№ ას-1579-1482-2012 1 მარტი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ.კ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ.მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ.კ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის, მის სასარგებლოდ, სესხის – 14 646.1 ლარისა და 801.5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელესთან არანაირი სასესხო ურთიერთობა არ აქვს. სარჩელი მითითებული თანხა მიიღო იმ მომსახურების სანაცვლოდ, რასაც ნ.მ-ის დაკვეთით ასრულებდა, კერძოდ, წერდა ფონოგრამებს.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 4 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ.მ-ის სარჩელი დაკმაყოფიოლდა, ვ.კ-ს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, დაეკისრა 14 646.1 ლარისა და 801.5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ.კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით ვ.კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

საქმის მასალებით პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია და მხარეთა შორისაც უდავო იყო, რომ 2009 წლიდან 2011 წლის ჩათვლით მოსარჩელე ნ.მ-მა მოპასუხე ვ.კ-ს გადასცა თანხა, საერთო ჯამში 14 646.1 ლარისა და 801.5 აშშ დოლარის ოდენობით (ტ. I, ს.ფ. 23-101). გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის სესხის სახელშეკრულებო ურთიერთობა არ არსებობდა.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას იმის შესახებ, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ მოპასუხე ვ.კ-ს თანხა გადაეცა მის მიერ მითითებული სამართლებრივი საფუძვლით – ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შესრულებული სამუშაოების ანაზღაურების სახით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხე მხარის პოზიცია ნ.მ-ის მიერ აღძრული სარჩელისაგან თავის დასაცავად ეფუძნებოდა იმ გარემოებას, რომ მის მიერ მიღებული თანხა წარმოადგენდა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შესრულებული სამუშაოს ღირებულებას.

იმ პირობებში, როდესაც უდავოა, რომ 2009 წლიდან 2011 წლის ჩათვლით მოსარჩელე ნ.მ-მა მოპასუხე ვ.კ-ს გადასცა თანხა საერთო ჯამში 14 646.1 ლარისა და 801.5 აშშ დოლარის ოდენობით, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ თანხა გადაცემული იყო შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლით, პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, (მოცემულ შემთხევაში ნარდობის ურთიერთობიდან გამომდინარე) ეკისრებოდა სწორედ მოპასუხეს.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარემ შესაბამისი მტკიცებულებების წარმოდგენით ვერ უზრუნველყო შესაგებლის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება. ასეთი სახის მტკიცებულებად ვერ მიიჩნეოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხე მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე დაკითხული მოწმის ჩვენება. მოწმის მიერ მიცემული ჩვენების თანახმად, იგი, მართალია, დაესწრო ვ.კ-ის მიერ ნ.მ-ის დისკის გადაცემის ფაქტს, მაგრამ პირადად არ უნახავს რა დისკი იყო ეს და რა იყო მასზე ჩაწერილი. მან გადმოცემით იცის ის ფაქტი, რომ ვ.კ-ი ნ.მ-ის ამზადებდა ფონოგრამების ჩანაწერს, მაგრამ პირადად ამ საკითხზე საუბარს არ შესწრებია. მხარეთა შორის არსებულ სახელშკრულებო ურთიერთობაზე ასევე არ მიუთითებს მოპასუხის მიერ შესაგებელზე დართული 1997 წელს ნ.მ-ის მიერ საესტრადო სიმღერების კონკურსში მონაწილეობს მიღების, ვ.კ-ის მიერ კონკურს ”პატრინოტში” გამარჯვების სიგელი და მის სახელზე გაცემული სამუსიკო ხელოვნების მაგისტრის დიპლომი.

პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი შეფასება მისცა მოპასუხის მიერ წარდგენილ ზემოაღნიშნულ მტკიცებულებებს და მართებულად მიუთითა, რომ აღნიშნული მტკიცებულებებით არ დასტურდება მხარეთა შორის ნარდობის ხელშეკრულებისა და მის საფუძველზე შესრულებული სამუშაოების ღირებულების სახით სადავო თანხის გადაცემა.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 385-ე, 991-ე მუხლებით და იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე ნ.მ-მა 2009 წლიდან 2011 წლის ჩათვლით მოპასუხე ვ.კ-ს 14 646.1 ლარი და 801.5 აშშ დოლარი გადასცა სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, მიიჩნია, რომ სარჩელი აღნიშნული თანხის უკან დაბრუნების თაობაზე საფუძვლიანი იყო და არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა მასზე, რომ, ვინაიდან ნ.მ-ი სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად უთითებდა სესხის ხელშეკრულების მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმებს და სასამართლომ დადგენილად არ მიიჩნია მხარეთა შორის სასესხო ურთიერთობის არსებობის ფაქტი, სასამართლომ სხვა სამართლებრივი საფუძვლით სარჩელის დაკმაყოფილებით დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნები და გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს.

აღნიშნულთან მიმართებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მხარის მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების კონკრეტულ მატერიალურ სამართლებრივ ნორმასთან შესაბამისობის დადგენა სასამართლოს უფლებაცაა და ვალდებულებაც. დავის სამართლებრივი შეფასებისას მოსამართლე სრულიად დამოუკიდებელია, განსხვავებით პროცესის ფაქტობრივ საფუძვლებზე მუშაობისაგან და არ არის შებოჭილი დისპოზიციურობის ან შეჯიბრებითობის პრინციპებით.

პალატამ აღნიშნა, რომ მხარე, შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, თვითონვე განსაზღვრავს, თუ რომელ კონკრეტულ ფაქტს დაამყაროს თავისი სასარჩელო მოთხოვნა, ამასთან სარჩელის საფუძველი იმ ფაქტების ერთობლიობაა, რომლებიც ასაბუთებენ, ფაქტობრივად ამართლებენ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნას, სარჩელის საგანს. ამდენად, სარჩელის ფაქტობრივი დასაბუთება განაპირობებს სარჩელის მოთხოვნის კანონიერებას, ვინაიდან სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს, ხოლო დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტული ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის მოვალეობაა. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე ნ.მ-ი სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლად უთითებდა მოპასუხე ვ. კ-ის მიერ თანხის მიღებას, ხოლო მოთხოვნად - თანხის გადახდას. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაადგინა მხარის მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების კონკრეტულ მატერიალურ სამართლებრივ ნორმასთან შესაბამისობა და ნ.მ-ის სარჩელზე იმსჯელა სწორედ სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ.კ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ მხარეთა შორის არ არსებობდა ნარდობის ხელშეკრულება. ამასთან, სასამართლო გასცდა დავის საფუძველს. იყო თუ არა მხარეებს შორის ნარდობის ურთიერთობა, სასამართლომ აღნიშნული საკითხის გასარკვევად ფაქტობრივი გარემოების დადგენა განახორციელა საპროცესო ნორმების უხეში დარღვევით. სასამართლომ არ გაიზიარა მოწმედ დაკითხული პირის ჩვენება, რომელმაც აღნიშნა, რომ დაესწრო მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის დისკის გადაცემას. ასევე, მოსარჩელემ ვერ უარყო აღნიშნული ფაქტი და ამასთან, არასდროს მიუთითებია, რომ მოპასუხის მიერ გადაცემული დისკი არ იყო იმ მუსიკალური ნაწარმოებებით, რომლის თაობაზეც მიუთითებდა მოპასუხე, შესაბამისად, ასეთ პირობებში, ვ.კ-ის დადანაშაულება, რომ მან ვერ დაადასტურა, რომ მხარეთა შორის ნარდობის ურთიერთობა არსებობდა, არ გამომდინარეობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ნორმებიდან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 დეკემბრის განჩინებით ვ.კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ.კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს ვ.კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (854.34) ლარის 70% – 598.04 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ.კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ვ.კ-ს (პირადი №...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2012 წლის 21 დეკემბერს საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (854.34) ლარის 70% – 598.04 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე