საქმე №ას-1606-1508-2012 12 აპრილი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდო.ე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - ი. და ფ. (ნ.) კ-ი (შეგებებული სარჩელის ავტორები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ. ჭ-ი, ნ. ქ-ა (მოსარჩელე)

მესამე პირი - იმა „ვ. - 99“ (თავმჯდო.ე ო. მ-ი)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ნ. ჭ-სა და ნ. ქ-ას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - თავდაპირველ სარჩელში - უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, შეგებებულ სარჩელში - ხელშეკრულებისა და კრების ოქმის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ჭ-მა და ნ. ქ-ამ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ი., ე., ფ. (ნ.) კ-ის, ნ/ ბ-ის, ა. და ქ. თ-ის მიმართ ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა №3-ში, მე-8 სართულზე მდებარე №29 ბინის მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის, უძრავი ქონების თავისუფალ მდგომარეობაში მოსარჩელეებისათვის გადაცემის, ასევე ბინის რემონტის ხარჯის - 9600 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა №3-ში, მე-8 სართულზე მდებარე 160 კვ.მ №29 ბინა მოსარჩელეების საკუთრებაა, რომელსაც უკანონოდ ფლობენ მოპასუხეები, კერძოდ, 1999 წლამდე მოსარჩელეები ოჯახთან ერთად ცხოვრობდნენ ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე მოსარჩელეთა კუთვნილ სახლში, 1999 წლის 2 მაისს ნ.ჭ-სა და იმა „ვ.-99-ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ნ.ჭ-ს საცხოვრებელი ფართის, ასევე დამატებითი შენატანის - 7500 აშშ დოლარის სანაცვლოდ უნდა მიეღო 160 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, 20 კვ.მ ავტოფარეხი და 10 კვ.მ სარდაფი. 2004 წელს დასრულდა კორპუსის მშენებლობა, თუმცა ნ.ჭ-ი და მისი ოჯახი საცხოვრებლად ახალ ფართში არ გადასულა, ამხანაგობასა და მოსარჩელეებს შორის ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე, ნ.ჭ-სა და ნ.ქ-ას სახლში დროებით, ექვსი თვის ვადით შესახლდა კ-ის ოჯახი, რომლებიც მიუხედავად გაფრთხილებისა, ნივთის დაბრუნებაზე უარს აცხადებენ. საქმეში წარმოდგენილი სამშენებლო კომპანია შპს „ვორქმენის“ 2010 წლის 10 მარტის მიმართვის თანახმად, შიდა განახლებითი სამუშაოების ჩატარების ღირებულება 1 კვ. მეტრისათვის შეადგენს 60 ლარს, ჯამში 9600 ლარს, რაც ასევე უნდა დაეკისროთ მოპასუხეებს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელეებს არ გააჩნიათ საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლითაც დადასტურდება მათი საკუთრების უფლება ბინაზე, ასევე არ დასტურდება, რომ კ-ს დაკავებული აქვთ ნ. ჭ-სა და ნ. ქ-ას კუთვნილი ბინა, საცხოვრებელ ბინებს არ გააჩნიათ ნომრები, არსებული ნუმერაცია პირობითია. მოპასუხეთა მითითებით არ დასრულებულა მათი საცხოვრებელი ბინა, რომელსაც იგივე ამხანაგობა - „ვ. 99“ აშენებს. ბინის დასრულებამდე ამხანაგობის თავმჯდომარესთან შეთანხმებით მოპასუხეები ფლობენ გ-ის ქუჩა №3-ში მე-8 სართულზე მდებარე ბინას.

ი. და ე. კ-მა შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ნ. ჭ-ის, ნ. ქ-სა და იმა „ვ.-99-ის“ მიმართ, 1999 წლის 2 მაისს ნ. ჭ-სა და ამხანაგობა „ვ.-99-ს“ შორის დადებული ხელშეკრულებისა და 2009 წლის 21 დეკემბრის კრების ოქმის, როგორც თვალთმაქცური გარიგების, ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით:

კრების ოქმისა და ხელშეკრულების ბათილად ცნობის იურიდიულ ინტერესად შეგებებული სარჩელის ავტორებმა მიუთითეს თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, რაც კ-ს, მათი კუთვნილი ბინის მშენებლობის დასრულებამდე, მისცემდა შესაძლებლობას, ესარგებლათ სადავო ბინით. ამხანაგობა „ვ.-99“ ჩამოყალიბდა 1999 წლის 12 მარტს, ნ. ჭ-ს არ გააჩნდა საკუთრების უფლება ს-ის შესახვევის N5/8-ში (გ-ის ქუჩა №3-ში) მდებარე უძრავ ქონებაზე, მიუხედავად აღნიშნულისა, ამხანაგობის თავმჯდომარემ სხვა წევრებთან შეუთანხმებლად თვალთმაქცურად დადო ხელშეკრულება ნ. ჭ-ან. 1999-2000 წლებში გ-ის ქუჩა №3-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინებზე ნუმერაცია დადგენილი არ ყოფილა, მხოლოდ 2002 წელს საერთო კრების ოქმითა და გამგეობის გადაწყვეტილებით მოხდა ფართების წინასწარი განაწილება.

ნ. ჭ-მა და ნ. ქ-ამ შეგებებული სარჩელი არ ცნეს იმ საფუძვლით, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებისა, არ არსებობდა. ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა №3-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი, რომელზეც აშენებულია სადავო ბინა, არის ნ. ჭ-სა და ნ. ქ-ას საკუთრება. გარდა ქონებრივი შენატანისა, მათ შეტანილი აქვთ ფულადი თანხაც ამხანაგობაში.

იმა „ვ.-99-ის“ თავმჯდომარემ ო. მ-მა შეგებებული სარჩელი ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. ჭ-სა და ნ. ქ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა (ს-ის ქუჩა) №3-ში, მე-8 სართულზე მდებარე №29 ბინა (160 კვ.მ) გამოთხოვილი იქნა ი. კ-ის, ე. კ-ის, ფ. (ნ.) კ-ის, ნ.ბ-ის, ა. თ-სა და ქ. თ-ის უკანონო მფლობელობიდან და უძრავი ქონება თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცათ ნ. ჭ-სა და ნ. ქ-ას, ნ. ჭ-სა და ნ. ქ-ას სარჩელი ი. კ-ის, ე. კ-ის, ფ. (ნ.) კ-ის, ნ. ბ-ის, ა. თ-ა და ქ. თ-ის მიმართ 9600 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა, ი. კ-სა და ე. კ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ასევე 2010 წლის 6 ივლისისა და 2011 წლის 6 აპრილის საოქმო განჩინებები სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი., ე., ფ. (ნ.) კ-მა, ნ. ბ-მა, ა. და ქ. თ-მა, მოითხოვეს გასაჩივრებული საოქმო განჩინებებისა და გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივნისის საოქმო განჩინებით სააპელაციო საჩივარი ე. კ-ის, ნ.ბ-ის, ა.თ-სა და ქ. თ-ის მოთხოვნის ნაწილში დარჩა განუხილველად ხარვეზის შეუვსებლობის გამო. ამავე პალატის 2012 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით კი, ი. კ-სა და ფ. (ნ.) კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ 1999 წლის 2 მაისის ხელშეკრულებაზე, რომელიც დადებულია იმა „ვ.-99-სა“ (თავმჯდომარე მ.გ-ი) და ნ. ჭ-ს შორის და რომლის თანახმადაც, ნ. ჭ-მა უფლება მისცა ამხანაგობას, დაენგრია ქ.თბილისში, ს-ის ქუჩა N5/8-ში მდებარე სახლის მისი ნაწილი და ამ ნაკვეთზე აშენებულიყო ახალი საცხოვრებელი სახლი, რომელშიც იგი მიიღებდა მე-8 სართულზე მდებარე 160 კვ.მ საცხოვრებელ ფართს N29 ბინას ავტოფარეხით და სარდაფით, იმა „ვ.-99-ის“ წევრთა საერთო კრების 2009 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ამხანაგობის წევრ ნ. ჭ-ს საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა (ს-ის ქუჩა) №3-ში, მე-8 სართულზე მდებარე 160კვ.მ №29 ბინა, 20კვ.მ ავტოფარეხითა და 10 კვ.მ სარდაფით საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის უფლებით. ამავე ხელშეკრულების თანახმად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ნ. ქ-ას ამხანაგობისაგან გადაეცა ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა (ს-ის ქუჩა) №3-ში, მე-8 სართულზე მდებარე 160 კვ.მ №30 ბინა, 20 კვ.მ ავტოფარეხითა და 10 კვ.მ სარდაფით, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის უფლებით. სასამართლომ ასევე მიუთითა 2010 წლის 3 მარტის იმა „ვ. 99-ის“ წევრთა №44 კრების ოქმის დამატებაზე და დაეთანხმა სააპელაციო შესაგებელში მითითებულ გარემოებას, რომ ნ. ქ-ამ ამხანაგობას მშენებლობისთვის გადასცა ორი ერთეული მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდებით: ... და ..., შედეგად უნდა მიეღო ორი ბინა N29 და N30, რომელთაგან ერთ-ერთი, სადავო ბინა უნდა აღერიცხა მეუღლე ნ. ჭ-ის საკუთრებად. საჯარო რეესტრის 2008 წლის 17 ივლისისა და 2010 წლის 18 თებერვლისა ამონაწერების თანახმად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებული იყო ნ. ქ-ას საკუთრების უფლება, ხოლო ეს უკანასკნელი კი, 1981 წლის 17 იანვრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მოსარჩელე ნ. ჭ-ან, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის თანახმად, პალატამ ჩათვალა, რომ უძრავ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების წარმოშობის საფუძველი ქორწინების განმავლობაში მეუღლეთა მიერ ამ ქონების შეძენა იყო და ორივე მეუღლის სახელზე საკუთრების უფლების აღრიცხვა საჯარო რეესტრში სავალდებულოს არ წარმოადგენდა. საკუთრების შეძენის საფუძველი 1992 წლის 29 ივნისის პრივატიზაციის ხელშეკრულება და 1997-1998 წლებში გაფორმებული ნასყიდობის სხვა ხელშეკრულებები იყო, რაც მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო უძრავი ქონება შეძენილი იყო ნ. ქ-სა და ნ. ჭ-ის ქორწინების პერიოდში და, შესაბამისად, იგი წარმოდგენდა მათ თანასაკუთრებას, ხოლო ის გარემოება, რომ ნ.ჭ-ს თავისი წილი თავიდანვე საჯარო რეესტრში არ დაურეგისტრირებია, სასამართლოს განმარტებით, არ ნიშნავდა იმას, რომ მან ვერ მოიპოვა თანასაკუთრების უფლება მიწაზე და, შესაბამისად, იგი, როგორც უძრავ ნივთზე საკუთრების არმქონე პირი, არ შეიძლებოდა 1999 წლის 2 მაისის ხელშეკრულების მხარე ყოფილიყო და რომ მას არც ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლებები წარმოეშობოდა. სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული საკითხი სადავოდ მხოლოდ ნ. ქ-ას შეეძლო გაეხადა. პალატამ მიუთითა 2012 წლის 22 მარტის საჯარო რეესტრის ამონაწერზე, რომლითაც დგინდებოდა, რომ ქ.თბილისში, ს-ის ქუჩა (ყოფილი გ-ი) N5/8-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მქონე მიწის ნაკვეთზე (...) ვრცელდებოდა ნ. ქ-სა და ნ. ჭ-ის თანასაკუთრების უფლება, საიდანაც ნ.ჭ-ის უფლება ვრცელდებოდა მიწის ნაკვეთის საერთო ფართის 37,60 კვ. მეტრ წილ მიწის ნაკვეთზე, ხოლო ნ. ქ-სი - 50 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ 2012 წლის 22 მარტის ამონაწერს, როგორც არასაპატიო მიზეზით დაგვიანებით წარმოდგენილ დოკუმენტს, არ უნდა მინიჭებოდა მტკიცებულების ძალა, ხოლო საქმეში არსებულ 2010 წლის 18 თებერვლისა და 2008 წლის 17 ივლისის საჯარო რეესტრის ამონაწერების მიხედვით, ნ. ჭ-ი არ წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, რაც იმას ნიშნავდა, რომ იგი არ წარმოადგენდა 1999 წლის 2 მაისის ხელშეკრულების მხარეს. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 311-ე და 312-ე მუხლებზე, რომლებიც განსაზღვრავენ საჯარო რეესტრის დანიშნულებას და ადგენენ, რომ საჯარო რეესტრი არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების წარმოშობის და მასში ცვლილების შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა, რომლის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილებების შეტანა განაპირობებს განახლებული ამონაწერის წარდგენის აუცილებლობას და, ამდენად, ამგვარი დოკუმენტის დასაშვებობის საკითხზე სასამართლო არ მსჯელობს. კონკრეტულ წერილობით მტკიცებულებად განიხილება საკადასტრო ერთეულზე გაცემული ამონაწერი, ხოლო სარეგისტრაციო მონაცემების ყოველი ცვლილების შედეგად მომზადებული ახალი ამონაწერი, პალატის განმარტებით, არ წარმოადგენს ახალ მტკიცებულებას. იგი უკვე წარდგენილი ამონაწერის განახლებული ვარიანტია. კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი 2012 წლის 22 მარტის განახლებული ამონაწერი ასახავდა სადავო უძრავ ქონებაზე ერთ-ერთი მოსარჩელის ნ.ჭ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ფაქტს, რომელიც მტკიცებულების სახით დამატებით დასაშვებობის შემოწმებას არ საჭიროებდა და იგი სწორად დაერთო საქმის მასალებს. ასევე არ იქნა გაზიარებული საქმეზე მტკიცებულების დართვაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 6 ივლისის განჩინების უკანონობა, მოთხოვნის დაუსაბუთებლობის გამო. სასამართლოს განმარტებით, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება ვლინდება საჯარო რეესტრის ჩანაწერით. კონკრეტული ბინა, მართალია, არ იყო რეგისტრირებული მოსარჩელეთა საკუთრებად, რის გამოც ისინი ნივთის მესაკუთრეებად არ განიხილებოდნენ, თუმცა მიწაზე მათი საკუთრების უფლების არსებობა და საერთო კრების მიერ კონკრეტული ბინის მოსარჩელისთვის გადაცემა, პალატის შეფასებით, ნ. ჭ-ის მართლზომიერ მფლობელად მიჩნევის საფუძველი იყო, კერძოდ, ნ. ჭ-სა და ამხანაგობას შორის 1999 წლის 2 მაისის ხელშეკრულება, სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, წარმოადგენდა ნარდობის ხელშეკრულებას, რომლის საფუძველზეც, მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის უფლებისა და 7500 აშშ დოლარის გადაცემის სანაცვლოდ, მას ამხანაგობისაგან უნდა მიეღო გ-ის ქუჩა (ს-ის ქუჩა) №3-ში აშენებულ სახლში მე-8 სართულზე 160 კვ.მ №29 ბინა, 20 კვ.მ ავტოფარეხითა და 10 კვ.მ სარდაფით. სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საერთო კრების 2009 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სწორედ საკუთრების გადაცემის ნება იქნა გამოვლენილი ამხანაგობის მიერ, რაც ვერ აღირიცხა საჯარო რეესტრში, მხარეთა განმარტებით, საცხოვრებელი კორპუსის ექსპლუატაციაში მიუღებლობის გამო. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ნ. ჭ-ს გააჩნდა სადავო ბინის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი (დამზადებული ნივთის სახით მენარდისგან მისი მიღება სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლი), შესაბამისად, იგი მართლზომიერ მფლობელად განიხილებოდა, რაც სამოქალაქო კოდექსის 160-ე მუხლის შესაბამისად, უფლებას ანიჭებდა, ნივთი არამართლზომიერი მფლობელისგან გამოეთხოვა.

1999 წლის 2 მაისს იმა „ვ.-99-სა“ (თავმჯდომარე მ. გ-ი) და ნ. ჭ-ს შორის დადებული ხელშეკრულებისა და იმა „ვ.-99-ის“ წევრთა საერთო კრების 2009 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილების (ოქმი №45) ბათილად ცნობის შესახებ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა შემდეგი: სადავო გარიგებათა ბათილად ცნობის მოთხოვნათა ნაწილში შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობდა იურიდიული ინტერესის არარსებობის გამო. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენდა მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობა, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილების შედეგად, მოსარჩელეს უნდა მოეპოვებინა კონკრეტული უფლება, ან აღეკვეთა მისი უფლების რეალიზაციის ხელშეშლა. ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა ყოფილიყო უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების (სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის ან არარსებობის ფაქტის) აღიარებასთან. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უნდა გარკვეულიყო გაუმჯობესდებოდა თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისას. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, არ დგინდებოდა რა დადებითი მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი შეიძლებოდა მოჰყოლოდა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებას უშუალოდ მოსარჩელეებისათვის, კერძოდ, გაუმჯობესდებოდა თუ არა შეგებებულ სარჩელში მოსარჩელეთა სამართლებრივი მდგო.ეობა მათი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისას. არ იქნა გაზიარებული აპელანტების მოსაზრება, რომ დაკავებული ფართი, მართალია, არ წარმოადგენდა მათ საკუთრებას და საცხოვრებელ ბინას ფლობენ დროებით, მათი საცხოვრებელი ბინის მშენებლობის დასრულებამდე, თუმცა სადავო გარიგებების ბათილად ცნობით მათ მიეცემოდათ საშუალება, სადავო საცხოვრებელი ბინით ესარგებლათ მშენებლობის დასრულებამდე. სასამართლოს შეფასებით, 1999 წლის 2 მაისის ხელშეკრულებისა და იმა „ვ.-99-ის“ წევრთა საერთო კრების 2009 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილების (ოქმი №45) ბათილად ცნობა ვერ მოუტანდა გარკვეულ მართლზომიერ შედეგს აპელანტებს, პირიქით, აღნიშნულით გაგრძელდება მათ მიერ ბინის არამართლზომიერი ფლობა. სასამართლომ ეს მოსაზრება დაამყარა აპელანტების მხრიდან სადავო ბინის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობის ფაქტს, აპელანტებს არ გააჩნიათ სადავო ქონების მართლზომიერი ფლობის უფლება და ვერც სადავო გარიგებების ბათილად ცნობის შემთხვევაში ვერ გახდება მათი ფლობის სამართლებრივი საფუძველი მართლზომიერი, ანუ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებით არ მიიღწეოდა სადავო ქონებით ფლობისა და სარგებლობის იურიდიული ინტერესი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი. და ფ. (ნ.) კ-მა, მოითხოვეს მისი ნაწილობრივ გაუქმება (თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების ნაწილში) და ახალი გადაწყვეტილებით ნ. ჭ-სა და ნ. ქ-ას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. საკასაციო საჩივარი, ასევე 2012 წლის 27 დეკემბრის განცხადება) შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია კანონი, კერძოდ, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 160-ე მუხლით, ვინაიდან საქმის განხილვის ყველა ეტაპზე თავდაპირველი მოსარჩელეები ადასტურებდნენ კ-ის ბინის 6 თვის ვადით გადაცემას, რომელიც განხორციელდა 2004 წლის აგვისტოში, მათივე განმარტებით დადასტურებულია, რომ ამ ვადის გასვლისთანავე, მოითხოვეს ნივთის გამოთხოვა, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 160-ე მუხლით დადგენილი მოთხოვნის უფლება მხარეებს 2005 წლის მარტიდან წარმოეშვათ, მათ კი სარჩელით სასამართლოს 2010 წლის 16 მარტს მიმართეს, კეთილსინდისიერი მფლობელისათვის მინიჭებული მოთხოვნის უფლების 3-წლიანი ვადის დარღვევით, სასამართლოს არ უმსჯელია იყო თუ არა სახეზე ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობები: ა) კეთილსინდისიერი მფლობელი, ბ) არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მიერ მფლობელობის ჩამორთმევა და გ) გასული იყო თუ არა მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა.

კასატორები ასევე არ დაეთანხმნენ სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, არასწორად იქნა დადგენილი, რომ 1999 წლის 2 მაისის ხელშეკრულების საფუძველზე ნ.ჭ-მა იმა „ვ.-99-ს“ უფლება მისცა ქ.თბილისში, ს-ის ქN5/8-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან მისთვის კუთვნილი ნაწილის დანგრევისა და ახალი სახლის აშენების სანაცვლოდ მე-8 სართულზე მდებარე 160 კვ.მ N29 ფართის, ასევე ავტოფარეხისა და სარდაფის გადაცემის თაობაზე, რადგანაც იმა „ვ.-99“ თბილისის მერიის საქალაქო სამმართველოს მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 12 მარტის N56 გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბდა ქ.თბილისში, ს-ის ქN7-ში, N9-სა და N11-ში არსებული ამორტიზებული სახლების ნაცვლად ახალი სახლების აშენების მიზნით, მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 2000 წლის 19 აპრილის N98 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ს-ის ქN3-სა და N5/8-ში მცხოვრებ პირთა თხოვნა იმა „ვ. -99-ან“ ერთად თანამედროვე სახლის აშენების ნებართვის თაობაზე. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის 2010 წლის 18 თებერვლისა და 2008 წლის 17 თებერვლის ამონაწერებით, ასევე ტექ.ინვენტარიზაციის ბიუროდან გაცემული წერილობით მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ ქ.თბილისში, ს-ის ქN3-სა და N5/8-ში ნ. ჭ-ის საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული არ ყოფილა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ ირიცხებოდა ნ. ქ-ა, ხოლო 2011 წლის 22 მარტის მდგომარეობით გაცემული ამონაწერის თანახმად, ს-ის ქN5/8-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე ნ. ჭ-ის საკუთრება აღირიცხა 2011 წლის 22 მარტს ნ. ქ-ან 2011 წლის 17 მარტს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, ამდენად, 1999 წლის 2 მაისისათვის იმა „ვ.-99-ს“ მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის ნებართვა მოპოვებული არ ჰქონია, ხოლო ნ.ჭ-ს ქონებაზე საკუთრების უფლება არ ჰქონდა აღრიცხული საჯარო რეესტრში, რაც გამორიცხავდა მის შესაძლებლობას, ამხანაგობასთან დაედო გარიგება. აღნიშნული ადასტურებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის უსაფუძვლობას, რეგისტრირებულ ქორწინებაში ყოფნის გამო, ნ.ჭ-ის მიერ ნ.ქ-ას უძრავი ქონებაზე თანასაკუთრების მოპოვების შესახებ.

სააპელაციო პალატამ ასევე არასწორად დაადგინა ის გარემოება, რომ იმა „ვ.-99-ის“ წევრთა საერთო კრების 2009 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (N45 ოქმი) ნ. ჭ-ს საკუთრებაში გადაეცა გ-ის ქN3-ში მე-8 სართულზე მდებარე 160 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, 20 კვ.მ ავტოფარეხი და 10 კვ.მ სარდაფი საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციით. მხარეები სადავოდ არ ხდიან და ეს არც საქმის მასალებითაა დადასტურებული, რომ კორპუსი, სადაც ბინა მდებარეობს, საჯარო რეესტრში აღრიცხული არ არის, შესაბამისად, ვერც ამხანაგობა გადასცემდა ნ.ჭ-ს უფლებას ბინაზე, ამასთანავე, ნ.ჭ-ი ამხანაგობისაგან 2009 წლის 21 დეკემბრის ოქმით ვერც ნივთზე სამომავლო უფლებას მიიღებდა, რადგანაც ეს უფლება ამხანაგობამ ჯერ კიდევ 2002 წელს განკარგა. ამ გარემოებას ადასტურებს ამხანაგობა „ვ.-99-ის“ 2002 წლის 17 ოქტომბრის N12 კრების ოქმი, ხოლო მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2002 წლის N149 დადგენილებით დამტკიცდა სადავო ბინის მ. ა-ას სახელზე განაწილება. თავად ა.მ-ო, მთაწმინდის გამგეობის 1999 წლის 12 მარტის N96 გადაწყვეტილების თანახმად, ამხანაგობის წევრი იყო მისი დაფუძნების დღიდან.

სააპელაციო პალატამ ასევე არასწორად დაადგინა ი. კ-ის მიერ სადავო ნივთის არამართლზომიერად ფლობა, რადგანაც 2000 წლის 1 ივლისს ი.კ-სა და იმა „ვ.-99-ს“ შორის დადებული ხელშეკრულებით ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება, კასატორისათვის აეშენებინა და საკუთრებაში გადაეცა ბინა, ეს ვალდებულება დღემდე არ არის შესრულებული, ჯერ კიდევ 2004 წელს ამხანაგობამ ი. კ-ან ზეპირი გარიგებით იკისრა ვალდებულება 2000 წლის 1 ივლისის ხელშეკრულების შესრულებამდე კონკრეტული ბინის კასატორისათვის მფლობელობაში გადაცემის თაობაზე, შესაბამისად, ბინის აშენების ვალდებულების შესრულებამდე ი. კ-ი სადავო ნივთის კეთილსინდისიერი მფლობელია, აღნიშნული დასტურდება ამხანაგობის მიერ შეგებებული სარჩელის ცნობით, რაც ქვემდგომ სასამართლოებს არ შეუფასებიათ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 დეკემბრის განჩინებით ი. და ფ. (ნ.) კ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ი. და ფ. (ნ.) კ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა რაც ასახულია გასაჩივრებულ განჩინებაშიც (იხ. სუსგ №ას-524-493-2012, 4 ოქტომბერი, 2012 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი. და ფ. (ნ.) კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ი. კ-ის მიერ 2012 წლის 10 დეკემბერს N1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. და ფ. (ნ.) კ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: ი. კ-სა (პ/N...) და ფ. (ნ.) კ-ს (პ/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ი. კ-ის მიერ 2012 წლის 10 დეკემბერს N... საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდო.ე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე