საქმე №ას-1572-1475-2012 4 მარტი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ზ.ლ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ვ.გ-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ამ საქმეზე საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ.ლ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ.გ-ას მიმართ 35000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2008 წლის 8 ოქტომბერს, მოსარჩელის მიერ გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, ვ.გ-ამ დადო მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება და ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეთანხმებული თანხა ჩაირიცხა ვ.გ-ას პირად საბანკო ანგარიშზე. 2011 წლის 12 იანვარს ვ.გ-ა გარდაიცვალა, რომელსაც მოსარჩელისათვის უძრავი ქონების რეალიზაციით მიღებული თანხა არ დაუბრუნებია. 2011 წლის 15 ივლისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე მამკვიდრებლის კუთვნილი, ქ.თბილისში, ჯ-ის ქN5-ში მდებარე სახლი აღირიცხა მისი შვილის - ვ.გ-ას საკუთრებად. ე. გ-მა, რომელიც, როგორც მოსარჩელისათვის იყო ცნობილი, წარმოადგენდა გარდაცვლილი ვ.გ-ას მეუღლეს და მის ერთადერთ მემკვიდრეს, მამკვიდრებლის ვალდებულების შესრულების მიზნით, ბინის შეძენის გზით, მოსარჩელეს აუნაზღაურა 35000 აშშ დოლარი, საიდანაც ნაწილი გარდაცვლილის პირადი ანგარიშიდანაა გამოტანილი, ხოლო ნაწილი - სამკვიდროს მმართველის მიერ ნასესხები თანხა იყო, ამდენად, გარდაცვლილ ვ.გ-ას მიერ შესასრულებელი ვალდებულების ოდენობა დარჩა 35000 აშშ დოლარი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

ე. გ-ი 2011 წლის 12 იანვარს გარდაცვლილი ვ.გ-ას მემკვიდრეს არ წარმოადგენდა. მიუხედავად ამისა, მან ზ.ლ-ის სასარგებლოდ 34500 აშშ დოლარად შეიძინა ბინა ვ.გ-ას საბანკო ანგარიშიდან გამოტანილი თანხით, ხოლო 2011 წლის 4 მარტს ე.გ-მა ამავე ანგარიშიდან მოსარჩელეს გადაურიცხა 35000 აშშ დოლარი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ზ.ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ვ.გ-ას მოსარჩელე ზ.ლ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 35000 აშშ დოლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ.გ-ამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ვ.გ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ.ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 8 ოქტომბერს, ერთი მხრივ, ზ.ლ-ის წარმომადგენელ ვ.გ-ას (გამყიდველი) და, მეორე მხრივ, თ. ფ. ჰ-ის (მყიდველი) შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც მყიდველმა 70000 აშშ დოლარად შეიძინა ზ.ლ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული ბინა. ხელშეკრულების თანახმად, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ნასყიდობის თანხა სრულად უნდა გადარიცხულიყო ზ.ლ-ის მინდობილი პირის, ვ.გ-ას პირად ანგარიშზე. 2010 წლის 12 ოქტომბერს ვ.გ-ას პირად ანგარიშზე ჩაირიცხა 2010 წლის 8 ოქტომბრის ხელშეკრულებით შეთანხმებული ნასყიდობის თანხა - 70000 აშშ დოლარი. ვ.გ-ა გარდაიცვალა 2011 წლის 12 იანვარს. მოპასუხე ვ.გ-ა 2011 წლის 12 იანვარს გარდაცვლილი ვ.გ-ას უფლებამონაცვლეა, მან 2011 წლის 15 ივლისს გაცემული №1107378805 სამკვიდრო მოწმობით მიიღო მამის - ვ.გ-ას სამკვიდრო. ზ.ლ-ეს მიღებული აქვს 2010 წლის 8 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების ნასყიდობის საგნის საფასური - 70000 აშშ დოლარი. 2011 წლის 24 თებერვალს ე. გ-ის სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობის მიღების თაობაზე განცხადების წარდგენის მოწმობა, რომლის შესაბამისადაც, ე. გ-ს მიენიჭა მამკვიდრებლის - 2011 წლის 12 იანვარს გარდაცვლილი ვ.გ-ას სამკვიდროს მართვისა და ვალდებულებების შესრულების უფლებამოსილება. 2011 წლის 4 მარტს ე. გ-მა, სამკვიდრო მოწმობის მიღების შესახებ განცხადების საფუძველზე, მამკვიდრებელ ვ.გ-ას პირადი ანგარიშიდან გამოიტანა 55755.82 ლარი. ზ.ლ-ე ადასტურებდა, რომ ე. გ-მა, რომელიც მისი ახლო ნათესავია, ვ.გ-ას ვალდებულებების შესრულების მიზნით, აუნაზღაურა 35000 აშშ დოლარი, შეუძინა საცხოვრებელი ბინა. მოსარჩელე მოითხოვდა ვ.გ-ის 2010 წლის 8 ოქტომბრის ხელშეკრულებით მიღებული ნასყიდობის საფასურის დარჩენილი ნაწილის - 35000 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებას. დადგენილად იქნა მიჩნეული ასევე, რომ გარდაცვალებამდე, 2010 წლის 29 ოქტომბერს ვ.გ-ამ პირადი საბანკო ანგარიშიდან გაიტანა 50000 აშშ დოლარი, რომლითაც, აპელანტის განმარტების თანახმად, იმავე დღეს შეძენილ იქნა საცხოვრებელი ბინა ზ.ლ-ის და, შესაბამისად, არ არსებობდა მისთვის, როგორც ვ.გ-ას პირველი რიგის მემკვიდრისთვის 35000 აშშ დოლარის დაკისრების საფუძველი. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხე ვ.გ-ა მის მიერ შესაგებლის საფუძვლად მითითებული გარემოებების დამადასტურებელ მტკიცებულებად უთითებდა 2011 წლის 2 თებერვალს ზ.ლ-ის რწმუნებულ ე. გ-სა და ვ. გ-ას შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე, რომლითაც ზ.ლ-ემ, 34500 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, შეიძინა საცხოვრებელი ბინა. მოპასუხის განმარტებით, ზ.ლ-ემ ნასყიდობის თანხა გადაიხადა ვ.გ-ას მიერ 2010 წლის 29 ოქტომბერს ანგარიშიდან გამოტანილი თანხით. აპელანტის ამ მსჯელობას დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლო და განმარტა, რომ, მართალია, გარდაცვლილი ვ.გ-ას ანგარიშიდან გამოტანილი თანხის - 50000 აშშ დოლარის პირდაპირ ზ.ლ-ის გადაცემა არ დასტურდებოდა, თუმცა, სასამართლოს შინაგანი რწმენა ეყრდნობოდა მტკიცებულებათა ერთობლიობას და დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2010 წლის 29 ოქტომბერს ვ.გ-ას მიერ პირადი ანგარიშიდან გამოტანილი თანხა რეალურად აისახა ზ.ლ-ის ქონებრივ შემოსავალში, კერძოდ: ზ.ლ-ე რეგისტრირებული იყო სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში და იღებდა საარსებო შემწეობას. 2011 წლის 11 მაისს გაცემული ამონაწერით ოჯახის სარეიტინგო ქულა 30430-ს შეადგენდა, ოჯახის უფლებამოსილ წარმომადგენელად მითითებული იყო რ. გ-ი. 2011 წლის 2 თებერვალს, ერთი მხრივ, ზ.ლ-ის რწმუნებულ ე. გ-ს და, მეორე მხრივ, ვ. გ-ას შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ზ.ლ-ემ, 34500 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, შეიძინა ქ.თბილისში პ.ი-ის N10-ში მდებარე ბინა. იმის გათვალისწინებით, რომ საცხოვრებელი ბინა შეძენილი იყო 2011 წლის 2 თებერვალს, ხოლო ე. გ-მა მამკვიდრებელ ვ.გ-ას პირადი ანგარიშიდან თანხა გამოიტანა მხოლოდ 2011 წლის 4 მარტს, პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მსჯელობა აღნიშნული ბინის ე. გ-ის მიერ ვ.გ-ას პირად ანგარიშიდან გამოტანილი თანხით შეძენასთან დაკავშირებით. 2011 წლის 31 იანვარს ე. გ-სა და ე. კ-ეს შორის გაფორმებულ სესხის ხელშეკრულებასთან მიმართებაში, რომელზეც მიუთითებდა მოსარჩელე (ამ ხელშეკრულების თანახმად, ე. გ-მა ისესხა 35000 აშშ დოლარი), სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, ეს მტკიცებულება ზ.ლ-ის მიერ ბინის შესაძენად საკმარისი ქონებრივი შემოსავლის დამადასტურებელ მტკიცებულებად არ ჩათვალა, პალატის განმარტებით, ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას ყოველთვის წინ უძღვის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა შეფასება, რაც მოიცავს მათი დასაშვებობის, შესახებობისა და უტყუარობის შემოწმებას, აგრეთვე მტკიცებულებათა საკმარისობაზე მსჯელობასა და მათ შეფასებას ერთობლიობაში. მტკიცებულებათა დასაშვებობა შესაძლებელია დადგენილი იყოს როგორც მატერიალური, ასევე საპროცესო კანონით. სამოქალაქო კოდექსის 623-ე, 328-ე მუხლების თანახმად, სასამართლომ განმარტა შემდეგი: რეალურად მიიჩნევა ხელშეკრულება, რომელიც დადებულად ითვლება არა შეთანხმების მიღწევის მომენტიდან, არამედ ნივთის რეალურად გადაცემიდან, შესაბამისად, სესხის ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, როცა გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ხელშეკრულების საგანს, შესაბამისად, მარტო შეთანხმება სესხის თაობაზე ჯერ კიდევ არ ნიშნავს ხელშეკრულების დადებას. რეალური ხელშეკრულება დადებულად ითვლება რეალური ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქმედების განხორციელების შემდეგ. სასამართლოს შეფასებით, ე. გ-სა და ე. კ-ეს შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულება, თანხის მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, ვერ განიხილებოდა როგორც ზ.ლ-ის მიერ ბინის შესაძენად არსებული ქონებრივი შემოსავლის დამადასტურებელი მტკიცებულება, უფრო მეტიც, პალატამ ჩათვალა, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ უფლება-მოვალეობათა წარმოშობის საფუძველია სესხის ხელშეკრულების მხარეებისათვის, რაც შეეხება ორ პირს შორის დადებული ხელშეკრულების მტკიცებულებად გამოყენებას მესამე პირზე უფლება-მოვალეობათა დაკისრების მიზნებისათვის, აღნიშნული დაუშვებელია, თუნდაც იმიტომ, რომ მსგავსი ხელშეკრულების შექმნა ორი პირის ურთიერთშეთანხმებით სირთულეს არ წარმოადგენდა, მით უმეტეს, როდესაც ხელშეკრულებაში მითითებული არ იყო სესხის მიზნობრიობა, დანიშნულება და ა.შ. საქმეში წარმოდგენილი განქორწინების მოწმობით დგინდებოდა, რომ ე. გ-ი და ვ.გ-ა განქორწინდნენ 1986 წლის 6 თებერვალს, მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, 2011 წლის 28 იანვარს ე. გ-მა, როგორც გარდაცვლილი ვ.გ-ას პირველი რიგის მემკვიდრემ, მიმართა სანოტარო ბიუროს სამკვიდრო მოწმობის გაცემის მოთხოვნით. 2011 წლის 24 თებერვალს ე. გ-ის სახელზე გაიცა „სამკვიდრო მოწმობის მიღების შესახებ განცხადების წარდგენის შესახებ“ მოწმობა, რომლის შესაბამისადაც ე. გ-ს მიენიჭა მამკვიდრებლის - 2011 წლის 12 იანვარს გარდაცვლილი ვ.გ-ას სამკვიდროს მართვისა და ვალდებულებების შესრულების უფლებამოსილება. სწორედ აღნიშნული დოკუმენტის საფუძველზე გამოიტანა ე. გ-მა ვ.გ-ას ანგარიშზე განთავსებული თანხა.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 29 ოქტომბერს ვ.გ-ას მიერ პირადი ანგარიშიდან გამოტანილი თანხა აისახა ზ.ლ-ის ქონებრივ შემოსავალში, სხვაგვარად საფუძველს მოკლებულს წარმოადგენდა მსჯელობა, რომ სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებულმა პირმა, რომლის სარეიტინგო ქულა მნიშვნელოვნად ნაკლები იყო საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილ ზღვრულ ქულაზე, 2011 წლის 2 თებერვალს ვ.გ-ას მიერ ანგარიშიდან თანხის გამოტანიდან დაახლოებით სამი თვის შემდგომ, 34500 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, შეიძინა საცხოვრებელი ბინა.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიუთითა, რომ ვ.გ-ა 2011 წლის 12 იანვარს გარდაცვლილი ვ.გ-ას პირველი რიგის მემკვიდრე იყო, რომელმაც, ამავე კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სანოტარო ორგანოში განცხადების შეტანით მიიღო სამკვიდრო. სამოქალაქო კოდექსის 1484-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის, მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმების ამოსავალი წერტილი ბუნებითი სამართლიანობის აღდგენა იყო, შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალბრუნვაში ქცევის სტანდარტის განმსაზღვრელი სამართლიანობა, კეთილსინდისიერება და ზნეობრიობაა. ყველა ადამიანი სამოქალაქო უფლება-მოვალეობის მატარებელია. სამოქალაქო უფლების მართლზომიერი რეალიზაცია კი, საზოგადოებაში სტაბილური გარემოს შექმნის გარანტიაა. თითოეული მოქალაქე ვალდებულია, თავისი უფლება განახორციელოს იმგვარად, რომ დაუშვებლად არ ხელყოს სხვისი უფლება. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილზე და ყურადღება გაამახვილა მტკიცების საპროცესო სამართლებრივ სტანდარტებზე, შესაბამისად, განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალსა და საპროცესო სამართალში არსებობს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტურის განაწილების სტანდარტი. აღნიშნული სტანდარტის თანახმად, მტკიცების ტვირთი განაწილებულ უნდა იქნას იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომელთა მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია, შესაბამისად, ამგვარი სტანდარტი მტკიცების ტვირთს ვალდებულებით სამართალში შემდეგნაირად ანაწილებს: 1. მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს ვალდებულების არსებობის ფაქტი; 2. მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს ვალდებულების შესრულების ვადა, ანუ ვადამოსული ვალდებულების არსებობა; 3.მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს, მისი, როგორც ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის მქონე სუბიექტის, უფლებამოსილება; 4. მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს ვალდებულების შესრულების ფაქტი; 5. მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს გარემოებები, რომლებიც გამორიცხავდა მის მიერ ვალდებულების შესრულებას.

პალატის მითითებით, ზ.ლ-ემ, მართალია, დაადასტურა ვალდებულების არსებობის ფაქტი, კერძოდ, ვ.გ-ას ანგარიშზე 70000 აშშ დოლარის ჩარიცხვა, თუმცა, მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ.გ-ას მიერ 2010 წლის 29 ოქტომბერს გამოტანილი თანხა ზ.ლ-ემ ქონებრივი აქტივის სახით მიიღო, ხოლო დარჩენილი თანხა ზ.ლ-ეს ე. გ-მა სამკვიდროს მიღების თაობაზე განცხადების წარდგენის შესახებ მოწმობის საფუძველზე გადაურიცხა. გარდა ზემოაღნიშნული მტკიცებულებებისა, სასამართლოს შინაგან რწმენას ზ.ლ-ის მიერ თანხის მიღებასთან დაკავშირებით ამყარებდა სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში ზ.ლ-ის რეგისტრაციის ფაქტი, რომლის გათვალისწინებითაც, ზ.ლ-ე ვერ შეძლებდა 34500 აშშ დოლარად ღირებული ქონების შეძენას, ასევე ე. გ-სა და ვ.გ-ას შორის 1986 წელს განქორწინების მიუხედავად, ე. გ-ის მიერ სამკვიდრო მოწმობის ასაღებად ნოტარიუსისათვის მიმართვის ფაქტი და, რაც მთავარია, ე. გ-სა და ვ.გ-ას შორის არსებული მჭიდრო ნათესაური ურთიერთკავშირი, მათი ერთად ცხოვრების ფაქტი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ზ.ლ-ეს მიღებული ჰქონდა 2010 წლის 8 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების ნასყიდობის საგნის საფასური - 70000 აშშ დოლარი, შესაბამისად, არ არსებობდა ვ.გ-ის, როგორც 2011 წლის 12 იანვარს გარდაცვლილი ვ.გ-ას პირველი რიგის მემკვიდრისთვის, 35000 აშშ დოლარის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები, ამასთანავე, პალატის მითითებით, მართალია, სააპელაციო საჩივარს ერთვოდა 2010 წლის 29 ოქტომბრის ხელშეკრულება, რომლითაც დასტურდებოდა ვ.გ-ას მიერ 50000 აშშ დოლარის გამოტანის დღეს - 2010 წლის 29 ოქტომბერს ე. გ-ის მიერ 49000 აშშ დოლარად უძრავი ქონების შეძენა (რომელიც 2011 წლის 3 იანვრის ხელშეკრულებით მ. რ-ას სახელზე გასხვისდა), თუმცა, სასამართლომ ეს არ გაითვალისწინა იმ მოტივით, რომ მტკიცებულება საქმეზე დართული იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე და 215-ე მუხლებით დადგენილი წესების უგულებელყოფის რეჟიმში.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ.ლ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შემდეგი დასაბუთებით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება არასრულია, ის მიღებულია აშკარა მიკერძოებით, რადგანაც სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომელიც არც პირველი ინსტანციის და არც სააპელაციო ინსტანციის წესით განხილვისას არ ყოფილა წარდგენილი. პალატამ გაიზიარა ახალი ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა თაობაზეც მხარეს შუამდგომლობაც არ დაუყენებია. სასამართლოს რწმენა დაემყარა არარსებულ გარემოებებს და აღნიშნულით უარყოფილ იქნა შეუქცევადი მტკიცებულებები საბანკო ოპერაციებისა და სანოტარო აქტების სახით. კასატორის მითითებით, ის არ ეთანხმება გადაწყვეტილებით დადგენილ გარემოებებს, რადგანაც საქმეში არ არის შესაბამისი მტკიცებულებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად ზ.ლ-ე, სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

პირველ ყოვლისა, საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლითაც განსაზღვრულია საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილება გადაწყვეტილების შემოწმების ფარგლებთან მიმართებაში და დადგენილია, რომ საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. კანონის აღნიშნული დანაწესიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატამ ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი შეისწავლა სწორედ საჩივარში მითითებული გარემოებების ფარგლებში, რაც ამ საჩივრის დასაშვებად ცნობისათვის საკმარის საფუძველად ვერ იქნა მიჩნეული, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ზ.ლ-ე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

რაც შეეხება ვ.გ-ას მიერ წარმოდგენილ საკასაციო შესაგებელზე დართულ მტკიცებულებებს, ასევე ქ.თ-ის მიერ 2013 წლის 11 იანვრის Nა-92-13 განცხადებაზე დართულ მტკიცებულებებს, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს ვ.გაგუას, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორის მოწინააღმდეგე მხარეს უნდა დაუბრუნდეს შესაგებელსა და განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. ვ.გ-ას დაუბრუნდეს საკასაციო შესაგებელზე დართული მტკიცებულებები 9 ფურცლად, ასევე ქ.თ-ის მიერ 2013 წლის 11 იანვრის Nა-92-13 განცხადებაზე დართულ მტკიცებულებები 6 ფურცლად.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე