№ ას-1645-1542-2012 2 აპრილი , 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ქ. ვ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ქ-ა, შპს „კ-ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის

დავის საგანი – საკუთრების უფლების აღიარება, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. ვ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ქ-ასა და შპს „კ-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა შპს „კ-ის“ დავალდებულება მოსარჩელისთვის თბილისში, ს. ჩ-ს ქუჩაზე მდებარე მეხუთე საცხოვრებელ კორპუსში ორ ოთახიანი საცხოვრებელი ბინის გადაცემის თაობაზე და მოპასუხე ნ. ქ-ას მიერ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების გამოთავისუფლება.

ნ. ქ-ამ სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ რომ სადავო ნივთი შეიძინა კანონმდებლობის სრული დაცვით, რაც დასტურდება ამხანაგობა ხ-ი 8-10 - ის წევრთა კრების ოქმით, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხეს გაუნაწილდა კუთვნილი ბინა.

შპს „კ-ს“ შესაგებელი არ წარმოუდგენია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 08 მაისის გადაწყვეტილებით ქ. ვ-ის სასარჩელო მოთხოვნები შპს „კ-ის“ და ნ. ქ-ას მიმართ საკუთრების უფლების აღიარების და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა. ამავე გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა ნ. ქ-ას საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას, მდებარე: ქ. თბილისში, ჩ-ს ქუჩა N4-6-8-10, მე-5 კორპუსი მე-5 სართული ბინა N71 (საკადასტრო კოდი N...).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ვ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით ქ. ვ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

შპს „კ-სა“ და ქ. ვ-ეს შორის გაფორმებული 09.10.1998 წლის ხელშეკრულებით, კერძოდ, ხელშეკრულების 2.1. პუნქტით, შპს ,,კ-მა’’ იკისრა ვალდებულება ქ. ვ-ისათვის გამოეყო და პირად საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ა-ის და ჩ-ს ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე საცხოვრებელი სახლების კომპლექსის N3 კორპუსში მეხუთე სართულზე მდებარე ორი ოროთახიანი ბინა. ხელშეკრულების 2.1 და 3.2 პუნქტის თანახმად, ქ. ვ-ეს უნდა გადასცემოდა 75-75 კვადრატული მეტრის ორი ოროთახიანი ბინა. 09.10.1998 წლის ხელშეკრულებაში მითითებული არ არის მოსარჩელისათვის გადასაცემი საცხოვრებელი ბინების ნომრები.

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ. თბილისში ჩ-ს ქუჩა N4-6-8-10-ში მეხუთე სართულზე მდებარე ბინა N71 საერთო ფართით 93,10 კვ.მ. აღრიცხულია ნ. ქ-ას სახელზე.

ნ. ქ-ას სადავო საცხოვრებელი ბინა მიღებული აქვს ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „ხ-ი 8/10“-ის წევრთა 2005 წლის 04 ოქტომბრის კრების გადაწყვეტილებით.

პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას, სასარჩელო განცხადების პირველ მოთხოვნასთან მიმართებით, უპირველესად დასადგენი იყო ის გარემოება, ნ. ქ-ას საკუთრებაში რიცხული ბინა რამდენად იყო შპს ,,კ-სა’’ და ქ. ვ-ეს შორის გაფორმებული 09.10.1998 წლის ნარდობის ხელშეკრულების საგანი, რისი მტკიცების ტვირთიც აწევს მოსარჩელე მხარეს (აპელანტს). პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ დაადასტურა ის გარემოება, რომ მას, 09.10.1998 წლის ხელშეკრულების მიხედვით, საკუთრების უფლებით უნდა გადასცემოდა კონკრეტულად ნ. ქ-ას საცხოვრებელი ბინა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დგინდება, რომ – ა) ნ. ქ-ას საცხოვრებელი ბინის ფართობია 93,10 კვ.მ., ქ. ვ-ეს კი ამ ხელშეკრულებით უნდა მიეღო 75-75 კვადრატული მეტრი ფართის ორი ორ ოთახიანი ბინა; ბ) შპს „კ-სა“ და ქ. ვ-ეს შორის 1998 წლის 09 ოქტომბერს შედგენილ ნარდობის ხელშეკრულებაში დასახელებული არ არის მოსარჩელისთვის გადასაცემი ბინების ნომრები; გ) ნ. ქ-ას სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება მიღებული აქვს არა შპს ,,კ-ისგან’’, არამედ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ხ-ი 8-10“-ის წევრთა 2005 წლის 04 ოქტომბრის კრების გადაწყვეტილებით. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად დაასკვნა, რომ ნ. ქ-ას კუთვნილ საცხოვრებელ ბინასთან მოსარჩელეს არ გააჩნდა რაიმე სახის სამართლებრივი კავშირი და აღნიშნული უძრავი ნივთი არც შპს ,,კ-სა’’ და ქ. ვ-ეს შორის დადებული გარიგების საგანი ყოფილა.

ქ. ვ-ესა და შპს „კ-ს“ შორის გარიგების დადების პერიოდში მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილზე მითითებით, გამომდინარე იქიდან, რომ ქ. თბილისში ჩ-ს ქუჩა N4-6-8-10-ში მდებარე ბინა N71 ქ. ვ-ეს ზემოაღნიშნული ნორმით დადგენილი ფორმით არ ჰქონდა შეძენილი, საქალაქო სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ მოთხოვნა სადავო ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ იყო დაუსაბუთებელი როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით.

ქ. ვ-ის სააპელაციო საჩივრის მითითებაზე იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ბინაზე მისი უფლება დასტურდებოდა საქმეში არსებული ბინების განლაგების სქემით (ე.წ. პლანშეტით), რასაც საქალაქო სასამართლომ არავითარი შეფასება არ მისცა, პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილი (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), აწესებს შესაბამის სტანდარტს უძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების შესაძენად. ამდენად, სწორედ ამ სტანდარტის შესაბამისი მტკიცებულებებით უნდა დაედასტურებინა მოსარჩელეს თავისი უფლება სადავო ბინაზე.

რაც შეეხება სააპელაციო საჩივრის პრეტენზიას პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის შესახებ, რაც გამოიხატა იმაში, რომ სასამართლომ მოსამზადებელ სტადიაზე არ იმსჯელა და წარმოებაში არ მიიღო გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნა ამხანაგობა „ხ-ი 8-10“-ის წევრთა 2005 წლის 04 ოქტომბრის კრების ოქმის იმ ნაწილში ბათილად ცნობის შესახებ, რომლითაც ნ. ქ-ას საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება, მდებარე, ს. ჩ-ს ქუჩა N4-6-8-10, პალატამ დაადასტურა ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევას, თუმცა მიიჩნია, რომ ამ დარღვევას შედეგად არ მოჰყოლია საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ ქ. ვ-ეს განსახილველი აღიარებითი სარჩელის მიმართ არ გააჩნდა ნამდვილი იურიდიული ინტერესი, ვინაიდან ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, მისთვის სასურველი მიზანი ვერ მიიღწეოდა და ამ გზით ვერ მოხდებოდა სადავო ბინაზე მისი საკუთრების უფლების ცნობა, რადგან, როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ ნ. ქ-ას საკუთრებაში რიცხული ზემოთ მითითებული კრების ოქმით განკარგული ბინა, წარმოადგენდა შპს ,,კ-სა’’ და ქ. ვ-ეს შორის გაფორმებული 09.10.1998 წლის ნარდობის ხელშეკრულების საგანს, რაც ცხადყოფდა, რომ მხანაგობა ხ-ი 8-10-ის წევრთა 2005 წლის 04 ოქტომბრის კრების ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც კი, მოსარჩელე ვერ გახდება სადავო ბინის მესაკუთრე.

ზემოთ აღნიშნულ გარემოებათა გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ საქმეში არ არსებობდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული შემთხვევა.

ქ. ვ-ის მეორე სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით – ნ. ქ-ას უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების - ქ. თბილისში, ჩ-ს ქუჩა N4-6-8-10-ში მეხუთე სართულზე მდებარე ბინა N71 საერთო ფართით 93,10 კვ.მ. უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა, პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170.1-ე, 172-ე, 183-ე, 311-ე და 312-ე მუხლებით და იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ ქ. ვ-ე არ არის ქ. თბილისში ჩ-ს ქუჩა N4-6-8-10-ში მდებარე ბინა N71-ის მესაკუთრე და ამ ნივთზე რაიმე სამართლებრივი უფლება არ გააჩნია, დაუსაბუთებლად მიაჩნია ქ. ვ-ის მოთხოვნა ნ. ქ-ას უკანონო მფლობელობიდან სადავო ბინის გამოთხოვის შესახებ.

პალატამ აღნიშნა, რომ, სამოქალაქო საქმეთა პალატის განხილვის საგანს ასევე წარმოადგენდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 26 აპრილის საოქმო განჩინება, რომლითაც მოსარჩელე ქ. ვ-ეს უარი ეთქვა არასათანადო მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლის თაობაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლზე და და აღნიშნა, რომ მოცემულ დავაში სათანადო მოპასუხეობის თაობაზე საქალაქო სასამართლომ იმსჯელა 2012 წლის 24 იანვრის საოქმო განჩინებით და მიიჩნია, რომ სათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა შპს ,,კ-ი’’. აღნიშნულ დასკვნას საქალაქო სასამართლომ საფუძვლად დაუდო 1998 წლის 09 ოქტომბრის ხელშეკრულება, რომელიც დადებული იყო ქ. ვ-ესა და შპს ,,კ-ს’’ შორის. ამდენად, პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული საოქმო განჩინების დასაბუთება და დამატებით მიუთითა, რომ მოცემულ საქმეში ერთ-ერთი მოპასუხის სტატუსით ამხანაგობა „ხ-ი 8/10“-ის ჩართვა პირდაპირ უკავშირდებოდა ქ. ვ-ის გაზრდილ სასარჩელო მოთხოვნას, რაზეც სააპელაციო სასამართლომ უკვე იმსჯელა და მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში საპროცესო კანონის დარღვევას შედეგად არ მოჰყოლია არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ვ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის იმ საფუძვლით, რომ დაუსაბუთებელი იყო სააპელაციო სასამართლოს მითითება მასზე, რომ აპელანტმა ვერ წარმოადგინა სათანადო მტკიცებულება იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს „კ-თან“ დადებული ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გადმოსაცემი ბინა წარმოადგენდა სწორედ იმ უძრავ ქონებას, რომელიც ნ. ქ-ას სახელზე აღირიცხა. სასამართლომ სრულიად უსაფუძვლოდ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ 1998 წლის 9 ოქტომბერს ნარდობის ხელშეკრულების დადების დროს ბინებს ნომრები არ ჰქონდათ მინიჭებული, რის გამოც მხოლოდ სართულით მოხდა მისი ბინის იდენტიფიცირება.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მოსაზრება, რომ ბინების განლაგების სქემით შეუძლებელი იყო სადავო ბინაზე უფლების დადასტურება და ამისთვის აუცილებელი იყო ნარდობის ხელშეკრულებაში ყოფილიყო აღნიშნული ბინის ნომერი.

მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაარღვია საპროცესო ნორმები, გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნის მიღებასთან დაკავშირებით, სრულიად უსაფუძვლოდ არ ჩათვალა აღნიშნული დარღვევა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ საქმეშო არსებული მტკიცებულებები ზედაპირულად შეაფასა, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 დეკემბრის განჩინებით ქ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს ქ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ქ. ვ-ე, როგორც ინვალიდობის მქონე პირი, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე