საქმე №ას-113-107-2013 1 აპრილი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - გ. ბ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - გ. მ-ი, მ. ბ-ი, ლ. მ-ე, ც. ხ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებისა და რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-მა, მ. ბ-მა, ლ. მ-ემ და ც. ხ-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში გ. ბ-ის მიმართ მცხეთის რაიონის სოფელ მ-ი მდებარე 701 კვ.მ მოსარჩელეთა კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული მაღაზიის მარცხენა მხარეს მყოფი 33,56 კვ.მ მიწის მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე მოსარჩელეების კუთვნილ მაღაზიას მარცხენა მხარეს ესაზღვრება გ. ბ-ის მიწის ნაკვეთი. მოპასუხემ მაღაზიის კედლის მარცხენა მხარეს ჩასვა რკინის ბოძები, ჩამოკიდა რკინის კარი და მაღაზიაში მარცხენა მხრიდან მისასვლელით და მეორე სართულზე ასასვლელი კიბეებით სარგებლობის შესაძლებლობა მოუსპო მოსარჩელეებს, შესაბამისად, გ. ბ-ეს მითვისებული აქვს საჯარო რეესტრში მოსარჩელეების საკუთრებად რეგისტრირებული ფართიდან 33,56 კვ. მეტრი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვა:

2011 წლის დასაწყისში გ.ბ-ემ გადაწყვიტა მაღაზიის აშენება. აზომვითი ნახაზის შედგენა დაუკვეთა ინდ.მეწარმე ა. რ-ეს, რომელსაც წარუდგინა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. მაღაზიის უკან გამავალი გზის აზომვასა და ნახაზის შედგენაზე ამ უკანასკნელმა უარი განაცხადა, რადგან ფართი მოსარჩელეების მიერ იყო შემოღობილი. როგორც შემდგომში გაირკვა, ამზომველმა არასწორად აზომა ნაკვეთი და მოსარჩელეების მაღაზიის მარცხენა მხარეს არსებული ფართი მის ნახაზში არ შეიტანა. მოსარჩელეები იყვნენ მათ მიერ შესყიდული მაღაზიის გამყიდველები და მათ შეიძინეს მხოლოდ შენობა და არა სადავო ფართი, რის გამოც ძველი ნახაზების წარმოდგენისაგან თავს იკავებენ.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილებით გ. მ-ის, მ. ბ-ის, ლ. მ-ის და ც. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ. ბ-ის მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა მცხეთის რაიონის სოფელ მ-ი მდებარე მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებულ 701 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი ...) მაღაზიის მარცხენა მხარეს მდებარე 33,56 კვ.მ მიწის ფართი.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით გ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები: გ. მ-ი, მ. ბ-ი, ლ. მ-ე და ც. ხ-ი მცხეთის რაიონის სოფელ მ-ი მდებარე 701 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული მაღაზიის მესაკუთრეები არიან, გ. ბ-ე არის მცხეთის რაიონის სოფელ მ-ი მდებარე 280 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე. გ. ბ-სა და მოსარჩელეების: გ. მ-ის, მ. ბ-ის, ლ. მ-სა და ც. ხ-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ერთმანეთის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებად, აქვთ საერთო საკადასტრო საზღვარი. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელეებისა და მოპასუხის მიწის ნაკვეთები ერთმანეთისაგან სასაზღვრო მიჯნით გამოყოფილი არ არის და მოსარჩელეების მაღაზიის მარცხენა მხარეს არსებულ მიწის ფართს, რომელიც გაერთიანებულია მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან, არამართლზომიერად ფლობს მოპასუხე გ. ბ-ე. სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, რომლითაც მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ, განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლი კი, განსაზღვრავს იმ მტკიცებულებათა ნუსხას, რომლებიც მხარეებს შეუძლიათ, თავიანთი მოთხოვნების დასადასტურებლად გამოიყენონ. ჩამოთვლილ მტკიცებულებათაგან არც ერთს არ აქვს უპირატესი იურიდიული მნიშვნელობა და მათ სასამართლო აფასებს ამავე კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით. სასამართლოს მტკიცებით, მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ სადავო უძრავ ქონებას მოპასუხე გ. ბ-ე ფლობდა მართლზომიერად, ეკისრებოდა მოპასუხეს, ვინაიდან შესაგებელი სწორედ დასახელებულ გარემოებებს ეფუძნებოდა. სადავო მიწის ნაკვეთზე მისი უფლების დამადასტურებლად მოპასუხე მიუთითებდა მიწის სარეგისტრაცო მოწმობაზე, რომელიც გაცემული იყო ც. ბ-ის სახელზე მცხეთის რაიონის სოფელ მ-ი მდებარე 0,06 ჰა მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი ...). მოსარგებლეებად მითითებული იყვნენ: გ. ბ-ე, ვ. ბ-ე, ხ.გ-ე, რ. ბ-ე, ხ. ბ-ე. მიწის სარეგისტრაციო მოწმობაზე მითითებული არ იყო განაცხადის რეგისტრაციის ნომერი და საკუთრების მოწმობის გაცემის თარიღი, განაცხადის რეგისტრაციის თარიღი იყო 2003 წლის 12 სექტემბერი. პალატამ მიუთითა საჯარო რეესტრის ინსტრუქციის 31-ე მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებზე, რომელთა თანახმადაც სისტემური რეგისტრაციის საფუძველზე შედგენილ იმ სააღრიცხვო ბარათებზე, რომლებზეც არაა დაფიქსირებული განაცხადის რეგისტრაციის ნომერი, სააგენტოს ტერიტორიულმა სამსახურებმა უნდა მოახდინონ განაცხადის რეგისტრაციის თორმეტნიშნა ნომრის მინიჭება შემდეგი წესით: aabbccddeee (aa არის სარეგისტრაციო ზონის კოდი, bb-რიცხვი, cc-თვე, dd-წელი, ხოლო eee-რიგითი ნომერი). იმ შემთხვევაში, თუ სისტემური რეგისტრაციის საფუძველზე შედგენილ სააღრიცხვო ბარათზე არაა დაფიქსირებული არც განაცხადის რეგისტრაციის ნომერი და არც თარიღი, ამასთან, ტერიტორიულ სარეგისტრაციო სამსახურში არ ინახება დაინტერესებული პირის მიერ უფლების სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი განცხადება, უფლების რეგისტრაცია უნდა განხორციელდეს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ ზემოაღნიშნული ნორმის განმარტებას და აღნიშნა, რომ ამ ნორმის თანახმად, სისტემური რეგისტრაციის საფუძველზე უძრავ ნივთზე უფლება რეგისტრირებულად ითვლება, თუ სარეგისტრაციო სამსახურში ინახება სააღრიცხვო ბარათი, მასზე დაფიქსირებულია განაცხადის რეგისტრაციის ნომერი და თარიღი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, უფლების რეგისტრაცია უნდა განხორციელდეს მოქმედი წესების შესაბამისად. პალატამ მიუთითა გ. ბ-ის მიერ წარმოდგენილ საკუთრების დამადასტურებელ მოწმობაზე, რომელზეც მითითებული არ იყო განაცხადის რეგისტრაციის ნომერი, რის გამოც საჯარო რეესტრის ინსტრუქციის მიხედვით, ეს დოკუმენტი არ ადასტურებდა პირის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას, შესაბამისად, გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ მოპასუხის მიერ საქმეში წარდგენილი მიწის სარეგისტრაციო მოწმობით არ დასტურდებოდა გ. ბ-ის საკუთრების უფლება სადავო მიწის ფართზე. სასამართლოს განმარტებით, იმ გარემოების დამადასტურებელი სხვა შესაბამისი მტკიცებულება, რომ მოპასუხე მართლზომიერად ფლობდა სადავო ფართსა და, რომ მოპასუხის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთი შესაბამისი უფლების დამდგენი დოკუმენტებით საკუთრებაში ჰქონდა გადაცემული გ. ბ-ეს, ხოლო მოსარჩელეს არასწორად ჰქონდა რეგისტრირებული მისი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრებში, მოპასუხეს სასამართლოში არ წარუდგენია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებიდან გამომდინარე, აპელანტის (მოპასუხის) მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, სრულად იქნა გაზიარებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი შეფასება და პალატამ ჩათვალა, რომ რაიონულმა სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 312-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ასევე „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტითა და „საჯარო რეესტრის ინსტრუქციის“ მე-8 და 25-ე მუხლებით.

პალატის განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლების შესაბამისად, ვინდიკაც. სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ეს ნივთი სხვა პირთა არამართლზომიერ მფლობელობაში, ანუ ხორციელდება თუ არა მფლობელობა საამისო უფლების მქონე პირის გარეშე. იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება სამივე გარემოების არსებობა, სასამართლოს განმარტებით, სარჩელი საფუძვლიანობას ადასტურებდა. მართლზომიერი მფლობელობა ემყარება გარიგებას ან კანონს. შესაბამისად, პირი მართლზომიერ მფლობელად მიიჩნევა იმ შემთხვევაში, როცა მფლობელობის უფლება მინიჭებული აქვს კანონით, ნორმატიული აქტის საფუძველზე, ან მოპოვებული აქვს მესაკუთრესთან შეთანხმებით. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის საკუთრებად რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ნაწილით ამჟამად ფაქტობრივად სარგებლობდა გ. ბ-ე, რომელსაც ამ ქონების ფლობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნდა - სადავო ნაკვეთი არ შედიოდა მის საკუთრებად რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრებში, ამასთან, კანონით განსაზღვრული მტკიცებულებებით არ იყო დადასტურებული, რომ მოპასუხის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნაწილი, შესაბამისი უფლების დამდგენი დოკუმენტებით, საკუთრებაში ჰქონდა გადაცემული გ. ბ-ეს და მოსარჩელეებს არასწორად ჰქონდათ რეგისტრირებული მისი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრებში. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა დაეთანხმა მოსარჩელეთა მოთხოვნას უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-ემ, მოითხოვა მისი, ასევე პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლი, თუმცა არასწორად განმარტა იგი, რადგანაც დასახელებული ნორმა მესაკუთრის უფლებასთან ერთად იცავს მეზობლის, ანუ ნივთის მართლზომიერი მფლობელის უფლებასაც, რაც ქვემდგომმა სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს, კერძოდ, სასამართლომ ყურადღება მხოლოდ მესაკუთრის უფლებაზე გაამახვილა და არ იმსჯელა იმაზე, რომ გადაწყვეტილების აღსრულების შემთხვევაში კასატორის სახლთან მისასვლელად მხოლოდ მცირედი, საცალფეხო გზა დარჩება. გ.ბ-ის საცხოვრებელი სახლი ეზოს სიღრმეში, მოსარჩელეთა მოუწესრიგებელი კანალიზაციის მიღმა მდებარეობს, გადაწყვეტილების თანახმად კი, სახლთან შეუძლებელი იქნება მანქანით მიახლოება და, შესაბამისად, იზღუდება მეზობლის უფლება, ჯეროვნად გამოიყენოს კუთვნილი ეზო. გასათვალისწინებელია, რომ მოსარჩელეებს კუთვნილ მაღაზიაში შესასვლელად არა ერთი კარი აქვთ, ისინი ასევე სარგებლობენ შენობის უკანა მხარეს არსებული სადავო მიწის ნაკვეთით. სასამართლოს გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე, მხოლოდ მესაკუთრის ინტერესების დაცვით, რომელიც ამ უფლებით ბოროტად სარგებლობს, დაუსაბუთებლად ილახება კასატორის უფლებები. სააპელაციო პალატამ ასევე არასწორად დაადგინა ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ფართით გ. ბ-ე არამართლზომიერად სარგებლობდა. ამ გარემოების საწინააღმდეგოდ, სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა გ.ბ-ის მიერ წარდგენილი სათანადო მტკიცებულება - მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 თებერვლის განჩინებით გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ბ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 15 თებერვალს N1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ გ. ბ-ეს (პ/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 15 თებერვალს N... საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე