№ას-8-6-2013 18 მარტი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შ.შ-ე (პ.ნ. ...)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.თ.-შ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით მ.თ.-შ-ის სარჩელი მოპასუხეების: შ. (შ.) შ-სა (პ.ნ. ...) და შ.შ-ის (პ.ნ. ...) მიმართ დაკმაყოფილდა:

ბათილად იქნა ცნობილი შ.შ-სა (პ.ნ. ...) და შ.შ-ეს (პ.ნ....) შორის დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება 1/2 წილის ჩუქების ნაწილში;

ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ უ-ი მდებარე უძრავი ქონების – 1700კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და 219.47კვ.მ ფართობის საცხოვრებელი სახლის ნაწილი საჯარო რეესტრში აღირიცხა მ.თ.-შ-ის სახელზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინებით შ.შ-სა (...) და შ.შ-ის (...) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მ.თ.-შ-ე და შ. (იგივე შ.) შ-ე 1974 წლის 23 ივლისიდან იმყოფებიან ქორწინებაში. ისინი ქორწინების დღიდან დღემდე ცხოვრობენ ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ უ-ი, 0.375ჰა მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლში. მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა მათი შვილიც, ზ. შ-ე, რომელიც 2009 წლის 31 მაისს გარდაიცვალა;

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 15 იანვრის 3 საოქმო გადაწყვეტილებით საკუთრების უფლება იქნა აღიარებული მოპასუხე შ. (იგივე შ.) შ-ე ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ უ-ი, 0.375ჰა მიწის ნაკვეთზე. კომისიის მიერ შ. (იგივე შ.) შ-ე მიწის ნაკვეთის საკუთრების შესახებ 2008 წლის 15 იანვარს გაიცა№4832 საკუთრების უფლების მოწმობა. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 15 იანვრის 3 საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე, 2008 წლის 1 თებერვალს საჯარო რეესტრმა დაარეგისტრირა შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ის საკუთრების უფლება მიწის ნაკვეთზე;

2008 წლის 27 თებერვალს, შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ემ მიწის ნაკვეთის ნაწილი, 1615კვ.მ გაასხვისა ვ.მ-ე, ხოლო 2008 წლის 15 აპრილს 438კვ.მ მიწის ნაკვეთი ნოშრევან შ-ზე და ორივე მხარის ინტერესების შესაბამისად მიღებული თანხა მოხმარდა საცხოვრებელი სახლის გაუმჯობესებას;

2011 წლის 23 მაისს, შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ემ ჩუქების ხელშეკრულება დადო თავის ძმასთან – მოპასუხე შ.შ-ან, რომლის საფუძველზეც შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ემ მის საკუთრებაში რიცხული ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება აჩუქა ძმას – შ.შ-ეს და აღნიშნული უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა ამ უკანასკნელის საკუთრებად;

მ.თ.-შ-ემ, 2011 წლის 3 ოქტომბერს, სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში და ითხოვა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ უ-ში მდებარე 3750კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლზე შ-ა (შ-ა) შ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 15 იანვრის 3 საოქმო გადაწყვეტილებისა და №4832 საკუთრების მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა;

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ.თ.-შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების მუდმივმოქმედი კომისიის 2008 წლის 15 იანვრის №4824 საოქმო გადაწყვეტილება და კომისიის მიერ 2008 წლის 15 იანვარს გაცემული №4832 საკუთრების მოწმობა, საკუთრების უფლების აღიარება მოთხოვნილი 3750კვ.მ მიწის ნაკვეთის ½ნაწილში;

ზემოთ დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ემ. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება; მ.თ.-შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 15 იანვრის №4824 საოქმო გადაწყვეტილება და №4832 საკუთრების უფლების მოწმობა 1697კვ.მ მიწის ნაკვეთის 1/2 ნაწილში. აღნიშნული სასამართლოს გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში;

2007 წლის 28 დეკემბერს გაცემული საარქივო ცნობის თანახმად, შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ის კომლი შედგებოდა სამი წევრისაგან, თავად, მოსარჩელე მ.თ.-შ-ე და აწ გარდაცვლილი ზ. შ-ე. კომლს 1986-2003 წლების საკომლო ჩანაწერებით პირად სარგებლობაში აწერია 90.25ჰა მიწის ნაკვეთი და 110კვ.მ. ფართის საცხოვრებელი სახლი, აშენებული 1956 წელს.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ის მიერ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის განცხადებით მიმართვის დროისათვის, ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ უ-ში მდებარე 0.375ჰა მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, შ.შ-ე და მ.თ.-შ-ე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იყვნენ.

