№ას-101-96-2013 8 აპრილი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. ნ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები – მ. გ-ი, ა. გ-ე, მ. ჩ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ხელშეშლის აღკვეთა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ნ. ნ-მა მოპასუხეების: მ. გ-ის, ა. გ-სა და მ. ჩ-ის მიმართ. საბოლოოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა:

1. თბილისში, ფ-ის/ს-ის ქ.№16/36-ში კიბისქვეშა უჯრედში მდებარე 3.56კვ.მ ფართობის სათავსზე მისი საკუთრების უფლების აღიარება;

2. კიბით, სასაზღვრე მიჯნითა და სარეცხის გასაფენი თოკით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისში, ფ-ის/ს-ის ქ.N16/36-ში მდებარე უძრავი ნივთი მოსარჩელისა და ა. გ-ის თანასაკუთრებაა, საიდანაც მოსარჩელეს ეკუთვნის შენობა-ნაგებობებიდან პირველ სართულზე 62.74კვ.მ ფართობი, ხოლო ა. გ-ეს მე-2 სართულზე 66.05კვ.მ ფართობი.

ფ-ის/ს-ის ქ.N16/36-ში საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე ამავალი კიბის ქვეშ მდებარე 3.53კვ.მ ფართის მქონე სათავსი აღრიცხული არ არის.

ფ-ის/ს-ის ქ.N16/36-ში საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე ამავალი კიბის ქვეშ 3.53კვ.მ ფართის მქონე სათავსი არ მდებარეობს. ამ გარემოების დადგენისას სასამართლო დაეყრდნო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოწმეების – ტ. პ-სა და გ. ჭ-ის ჩვენებას, რომლებმაც განმარტეს, რომ კიბის ქვეშ კუთხეში დგას ბოილერი, სათავსის არსებობა მოწმეებმა ვერ დაადასტურეს.

საქალაქო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დასკვნა, რომლის თანახმადაც, სარჩელით სადავო სათავსოს ჰქონდა კარი, რომელიც ამჟამად მოხსნილი იყო, თუმცა დარჩენილი იყო ხის ჩარჩო, რომელზეც ეს კარი იყო დამაგრებული. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული სათავსოს ფართობი ამავე დასკვნის თანახმად შეადგენდა 3.56კვ.მ-ს. საქმეში წარდგენილი სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 18 ოქტომბრის დასკვნის თანახმად, კიბის სიგრძე შეადგენდა 3.1მ.-ს, ხოლო სიგანე – 1.15მ-ს (საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით კიბის სიგანე შეადგენდა 1.0მ-ს). შესაბამისად, ხსენებული სათავსოს ფართობი სრულად მოიცავდა კიბის ქვეშ არსებულ ფართობს (1.15 3.1= 5.56). აქედან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო სათავსის იმ გვერდის სიგრძე, რომელიც თავისთავად არ იყო შემოსაზღვრული სასაზღვრო მიჯნით და პირველი სართულის კედლით, იყო 3.1მ. ამიტომ, კიბის ქვეშ არსებული ფართის ეზოსგან იზოლირება მხოლოდ კარის მეშვეობით იყო შეუძლებელი, ხოლო დასკვნაში არაფერი იყო მითითებული იმაზე, თუ რაში იყო ჩამაგრებული თავად ეს ხის ჩარჩო და სათავსოს რომელ გვერდზე მდებარეობდა იგი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო კიბის ქვეშ სათავსოს არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენა, რაც მას ევალებოდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, რომლის თანახმად, თითოეული მხარე ვალდებულია ამტკიცოს გარემოებები, რომელზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას და შესაგებელს.

საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, საცხოვრებელი სახლის მე-2 სართულზე ამავალი კიბე არ წარმოადგენდა ნ. ნ-ის და ი. გ-ის საერთო საკუთრებას, კიბე იყო ი. გ-ის საკუთრება. ამასთან დაკავშირებით სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 171-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. განსახილველ შემთხვევაში უდავო იყო ის გარემოება, რომ ფ-ის/ს-ის ქ. N16/36 მდებარე უძრავი ნივთი (102კვ.მ მისი ნაკვეთი) მასზე არსებული შენობა-ნაგებობით იყო მ. გ-ის საკუთრება, რომელშიც მოსარჩელე საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე ფლობდა პირველ სართულზე არსებულ საცხოვრებელ სადგომს და რომელზეც ნ. ნ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობას საფუძვლად დაედო მორიგება მხარეებს შორის. საჯარო რეესტრის 2011 წლის 4 აგვისტოს ამონაწერის თანახმად, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 29 ივნისის სხდომის ოქმის საფუძველზე ნ. ნ-ის საკუთრების უფლება აღრიცხული იყო შენობა-ნაგებობის პირველ სართულზე მდებარე 62.74 კვ.მ ფართობზე, რაც საინვენტარიზაციო გეგმის და ექსპერტის დასკვნის თანახმად მოიცავდა პირველ სართულზე მდებარე ფართებს სრულად. რაც შეეხებოდა შენობა-ნაგებობის დანარჩენ ნაწილს, მათ შორის კიბეს, ისინი დარჩენილი იყო მ. გ-ის საკუთრებაში.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის მიღწეული მორიგების (გარიგების) საფუძველზე სადავო კიბეზე საერთო საკუთრების უფლება არ იყო წარმოშობილი. ამასთან, არ არსებობდა სადავო კიბეზე საერთო საკუთრების წარმოშობის კანონით განსაზღვრული საფუძვლები. მოსარჩელე ამ თვალსაზრისით მიუთითებდა ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტზე, რომელიც განსაზღვრავს ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრების განკარგვის წესს. სასამართლომ განმარტა, რომ ეს კანონი არეგულირებდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, განსაზღვრავდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ფორმებსა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საკუთრების ფორმებს, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წარმოშობის, ჩამოყალიბების, საქმიანობისა და ლიკვიდაციის ძირითად სამართლებრივ პირობებს. კანონის მე-3 მუხლით ამხანაგობა განმარტებული იყო, როგორც მრავალბინიან სახლში მდებარე საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი, მათ შორის, კომერციული მიზნებისათვის გამოყენებული ფართობის მესაკუთრეთა გაერთიანება, ხოლო მრავალბინიანი სახლი განმარტებული იყო, როგორც სახლი, რომელიც შედგება ორზე მეტი ინდივიდუალური საკუთრების საგნისაგან (ბინისაგან). ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში ფ-ის/ს-ის ქ.N16/36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი შედგებოდა მხოლოდ ორი ინდივიდუალური საკუთრების საგნისაგან, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით განსახილველი დავის მიმართ ხსნებული კანონის მოქმედება ვერ გავრცელდებოდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ სასაზღვრო მიჯნაზე სარეცხის გასაფენი გორგოლაჭებიანი თოკები არ იყო დამაგრებული. ამ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოსარჩელეს არ წარუდგენია, რაც მას ევალებოდა სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად.

დავის გადაწყვეტისას საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, ამავე კოდექსის 171-ე მუხლით.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელე თავის მოთხოვნას სადავო სათავსზე საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე იმ გარემოებას ამყარებდა, რომ აღნიშნული სათავსი წარმოადგენდა მისი საცხოვრებელი ბინის არსებით შემადგენელ ნაწილს. როგორც გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში იყო მითითებული, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა კიბის ქვეშ რაიმე სათავსის არსებობა. შესაბამისად, მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ აღნიშნული სათავსი წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინის არსებით შემადგენელ ნაწილს, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, ის გარემოება, რომ კიბის ქვეშ არსებული ფართობით სარგებლობდა მოსარჩელე და კიბის ქვეშ მდებარეობდა ,,ბოილერი”, რომლითაც ცხელი წყალი მიეწოდებოდა მოსარჩელის კუთვნილ სადგომს, არ წარმოშობდა კიბის ქვეშ არსებულ ფართობზე (მიწის ნაკვეთზე) მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებას.

სამოქალაქო კოდექსის 147-ე მუხლის თანახმად, ქონება არის ყველა ნივთი და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომელთა ფლობაც, სარგებლობა და განკარგვა შეუძლიათ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს და რომელთა შეძენაც შეიძლება შეუზღუდავად. ამავე კოდექსის მე-7 მუხლის თანახმად, კერძო სამართლებრივი ურთიერთობის ობიექტი შეიძლება იყოს ქონებრივი ან არაქონებრივი ღირებულების მატერიალური და არამატერიალური სიკეთე, რომელიც კანონით დადგენილი წესით ბრუნვიდან არ არის ამოღებული.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენდა უძრავ ნივთზე (ქონებაზე) საკუთრების უფლების გადაცემა, რომელიც გარდა იმისა რომ ფაქტობრივად არ არსებობდა, არც კანონით დადგენილი წესით იყო აღრიცხული, შესაბამისად, არ წარმოადგენდა სამოქალაქო ბრუნვის საგანს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მასზე საკუთრების უფლების დადგენა სასამართლოს მიერ იყო დაუშვებელი.

სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით, არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, თუ ხდება უძრავ ნივთზე საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა.

მოყვანილი ნორმის თანახმად, სასამართლომ განმარტა, რომ მესაკუთრე (თანამესაკუთრე) უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთა სხვა პირებისაგან, მათ შორის თანამესაკუთრეებისაგან. საქმის მასალების მიხედვით, კიბე, რომლის სარგებლობაში სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთასაც მოსარჩელე მოითხოვდა, მხარეთა თანასაკუთრებას არ წარმოადგენდა და შესაბამისად, მოსარჩელე არ იყო უფლებამოსილი მოეთხოვა კიბით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა. რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მოთხოვნას სასაზღვრო მიჯნითა და სარეცხის გასაფენი თოკებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე, სასამართლომ განმარტა, რომ ეს მოთხოვნები უშუალოდ დაკავშირებული იყო კიბით სარგებლობის უფლებასთან, სწორედ ამ კიბის გამოყენებით სასაზღვრო მიჯნისა და მასზე სარეცხის გასაფენი თოკების დამაგრების ხელშეშლის აღკვეთასთან. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან ნ. ნ-ი არ იყო უფლებამოსილი ესარგებლა კიბით, სარჩელის ეს მოთხოვნებიც უსაფუძვლობის გამო არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

მოსარჩელის მიერ მითითებულ თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის N4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებულ ,,თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესებთან” მიმართებით საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი: ეს წესები პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, შედგენილი იყო „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, წარმოადგენდა რა ქალაქთმშენებლობითი რეგულირების სისტემის ნაწილს, არეგულირებდა ქ.თბილისის ტერიტორიებისათვის ქალაქთმშენებლობის სპეციფიურ სამართლებრივ ურთიერთობებს, განსაზღვრავდა ამ სამართალურთიერთობის მონაწილეთა და მესამე პირთა უფლება-მოვალეობებს. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული წესები არ არეგულირებდა საკუთრების სარგებლობასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ნ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით ნ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის დასაბუთება იმის თაობაზე, რომ კიბისქვეშა უჯრედზე უნდა გავრცელებულიყო მისი საკუთრების უფლება. საგულისხმო იყო, რომ კიბისქვეშა უჯრედი წარმოდგენდა მიწის მცირე მონაკვეთს, სადაც მოწმეების – ტ. პ-სა და გ. ჭ-ის ჩვენებით იდგა ე.წ. „ბოილერი“. მათივე განმარტებით „ბოილერს“ კარი არ ჰქონდა. აღნიშნულით ირკვევა, რომ მიწის ის ფართი, სადაც ე.წ. „ბოილერი“ იდგა, მართალია ესაზღვრებოდა აპელანტის უძრავი ნივთს, მაგრამ არ შედიოდა მის საკუთრებაში. ასეთ ნივთზე (ანუ მიწის ნაკვეთზე, სადაც დგას ნივთი, რომლითაც სარგებლობს პირი) საკუთრების უფლების მოპოვების წესს განსაზღვრავს კანონი, რომელიც არ ითვალისწინებს მასზე მოსარგებლის საკუთრების უფლების აღიარებას მარტოოდენ იმიტომ, რომ იგი სარგებლობს მიწის ნაკვეთზე განთავსებული მოძრავი ნივთით.

სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის ის მსჯელობა, რომლითაც მან მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის არასწორად გამოყენებაზე. ამ ნორმით, მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობები და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მყარ კავშირად უნდა მივიჩნიოთ ისეთი კავშირი, როცა მიწის ნაკვეთიდან ნივთის მოცილება მოითხოვს დიდ ენერგიასა და დანახარჯებს ან იწვევს უთანაზომოდ დიდ დაზიანებას. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ ე.წ. „ბოილერის“ მოშორება მიწის იმ მონაკვეთიდან, სადაც ის იყო განთავსებული, მოითხოვდა დიდ ენერგიასა და დანახარჯებს ან იწვევდა უთანაზომოდ დიდ დაზიანებას. გარდა ამისა, ზემოხსენებული ნორმის ანალიზით ცხადია, რომ არსებითი შემდგენილი ნაწილის შემთხვევაში გადამწყვეტია იმ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეობა, რომელზეც მოძრავი ნივთი დგას. მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა აპელანტის ინდივიდუალური საკუთრების უფლება მიწის იმ მონაკვეთზე, სადაც ე.წ. „ბოილერი“ იდგა. ამდენად, მოთხოვნა ამ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოკლებული იყო სამართლებრივ დასაბუთებას.

რაც შეეხებოდა აპელანტის მსჯელობას მისი სარჩელის მეორე მოთხოვნასთან, კერძოდ, მეორე სართულზე ასასვლელი კიბით სარგებლობის ხელშეშლის, მომიჯნავე კედლითა და სარეცხის გასაფენი თოკით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად უთხრა უარი მოსარჩელეს ამ მოთხოვნაზე, მიუხედავად იმისა, რომ დაუსაბუთებელი იყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება კიბეზე მოწინააღმდეგე მხარის საკუთრების უფლების აღიარებაზე. სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ ხდება უძრავი ნივთზე საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელისშემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. ამდენად, იმისათვის, რომ მოთხოვნილ იქნეს ხელშეშლის აღკვეთა, პირი მესაკუთრე უნდა იყოს. მოცემულ შემთხვევაში დადგინდ, რომ კიბე არ წარმოადგენდა აპელანტის ინდივიდუალური საკუთრების საგანს, რის გამოც ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა მოკლებული იყო სამართლებრივ დასაბუთებას.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ რამდენადაც კიბე წარმოადგენდა მოწინააღმდეგე მხარის უძრავი ნივთთან (ბინასთან) დაკავშირების ერთადერთ საშუალებას, აპელანტისათვის მისი სარგებლობის უფლების გადაცემა სარეცხის გასაფენი თოკების მოწყობის მიზნით ეწინააღმდეგებოდა სამეზობლო ზემოქმედებათა თმენის ვალდებულებას. კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლის მიხედვით, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მეზობელ მიწის ნაკვეთებზე ისეთი ნაგებობის აშენების ან ექსპლუატაციის აკრძალვა, რომლებიც დაუშვებლად ხელყოფენ ნაკვეთით სარგებლობის უფლებას და ეს იმთავითვე აშკარაა. განსახილველ შემთხვევაში, თუ სასამართლო დაუშვებდა აპელანტის მიერ კიბით სარგებლობას სარეცხი გასაფენი თოკის მოსაწყობად და შესაბამისად, მის გამოსაყენებლად, კიბით ამგვარი ექპლუატაცია (სარგებლობა) დაუშვებლად ხელყოფდა მოწინააღმდეგე მხარის (ა. გ-ის) უძრავი ნივთით სარგებლობის უფლებას, ვინაიდან, ამ უკანასკნელს მოუწევდა მისი ბინის შესასვლელში ხშირად აეტანა აპელანტის მიერ სარეცხის გაფენა. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღებას მიაქცია იმ გარემოებასაც, რომ საქმეზე მოწმედ დაკითხულმა პირებმა სარეცხის გასაფენი თოკების კიბეზე მოწყობის ფაქტი ვერ გაიხსენეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მიერ სამოქალაქო კოდექსის 182-ე მუხლზე მითითება. ამ ნორმის შესაბამისად, თუ მიწის ორი ნაკვეთი ერთმანეთისაგან გამიჯნულია ღობით ან საზღვრად გამოყენებული სხვა ნაგებობით, ივარაუდება, რომ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს აქვთ თანაბარი უფლება ისარგებლონ ამ ნაგებობით, თუკი ნაგებობის გარეგნული მხარე პირდაპირ არ მიუთითებს, რომ იგი მხოლოდ ერთ-ერთი მეზობლის საკუთრებაა. აპელანტის განმარტებით, სასაზღვრე მიჯნის კედელთან და სარეცხ თოკებთან კომუნიკაციის ერთადერთ საშუალებას კიბე წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ ჩათვალა აღნიშნული მსჯელობა, ვინაიდან აპელანტს არც სარჩელში და არც სააპელაციო საჩივარში არ მოჰყავს რაიმე დასაბუთება, თუ რა კონკრეტული მიზნით სჭირდება მას კედლით სარგებლობა. საგულისხმო იყო ისიც, რომ 182-ე მუხლი ეხება საზღვრად მდებარე ნაგებობას ან ღობეს, მაშინ როცა, მოცემულ შემთხვევაში კიბე არც საზღვრად მდებარე ნაგებობა იყო და არც ღობე – იგი წარმოადგენდა მოწინააღმდეგე მხარის (ა. გ-ის) უძრავი ნივთში (ბინაში) შესვლის ერთადერთ საშუალებას.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ დავაზე სრულიად ვერ გავრცელდებოდა აპელანტის მიერ მოხმობილი ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის №4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესები“ და ამ წესების 27-ე და 28-ე მუხლები. დასახელებული კანონქვემდებარე აქტის პირველი მუხლის მე-2 მუხლით, წესების მიზანია: ა. უძრავი ნივთების განვითარების, გამოყენებისა და მათში ცვლილებების შეტანის პროცესის რეგულირება; ბ. სამშენებლო საქმიანობისათვის ტროტუარებისა და მიწის ნაკვეთების გამოყენების რეგულირება. ამდენად, ამ აქტის მიზანი არაა სამეზობლო დავების მოწესიგება. რაც შეეხება მის 27-ე და 28-ე მუხლებს, ისინი განსაზღვრავენ ე.წ. შეუსაბამო ობიექტების ცნებასა და მათ რეგულირებას, თუმცა საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული საკადასტრო ერთეული ან მასზე არსებული შენობა-ნაგებობა „შეუსაბამო უძრავ ობიექტად“ იყო აღიარებული. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნორმებს შემხებლობა არ ჰქონდათ დავის საგანთან – კიბის ქვეშ არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარებასთან, კიბით, სასაზღვრო კედლითა და სარეცხის გასაფენი თოკით სარგებლობის ხელშეშლასთან.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ნ. ნ-მა. კასატორი მოითხოვს კიბეზე საკუთრების უფლების დადგენის ნაწილში საქმეზე წარმოების შეწყვეტას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტისა და 272-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ხოლო კიბისქვეშა უჯრედზე საკუთრების უფლების გადაცემის ნაწილში – განჩინების გაუქმებასა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებას.

საკასაციო საჩივარი არგუმენტირებულია შემდეგნაირად:

კიბეზე საერთო საკუთრების უფლება დადგენილია საჯარო რეესტრის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ, რაც უწყებრივად მისი კომპეტენციაა და არ წარმოადგენს სამოქალაქო საქმის განმხილველი სასამართლოს განსჯად საქმეს. სარჩელის მოთხოვნა იყო კიბით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა. ამდენად, კიბეზე თანაზიარი საკუთრების გაუქმებისა და მისი ა. გ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის საკითხზე სასამართლომ არასწორად იმსჯელა;

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის №4-3 გადაწყვეტილება, რომლის მე-5 თავის 27-30-ე მუხლები პირდაპირ შეეხება ძველი თბილისის რაიონის მაცხოვრებლების (იძულებით გადაადგილებული პირის სტატუსის მქონე მოქალაქეების) მიერ ტერიტორიების გამოყენების (ექსპლოატაციის, განვითარების, რემონტის) განსაკუთრებულ შემთხვევებს. მათში ჩამოყალიბებულია ის წესები და ნორმები, რომელთა საფუძველზეც ეს შემთხვევები უნდა რეგულირდებოდეს;

მოსარჩელე მხოლოდ სარგებლობს კიბისქვეშა უჯრედში განთავსებული მოძრავი ნივთით. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში გამართულ სხდომებზე მან სრულიად ცხადად მიუთითა, რომ კიბისქვეშა უჯრედში მიწასთან მყარადაა დაკავშირებული მისი „ბოილერი“, რომლითაც ხდება მისი ბინის წყლით მომარაგება და რომელიც არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის;

სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა როგორც კიბესთან, ისე კიბისქვეშა უჯრედთან მიმართებით. მოსარჩელე არის მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრე, გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლიდან, „ბოილერი“ დამონტაჟებულია მისი მიწის ნაკვეთის ნაწილში;

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ თითქოს მოსარჩელე ვერ უთითებს, თუ რა მიზნით სჭირდება სასაზღვრო კედლით სარგებლობა. სარჩელში ნ. ნ-ი ნათლად უთითებს, რომ თანაბრად სარგებლობს სასაზღვრო კედლით, სხვა მეზობლების მსგავსად იგი მას იყენებს სარეცხის გაშრობის მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ნ. ნ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № , გადახდის თარიღი – 2013 წლის 4 თებერვალი) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე