№ ას-1627-1527-2012 15 მარტი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. ბ-ი, ლ. ბ-ი და ნ.. ბ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – საცხოვრებულ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა; ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ბ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ბ-ის, ლ. ბ-სა და ნ.. ბ-ას წინააღმდეგ და მოითხოვა: ა) 2011 წლის 2 ივნისისა და 15 ივნისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრუელბების (ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ს-ოს დასახლება 1, ქუჩა №7) ¼ ნაწილის ბათილად ცნობა; ბ) ქ. თბილისში, ს-ოს დასახლება 1, ქუჩა №7-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის ¼ ნაწილის – 3000 ლარის ნ.. ბ-ის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელი სადგომის ¼ ნაწილის მ. ბ-ის საკუთრებაში გადაცემა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეტა კოლეგიის 2012 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2011 წლის 01 ივნისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებული ნ.. ბ-სა და ე. ბ-ს შორის, უძრავი ქონების (მდებარე ქ. თბილისში, ს-ოს დასახლება I ქუჩა, #7-ში) 1/4 ნაწილზე, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2011 წლის 15 ივნისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებული ე. ბ-სა და ლ. ბ-ს შორის, უძრავი ქონების (მდებარე ქ. თბილისში, ს-ოს დასახლება I ქუჩა, №7-ში) 1/4 ნაწილზე, მ. ბ-ს ნ.. ბ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მდებარე ქ. თბილისში, ს-ოს დასახლება I ქუჩა, №7-ში, საბაზრო ღირებულების 1/4 ნაწილის - 3000 ლარის გადახდა. თანხის გადახდის შემდეგ აღნიშნულ საცხოვრებელ სადგომის 1/4 ნაწილზე საკუთრების უფლება გადაეცა მ. ბ-ს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ე. ბ-მა, ლ. ბ-მა და ნ.. ბ-ამ, მოითხოვეს მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. ბ-ის, ლ. ბ-სა და ნ.. ბ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, მ. ბ-ის სარჩელინაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2011 წლის 1 ივნისს ნ.. ბ-სა და ე. ბ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, უძრავი ქონების (მდებარე ქ. თბილისში, ს-ოს დასახლება პირველი ქუჩა, №7-ში) 1/8 ნაწილზე, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2011 წლის 15 ივნისს ე. ბ-სა და ლ. ბ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, უძრავი ქონების (მდებარე ქ. თბილისში, ს-ოს დასახლება პირველი ქუჩა, №7-ში) 1/8 ნაწილზე, მ. ბ-ს დაიკისრა, გადაუხადოს მოპასუხე ნ.. ბ-ას დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მდებარე ქ. თბილისში ს-ოს დასახლება პირველი ქუჩა, №7-ში, საბაზრო ღირებულების 1/8 ნაწილი - 1500 ლარი. ამ თანხის გადახდის შემდეგ აღნიშნულ საცხოვრებელი სადგომის 1/8 ნაწილზე საკუთრების უფლება გადაეცეს მ. ბ-ს.

პალატამ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის მსჯელობა მასზე, რომ სადავო უძრავი ნივთი ჯერ შეიძინეს, ხოლო მოგვიანებით გააუმჯობესეს გ. ბ-მა და ე. ბ-მა ერთად ცხოვრების განმავლობაში, რის გამოც იგი წარმოადგენს მათ თანასაკუთრებას.

საქმეში წარმოდგენილი ქორწინების მოწმობით (ტ.1. ს.ფ. 43) პალატამ გამოარკვია, რომ გ. ბ-ი და ე. ს-ე 1966 წელს დაქორწინდნენ. მოსარჩელე მ. ბ-ი დაიბადა 1975 წელს. ის გარემოება, რომ გ. ბ-მა სადავო საცხოვრებელი სახლი ე. წ. დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შეიძინა გასული საუკუნის 70-იან წლებში (ანუ ე. ბ-ან ქორწინებაში ყოფნის განმავლობაში) დადასტურებულ. თავად მ. ბ-ის მიერ სარჩელში მოყვანილ ახსნა-განმარტებაში. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სადგომზე წარმოიშვა მეუღლეთა თანასაკუთრება - „მეუღლეთა მიერ ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო საკუთრებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს, ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი“.

აქედან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ მ. ბ-ს, როგორც გ. ბ-ის მემკვიდრეს (ტ. 1. ს. ფ. 18), ეკუთვნოდა გ. ბ-ის 1/2½ წილიდან 1/4 წილი, რაც შეადგენად მთელი ქონების 1/8-ს.

პალატამ მიიჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი, რამაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება გამოიწვია. აქედან გამომდინარე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება შეცვლას და მ. ბ-ის მოთხოვნა უძრავი ნივთის 1/8-ის ნაწილში დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა.

პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სხვა ფაქტობრივი გარემოებები, აგრეთვე ის სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სადავო უძრავ ნივთზე დადებული გარიგებების მოჩვენებითად დადებულად აღიარებას შეეხებოდა. პალატამ ასევე აღნიშნა ის გარემოება, რომ სააპელაციო საჩივრის მსჯელობა მასზე, რომ მ. ბ-ს ეკუთვნოდა 1/8 წილი ნაცვლად 1/4 წილისა, წარმოადგენდა ამ გარიგებების მოჩვენებითად აღიარების დადასტურებას აპელანტთა მხრიდან. ამდენად, ცხადია, რომ აპელანტები სადავოდ ხდიდნენ არა ხელშეკრულებათა მოჩვენებითობას ან ნამდვილობას, არამედ მ. ბ-ის კუთვნილი წილის ოდენობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ ე. ბ-ის, ლ. ბ-სა და ნ.. ბ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილებას ექვმდებარებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ პალატამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში აპელანტები საერთოდ არ ცნობდნენ სარჩელს და აღნიშნავდნენ, რომ დავა არ უნდა განხილულიყო „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით და, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებები გაფორმებული იყო კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით და არა არსებობდა რაიმე საფუძველი მათი ბათილად ცნობისა. ამასთან, კასატორის განმარტებით, საქმეში არ არსებობს მტკიცებულება, რომ საცხოვრებელი სადგომი გ. ბ-ს შეძენილი ჰქონდა ხელწერილის საფუძველზე, რასაც თავად აპელანტებიც აღნიშნავდნენ, თუმცა, რომ ყოფილიყო შინაურული ხელწერილი, კასატორის აზრით, ის არ უნდა განხილულიყო როგორც მტკიცებულება, რომლის საფუძველზეც, გ. ბ-ს მოპოვებული ჰქონდა სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება, რადგან ასეთი ხელწერილები დადებულ. ფორმის დაუცველად, ნოტარიულად დამოწმების გარეშე. სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე კი, ამ შემთხვევაში იყო ი. ბ-ი.

კასატორის აზრით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, არ გამოიყენა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტი. ამასთან, ვინაიდან ი. ბ-სა და გ. ბ-ს შორის არ არსებობდა რაიმე ხელწერილი სადგომის დათმობასთან დაკავშირებით, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ვინაიდან სადავო ქონებაზე გ. ბ-ს საკუთრების უფლება არ ჰქონდა მოპოვებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულ. მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულ. სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

კასატორი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით გათავისუფლებულ. სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე