარმოების ფუნდამენტური პრინციპებიდან გამომდინარე, ამ დარღვევათა თაობაზე მითითება მხარის უფლებაა. ამდენად, საკასაციო პალატა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს ღ.გ-ის არგუმენტს სს „ბ.ქ-უს“ სახელით სარჩელის შეტანაზე არაუფლებამოსილი პირის შესახებ, ვინაიდან მას ეს გარემოება შეეძლო სადავო გაეხადა სააპელაციო და საკასაციო წესით საქმის განხილვის ეტაპზე და ამ არგუმენტების საფუძვლიანობას ზემდგომი ინსტანციების სასამართლოები შეამოწმებდნენ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი და 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი წესით. ამასთანავე, საგულისხმოა, რომ პირველი ინსტანციის წესით სს „ბ.ქ-უს“ სარჩელის წარმოებაში მიღების საკითხის კვლევისას, სასამართლომ აღნიშნული საკითხი შეისწავლა და საქმეში წარმოდგენილი 2005 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით სათანადო შეფასება მისცა.

პალატა ახლად აღმოჩენილ გარემოებად ასევე ვერ მიიჩნევს ღ.გ-ის არგუმენტს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის დარღვევასთან მიმართებით და აღნიშნავს, რომ ეს მოსაზრებაც, ერთი მხრივ, პროცესუალურ დარღვევათა შესახებ წარდგენილი პრეტენზიაა და, მეორე მხრივ, მისი საფუძვლიანობა შემოწმებულია როგორც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით, ისე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 მაისის განჩინებით. ის გარემოება, რომ მხარე არ ეთანხმება სასამართლო გადაწყვეტილების მსჯელობას, საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად მისი მიჩნევის წინაპირობა არ არის.

საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული მოტივით ვერ დაეთანხმება ასევე ღ.გ-ის არგუმენტს სხვა პროცესუალურ დარღვევათა თაობაზე, კერძოდ, ვერ იქნება გაზიარებული მხარის მსჯელობა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომად გადაზრდა მისი თანხმობის გარეშე განხორციელდა, რაც სასამართლოს მიერ საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე გადაწყვეტილების გამოტანად მიიჩნევა და მხარისათვის ეს ფაქტი მოგვიანებით გახდა ცნობილი. გარდა იმისა, რომ მხარე უფლებამოსილი იყო ამ დარღვევის თაობაზე მიეთითებინა ზემდგომ სასამართლოებში გადაწყვეტილების გასაჩივრებისას, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დაშვებულ ამ საპროცესო დარღვევის აღმოფხვრილად მიჩნევის საფუძველია, ამასთანავე, საწინააღმდეგო ვითარებაშიც კი, ამ არგუმენტის საქმის წარმოების განახლების წინაპირობად მიჩნევა დაუშვებელია, რადგანაც სამოქალაქო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, კანონის არცოდნა ან მისი არასათანადოდ გაგება არ შეიძლება იყოს კანონის გამოუყენებლობის ანდა ამ კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან განთავისუფლების საფუძველი.

საკასაციო პალატა ახლად აღმოჩენილად ვერ მიიჩნევს ასევე მხარის მიერ შემთხვევით აღმოჩენილ მტკიცებულებას - აწ გარდაცვლილი რ.მ-ის წერილს, რომლითაც დასტურდებოდა ღ.გ-ის მიერ „აღაირების წერილის“ იძულებით დაწერის ფაქტი, რადგანაც სამართლებრივი თვალსაზრისით, ეს შეიძლება განხილულ იქნას მხოლოდ მტკიცებულებად და არ წარმოადგენს ახალ გარემოებას, ვინაიდან გარემოება - „აღიარების წერილის“ იძულებით დაწერის ფაქტი ღ.გ-ის შეგებებული სარჩელის, სააპელაციო და საკასაციო საჩივრების საფუძველი იყო, რაც უალტერნატივოდ გამორიცხავს იძულების ფაქტის ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიჩნევის შესაძლებლობას, შესაბამისად, საკასაციო პალატა სავსებით ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას, რომ ხელწერილის იძულებით დაწერის ფაქტი მტკიცების საგანს შეადგენდა, რისი დადასტურებაც მხარემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ უზრუნველყო საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე, ამასთანავე, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ ღ.გ-ის 2009 წლის 23 ივნისის განცხადებაზე (იხ. ტ.I, ს.ფ 399-403), სადაც იგი მიუთითებს ხელწერილის დაწერის წინაპირობაზე - მის მიმართ განხორციელებულ იძულებაზე, დაწერილი ხელწერილის არასრულწლოვანი დისშვილისათვის გადაცემაზე და ამ ფაქტის შემსწრე აწ გარდაცვლილი რ.მ-ის მიერ დაწერილ წერილზე, სადაც გადმოცემულია ბანკის მიერ ღ.გ-ის მიმართ განხორციელებული ზეწოლა, თუმცა, განმცხადებლის განმარტებით, დედის ამ განმარტებას საკუთარი სურვილით არ მისცა მიმართულება „დამატებითი ექსცესების თავიდან აცილების მიზნით“.

აღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად ვერ მიიჩნევს ვერც გ.ჩ-ის წერილობით განმარტებას ე.წ „აღიარების წერილის“ ადრესატისათვის გადაცემის თაობაზე, რადგანაც შინაარსობრივად ის ახალ გარემოებას არ შეიცავს, არამედ, მასში გადმოცემულია ვითარება, რაც დავის არსებითი განხილვის დროს სასამართლოს განსჯის საგანს წარმოადგენდა, შესაბამისად, ვერც აღნიშნული იქნება განხილული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის კონტექსტში.

პალატა ვერ გაიზიარებს ღ.გ-ის მითითებას მტკიცებულებათა მიღების, სატელეფონო ჩანაწერების გამოთხოვისა და მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე წარდგენილი შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის არასწორად თქმის შესახებ და აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით სააპელაციო პალატამ სავსებით სამართლიანად დაადგინა, რომ საქმის განხილვის ამ ეტაპზე შუამდგომლობის დაყენების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლით გათვალისწინებული საპატიო მიზეზი არ იქნა მხარის მიერ დასაბუთებული. საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე, ღ.გ-ის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები, შესაძლოა, ამ მტკიცებულებებს დამყარებოდა, მხარე აღნიშნულის თაობაზე ჯერ კიდევ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მიუთითებდა (2009 წლის 9 სექტემბრის სასამართლო სხდომა), თუმცა ეს შუამდგომლობა მას არც შემდგომ სასამართლო სხდომაზე და არც საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას წარუდგენია. ამდენად, გადაწყვეტილების გაუქმების საკითხის განხილვისას აღნიშნული შუამდგომლობა სასამართლოს მსჯელობის საგანი ვეღარ გახდებოდა.

რაც შეეხება ღ.გ-ის კერძო საჩივრის არგუმენტს, რომ ის მოითხოვდა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილში საქმის წარმოების განახლებას, რის თაობაზეც სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა ემსჯელა და პალატის მტკიცება, რომ ზემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილებით შეიცვალა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, არასწორია, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს და აღნიშნულთან მიმართებით ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგზე: საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება რომლითაც სს „ბ.ქ-უს“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ღ.გ-ს სს „ბ.ქ-უს“ სასარგებლოდ დაეკისრა 90 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, დავალიანების გადახდევინების მიზნით დადგინდა ღ.გ-ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული თბილისში, ა-ის №5-ში მდებარე უძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაცია, (საჯარო რეესტრის მონაცემებით – ღ.გ-ის კუთვნილი ნაგებობა №1 საერთო ფართით 268,73 კვ.მ აქედან 1/4 ნაწილი და ნაგებობა №3 საერთო ფართით 196,57 კვ.მ აქედან 1/3-დან 1/2.), ღ.გ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ქ.გ-ის შეგებებული სარჩელი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ ეხება ერთსა და იმავე საქმეზე რამდენიმე სასამართლო ინსტანციის გადაწყვეტილებას (განჩინებას), მაშინ იგი შეტანილ უნდა იქნეს მათ შორის ყველაზე ზემდგომ სასამართლო ინსტანციაში.

კანონის აღნიშნული დანაწესის გათვალისწინებით, ვინაიდან წინამდებარე საქმეზე გადაწყვეტილების მიმღებ ზემდგომ სასამართლოს სწორედ თბილისის სააპელაციო სასამართლო წარმოადგენდა, საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების განხილვაზე თავისთავად განსჯადი სასამართლოც სწორედ ეს უკანასკნელი იყო, ამასთანავე, გასაზიარებელია გასაჩივრებული განჩინების ის მსჯელობაც, რომელიც საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას შეეხება.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ღ.გ-ს სწორად უთხრა უარი საქმის წარმოების განახლებაზე, ამასთანავე, პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, განმარტოს შემდეგი: სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი ფუნქციური დატვირთვით ქვეყნის სახელით გამოტანილი მართლმსაჯულების აქტია, რომლის უმთავრესი ამოცანა ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი მართლწესრიგის რეალურად არსებობაა. სასამართლო გადაწყვეტილება, ობიექტური და სუბიექტური ფარგლების გათვალისწინებით, კანონიერ ძალაში შესვლის შემდგომ, სავალდებულოა როგორც მოდავე მხარეთათვის, ისე ნებისმიერი სხვა პირისათვის, რომელთაც ერთმევათ უფლება, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება თუ სამართლებრივი შედეგი კვლავ გახადონ სადავო (სსსკ მე-10 მუხლი, XXVIII თავი), ერთადერთი საგამონაკლისო შემთხვევა, როდესაც დასრულებული საქმის წარმოება შესაძლოა განახლდეს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმების გზით, როგორც უკვე ითქვა, გათვალისწინებულია ამავე კოდექსის მე-14 კარით და აღნიშნული, თავისი მიზნებიდან გამომდინარე, წარმოადგენს არა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებისა თუ მართლმსაჯულების სხვა აქტის შემდგომი გასაჩივრების შესაძლებლობას, არამედ მიმართულია მხარის უფლებაზე, კანონით ზუსტად განსაზღვრული შემთხვევების არსებობისას, როდესაც საქმის წარმოების განახლების საფუძველი განმცხადებლისათვის ობიექტურად იყო უცნობი საქმის წარმოების დასრულებამდე, არ აღმოჩნდეს არათანაბარ მდგომარეობაში, ამასთანავე, ნიშანდობლივია, რომ მხოლოდ ასეთი გარემოების არსებობა საკმარისი არაა და კანონმდებელი სავალდებულოდ თვლის, ერთი მხრივ, ამ გარემოების საფუძვლიანობის უტყუარად დადასტურებას და, მეორე მხრივ, საპროცესო ვადების დაცვას, რათა არ შეილახოს მართლმსაჯულების სტაბილური როლი (სსსკ 426-ე მუხლი).

რაც შეეხება კერძო საჩივრის ავტორის მიერ 2013 წლის 11 იანვარს წარმოდგენილ Nა-100-13 განცხადებაზე დართულ მტკიცებულებას - მოსამართლის მიერ დისციპლინური გადაცდენის ჩადენის გამო საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სახელზე შედგენილი საჩივრის ასლს, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იგი არ წარმოადგენს აღნიშნული დოკუმენტის განხილვაზე უფლებამოსილს, ამასთანავე, წარმოდგენილ მტკიცებულებას არც საქმის განხილვის მიმართ შეიძლება ჰქონდეს რაიმე მნიშვნელობა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ღ.გ-ს უნდა დაუბრუნდეს 2013 წლის 11 იანვარს წარმოდგენილ Nა-100-13 განცხადებაზე დართული მტკიცებულება 17 ფურცლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ღ.გ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება. ღ.გ-ს დაუბრუნდეს 2013 წლის 11 იანვარს წარმოდგენილ Nა-100-13 განცხადებაზე დართული მტკიცებულება 17 ფურცლად. კერძო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

თ. თოდრია