საქმე №ა-583-ბ-2-2013 22 თებერვალი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

მოსამართლე

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

განმცხადებელი – შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „მ.ს-ო“

გასაჩივრებული განჩინება – საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინება

განმცხადებლის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი – ტვირთის გადაზიდვისას მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-იმ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „მ.ს-სა“ და მესამე პირის - შპს „ლ-ის“ მიმართ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით შოს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „მ.ს-ოს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 321840 ლარისა და 1738 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის ანაზღაურება, მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს ეთქვა უარი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „მ.ს-ომ“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „მ.ს-ოს“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-იმ“.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინებით შპს „თი-ემ-ჯი-ემ და კ-ის” საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე დარჩა განუხილველად, შპს „თი-ემ-ჯი-ემ და კ-ის“ დაუბრუნდა მ. ფ-ის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2011 წლის 25 მაისის №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 8000 ლარი. საკასაციო პალატამ მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 19 აპრილის განჩინებით, შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ დაუდგინდა ხარვეზი და დაევალა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, რაც კასატორმა დადგენილ ვადაში გამოასწორა. 2011 წლის პირველ ივნისს სასამართლოს გადმოეცა შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი, რომლიდანაც არ ირკვეოდა მისი ხელმომწერი პირის ვინაობა. 2011 წლის 3 ივნისის განჩინებით კასატორს გაუგრძელდა ხარვეზის გამოსწორების ვადა და დაევალა უფლებამოსილი პირის მიერ ხელმოწერილი საკასაციო საჩივრის წარმოდგენა, რომელსაც დაერთვებოდა კანონის შესაბამისად შედგენილი მინდობილობა. 2011 წლის 16 ივნისს სასამართლოში შემოვიდა შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რომელსაც ხელს აწერდა მ.ფ-ი. საჩივარს არ ერთვის არც მინდობილობა და არც ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან, რომლითაც დადასტურდებოდა მ.ფ-ის უფლებამოსილება საკასაციო საჩივრის შეტანაზე. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 63-ე მუხლზე, 396-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ, მართალია, ხელმოწერილი საჩივარი წარმოდგენილია, მაგრამ მ.ფ-ის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი კასატორს არ წარმოუდგენია და ასეთი არც საქმეში მოიპოვებოდა, რაც სასამართლომ დაკისრებული საპროცესო მოქმედების არასრულ შესრულებად და საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების წინაპირობად მიიჩნია.

2013 წლის 8 იანვარს შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-იმ“ განცხადებით მომართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, მოითხოვა ამავე სასამართლოს 2011 წლის 23 ივნისის განჩინების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება (იხ. Nა-583-13 დაზუსტებული განცხადება) შემდეგი საფუძვლებით:

საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 19 აპრილისა და 3 ივნისის განჩინებები კასატორს ან მის უფლებამოსილ წარმომადგენელს არ ჩაბარებია, რის გამოც, ვერც ხარვეზი იქნებოდა გამოსწორებული. საზოგადოების დირექტორ მ.ფ-ს გარკვეული დროის განმავლობაში თავისუფლება ჰქონდა აღკვეთილი, რამაც განაპირობა მის მიერ საქმის მსვლელობისათვის თვალის მიუდევნებლობა. სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინებების თაობაზე მხარისათვის ცნობილი გახდა 2012 წლის დეკემბრის ბოლოს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ განცხადებას საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ განცხადება დაუშვებელია შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 429-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ თავისი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა განცხადება საქმის განახლების შესახებ. თუ არ არსებობს განცხადების დაშვების ესა თუ ის პირობა, სასამართლომ თავისი განჩინებით განცხადება განუხილველად უნდა დატოვოს.

დასახელებული ნორმიდან გამომდინარეობს სასამართლოს ვალდებულება, განცხადების არსებითად განხილვის დაწყებამდე შეამოწმოს ამ განცხადების ფორმალური შესაბამისობა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობასთან.

განსახილველ შემთხვევაში, დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ მოთხოვნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლებაა.

გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე წარდგენილი განცხადების დასაშვებად ცნობის წინაპირობები რეგლამენტირებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 427-ე მუხლის პირველი ნაწილით, კერძოდ, განცხადება უნდა შეიცავდეს: ა) გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ზუსტ დასახელებას; ბ) მითითებას იმ საფუძვლებზე, რომელთა გამოც უნდა მოხდეს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა ან საქმის განახლება; გ) მითითებას იმ გარემოებებზე, რომლებიც მოწმობენ, რომ დაცულია განცხადების შეტანის ვადა, და ამ გარემოებების დამადასტურებელ მტკიცებულებებზე; დ) მითითებას განსჯადობის წესების დაცვის თაობაზე; ე) მითითებას იმის შესახებ, თუ რა ზომით და რა ფარგლებში მოითხოვს განმცხადებელი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და სხვა გადაწყვეტილებით მის შეცვლას.

დასახელებული ნორმის მე-2 ნაწილით განსაზღვრულია სასამართლოს ვალდებულება, ამ მუხლის ზემოაღნიშნულ პირობებთან განცხადების შეუსაბამობის შემთხვევაში, მხარეს განუსაზღვროს საპროცესო ვადა, კანონის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში განცხადების მოყვანის მიზნით.

მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ, ზემოაღნიშნული საფუძვლით დაუდგინდა შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ ხარვეზი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 29 იანვრის განჩინებით და დაევალა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 427-ე მუხლის შესაბამისად შედგენილი განცხადების წარმოდგენა. აღნიშნული ხარვეზის გამოსწორების მიზნით განმცხადებელმა დააზუსტა შემდეგი:

ა) მოითხოვდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინების ბათილად ცნობას და საქმის წარმოების განახლებას.

ბ) განჩინების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 19 აპრილისა და 3 ივნისის განჩინებების (რომლებითაც საკასაციო საჩივარზე დადგინდა ხარვეზი) მხარის ან მისის უფლებამოსილი წარმომადგენლისათვის ჩაუბარებლობა.

გ) ამ განჩინებების თაობაზე მხარისათვის ცნობილი გახდა 2012 წლის დეკემბრის ბოლოს.

დ) მხარემ განცხადებას დაურთო სახელმწიფო ბაჟის - 50 ლარის სახელმწიფო ბიუჯეტში ჩარიცხვის დამადასტურებელი მტკიცებულება და მიუთითა, რომ უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი - სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი მის მიერ უკვე წარმოდგენილია საქმეში (იხ. 2013 წლის 14 თებერვლის Nა-583-13 განცხადება).

მხარის დაზუსტებული განცხადების ფორმალური საფუძვლიანობის შესწავლის (განცხადების განსახილველად დაშვების) მიზნით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის პირველ, მე-2 და მე-3 ნაწილებზე, რომელთა თანახმადაც, განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს ერთი თვის განმავლობაში და ამ ვადის გაგრძელება არ დაიშვება. ვადის დენა იწყება იმ დღიდან, როდესაც მხარისათვის ცნობილი გახდა გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლების არსებობა. თუ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ განცხადება ემყარება 422‑ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტს, განცხადების შეტანის ვადა იწყება იმ დღეს, როცა მხარეს ან, თუ იგი ქმედუუნაროა, მის კანონიერ წარმომადგენელს ეცნობა გადაწყვეტილება. ამავე კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით კი, რეგულირებულია გადაწყვეტილების (განჩინების) ბათილად ცნობის შესაძლებლობა, რომელსაც შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ი“ მიუთითებს მის განცხადებაში, კერძოდ, თუ ერთ-ერთი მხარე ან მისი კანონიერი წარმომადგენელი (თუ მას ასეთი წარმომადგენელი სჭირდება) არ იყო მოწვეული საქმის განხილვაზე.

დასახელებულ ნორმათა ანალიზის საფუძველზე ირკვევა, რომ შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ უფლება, მოეთხოვა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინების ბათილად ცნობა, წარმოიშვა ხარვეზის გამოუსწორებლობის მოტივით, საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ განჩინების ჩაბარებიდან და ეს ვადა კანონის ძალით განსაზღვრულია ერთი თვით.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში წარმოდგენილი ზემოაღნიშნული განჩინების გზავნილსა და მხარისათვის ამ განჩინების ჩაბარების დამადასტურებელ მტკიცებულებაზე, კერძოდ, უტყუარად ირკვევა, რომ 2011 წლის 23 ივნისის განჩინება ამავე წლის 1 ივლისს საკასაციო საჩივარში მითითებულ მისამართზე - ქ.თბილისში, კ-ის პირველი გასასვლელის N10-ში გაეგზავნა შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ და მითითებულ მისამართზე კორესპოდენცია ჩაიბარა თ. ბ-ის (ბ-ის) დედა ქ. ბ-მა გადასაცემად 2011 წლის 4 ივლისს, აქვე კორესპოდენციის მიმღების მიერ მითითებულია პირადი ნომერი. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, ვინაიდან კასატორს შეტყობინება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით 2011 წლის 4 ივლისს ჩაბარდა, საპროცესო ვადის დენა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-60 მუხლის მე-2 ნაწილის ძალით, დაიწყო 2011 წლის 5 ივლისს და ამოიწურა ამავე წლის 5 აგვისტოს, რომელიც სამუშაო დღე, პარასკევი იყო (სსსკ 61.1).

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი და მე-4 ნაწილების თანახმად, საპროცესო მოქმედება სრულდება კანონით დადგენილ ვადაში. სასამართლო გადაწყვეტილებებისა და განჩინებების გასაჩივრების კანონით განსაზღვრული ვადების გაგრძელება ან აღდგენა დაუშვებელია.

საქმეში წარმოდგენილი თავდაპირველი განცხადების შესწავლით ირკვევა, რომ ნაცვლად ზემოაღნიშნული დროისა, შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-იმ“ საკასაციო სასამართლოს საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით პირველად 2013 წლის 8 იანვარს მომართა.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 63-ე მუხლზე, რომლითაც დადგენილია, რომ საპროცესო მოქმედების შესრულების უფლება გაქარწყლდება კანონით დადგენილი ან სასამართლოს მიერ დანიშნული ვადის გასვლის შემდეგ. საჩივარი ან საბუთები, რომლებიც შეტანილია საპროცესო ვადის გასვლის შემდეგ, განუხილველი დარჩება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ განცხადება ფორმალური თვალსაზრისით არ აკმაყოფილებს კანონის მოთხოვნებს, კერძოდ, დარღვეულია განცხადების წარდგენის ერთთვიანი ვადა, პალატა თვლის, რომ არ არსებობს მისი განსახილველად დაშვების წინაპირობები.

ამასთანავე, საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს მხარის მითითებაზე, რომ ის ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინებების თაობაზე არ იყო ინფორმირებული. აღნიშნულთან მიმართებაში პალატა მიუთითებს შემდეგს:

ხარვეზის დადგენის შესახებ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 19 აპრილის განჩინება საკასაციო საჩივარში მითითებულ მისამართზე ჩაიბარა ლ. ბ-მა, სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში მანვე მომართა სასამართლოს და წარმოადგინა სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. საკასაციო პალატის 2011 წლის 3 ივნისის განჩინება, რომლითაც კასატორს 3 დღის ვადაში უფლებამოსილი პირის მიერ ხელმოწერილი საკასაციო საჩივრისა და უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტის, ხოლო საკასაციო საჩივარზე საზოგადოების დირექტორის მიერ ხელის მოწერის შემთხვევაში, ასევე სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის წარმოდგენა დაევალა, ჩაბარდა საზოგადოების დამფუძნებელ თ.ბ-ს და სწორედ მის მიერ შეტყობინების ჩაბარებიდან 3-დღიანი ვადის დაცვით წარმოდგენილ იქნა მ.ფ-ის მიერ ხელმოწერილი საკასაციო საჩივარი, რომელსაც სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი არ ერთვოდა და სწორედ ეს უკანასკნელი გარემოება გახდა საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველი. 2013 წლის 12 თებერვალს წარმოდგენილ განცხადებაზე დართული სამეწარმეო რეესტრის ამობნაწერის თანახმად, თ.ბ-ი საზოგადოების 25%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორია. აღნიშნული გარემოებების ანალიზი საკასაციო სასამართლოს განუმყარებს შინაგან რწმენას, საკასაციო სამართალწარმოების თაობაზე მხარის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-8 ნაწილით დადგენილი წესით ინფორმირების შესახებ, რაც უალტერნატივოდ ადასტურებს მხარის კანონით დადგენილი წესით მოწვევის ფაქტს, ხოლო საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ ამავე სასამართლოს 2011 წლის 23 ივნისის განჩინების საკასაციო საჩივარში მითითებულ მისამართზე საზოგადოების პარტნიორის ოჯახის ქმედუნარიანი წევრისათვის ჩაბარება, რომელიც წერილობით კისრულობს ვალდებულებას, კორესპოდენცია გადასცეს შეტყობინების მიღებაზე უფლებამოსილ პირს, სასამართლოს მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილის განუხრელ დაცვას ადასტურებს. ის გარემოება, რომ მხარე სათანადოდ იყო ინფორმირებული ხარვეზის დადგენის თაობაზე და მან საპროცესო მოქმედება სრულყოფილად არ განახორციელა, სამართლიანადაა შეფასებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინებით.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-3 პუნქტზე, რომლის პირველი წინადადების თანახმად, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ექვემდებარება მთლიანად ან ნაწილობრივ დაბრუნებას საქმის წარმოების შეწყვეტისას ან სარჩელის განუხილველად დატოვებისას. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ განცხადება განჩინების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე არ არის დასაშვები, რაც მისი განუხილველად დატოვების წინაპირობაა, პალატა თვლის, რომ განმცხადებელს უნდა დაუბრუნდეს 2013 წლის 14 თებერვალს N1 საგადახდო დავალებით ი. ხ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 50 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 429-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ განცხადება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დაუშვებლად მიჩნევის გამო დარჩეს განუხილველად. შპს „თ-ე-ჯ-ე. და კ-ის“ (ს/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.) დაუბრუნდეს 2013 წლის 14 თებერვალს N... საგადახდო დავალებით ი. ხ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 50 ლარი. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლე: ბ. ალავიძე