ამდენად, დადგინდა, რომ ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ უ-ში მდებარე სადავო ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, იყო მ.თ.-შ-სა და შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ის საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ. აღნიშნული ქონება იყო მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი და იგი გაჩუქების დროისათვის წარმოადგენდა მეუღლეთა თანასაკუთრებას.

დადგინდა, რომ ჩუქების ხელშეკრულების დადებისას მოპასუხე შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ემ საზიარო საგანი განკარგა მთლიანად, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა. შესაბამისად ამ ნაწილში – ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ უ-ში მდებარე 1700კვ.მ მიწის ნაკვეთის წილის და 219.47კვ.მ ფართის მქონე საცხოვრებელი ბინის 1/2 წილის ნაწილში ჩუქების ხელშეკრულება კანონშესაბამისად იქნა ცნობილი ბათილად. ასევე კანონშესაბამისად იქნა შეტანილი შესაბამისი ცვლილებები საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში და ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ უ-ში მდებარე 1700კვ. მ მიწის ნაკვეთის და 219.47კვ.მ ფართის მქონე საცხოვრებელი ბინის 1/2 წილის მესაკუთრედ კანონშესაბამისად აღირიცხა მ.თ.-შ-ე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ,,საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ” მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. შესაბამისად ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, არის იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენენ. აღნიშნულ ქონებაზე ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული რეჟიმი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 122-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება ეკუთვნის მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით. რამდენადაც სადავო უძრავ ქონებაში, საკუთრების უფლების მოპოვების დროისათვის კომლის წევრებად რეგისტრირებულნი იყვნენ და ცხოვრობდნენ შ.შ-ე და მ.თ- შ-ე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მათ თანაბარი წილის უფლებით მოიპოვეს საკუთრების უფლება აღნიშნულ ქონებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სადავო ქონება არ წარმოადგენდა მეუღლეთა საერთო ქონებას, რადგან, მასზე შ.შ-ემ საკუთრების უფლება მოიპოვა არა ნასყიდობის, არამედ ადმინისტრაციული აქტის (საკუთრების უფლების) საფუძველზე. აღნიშნულ მოსაზრებას მთლიანად უსაფუძვლოს ხდიდა მხარეთა შორის ადმინისტრაციულ საქმეზე მიღებული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. ამასთან, რეგისტრირებული ქორწინების განმავლობაში ნებისმიერ შენაძენი (გარდა პირადი და ინდივიდუალური მოხმარების საგნებისა), ცოლ-ქმრის თანასაკუთრებას წარმოადგენს.

სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ვინაიდან სადავო ქონება მ.თ.-შ-სა და შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ის ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება იყო, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მიუხედავად, აღნიშნული მუხლის საფუძველზე იგი ითვლებოდა მეუღლეთა თანასაკუთრებად. სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლის თანახმად, იმ ქონების გაყოფისას, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს, მეუღლეთა წილი თანაბარია თუ მათ შორის შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ამავე კოდექსის 1160-ე მუხლის მიხედვით, იმ ქონების განკარგვა, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებაში შედის, ხორციელდება მეუღლეთა შეთანხმებით, იმის მიუხედავად, თუ რომელი მეუღლე განკარგავს ამ ქონებას.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მ.თ.-შ-ე ცხადია თანამესაკუთრის სტატუსის მქონე პირს წარმოადგენდა. შესაბამისად სადაო უძრავი ქონება განეკუთვნებოდა არა ერთი პირის, შ.შ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას, არამედ საზიარო საგანს, რომლის განკარგვის წესი სამოქალაქო კოდექსის 959-ე მუხლითაა განმტკიცებული. აღნიშნული მუხლის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია განკარგოს თავისი წილი, ხოლო საზიარო საგნის განკარგვა ხდება მხოლოდ ერთობლივად. სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის შესაბამისად, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რამდენადაც სადავო უძრავი ქონება თანასაკუთრებას წარმოადგენდა, შ.შ-ეს მისი განკარგვისას (გაჩუქებისას) წინასწარი თანხმობა სჭირდებოდა მ. შ-ე-ან, გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილიდან, რომლის მიხედვითაც საგნის განკარგვა არაუფლებამოსილი პირის მიერ ნამდვილია, თუკი იგი ხორციელდება უფლებამოსილი პირის წინასწარი თანხმობით.

მოცემულ შემთხვევაში უდავო იყო, რომ მ. შ-ე-თ-ეს სადავო ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით შ.შ-ის არანაირი თანხმობა არ მიუცია. სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხილს მე-2 ნაწილის თანახმად, განკარგვა მხოლოდ მაშინ ხდება ნამდვილი, თუ უფლებამოსილი პირი მას მოიწონებს. მოწონების არარსებობის დასტურია ასევე მერი შ-ე- თ-ის მიერ აღძრული წინამდებარე სარჩელი ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ შ.შ-ე სადავო ქონების მხოლოდ ნახევარის თანამესაკუთრე იყო, მას შეეძლო გაეჩუქებინა სადავო ქონების მხოლო თავისი წილი.

სამოქალაქო კოდექსის 62-ე მუხლის თანახმად, გარიგების ნაწილის ბათილობა არ იწვევს მისი სხვა ნაწილების ბათილობას, თუ სავარაუდოა, რომ გარიგება დაიდებოდა მისი ბათილი ნაწილის გარეშეც. „საჯარო რეესტრის შესახებ" საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ" პუნქტის თანახმად, რეგისტრაცია ძალადაკარგულად უნდა გამოცხადდეს, თუ ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად იქნა ცნობილი რეგისტრაციის საფუძვლად არსებული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ უკანონო იყო და ნაწილობრივ გაუქმდა შ. (იგივე შ-ა) შ-სა და შ.შ-ეს შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება, რომელიც დაედო საფუძვლად საჯარო რეესტრში შ.შ-ის საკუთრებად უძრავი ქონების აღრიცხვას – სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ შესაბამისად ნაწილობრივ უკანონო იყო აღნიშნული ჩანაწერიც, სადავო ქონების 1/2 ნაწილში, ამ ნაწილში უნდა გაუქმებულიყო ჩანაწერი საჯარო რეესტრში და 1/2 უნდა აღრიცხულიყო დასაჩუქრებულ შ.შ-ის საკუთრებად.

სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს შ.შ-ემ (პ.ნ. ...) და შ.შ-ემ (პ.ნ. ...), რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივარი არგუმენტირებულია შემდეგნაირად:

მოცემულ საქმეზე მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება სამართლებრივად იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. აღნიშნულით სასამართლომ უგულებელყო შიდა კანონმდებლობის იმპერატიული მოთხოვნები, აგრეთვე, ადამიანის უფელბათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება. სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები შეაფასა ცალმხრივად და არაობიექტურად, რაც განჩინების გაუქმების საფუძველია;

მას შემდგომ, რაც მოპასუხემ სადავო უძრავ ქონებაზე მოიპოვა საკუთრების უფლება და საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოახდინა საჯარო რეესტრში, არც ერთ ორგანოს არ აქვს უფლება, მოახდინოს რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრების უფლების გაუქმება, გარდა აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის სასამართლო გადაწყვეტილებით ამ უფლების ჩამორთმევისა. ასეთ დროს საკითხს განიხილავს სასამართლო;

სადავო უძრავი ქონება არასდროს ყოფილა საკომლო მეურნეობა და შესაბამისად, მოსარჩელე არასდროს ყოფილა რეგისტრირებული საკომლო მეურნეობის თანამესაკუთრედ. მითითებული ქონება ასევე არ წარმოადგენს მეუღლეთა საერთო საკუთრებას, რადგან შ.შ-ეს იგი ქორწინების პერიოდში არ შეუძენია. ტერმინი „შეძენა“ სამართლებრივად ნიშნავს ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვებას ნასყიდობის გზით. ამდენად, ქონების შეძენისას გადახდილ უნდა იქნეს მისი ღირებულება. ერთ-ერთი მეუღლის მიერ შეძენილი სწორედ ასეთი ქონება ითვლება საერთო საკუთრებად. მოპასუხე შ.შ-ემ ხსენებულ ქონებაზე საკუთრების უფლება მოიპოვა 2008 წლის 15 იანვრის №4832 საკუთრების უფლების მოწმობის, ანუ ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე. შესაბამისად, ეს ქონება ვერ ჩაითვლება შეძენილ ქონებად;

მოსარჩელე სრულიად უსაფუძვლოდ მოითხოვს ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობას. დასახელებულ მოთხოვნას სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია. 2011 წლის 23 მაისს, უძრავი ქონება რეგისტრირებულ იქნა მოპასუხე შ.შ-ის სახელზე. იმ დროისათვის არ არსებობდა რაიმე დავა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებთან დაკავშირებით;

სამოქალაქო კოდექსის 1160-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით ერთი მეუღლის მიერ დადებული გარიგება ვერ იქნება ბათილად ცნობილი მეორის მოთხოვნით იმ საფუძვლით, რომ: ა. მან არ იცოდა გარიგების შესახებ; ბ. არ ეთანხმებოდა გარიგებას. შ.შ-ე ითვლება კეთილსინდისიერ მესაკუთრედ და შესაბამისად მისი უფლებები დაცულია კანონით;

მოპასუხე შ.შ-ე (დაბ. ...........წ.) სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა 2008 წლის 15 იანვარს, როდესაც საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ მიიღო №4824 საკუთრების უფლების მოწმობა. ამ დროიდან მოყოლებული, მოსარჩელეს ჰქონდა უფლება, შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობის პირობებში შეეტანა საჩივარი სასამართლოში საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმებასთან დაკავშირებით. ასეთი რამე მას არ განუხორციელებია, კერძოდ, არც უძრავი ქონების აღრიცხვის მომენტში და არც შემდგომ, პრეტენზია არ გამოუთქვამს ქონების მეუღლის სახელზე რეგისტრაციის გამო. უფრო მეტიც, მოსარჩელეს რეგისტრაციის თაობაზე ინფორმაციის მიღების შემდეგაც არ შეუტანია საჩივარი საჯარო რეესტრის მონაცემების უზუსტობისა და ჩანაწრის შეცვლის შესახებ;

განსახილველ საქმეზე შეფასებას საჭიროებს ის გარემოება, რომ შ.შ-ე (დაბ. ...წ.) ცხოვრობს ხულოს რაიონის სოფელ პ-ში. მან არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა ის, რომ სადავო ქონებაზე რაიმე ფორმით პრეტენზიას აცხადებდა მოსარჩელე. მითითებული გარემოება დასტურდება მოწმეთა ჩვენებებით;

დასახელებული ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო შ-ა (იგივე შ-ა) შ-ის სახელზე. იმ დროისათვის არ არსებობდა რაიმე დავა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებთან დაკავშირებით. ამიტომ, მოპასუხე შ.შ-ე წარმოადგენს კეთილსინდისიერ შემძენს. შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში ერთად შეძენილ უძრავ ქონებაზე მეუღლეთა საკუთრების უფლება წარმოიშობა საჯარო რეესტრში ორივე მათგანის რეგისტრაციის შემდეგ. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მესამე პირების მიმართ რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად. სადავო ჩუქების ხელშეკრულების დადებისას მოსარჩელე არ წარმოადგენდა სადავო ქონების რეგისტრირებულ თანამესაკუთრეს, მას საერთოდ არ გააჩნდა რაიმე უფლება ამ ქონებაზე;

სადავო საცხოვრებელი სახლი აშენებულია 1956 წელს, როდესაც მოსარჩელე საერთოდ არ ცხოვრობდა მოცემულ სახლში. სასამართლომ კანონსაწინააღმდეგოდ განმარტა საქართველოს რესპუბლიკაში მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილება. სასამართლოს მოსაზრებით, ქონება, რომელიც კომლის ქონებასა და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, არის იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენენ. აღნიშნულ ქონებაზე ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული რეჟიმი. მოცემულ შემთხვევაში, კანონის ამგვარი განმარტება არასწორია, რამდენადაც მოსარჩელე არასდროს ყოფილა კომლის წევრი;

სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. ეს ნორმა იცავს კეთილსინდისიერი მესამე პირის ინტერესებს, რომელმაც სადავო უძრავი ქონება შეიძინა (იყიდა). სასამართლო გაცდა დავის ფარგლებს და მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ვინაიდან შ.შ-ე, შ-ა (შ-ა) შ-ის ძმაა, მას არ შეიძლებოდა არ სცოდნოდა სადავო ბინაზე თანასაკუთრების უფლების არსებობის შესახებ და ამიტომ მის მიმართ ვერ გავრცელდებოდა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312.2 მუხლის მოთხოვნები, რომელიც შეეხება საჯარო რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას. საქმეზე არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებს იმ გარემოებას, რომ ამჟამინდელმა მესაკუთრემ იცოდა დავის საგნის არსებობის შესახებ, ანდა მას რაიმე ფორმით ჰქონდა ინფორმაცია აღნიშნულ ქონებაზე მოსარჩელის პრეტენზიის არსებობის თაობაზე. მითითებული გარემოებები საჭიროებს სამართლებრივ შეფასებას;

მოსარჩელის მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის მოპასუხეებზე დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა, ასევე, აპელანტ შ.შ-ეს (პ.ნ. ...) არასწორად დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 იანვრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული შ.შ-ის (პ.ნ. ...) საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო მეორე კასატორის – შ.შ-ის (პ.ნ. ...) საკასაციო საჩივარს დაუდგინდა ხარვეზი სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის გამო. მოგვიანებით, ამავე სასამართლოს 2013 წლის 4 თებერვლის განჩინებით შ.შ-ის (პ.ნ. ...) საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, მის მიერ ხარვეზის შეუვსებლობის მოტივით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ.შ-ის (პ.ნ. ...) საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შ.შ-ის (პ.ნ. ...) საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შ.შ-ის (პ.ნ. ...) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

თ. თოდრია