№ას-1680-1576-2012 11 მარტი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ი.ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.კ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და გასაჩივრებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2012 წლის 20 მარტს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა მ.კ-მა მოპასუხეების ი.ბ-ის და ო.ა-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხეებისაგან დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება (ს.ფ. 1-10).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 3 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მ.კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ო.ა-ეს და ი.ბ-ს მ.კ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ 8180 ლარის გადახდა (ს.ფ. 41-42).

დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე საჩივარი შეიტანა ი.ბ-მა. საჩივრის ავტორის მტკიცებით, მან შესაგებელი წარადგინა კანონით დადგენილ ვადაში (ს.ფ. 57).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 27 აპრილის განჩინებით ი.ბ-ის საჩივარი ამავე სასამართლოს 2012 წლის 3 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება (ს.ფ. 69-70).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 3 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ასევე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ ამავე სასამართლოს 2012 წლის 27 აპრილის განჩინება, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი.ბ-მა (ს.ფ. 79-87).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივნისის განჩინებით ი.ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ი.ბ-ის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, ასევე გაუქმდა განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ და საქმე ი.ბ-ის ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს (ს.ფ. 139-145).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 18 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მ.კ-ის სარჩელი ი.ბ-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა (ს.ფ. 165-167).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ.კ-მა (ს.ფ. 171-180).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ.კ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 18 სექტემბრის გადაწყვეტილება, მ.კ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ი.ბ-ს ო.ა-ან ერთად სოლიდარულად დაეკისრა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 3 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ო.ა-ის დაკისრებული თანხიდან მ.კ-ის სასარგებლოდ 7205 ლარის გადახდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2011 წლის 18 აპრილს ო.ა-ემ მ.კ-ის სახლიდან გაიტანა ოქროს სამკაულები, რითაც მოსარჩელეს მიაყენა 8180 ლარის ოდენობის ზიანი. ო.ა-ე, 2011 წლის 18 აპრილს მ.კ-ის საცხოვრებელი სახლიდან 8180 ლარის ღირებულების სხვადასხვა დასახელების ოქროს სამკაულების ქურდობისათვის მიცემული იქნა სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებაში.

ი.ბ-მა იცოდა ო.ა-ის მიერ ოქროს ნივთების დანაშაული გზით მოპოვების შესახებ და წინასწარი შეცნობით მისგან შეიძინა 2011 წლის 18 აპრილს მ.კ-ის სახლიდან ო.ა-ის მიერ ქურდობის გზით გატაცებული ოქროს სამკაულები, რაც შემდგომში რეალიზაციის მიზნით გადაადნო. წინასწარი შეცნობით ნაქურდალი ნივთის შეძენისათვის ი.ბ-ი ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 10 თებერვლის განაჩენით (საქმე №1/667-2011წ) ცნობილი იქნა დამნაშავედ. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი.ბ-ის სამუშაო ოთახის ჩხრეკის შედეგად ამოღებული დაახლოებით 60 გრ. ოქრო გადადნობილი სახით განაწილებული იქნა წილობრივად: მ. ნ-ზე, ა.ძ-ზე, ქ. ა-ზე, ხ. ა-ზე, ტ.ჩ-ზე, ლ. ჩ-ზე, თ. ბ-ზე და მ.კ-ზე. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ აღნიშნული საქმის განხილვის დროს ოქრო მ.კ-ს დაბრუნებული არ ჰქონდა და მისი ღირებულება არ იყო გამოკლებული სარჩელით მოთხოვნილ თანხას 8180 ლარს. მოპარული ნივთებიდან მ.კ-ს დაუბრუნდა, მხოლოდ, 600 ლარად ღირებული ოქროს ყელსაბამი. გარდა ამისა, მას უნდა მიეღო წილი ი.ბ-ის სახლიდან ამოღებული 60 გრ. გადამდნარი ოქროს ნედლეულიდან.

სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დგინდებოდა, რომ ი.ბ-მა ო.ა-ან შეიძინა მ.კ-ის კუთვნილი არა ერთი, არამედ რამდენიმე ნივთი და მან, უდავოდ, იცოდა, რომ ეს ნივთები ო.ა-ეს უკანონოდ ჰქონდა მოპოვებული. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ი.ბ-ი მ.კ-ის ნივთებს დაეუფლა არამართლზომიერად და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, იგი ვალდებული იყო ეს ნივთები დაებრუნებინა აპელანტისათვის.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ი.ბ-ის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის არსებობდა მიზეზობრივი კავშირი. განაჩენით დგინდებოდა, რომ ი.ბ-ის ქმედება იყო მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. აქედან გამომდინარე, ი.ბ-ი ვალდებული იყო აპელანტისათვის აენაზღაურებინა მიყენებული ზიანი. სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით. მ.კ-ს ზიანი მიადგა, არამარტო, იმით, რომ ო.ა-ემ მისი სამკაულები მოიპარა, არამედ იმითაც, რომ შემდეგ ისინი, წინასწარ შეცნობით, დანაშაულებრივად, შეიძინა ი.ბ-მა და აპელანტისათვის არ დაუბრუნებია. ამიტომ, ზემოხსენებული ნორმის თანახმად, აპელანტისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე ო.ა-ე და ი.ბ-ი სოლიდარულად იყვნენ პასუხისმგებელნი. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. სამოქალაქო კოდექსის 409-ე მუხლის მიხედვით კი, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება. ამ ნორმათა თანახმად, ი.ბ-ს ეკისრებოდა პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის და მ.კ-ის მისი კუთვნილი ნივთების საფასურის ანაზღაურების ვალდებულება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ო.ა-ის მიმართ გამოტანილი განაჩენით დადგინდა, რომ ო.ა-ემ აპელანტის სახლიდან მოიპარა 8180 ლარის ღირებულების სამკაული. ი.ბ-ის მიმართ გამოტანილი განაჩენით დასტურდებოდა, რომ ეს სამკაულები ო.ა-ან შეიძინა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარემ. ეს ფაქტი არც თავად ი.ბ-ს უარუყვია. სარჩელზე წარდგენილ შესაგებელში მან დაადასტურა, რომ ო.ა-ან იყიდა რამდენიმე ნივთი, ოღონდ განმარტა, რომ თავი მიაჩნდა არა დამნაშავედ, არამედ – დაზარალებულად. არსებულ ვითარებაში, იმის მტკიცების ტვირთი, რომ ი.ბ-მა ო.ა-ან შეიძინა მის მიერ ნაქურდალი ნივთების მხოლოდ ნაწილი, ეკისრებოდა ი.ბ-ს. მას კი საერთოდ არ მიუთითებია, თუ რა ნივთები შეიძინა ო.ა-ან და რა ღირებულების იყო ისინი.

სააპელაციო სასამართლომ საგულისხმოდ მიიჩნია ის, რომ ი.ბ-ი იყო ოქრომჭედელი. თავისი საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, იგი ამუშავებდა ძვირფას ლითონს, აკეთებდა სამკაულებს, უცვლიდა ფორმას და ასხვისებდა მათ. აქედან გამომდინარე, სავსებით გონივრული იყო, რომ ი.ბ-ს ასევე, გადაეკეთებინა მ.კ-ის კუთვნილი სამკაულები და გაესხვისებინა ისინი. ამას მოწმოდა ისიც, რომ მისი სახლიდან გამოძიების ორგანომ ამოიღო 60 გრ. ”გადამდნარი” ოქრო. განაჩენით დგინდებოდა, რომ ი.ბ-ი დააკავეს 2011 წლის 23 ივნისს, აპელანტის კუთვნილი ნივთები კი მან იყიდა 2011 წლის აპრილში. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აპრილიდან ივნისამდე პერიოდი სრულიად საკმარისი იყო სამკაულების დასამუშავებლად და განსაკარგავად. ამიტომ, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ი.ბ-მა ო.ა-ან შეიძინა აპელანტის კუთვნილი ყველა ნაქურდალი სამკაული.

საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ აპელანტს ზიანი ნაწილობრივ აუნაზღაურდა. კერძოდ, მან განმარტა და მოწინააღმდეგე მხარე დაეთანხმა, რომ აპელანტმა დაიბრუნა ოქროს ყელსაბამი. აპელანტის თქმით, ეს ყელსაბამი ღირდა 600 ლარი. მოწინააღმდეგე მხარეს საწინააღმდეგო ფაქტზე არ მიუთითებია და არც დაუსაბუთებია იგი. ამის გამო, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის შეფასება. ქუთასის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 10 თებერვლის განაჩენით ი.ბ-ის ბინიდან ამოღებული 60 გრ. გადამდნარი ოქრო განაწილდა მ. ნ-ზე, ა. ძ-ზე, ქ. ა-ზე, ხ. ა-ზე, ტ. ჩ-ზე, ლ. ჩ-ზე, თ. ბ-სა და მ.კ-ზე, ე.ი. სულ 8 პირზე. ამის შესაბამისად, მ.კ-ს აღნიშნული ოქროდან მიიღო 60/8=7,5 გრ. ოქრო ნედლეულის სახით. აპელანტმა განმარტა, რომ ნედლეულის სახით 1 გრ. ოქრო ღირდა 50 ლარი. ამდენად, განაჩენით განაწილებული ქონებიდან მას ეკუთვნოდა 7.5X50=375 ლარის ღირებულების ნივთი. აქედან გამომდინარე, აპელანტს უკვე აუნაზღაურდა 600+375=975 ლარი. შესაბამისად, მისთვის მიყენებული ზიანიდან ასანაზღაურებელი დარჩა 8180-975=7205 ლარი, რისი გადახდაც უნდა დაკისრებოდა ი.ბ-ს ო.ა-ან სოლიდარულად (ს.ფ. 207-216).

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი.ბ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება.

კასატორი მიუთითებს, რომ აღიარებს მხოლოდ 300 ლარის ოდენობით ოქროს შესყიდვის ფაქტს, მას მოსარჩელისათვის არ მიუყენებია მატერიალური ზიანი, ვინაიდან არ არის ქურდობის მონაწილე. იგი მსჯავდრებულ იქნა იმის გამო, რომ არ უნდა ეყიდა ა-ან მართლსაწინააღმდეგო გზით შეძენილი ოქროს ნივთები. ის გარემოება, რომ ი.ბ-ის მიმართ გამოტანილია განაჩენი, არ წარმოშობს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. ო.ა-ი-სა და ი.ბ-ის მიმართ სხვადასხვა დროს განიხილეს სისხლის სამართლის საქმე, ამიტომაცაა განაჩენები სხვადასხვა დროს მიღებული. მ.კ-ი დაზარალებულად ცნობილი იყო ა-ის მიმართ წარმოებულ საქმეში, ხოლო კასატორის მიმართ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეში კ-ი დაზარალებულს არ წარმოადგენდა. საქმიდან მხოლოდ დაზარალებულს აუნაზღაურდება ზიანი. შესაბამისად, კასატორს არ წარმოეშობა ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება (ს.ფ. 219-228).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი.ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი.ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%, რაც იმას ნიშნავს, რომ კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 30% რჩება სახელმწიფო ბიუჯეტში. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 4 იანვრის განჩინებით კასატორ ი.ბ-ს გადაუვადდა საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა მოცემული საკასაციო წარმოების დასრულებამდე. შესაბამისად, კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (345.25 ლარი) 30%-ის – 103.57 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი.ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ი.ბ-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 4 იანვრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (345.25 ლარი) 30%-ის – 103.57 ლარის გადახდა;

3. სახელმწიფო ბაჟი განთავსებულ იქნეს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე