№ას-127-121-2013 6 მარტი, 2013 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს.რ-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.ჭ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ.ჭ-მა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სს „ს.რ-ის წინააღმდეგ სარჩელით“ მიმართა. მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩოს სხვაობის ერთჯერადად გადახდა და 2012 წლის აგვისტოდან მოპასუხისათვის ყოველთვიურად 1035 ლარის გადახდის დაკისრება.

მოსარჩელის განმარტებით, სს „ს.რ-ი“ მემანქანედ მუშაობისას მიიღო საწარმოო ტრავმა და 90%-ით დაუქვეითდა შრომის უნარი. ტრავმის შედეგად დაენიშნა სარჩო. სს „ს.რ-ი“ მემანქანის ხელფასი რამდენჯერმე გაიზარდა, მოსარჩელე კი, უარს აცხადებს სარჩოს გადახდაზე გაზრდილი ხელფასის შესაბამისად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თ.ჭ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე სს ,,ს.რ-ას“ თ.ჭ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2009 წლის აგვისტოდან 2012 წლის აგვისტომდე გადაანგარიშებული სარჩოს სხვაობის -12654,77 ლარის გადახდა იმ დროისთვის მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით, მოპასუხეს ასევე დაეკისრა 2012 წლის აგვისტოდან ყოველთვიურად 1035 ლარის გადახდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სს „ს.რ-ამ“ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 დეკემბრის განჩინების სს „ს.რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება მოსარჩელის პროფესიული შრომისუუნარობის დაზიანების ხარისხი და შპს ,,ს.რ-ის“ ბრალი ზიანის დადგომაში, ასევე, ის გარემოება, თუ რომელ თანამდებობაზე მუშაობდა მოსარჩელე შპს ,,ს.რ-ში’’ და იღებდა თუ არა შპს ,,ს.რ- ან’’ ყოველთვიურად სარჩოს.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, კერძოდ კი, წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის შესახებ აქტით და საექიმო შრომითი ექსპერტიზის კომისიის შემოწმების შესახებ აქტით დგინდება, რომ თ.ჭ-ი მუშაობდა ხაშურის სალოკომოტივო დეპოში მემანქანედ და მან 1992 წლის 13 იანვარს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც 1997 წლის 16 ივნისიდან მოსარჩელეს დაუდგინდა პროფესიული შრომისუნარიანობის დაკარგვა 90% უვადოდ (ტომი 1; ს.ფ. 19-21); ის გარემოება, რომ თ.ჭ-ი შპს ,,ს.რ- ან’’ ყოველთვიურად ღებულობდა სარჩოს დასტურდება სს ,,ს.რ-ის’’ 27.08.2012 წლის წერილით, სადაც აღნიშნულია, რომ, საწარმოო ტრავმის გამო, დასახიჩრებული თ.ჭ-ის ერთი თვის სარჩო შეადგენდა 433.81 ლარს, ხოლო, 2009 წლის აგვისტოდან 2012 წლის აგვისტოს ჩათვლით მისი დარიცხული სარჩო მთლიანად - 16050,97 ლარს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის №53 ბრძანებულებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესი“ და საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით განისაზღვრა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი. აღნიშნული წესის 1.1 მუხლის შესაბამისად, საწარმოში, დაწესებულებასა თუ ორგანიზაციაში, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ამ წესით, საქართველოს შრომის კოდექსითა და სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში. იმავე წესის 1.2 მუხლით, დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტა სწორად განისაზღვრა შრომის კოდექსისა და სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით, რომლის ოდენობის გაანგარიშებას, მართალია, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება არ ითვალისწინებს, მაგრამ ყურადღება უნდა გამახვილდეს თავად ზიანის ანაზღაურების მიზანზე, რომლის არსი, სწორედ, დაზარალებულის კომპენსირებაშია, რისთვისაც მხედველობაშია მისაღები ის შემოსავალი, რომელიც დაზარალებულს გააჩნდა ზიანის დადგომამდე ორგანიზაციაში მუშაობისას და ზიანის დადგომის შემდგომი პერიოდი, როდესაც შრომის უნარის შეზღუდვის გამო დაზარალებული ვეღარ ახერხებს მუშაობას, რის გამოც მას უკვე არ აქვს უნარი მიიღოს შემოსავალი ხელფასის სახით, რომელსაც იგი მიიღებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

აღნიშნულის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ყოველთვიური სარჩოს სახით ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განსაზღვრის კრიტერიუმს სწორედ ხელფასის ის ოდენობა წარმოადგენს, რასაც დაზარალებული იღებდა დაწესებულებიდან ჯანმრთელობის დაზიანებამდე შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხთან შეფარდებით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სს ,,ს.რ-ის“ მოქმედი მემანქანის ყოველთვიური ხელფასი 2009 წლის იანვრიდან 2009 წლის დეკემბრის ჩათვლით შეადგენდა 686 და 48 ლარს, 2010 წლის იანვრიდან 2010 წლის დეკემბრის ჩათვლით - 687 და 69 ლარს; 2011 წლის იანვრიდან 2011 წლის მარტამდე - 689 და 3 ლარს; 2011 წლის მარტიდან 2012 წლის თებერვლის ჩათვლით - 1050 ლარს; 2012 წლის იანვრიდან დღემდე შეადგენს 1150 ლარს. მიუხედავად ხელფასის ზრდისა კი მოსარჩელე თ.ჭ-ი სარჩოს სახით თვეში ღებულობს 433 ლარსა და 81 თეთრს და პროფესიული შრომის უნარი დაკარგული აქვს 90%-ით, ამიტომ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს უნდა მიეღო 2009 წლის აგვისტოდან 2012 წლის აგვისტომდე გადაანგარიშებული სარჩოს სხვაობის სახით 12654,77 ლარი, ხოლო, 2012 წლის აგვისტოდან ყოველთვიურად უნდა მიიღოს სარჩო მემანქანის ხელფასის 90% - 1035 ლარი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს.რ-ამ“ საკასაციო წესით გაასაჩივრა მისი გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, ასევე საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის“ 1.1 მუხლი. სარჩოს დაანგარიშების საკითხი რეგულირდებოდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის N48 ბრძანებულებით, რომელიც პერიოდულად განიცდიდა ცვლილებებს, ხოლო 2005 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის №923 ბრძანებულებით საერთოდ ამოღებულ იქნა სარჩოს გადაანგარიშების მარეგულირებელი წესები. N48 ბრძანებულების პერიოდული ტრანსფორმაცია ცხადყოფს, რომ იგი სარჩოს გადაანგარიშებას აღარ ითვალისწინებს, ხოლო სარჩელი დაკმაყოფილების საფუძვლად სასამართლოს მიერ მითითებული საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილება, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის N48 ბრძანებულების გაუქმების შემდგომ ამოქმედდა ასევე ითვალისწინებდა, რომ ზიანის ანაზღაურებისას სარჩო ექვემდებარება ანაზღაურებას და არა გადაანგარიშებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ს.რ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმე იმგვარი საპროცესო დარღვევის გარეშეა განხილული, რომელსაც შეეძლო, საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება განეპირობებინა. ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას, ხოლო საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 2495,74 ლარის 70%, 1747 ლარი, უნდა დაუბრუნდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს „ს.რ-ის“ (საიდენტიფიკაციო კოდი …) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

კასატორს დაუბრუნდეს 28.01.2013 წლის N... საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 2495,74 ლარის 70%, 1747 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე