საქმე N:ას-1179-1108-2012

№ ას-1179-1108-2012 7 მარტი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. კ-ი, ც. კ-ე, ი. და ს. დ-ბი

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, გამოთავისუფლებულ ფართზე მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „ს-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში დ. კ-ის, ც. კ-ის, ი. და ს. დ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და გამოთავისუფლებულ ფართზე მესაკუთრედ აღრიცხვა შემდეგი საფუძვლით: მოსარჩელის განმარტებით, აჭარის ა/რ სახელმწიფო ქონების მართვის სააგენტოს კოლეგიის 1996 წლის 27 მაისის №6/16 დადგენილებით დაკმაყოფილდა ქ. ბათუმის №2 ს-ი პოლიკლინიკის შრომითი კოლექტივის მოთხოვნა და 1200 კვ.მ ფართი პირდაპირი მიყიდვის წესით მიეყიდა შრომითი კოლექტივის ბაზაზე შექმნილ ამხანაგობას. ამხანაგობის ბაზაზე შეიქმნა სს „ს-ი“, რომლის საკუთრებაშიც გადავიდა ქ. ბათუმში, ჭ-ის ქ. №78/88-ში არსებული საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე არსებული ფართი 1200 კვ.მ. მოცემულ ფართთან რაიმე სამართლებრივი ურთიერთობა საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს აღარ გააჩნდა, მაგრამ 1997 წლის 3 ივლისს მისი უფროსის მიერ გაიცა ცნობა დ. კ-ის საბინაო პირობების შესახებ, რომელშიც მიეთითა, რომ სს „ს-ის“ საკუთრებაში არსებული ფართიდან 24.4 კვ.მ წარმოადგენდა საზღვაო სანაოსნოს საკუთრებას. აღნიშნული ცნობის საფუძველზე, დ. კ-ის საკუთრებად აღირიცხა ზემოთ მითითებული უძრავი ქონება. დ. კ-ის ცნობილი იყო რა ფართთან დაკავშირებული დავის შესახებ, მან 2007 წლის 27 თებერვალს აღნიშნული ფართი საცხოვრებელ ბინასთან ერთად მოჩვენებითად და თვალთმაქცურად მიჰყიდა აწ გარდაცვლილ ი. დ-ეს. 2008 წლის 28 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, სს „ს-ის“ სარჩელის გამო, ბათილად იქნა ცნობილი დ. კ-სა და საზღვაო სანაოსნოს შორის დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრeლება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა 24.4 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის ნაწილში და აღნიშნული ფართის აღრიცხვა სს „ს-ის“ საკუთრებად.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და აღნიშნეს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილი იყო და არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით სს „ს-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება (საქმე №107ყ/დ-08; განჩინება №2ბ-564-08, 25.03.09), რომლითაც საჯარო რეესტრის სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურს აეკრძალა ქ. ბათუმში, ჭ-ის ქ. №78/88-ში მდებარე აწ გარდაცვლილი ი. დ-ის საკუთრებაში რიცხულ 24.4 კვმ სადავო არასაცხოვრებელ ფართთან დაკვშირებით რაიმე სახის სარეგისტრაციო ჩანაწერის განხორციელება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივნისის განჩინებით სს „ს-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1996 წლის 12 ნოემბერს სახელშეკრულებო ვალდებულების თანახმად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ ქ. ბათუმის №2 ს-ი პოლიკლინიკის შრომით კოლექტივს (ამხანაგობას) პირდაპირი წესით მიეყიდა ქ. ბათუმში, ჭ-ის ქ №78/88-ში მდებარე უძრავი ქონება (ობიექტის ფასი 105 675 აშშ დოლარი)

დადგენილია, რომ ფართი შეადგენდა 1200 კვ.მ-ს – რომელიც მანამდე 1980 წლის 29 დეკემბრის ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის №811 გადაწყვეტილების თანახმად, გამოყოფილი იყო ბათუმის ს-ი პოლიკლინიკებისათვის მშენებარე ცხრასართულიანი საცხოვრებელი სახლის პირველი სართულზე.

დადგენილია, რომ 1997 წლის 3 ივლისს საქართველოს საზღვაო სანაოსნოსა და დ. კ-ს შორის გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ზემოთ მითითებულ მისამართზე მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის 24.4 კვმ-ის მესაკუთრედ აღირიცხა დ. კ-ი. დ. კ-ის მიერ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება გასხვისებულ იქნა აწ გარდაცვლილ ი. დ-ის სახელზე. ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგანს შეადგენდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ბათუმში ჭ-ის ქ. №78/88-ში (17533.62 კვ.მ სასარგებლო ფართიდან 53.59+24.4 დამხმარე; (სარეგისტრაციო №...).

დადგენილია, რომ 2007 წლის 19 ივლისს სს „ს-ის“ მიერ სარჩელი აღიძრა საქართველოს საზღვაო სანაოსნოსა და დ. კ-ს შორის 1997 წლის 3 ივლისს დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე, რაზეც მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოთხოვნა დაკმაყოფილდა.

დადგენილია, რომ 2009 წლის 10 აპრილს სს „ს-ის“ მიერ სარჩელი აღძრულ იქნა ი. დ-ის უფლებამონაცვლე ც. კ-ის მიმართ 2007 წლის 27 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის მოთხოვნით და 24.4 კვ.მ მესაკუთრედ აღრიცხვის თაობაზე.

დადგენილია, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 25 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით სარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, რაც გაუქმებულ იქნა იმავე სასამართლოს 2009 წლის 6 ივლისის განჩინებით. ამავე საქმეზე, 2009 წლის 21 ივლისს მოპასუხის გამოუცხადებლობის გამო, მიღებულ იქნა მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რაც ზემდგომ სასამართლოებში გასაჩივრების შედეგად განხილვით დარჩა უცვლელი.

დადგენილია, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში აღძრული განცხადებით ი. და ს. დ-ის მიერ მოთხოვნილ იქნა საქმის წარმოების განახლება, იმ მოტივით, რომ ისინი, როგორც უფლებამონაცვლეები, არ იყვნენ მიწვეულები საქმის განხილვისას. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 27 იანვრის განჩინებით განმცხადებლების, ი. და ს. დ-ის მოთხოვნა 2009 წლის 21 ივლისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე დაკმაყოფილდა და დადგენილ იქნა საქმის ხელახალი განხილვა, რაც ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დარჩა უცვლელი.

დადგენილია, რომ საქმის ხელახალი განხილვისას მოსარჩელე მხარემ მოთხოვნა უცვლელი დატოვა და მოითხოვა 2007 წლის 27 თებერვალს აწ გარდაცვლილ ი. დ-სა და დ. კ-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა 24.4 არასაცხოვრებელი ფართის ნაწილში და აღნიშნულ ფართზე მისი მესაკუთრედ აღრიცხვა.

დადგენილია, რომ მხარეებს დ. კ-სა და აწ.გარდაცვლილ ი. დ-ეს შორის ყიდვა–გაყიდვის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქალაქ ბათუმში, ჭ-ის ქუჩის №78/88-ში, გაფორმებულ იქნა 2007 წლის 27 თებერვალს, ნასყიდობის საგანს კონკრეტულად შეადგენდა უძრავი ქონება – №29 ბინა 17533.62 მ2 სასარგებლო ფართიდან – 53.59+24.4 დამხმარე (საკადასტრო კოდი: ...).

დადგენილია, რომ ი. დ-ემ ქალაქ ბათუმში, ჭ-ის ქ. №78/88-ში ნამდვილად შეიძინა უძრავი ქონება, გადაიხადა საფასური და უძრავი ქონების მესაკუთრედ დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

დადგენილია, რომ აწგარდაცვლილი ი. დ-ე ნამდვილად თვითონ დაეუფლა შეძენილ უძრავ ქონებას, რომ შესყიდვის შემდეგ მან გაარემონტა ფართი, გაზსნა ს-იური კლინიკა, სადაც საქმიანობა 2007 წლის შემოდგომაზევე დაიწყეს.

დადგენილია, რომ ი. დ-ის გარდაცვალების შემდეგ სადავო ფართის მფლობელობას აგრძელებდა ი. დ-ის მამა - ი. დ-ე, რომელთანაც გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულებით ფართის ქირავნობის შესახებ, ი/მ ნ. გ-ა უხდიდა ფართით სარგებლობისათვის ქირის თანხას.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე, 185-ე, 312-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლომ სწორად უთხრა უარი სს „ს-ს“ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, რადგან სწორადვე მიიჩნია, რომ დ. კ-სა და აწ გარდაცვლილ ი. დ-ეს შორის 2007 წლის 27 თებერვალს დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო ნამდვილი და არ არსებობდა მისი ბათილობის საფუძველი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 12 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ი. დ-ე კეთილსინდისიერი შემძენი იყო, ხოლო დ. კ-ი – კეთილსინდისიერი და მართლზომიერი გამყიდველი, რომ მათ არ იცოდნენ ფართზე არსებული სასამართლო დავების თაობაზე და თითქოს ი. დ-ის გარდაცვალების შემდეგ სადავო ფართს ფლობდა და დღესაც ფლობს მისი მამა – ი.დ-ე.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ უსაფუძვლოდ გააუქმა აღნიშნულ დავასთან დაკავშირებით კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, კერძოდ, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 21 ივლისს განცხადებით მიმართეს ს. და ი. დ-მა და მოითხოვეს კანონიერ ძალაში შესული 2009 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმება იმ მოტივით, რომ ისინი, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეები, მიწვეული არ ყოფილან სასამართლო პროცესზე. მიუხედავად იმისა, რომ ი. და ს. დ-ს ამ განცხადების სასამართლოში წარდგენამდე სადავო ქონებასთან არც რაიმე კავშირი და არც აღნიშნული ქონების მიღებაზე მემკვიდრეობის მიღების რაიმე დოკუმენტი არ ჰქონიათ, სასამართლომ მთლიანად ბათილად ცნო კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება და განაახლა საქმის წარმოება, რაც არასწორია, ვინაიდან მისი წარმოება გასცდა კანონის ფარგლებს, კერძოდ, გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის განახლების შემდეგ, საქართველოს სამოქლაქო საპროცესო კოდექსის 431-ე მუხლის თანახმად, საქმე განხილულ უნდა იქნეს თავიდან, საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით. იმის გამო რომ საქმე ვერ განიხილებოდა დ. კ-სა და ც. კ-ის მიმართ, სასამართლოს შეეძლო, ემსჯელა მხოლოდ სამკვიდროს იმ ნაწილზე, რომელიც ეკუთვნოდა ი. და ს. დ-ს. და, თუ სასამართლო მიიჩნევდა, რომ სარჩელი აღძრული იყო არასათანადო მხარის მიმართ ან არასწორად იყო ჩართული საქმეში უფლბეამონაცვლე, მას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად, შეეძლო, შემოეთავაზებინა საქმეში სათანადო მხარის შეცვლის თაობაზე. სასამართლომ კი, სს „ს-ან“ დამოუკიდებლად და მისი თანხმობის გარეშე, საქმეში ჩააბა გაურკვეველი სტატუსით ს. და ი. დ-ი, არ განმარტა, თუ რატომ ცნო ბათილად გადაწყვეტილება მოპასუხეების – დ. კ-სა და ც. კ-ის მიმართ, მაშინ, როცა მათ ასეთი მოთხოვნა არ ჰქონიათ.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოედქსის 312-ე მუხლის მე-2 პუნქტი, მაშინ, როდესაც მიიჩნია, რომ დავა უნდა წარმართულიყო უშუალოდ რეესტრის ჩანაწერის მიმართ. ფაქტობრივად კი, დავა, რომელიც მიმდინარეობდა სადავო ფართზე 1997 წლიდან და რისთვისაც დ. კ-ის მიმართ გამოტანილ იქნა არაერთი გადაწყვეტილება (მათ შორის პრივატიზებული ფართობის პრივატიზაციის ბათილად ცნობის შესახებ), ყველა მიმართული იყო ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ. სასამართლოებმა კანონში გამოყენებული სიტყვები „ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი“ განმარტეს სიტყვა-სიტყვითი გაგებით და იგულისხმეს, რომ უშუალოდ ამ ჩანაწერის წინააღმდეგ უნდა იყოს საჩივარი შეტანილი.

ამასთან, კასატორის მითითებით, მიმდინარე საქმის წარმოებისას, . და ს. დ-მა წარმომადგენლის მეშვეობით საქმეში ჩადეს ახალი მტკიცებულებები, რომელთა შესახებაც, მათთვის არ იყო ცნობილი და არც სასამართლოს გადაუცია ასლები, რის გამოც ისინი განიხილეს ცალმხრივად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

დადგენილია, რომ, 1996 წლის 12 ნოემბერს სახელშეკრულებო ვალდებულების თანახმად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ ქ. ბათუმის №2 ს-იური პოლიკლინიკის შრომით კოლექტივს (ამხანაგობას) პირდაპირი წესით მიეყიდა ქ. ბათუმში, ჭ-ის ქ №78/88-ში მდებარე უძრავი ქონება (ობიექტის ფასი 105 675 აშშ დოლარი).

დადგენილია, რომ ფართი შეადგენდა 1200 კვ.მ-ს, რომელიც მანამდე 1980 წლის 29 დეკემბრის ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის №811 გადაწყვეტილების თანახმად გამოყოფილი იყო ბათუმის ს-იურ პოლიკლინიკებისათვის მშენებარე ცხრასართულიანი საცხოვრებელი სახლის პირველი სართულში.

დადგენილია, რომ 1997 წლის 3 ივლისს საქართველოს საზღვაო სანაოსნოსა და დ. კ-ს შორის გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ზემოთ მითითებულ მისამართზე მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის 24.4 კვმ მესაკუთრე გახდა დ. კ-ი და აღირიცხა მესაკუთრედ. დ. კ-ის მიერ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება გასხვისებულ იქნა აწ გარდაცვლილი ი. დ-ის სახელზე. ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგანს შეადგენდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ბათუმში, ჭ-ის ქ. №78/88-ში 17533.62 კვ.მ სასარგებლო ფართიდან 53.59+24.4 დამხმარე; სარეგისტრაციო №....

დადგენილია, რომ 2007 წლის 19 ივლისს სს „ს-ის“ მიერ სარჩელი აღძრულ იქნა საქართველოს საზღვაო სანაოსნოსა და დ. კ-ს შორის 1997 წლის 3 ივლისს დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე, რაზეც მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოთხოვნა დაკმაყოფილდა.

დადგენილია, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში აღძრული განცხადებით ი. და ს. დ-ის მიერ მოთხოვნილ იქნა საქმის წარმოების განახლება, იმ მოტივით, რომ ისინი, როგორც უფლებამონაცვლეები არ იყვნენ მიწვეული საქმის განხილვისას. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 27 იანვრის განჩინებით განმცხადებლების ი. და ს. დ-ის მოთხოვნა 2009 წლის 21 ივლისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე დაკმაყოფილდა და დადგენილ იქნა საქმის ხელახალი განხილვა, რაც ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დარჩა უცვლელი.

დადგენილია, რომ საქმის ხელახალი განხილვისას მოსარჩელე მხარემ მოთხოვნა უცვლელი დატოვა და მოითხოვა 2007 წლის 27 თებერვალს აწ გარდაცვლილ ი. დ-სა და დ. კ-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა 24.4 არასაცხოვრებელი ფართის ნაწილში და ასევე მოითხოვა აღნიშნულ ფართზე მისი მესაკუთრედ აღრიცხვა.

დადგენილია, რომ მხარეებს დ. კ-სა და აწ გარდაცვლილ ი. დ-ეს შორის ყიდვა–გაყიდვის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქალაქ ბათუმში, ჭ-ის ქუჩის №78/88-ში, გაფორმებულ იქნა 2007 წლის 27 თებერვალს, ნასყიდობის საგანს კონკრეტულად შეადგენდა უძრავი ქონება – ბინა №29 17533.62 მ2 სასარგებლო ფართიდან – 53.59+24.4 დამხმარე (საკადასტრო კოდი: ...).

დადგენილია, რომ აწ.გარდაცვლილი ი. დ-ე ნამდვილად თვითონ დაეუფლა შეძენილ უძრავ ქონებას, რომ შესყიდვის შემდეგ მან გაარემონტა ფართი, მოაწყო მასში ს-იური კლინიკა, რომელშიც საქმიანობა დაიწყეს 2007 წლის შემოდგომაზევე.

ზემოაღნიშნულ ფაქტებთან მიმართებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილი არ არის დასაბუთებული პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში, დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, რაც შესაძლებელია განპირობებული იყოს სამართლებრივმატერიალური ნორმის არასწორად გამოყენებითა ან განმარტებით.

კასატორი ვერ უთითებს ისეთ გარებოებებზე, რომლებიც კონკრეტული სადავო ურთიერთობის თავისებურებებიდან გამომდინარე, მიუთითებენ იმაზე, რომ ირაკლი დ-ემ იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

ამ ინსტიტუტის ამოქმედების მნიშვნელობა განპირობებულია შემძენის სუბიექტური მომენტის არსებობით, კონკრეტულ შემთხვევაში, იცოდა თუ არა ი. დ-ემ, რომ გამსხვისებელი იყო სადავო ბინის მესაკუთრე და ჰქონდა თუ არა მას ამ ქონების განსხვისების უფლება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორი უთითებს ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის დადგენა საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში არ ხდება. ამასთან ერთად აღსანიშნავია, რომ კასატორი არ უთითებს მტკიცებულებებზე, რომლებიც გამორიცხავდნენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლის გამო ისინი სავალდებულოა საკასაციო სასამარეთლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).

აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე და 185-ე მუხლები, კერძოდ, საჯარო რეესტრის დანიშნულებაა სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველყოფა. ის წარმოადგენს კეთილსინდისიერი პარტნიორის უფლების დაცვის გარანტს. ზუსტად ამ პრინციპიდან გამომდინარე, როდესაც რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას ვიხილავთ კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტის ფარგლებში, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და 185-ე მუხლით ნახსენებ ტერმინ „გამსხვისებელში” ყოველთვის იგულისხმება პირი, რომელიც არ არის უფლებამოსილი, გაასხვისოს საჯარო რეესტრში მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება და ამდენად, ის არ არის უფლებამოსილი, დადოს ეს გარიგება. ზუსტად იმ შემთხვევებში, როდესაც უძრავი ნივთს ასხვისებს საამისოდ არაუფლებამოსილი პირი, მაგრამ ის რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, როგორც ამ უფლების მესაკუთრე, საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა ენიჭება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლით დაცულ შემძენის უფლებას, კერძოდ, განსახილველი ნორმის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

განსახილველი ნორმის მიზანს წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის დაცვა და, შესაბამისად, საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტისადმი მაღალი ნდობის უზრუნველყოფა. არ შეიძლება შემძენს მოეთხოვოს შესაძენი უფლების შესახებ იმაზე მეტი ცოდნა, რაც კანონით არის დადგენილი. უპირველეს ყოვლისა, მნიშვნელოვანია ის, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტისადმი ნდობა გულისხმობს იმას, რომ უფლება, რომელიც რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში ნამდვილად ეკუთვნის განმსხვისებელს, ანუ იმ პირს, რომელიც გამოხატავს ნებას, გაასხვისოს მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება. ამდენად, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა ნიშნავს სამოქალაქო ურთიერთობების მონაწილეთა მიმართ ნდობასა და კეთილსინდისიერებას, რაც უზრუნველყოფილია საჯარო რეესტრის ჩანაწერების სისწორისა და სისრულის პრეზუმფციით.

ამდენად, განსახილველი ნორმის თანახმად, კეთილსინდისიერი შემძენის უფლება საკუთრებაზე წარმოიშობა არა იმიტომ, რომ არაუფლებამოსილი განსხვისებელი რეგისტრაციის ფაქტით გახდა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრე, არამედ იმიტომ, რომ, სამოქალაქო ბრუნვის ინტერესების დაცვის მიზნით, კანონი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს გარეგნულად აღქმად ფაქტებს, რომლის მიმართ არსებობს დასაბუთებული ნდობა. კონკრეტულ შემთხვევაში, ამ ფაქტებს განეკუთვნება საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაცია.

ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით გათვალისწინებული რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია თავისი ბუნებით წარმოადგენს იურიდიულ ფიქციას, რომლის თანახმად ივარაუდება, რომ რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტი სრულად და სწორად არის განხორციელებული. აღნიშნული ფიქცია ნიშნავს იმას, რომ ობიექტურად არსებული ნებისმიერი ფაქტი, რომელიც მიუთითებს რეგისტრაციის ხარვეზზე, ვერ გამორიცხავს განსახილველი ნორმით დაცულ ვარაუდს რეესტრში რეგისტრირებული უფლების მართებულობასთან დაკავშირებით.

ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ამგვარი დანაწესი მოცემული სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლით.

განსახილველი ნორმების მიხედვით, ყურადღება გამახვილებულია სუბიექტურ ფაქტორებზე, რომლის არსებობა გამორიცხავს მითითებული პრეზუმფციის არსებობობას, კერძოდ, ამ შემთხვევაში იგულისხმება რეგისტრირებულ უფლების ჩანაწერის წინააღმდეგ შეტანილი საჩივრი, კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო 24კვ.მ. წინააღმდეგ შეტანილი საჩივარი, რაც შემძენს უნდა მიუთითებდეს, რომ უფლების რეგისტრაცია გაპროტესტებულია, ან შემძენმა იცოდა (და არა უნდა სცოდნოდა. განსახილველი დათქმა მოცემულია, მაგალითად, სამოქალაქო კოდექსის 187-ე მუხლით მოცემული მოძრავ ნივთებზე კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტზე, ხოლო ამავე კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულია ტერმინი „იცოდა“), რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმეში არსებული არც ერთი მტკიცებულებით, მათ შორის მოწმეთა ჩვენებებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ ირაკლი დ-ემ იცოდა სადავო 24 კვ.მ ჩანაწერის უზუსტობის ან სხვა ხარვეზის თაობაზე.

ამდენად, ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ი. დ-ე იყო არაკეთილსინდისიერი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა ზემომითითებული ნორმები.

კასატორი ასევე უთითებს იმაზე, რომ ზოგიერთი მტკიცებულებები მას არ გადაეცა ან მისთვის უცნობია მათი საქმეში არსებობის თაობაზე. აღნიშნულთან მიმართებით საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორის მიერ არ დასტურდება მითითებული ფაქტები და არც საქმეში არსებული მასალები არ მიუთითებენ ამ დარღვევებზე, ასევე არ შეიძლება გაზიარებულ იქნეს კასატორის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232-ე მუხლის მოთხოვნა, რადგან საქმის წარმოების განახლების შემდეგ ც. კ-ის ნაცვლად შესაგებელს მხარი დაუჭირეს უფლებამოსილ პირებმა ი. და ს. დ-მა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვერ უთითებს ისეთ გარებოებებზე, რომლებიც კონკრეტული სადავო ურთიერთობის ზემოაღნიშნული თავისებურებებიდან გამომდინარე, მიუთითებს მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე. ამდენად, საქმეში არ მოიპოვება ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც, საქართველოს საქმოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ მითითებული კანონი არ დარღვეულა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე