საქმე №ას-1656-1553-2012 2 აპრილი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - თ. ტ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა. ტ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებისა და განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის შესახებ ამავე სასამართლოს 2012 წლის 17 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - თანასაკუთრებიდან რეალური 1/2 წილის გამოყოფა, ხელშეშლის აკრძალვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ტ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. ტ-ის მიმართ, სამოქალაქო კოდექსის 156-ე, 164-ე, 170-ე, 172-ე, 956-ე, 959-ე მუხლების შესაბამისად, თანასაკუთრებიდან 1/2 წილის გამოყოფისა და საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აკრძალვის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

ქ.ბორჯომში, ს-ის ქ№34-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი 1/2-1/2 ნაწილი ძმების, ა. და თ. ტ-ის თანასაკუთრებაა, უძრავი ქონება მხარეებმა 1985 წლის 11 იანვარს მშობლებისაგან ჩუქების გზით მიიღეს. მოსარჩელე კუთვნილი წილით ვერ სარგებლობს, რადგანაც მოპასუხეს სრულად აქვს დაკავებული პირველი სართული - ნახევრად სარდაფი, მეორე სართულის ის ნაწილი, რომელიც მშობლებმა სიცოცხლეშივე მას არგუნეს და სახლის ეს ნაწილი 1988 წლიდან მის ფაქტობრივ მფლობელობაშია. ის ასევე სრულად ფლობს მიწის ნაკვეთს. მთლიანი ფართის ნახევრის გათავისუფლების მოთხოვნაზე, მოპასუხე თანხმობას არ აცხადებს. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოდან გამოთხოვილი დოკუმენტების საფუძველზე, ცნობილი გახდა, რომ მოპასუხემ სარეგისტრაციოდ წარადგინა საცხოვრებელი ბინის შიდა საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელიც მოიცავდა ნახევარსარდაფს - პირველ სართულს სრულად და საცხოვრებლის მეორე სართულის იმ ნაწილს, რომელსაც ის ფლობს 1988 წლიდან. 2011 წლის 2 სექტემბერს განხორციელებული რეგისტრაციით, სამართლებრივად, აღდგა მოპასუხის საკუთრების უფლება თანასაკუთრებაში, რაც არ შეესაბამება ფაქტობრივ ფლობას, უფრო მეტიც, მუდმივი უთანხმოების არიდების მიზნით, ა. ტ-ე ვერ ახერხებს მშობლების მიერ მისთვის გადაცემული საცხოვრებელი ბინის შეკეთებას და მიწის ნაკვეთის გამოყენებას. მოპასუხის მიერ საკუთრების აღრიცხვისას არათანაბარი აზომვითი ნახაზის შედგენის გამო, სადაც დაცული არ არის თანამესაკუთრეთა რეგისტრირებული წილობრივი თანაფარდობა, ა.ტ-ე იძულებული გახდა, სპეციალური დაწესებულებისათვის მიმართვის გზით გამოერკვია კუთვნილი წილის ოდენობა. 2011 წლის 17 ოქტომბრის წერილთან ერთად მოპასუხეს გაეგზავნა ექსპერტის დასკვნა სადავო ფართის რეალურად გაყოფის თაობაზე, რასაც თ. ტ-ე არ დაეთანხმა.

თ. ტ-ემ სარჩელი ნაწილობრივ ცნო და აღნიშნა, რომ 1985 წელს მშობლებმა მას და ა. ტ-ეს აჩუქეს ქ.ბორჯომში, ს-ის ქ№34-ში მდებარე უძრავი ქონება თანაბარი წილით. მხარეებს, წერილობითი დოკუმენტის გაფორმების გარეშე, გაყოფილი ჰქონდათ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება და მოსარჩელესთან შეთანხმებით იყენებდა იმ ფართს, რომლის აღრიცხვაც უნდოდა საჯარო რეესტრში, აღნიშნულის თაობაზე უკანასკნელ დრომდე ა.ტ-ეს პრეტენზია არ გამოუთქვამას. მას მოსარჩელისათვის არასდროს შეუშლია ხელი თავადაც გამოეყენებინა კუთვნილი ფართი და, სურვილის არსებობის შემთხვევაში, რეალურად გაეყოთ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. სარჩელზე დართული ექსპერტიზის დასკვნა არ იძლევა პასუხს იმასთან დაკავშირებით, რომ გარდა დასკვნაში მითითებული ვარიანტისა, არსებობს თუ არა უძრავი ქონების სხვაგვარად, ორ თანაბარ წილად გაყოფის სხვა შესაძლებლობა ისე, რომ არც ერთი მხარე არ დაზარალდეს და არ აღმოჩნდნენ არათანაბარ მდგომარეობაში. შენობა-ნაგებობისა და მიწის ნაკვეთის განლაგება იძლევა ქონების დასკვნაში მითითებული ვარიანტისაგან განსხვავებული გაყოფის შესაძლებლობას. ა. ტ-ის შეთავაზებაზე, სადავო საკითხის მორიგების გზით მოგვარების თაობაზე, თ. ტ-ემ მორიგების რამდენიმე ვარიანტი შესთავაზა, თუმცა მოსარჩელის მოთხოვნა მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნით განსაზღვრული ვარიანტის შესაბამისად ქონების გაყოფაა, რაც არასწორია. გარდა აღნიშნულისა, მოპასუხემ იმ გარემოებაზეც მიუთითა, რომ, ვიდრე თანასაკუთრებაში არსებული ქონებიდან თითოეულის კუთვნილი წილი არ გაიყოფა და ინდივიდუალურ საკუთრებაში არ აღირიცხება, თ. ტ-ე თანასაკუთრებაში არსებული ქონების უკანონო მფლობელად არ შეიძლება იქნას მიჩნეული, შესაბამისად, მოსარჩელეს უფლება არ აქვს, მისგან მოითხოვოს თანასაკუთრებაში არსებული რაიმე ქონება, ამ ქონებაზე მხარეთა თანაბარი უფლებრივი მდგომარეობის არსებობის გამო, მოსარჩელეს, როგორც თანამესაკუთრეს, მოთხოვნის წაყენება მხოლოდ მესამე პირების მიმართ შეუძლია.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 4 ივნისის გადაწყვეტილებით ა. ტ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.ბორჯომში ს-ის ქუჩა N34-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი გაიყო ორ თანაბარ ნაწილად ისე, როგორც სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 13 თებერვლის #004366-2012/03/1 დასკვნაში საცხოვრებელი სახლის გაყოფის გეგმაში იყო მოცემული, ა. ტ-ეს მიეკუთვნა ქ.ბორჯომში, ს-ის ქუჩა N34-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის, კერძოდ, მის მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სახლის პირველი სართულისა და ნახევარსარდაფის მხარე, რაც სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 13 თებერვლის #004366-2012/03/1 დასკვნის დანართ #3-4-ში საცხოვრებელი სახლის გამიჯვნის გეგმაში მუქად იყო დაშტრიხული, ასევე მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის გეგმაში დანართ #5-ში მუქ ფრად დაშტრიხული მიწის ნაკვეთი, თ. ტ-ეს მიეკუთვნა ქ.ბორჯომში, ს-ის ქუჩა N34-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის, კერძოდ, მის მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სახლის პირველი სართულის მხარე, ასევე, ნახევარსარდაფის ის მხარე, რაც სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 13 თებერვლის #004366-2012/03/1 დასკვნის დანართ #3-4-ში საცხოვრებელი სახლის გამიჯვნის გეგმაში ყვითლად იყო დაშტრიხული, ასევე, მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის გეგმაში დანართ #5-ში ღია ფრად დაშტრიხული მიწის ნაკვეთი, მოპასუხე თ. ტ-ეს აეკრძალა მოსარჩელე ა. ტ-ის საკუთრებით სარგებლობის უფლება.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ტ-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით აპელანტის შუამდგომლობა განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ არ დაკმაყოფილდა, სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 162-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლო სხდომაზე მოწვეულ იქნა ექსპერტი და ჩათვალა, რომ არ არსებობდა შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი, ამავე პალატის 2012 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით თ. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 4 ივნისის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას და საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.ბორჯომში, ს-ის ქუჩა №34-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე აღრიცხულია მოსარჩელე ა. ტ-სა და მოპასუხე თ. ტ-ის თანასაკუთრების უფლება თითოეულზე 1/2-1/2 იდეალური წილის უფლებით. უძრავ ქონებაზე მხარეების თანასაკუთრების წარმოშობის საფუძველია 1985 წლის 11 იანვარს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება, რომლითაც ლ. ს. ასულმა ტ-ემ, ო. ლ. ძე ტ-ის სახელით აჩუქა მის შვილებს ა. ო. ძე ტ-სა და თ. ო. ძე ტ-ეს საცხოვრებელი სახლი თანაბარ ნაწილად. პალატის განმარტებით, საზიარო უფლება, სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, განეკუთვნება კანონისმიერ ვალდებულებათა ურთიერთობების კატეგორიას 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად. საზიარო უფლების მოწილეებს უფლებები და ვალდებულებები კანონიდან წარმოეშობათ და მათ შორის ურთიერთობები კანონით წესრიგდება. მოდავე მხარეები არიან საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრეები, სახლი საზიარო უფლების ობიექტს წარმოადგენს, ხოლო მიწის ნაკვეთი საერთო სარგებლობის დანიშნულების მქონე ნივთს და მხარეები ერთმანეთთან იმყოფებიან კანონისმიერ ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, საზიარო უფლების გაუქმებისათვის საკმარისია ერთ-ერთი მოწილის მოთხოვნაც. ამავე კოდექსის 963-ე მუხლის თანახმადაც, ქონების გაყოფის ორი პირობაა დადგენილი: ნივთი უნდა დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად და ნივთი უნდა გაიყოს ღირებულების შემცირების გარეშე. ეზოს ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფისას არ არის აუცილებელი, რომ ეზო იყოფოდეს სახლის მესაკუთრეებზე ზუსტად, მათი კუთვნილი იდეალური წილების შესაბამისად. მიწის ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მიწის ცალკეული ნაწილების დანიშნულება და მნიშვნელობა საყოფაცხოვრებო თვალსაზრისით, მხარეთა ინტერესები მისი თითოეული ნაწილის მიმართ, მიწის მდებარეობა და მისი განლაგება მისასვლელ გზასთან, არ უნდა ჩაითვალოს, რომ არ შეიძლება მიწის გაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად, თუ შესაძლებელია თანაბრად იქნეს გათვალისწინებული მხარეთა საყოფაცხოვრებო ინტერესები. შესაძლებელია მიწის შედარებით დიდი ფართი მიეცეს ერთ მხარეს, მაგრამ მეორე მხარისათვის გადაცემული მიწის ფართი, თავისი დანიშნულებითა და მდებარეობით, იმგვარი ღირებულების იყოს, რომ მას გაუთანაბრდეს. პალატის განამრტებით, ნივთის ღირებულებაში იგულისხმება მისი საყოფაცხოვრებო დანიშნულება. სახლის ეზო უნდა იყოფოდეს ისე, რომ გაყოფის შედეგად წარმოქმნილმა ეზოებმა საყოფაცხოვრებო დანიშნულება არ დაკარგონ. ერთგვაროვნებასთან ერთად გაყოფამ საზიარო საგანს არ უნდა დაუკარგოს ის სამომხმარებლო ღირებულება, რაც მას გაყოფამდე გააჩნდა.

სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 13 თებერვლის N004136-12 დასკვნაზე, სადაც აღნიშნულია, რომ ქ.ბორჯომში, ს-ის ქუჩა №34-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის და საცხოვრებელი სახლის ტექნიკურ მოთხოვნათა დაცვით გაყოფა 1/2 წილის შესაბამისად შესაძლებელია დასკვნის დანართ N1, N2, N3, N4 და N5-ში მოცემული პირობების შესაბამისად, ამავე დასკვნითა და სააპელაციო სასამართლოში მიწვეული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტ გ.გ-ას განმარტების გათვალისწინებით, პალატამ ჩათვალა, რომ სადავო ნივთის გაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად, მისი ღირებულების შემცირების გარეშე შესაძლებელი იყო. სასამართლომ მიუთითა აპელანტის განმარტებაზეც, რომ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნახევარსარდაფის მთელ ფართს იყენებდა თ. ტ-ე, რომელსაც მოწყობილი ჰქონდა პირველ სართულზე ასასვლელი შიდა კიბე. საერთო საკუთრებაში არსებული სახლის პირველი სართულის აივნის მხარეს ფლობდა ა. ტ-ე, შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ახალციხის რაიონულმა სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა სარჩელი საზიარო საგნის გაყოფის ნაწილში საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის (დანართი N3, N4 და N5) შესაბამისად, აგრეთვე, მხარეთა მიერ სადავო სახლის ფაქტობრივი ფლობის გათვალისწინებით.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და განმარტა, რომ საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლა გულისხმობდა მესაკუთრისათვის ისეთი მდგომარეობის შექმნას, რომლის გათვალისწინებითაც მესაკუთრეს შეეზღუდებოდა თავისი უფლებამოსილების სრულყოფილად განხორციელების შესაძლებლობა და, ამასთან, ამის რაიმე საფუძველი ხელშემშლელს არ გააჩნდა. საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის უფლება წარმოიშობოდა თუ იარსებებდა შემდეგი საფუძვლები: ა) მოსარჩელე ნივთის მესაკუთრეა; ბ) ნივთი მესაკუთრის მფლობელობიდან არ იყო გასული; გ) მოპასუხე ხელყოფდა ან სხვაგვარად უშლიდა ხელს მოსარჩელეს თავისი საკუთრებით სარგებლობაში. სასამართლოს შეფასებით, ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენდა მოპასუხის მხრიდან, მოსარჩელის საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა. მოცემულ შემთხვევაში, თ. ტ-ე შესაგებელში განმარტავდა, რომ „ა. ტ-ე ცხოვრობდა თბილისში და ამის გამო არ სარგებლობდა სახლის პირველი სართულის ფართით, ხოლო თ. ტ-ეს ხელი ეშლება მეორე სართულზე არსებული ფართით სარგებლობაში, რის გამოც მან, მოსარჩელესთან შეთანხმებით, პირველი და მეორე სართულის დამაკავშირებელი კიბე დაამონტაჟა. თ. ტ-ე მოსარჩელესთან შეთანხმებით იყენებდა მოსარჩელის კუთვნილ ფართს, რაზედაც მოსარჩელეს უკანასკნელ დრომდე არ გამოუთქვამს პრეტენეზია და ამის გამო მოპასუხემ საჭიროდ მიიჩნია, რომ მის მიერ რეალურად დაკავებული ფართი საკუთრების უფლებით აღერიცხა საჯარო რეესტრში, რის გამოც აღნიშნულ ფართზე გააკეთებინა საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე რეალურად ფლობდა იმაზე მეტ ფართს, ვიდრე თანასაკუთრებაში მისი კუთვნილი 1/2 ნაწილი შეადგენდა, რაც ხელშეშლის აღკვეთის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო პალატის განჩინებები: განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის, ასევე სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ტ-ემ, მოითხოვა მათი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ა. ტ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეესაბამება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 105-ე, 225-ე, 244-ე მუხლებს, 249-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებს, რადგანაც განჩინების სამოტივაციო ნაწილი და სამართლებრივი დასაბუთება შემოიფარგლება იმაზე მითითებით, რომ სადავო ქონების ნატურით გაყოფა მხოლოდ ექსპერტიზის 2012 წლის 13 თებერვლის დასკვნის N3, N4 და N5 დანართებში მოცემული ვარიანტის შესაბამისადაა შესაძლებელი. სასამართლოს არ უმსჯელია მისი დასკვნა რა სამართლებრივ საფუძველს ემყარება, ამასთანავე, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის ის ნორმები, რომელიც თანასაკუთრებიდან წილის გამოყოფას არეგულირებს. აღნიშნული ადასტურებს, რომ გასაჩივრებული განჩინება კანონის ნორმას არ ემყარება, ვინაიდან, გაუგებარია, თ. ტ-ეს რატომ მიეკუთვნა ქონების გამიჯვნის შედეგად ნაკლები ფართი, რატომ აღარ აქვს მისთვის მიკუთვნებულ ფართს კავშირი გზასთან და სხვა კომუნიკაციასთან და ან კომუნიკაციების მოწყობისათვის რატომ უნდა გაიღოს მან დამატებითი ხარჯები. სასამართლოს მსჯელობა არ გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის შინაარსიდან. აღნიშნულის გათვალისწინებით, გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმება შეუძლებელია.

სასამართლო გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთების უსწორობას ადასტურებს ის გარემოება, რომ სასამართლოს არ შეუფასებია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლზე მითითებით დაადგინა, რომ ქონების გაყოფა მისი ღირებულების შემცირების გარეშე შესაძლებელია, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის მდებარეობაზე, მიუთითა მისი ნაწილების მიმართ მხარეთა დამოკიდებულებაზე, თუმცა, დაადგინა, რომ გაყოფა მხოლოდ საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად იყო შესაძლებელი. სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობისას არ გაუთვალისწინებია საყოფაცხოვრებო პირობები, ქონების შემცირების საკითხი, მხარეთა ინტერესი ქონების თითოეულ ნაწილზე, რითაც სასამართლოს განჩინება ამავე განჩინებით დადგენილ გარემოებებს ეწინააღმდეგება. სასამართლომ, მართალია, ქონების გაყოფა დაამყარა საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას, მაგრამ ეს დასკვნა არ შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლით გათვალისწინებულ თანასაკუთრების გაყოფის კანონისმიერ შესაძლებლობას, კერძოდ, დასკვნაში მითითებულია, რომ გაყოფის ექსპერტის მიერ შეთავაზებული ვარიანტი განხორციელებულია ე.წ დაბალანსების პრინციპით და აღნიშნული ექსპერტმა დაადასტურა სასამართლო სხდომაზეც. ამავე დასკვნის საფუძველზე ა. ტ-ეს მიეკუთვნა უფრო მეტი ფართი, ვიდრე კასატორს, რაც წილთა თანაბრობის პრინციპის დარღვევაზე მიუთითებს. სასამართლოს მიერ განხორციელებული გამიჯვნის შედეგად ა. ტ-ეს მიეკუთვნა პირველ სართულზე მდებარე აივანი და ამ აივნის ქვეშ მდებარე ფართი, ხოლო კასატორს არანაირი დამატებითი ფართი არ მიკუთვნებია, მოწინააღმდეგე მხარეს ასევე მიეკუთვნა 8,08 კვ.მ სამზარეულო, რომელსაც მრავალი წლის განმავლობაში ფლობდა კასატორი და მის მიერ არის გარემონტებული, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ კასატორს სამზარეულოს მოწყობისათვის დასჭირდება საცხოვრებელი ფართის გამოყენება, რითაც კიდევ შემცირდება საცხოვრებელი ფართის ოდენობა, ა. ტ-ეს ასევე მიეკუთვნა ტყეში მისასვლელი გზა, ხოლო კასატორს - არა. გამიჯვნის შედეგად სამხრეთით - მზიან მხარეს მდებარე უძრავი ქონება მიეკუთვნა მხოლოდ ა. ტ-ეს, ხოლო კასატორს - ჩრდილოეთით მდებარე ნესტიანი ქონება. საყურადღებოა, რომ ექსპერტიზის დასკვნაში არაა მითითებული თანასაკუთრების ნატურით გაყოფის აუცილებელ პირობაზე - შესაძლებელი თუ არა ქონების გაყოფა მისი ღირებულების შემცირების გარეშე, ხოლო სასამართლო სხდომაზე ექსპერტმა განმარტა, რომ დასკვნა ემყარება მხოლოდ გაყოფის ტექნიკურ შესაძლებლობას, ზემოაღნიშნული საკითხის გაუთვალისწინებლად. ექსპერტიზის ამავე დასკვნაში თ. ტ-ის მიკუთვნებულ უძრავ ქონებას არ გააჩნია მასთან მისასვლელი გზა, ეს საკითხი სააპელაციო პალატის განჩინების მსჯელობის საგანი არ გამხდარა, ამასთანავე, უძრავ ქონებასთან მისასვლელი გზის მოსაწყობად, სავალდებულოა კასატორის მიერ ქონების რეკონსტრუქცია და დიდი ხარჯების გაღება, რაც არ გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის დისპოზიციიდან. საყურაღებოა, რომ არც ექსპერტის დასკვნით და არც სასამართლო გადაწყვეტილებით არაა შეფასებული ის გარემოება, რომ კასატორისათვის მიკუთვნებულ უძრავი ქონების ნაწილს არ გააჩნია კავშირი კანალიზაციის, წყლის, გაზის გაყვანილობასთან, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარისათვის მიკუთვნებულ ფართს ზემოაღნიშნული კავშირი გაჩნია, აღნიშნული მიუთითებს ქონების ღირებულების შემცირებაზე, სასამართლომ გამიჯვნა შესაძლებლად მიიჩნია ექსპერტიზის დასკვნის დანართ N3, N4 და N5-ის შესაბამისად, ისე, რომ არ გაითვალისწინა მხარეთა მიერ სადავო ფართის ფაქტობრივი ფლობა, ამასთანავე, მოწინააღმდეგე მხარეს მიაკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე კასატორს, ხოლო გამიჯვნის საკითხის გადაწყვეტისას, სასამართლო ვალდებული იყო, სულ ცოტა, მხარეთა შორის გაენაწილებინა სამზარეულო, აივანი და მის ქვეშ არსებული ფართი. არასწორია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად მიჩნეული ის გარემოება, რომ თ. ტ-ე თანასაკუთრებიდან ფლობდა ½ ნაწილზე მეტ ფართს. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ეს უკანასკნელი, რეალურად, წლების განმავლობაში ფლობდა ექსპერტიზის დასკვნის დანართ N4-ში მითითებულ ნახევარსარდაფის 8,08 კვ. მეტრსა და 4,50 კვ.მ სამზარეულოს, 16,65 და 21,84 კვ.მ ოთახებს, ა. ტ-ის მიერ ამავე დასკვნის N3 დანართში მითითებული უძრავი ქონების პირველ სართულზე მდებარე 23,98 კვ.მ აივნისა და მის ქვეშ არსებული თავისუფალი ფართის ფლობის სანაცვლოდ, შესაბამისად, არასწორია გადაწყვეტილების დასკვნა საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლისა და ამ ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე. ზემოაღნიშნული ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის უსრულობას, რაც ვერ იქნა შევსებული სააპელაციო სასამართლოში დაკითხული ექსპერტის განმარტებითაც, რომელმაც დაადასტურა თ. ტ-ის მიკუთვნებულ უძრავ ქონებისათავის მისასვლელი გზის გაუთვალისწინებლობა. სააპელაციო პალატამ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის მოთხოვნის ზოგადი განმარტებით დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 105-ე, 244-ე და 249-ე მუხლები.

საქმის სააპელაციო წესით განხილვის ეტაპზე, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა არასრული იყო და მისი შევსება ვერც ექსპერტის დაკითხვის გზით გახდა შესაძლებელი, აპელანტმა განმეორებითი ექსპერტიზის ჩატარება მოითხოვა, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა იმ საფუძვლით, რომ, ექსპერტ გ.გ-ას განმარტებით, შეივსო ექსპერტიზის დასკვნის უსრულობა და აღარ არსებობდა დამატებითი ექსპერტიზის ჩატარების წინაპირობა, რაც არასწორია, ვინაიდან ზემოაღნიშნული სადავო გარემოებების დადგენა მხოლოდ განმეორებითი ექსპერტიზის ჩატარების გზითაა შესაძლებელი, რათა დადგინდეს სარჩელის მოთხოვნის შესაბამისობა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლთან.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ, გარდა ფაქტობრივი უსწორობებისა, ასევე დაარღვია სამართლის ნორმა, რაც გამოიხატა შემდეგში: სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 105-ე, 225-ე, 243-ე, 244-ე და 249-ე მუხლები, ასევე სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლი და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, პალატამ არასწორად განმარტა სამოქალქო კოდექსის 963-ე მუხლი, შესაბამისად, გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 თებერვლის განჩინებით თ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცეს კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად ცნობილ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, თ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია და მხარეს საწინააღმდეგო მოსაზრება არ წარმოუდგენია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ.ბორჯომში, ს-ის ქუჩა №34-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე აღრიცხულია მოსარჩელე ა. ტ-სა და მოპასუხე თ. ტ-ის თანასაკუთრების უფლება, თითოეულზე 1/2-1/2 იდეალური წილის სახით.

უძრავ ქონებაზე მხარეთა თანასაკუთრების წარმოშობის საფუძველი 1985 წლის 11 იანვარს დადებული ჩუქების ხელშეკრულებაა, რომლითაც ლ. ს. ასულმა ტ-ემ, ო. ლ. ძე ტ-ის სახელით აჩუქა მის შვილებს: ა. ო. ძე ტ-სა და თ. ო. ძე ტ-ეს საცხოვრებელი სახლი თანაბარ ნაწილად, ამდენად, დადგენილი გარემოებაა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მხარეებს უძრავ ქონებაზე გააჩნიათ თანასაკუთრების უფლება.

უდავოა, რომ ა. ტ-ემ მოითხოვა საზიარო უფლების გაუქმება წილის ნატურით გამოყოფის გზით.

გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილ ზემოაღნიშნულ გარემოებებს სავალდებულო ძალა გააჩნიათ საკასაციო სასამართლოსათვის, რამდენადაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანს წარმოადგენს თანასაკუთრებიდან რეალური წილის მიკუთვნების მართლზომიერება და ნივთით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, დავის სპეციფიკიდან გამომდინარე, მნიშვნელობა ენიჭება საზიარო უფლების ინსტიტუტის გამოყენებას. სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. დასახელებული ნორმის დისპოზიციით განსაზღვრულია საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებამოსილება, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით (სსკ 963-ე მუხლი), ხოლო თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია - საზიარო საგნის რეალიზაციით (სსკ 964-ე მუხლი). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას, რომ საზიარო უფლების გაუქმებისათვის ამ ვალებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილის მიერ ნების გამოვლენა საკმარისია.

ვინაიდან განსახილველი საკასაციო საჩივრის საგანს საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის გზით გაუქმება წარმოადგენს, გამოყენებულია უნდა იქნას სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე, თანაბარი წილების განაწილება მონაწილეთა შორის ხდება კენჭისყრით.

დასახელებული ნორმა მიუთითებს ორ აუცილებელ პირობაზე, კერძოდ, საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1) საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2) ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში უნდა ვიგულისხმოთ ის, რომ ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს დანიშნულება, რასაც ის ასრულებდა გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა, რასაც იგი ასრულებდა მესაკუთრისათვის. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 13 თებერვლის დასკვნაზე დამყარებით უძრავი ქონების ნატურით დაყოფა შესაძლებლად მიიჩნია და დაეთანხმა მოსარჩელის მოთხოვნას საზიარო უფლების ნატურით გაყოფისა და ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე. კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას იმის თაობაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილი საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, ნივთის გაყოფა მისი ღირებულების შემცირებას არ იწვევს.

საკასაციო პალატა თ. ტ-ის საკასაციო პრეტენზიის შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ მხარემ ნივთის გაყოფის ნაწილში დასაბუთებული შედავება წარმოადგინა, აღნიშნული კი, თავის მხრივ, მიუთითებს სასამართლოს ვალდებულებაზე, შეისწავლოს და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, შეფასება მისცეს გარემოებებსა და მტკიცებულებებს, რომლებსაც მხარე სადავოდ მიიჩნევს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

როგორც უკვე აღინიშნა, სააპელაციო პალატამ სარჩელის დაკმაყოფილების მართლზომიერებას საფუძვლად დაუდო საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა, თუმცა უკრიტიკოდ გაიზიარა დასკვნაში მოცემული გარემოებები და ჩათვალა, რომ ნივთის იმგვარი გაყოფა, როგორც ეს მოცემული იყო ექსპერტიზის დასკვნის N1, N2, N3, N4 და N5 დანართებში, სრულ შესაბამისობაში იყო სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის მიზნებთან.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულია რა გარკვეული საკითხების მიმართ ამ საკითხების მცოდნე პირის - ექსპერტის დასკვნის შეფასების შესაძლებლობა, კანონმდებელი ამ პირის დასკვნას, როგორც მტკიცებულებას, სავალდებულოდ არ მიიჩნევს და სხვა მტკიცებულებებთან ერთად სასამართლოს მიერ მისი შეფასების აუცილებლობას ადგენს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის თანახმად, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, მაგრამ სასამართლოს უარი დასკვნის მიღებაზე დასაბუთებულ უნდა იქნეს საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაში ან განჩინებაში. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლით კი დადგენილია, რომ სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

განსახილველ შემთხვევაში, თ. ტ-ე სადავოდ ხდის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად ნივთის გამიჯვნას იმ მოტივით, რომ ექსპერტს დასკვნის შედგენისას არ გაუთვალისწინებია მთელი რიგი გარემოებები, კერძოდ, დასკვნაში მოცემული ვარიანტებით ნივთის გამიჯვნის შემთხვევაში, კასატორისათვის მიკუთვნებულ ქონებას არ გააჩნია ჯეროვანი კომუნიკაციები: მისასვლელი გზა, წყალგაყვანილობის სისტემა, გაზი, ელექტროენერგია, საკანალიზაციო ქსელი, სახლთან მისასვლელად საჭიროა კიბის კონსტრუქციის მოწყობა, რაც ამცირებს ქონების ღირებულებას, მაშინ, როდესაც მოსარჩელისათვის მიკუთვნებულ ნივთს ზემოაღნიშნული საყოფაცხოვრებო კომუნიკაციები გააჩნია.

საკასაციო პალატა იზიარებს თ.ტ-ის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებებს და მიუთითებს სააპელაციო პალატის 2012 წლის 10 ოქტომბრის სხდომის ოქმზე, რომელზეც მიწვეულ იქნა ექსპერტი გ. გ-ა. ექსპერტმა განმარტა, რომ დასკვნის შედგენისას მან იხელმძღვანელა დაბალანსების პრინციპით და იმსჯელა ნივთის ტექნიკური თვალსაზრისით გაყოფის შესაძლებლობაზე, მას არ გაუთვალისწინებია კომუნიკაციების მოწყობის შესაძლებლობა, ამასთან აღნიშნა, რომ სამშენებლო ნორმებისა და წესების შესაბამისად, აივანი საერთო ფართში არ იანგარიშება და არ ყოფილა გათვალისწინებული, ხოლო ტექნიკური თვალსაზრისით, მის მიერ წარმოდგენილი გაყოფის ვარიანტი ერთადერთი ალტერნატივაა. წარმოდგენილი ვარიანტით წილის ნატურით გაყოფის შემთხვევაში, თ. ტ-ემ უნდა განახორციელოს სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, მოაწყოს კიბე, ასევე სველი წერტილი, სამზარეულო და სხვა.

საკასაციო პალატა ასევე ეთანხმება კასატორის პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ ექსპერტიზის დასკვნა, რომელსაც დაემყარა სასამართლო, არ შეიცავს მითითებას ქონების გაყოფისას ნივთის ღირებულების შემცირების საკითხზე. ამ მხრივ საყურადღებოა, სასამართლოს 2012 წლის 10 ოქტომბრის სხდომაზე ექსპერტ გ.გ-ას მიერ გაკეთებული განმარტება იმის შესახებ, რომ საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის კვლევის საგანი ნივთის ტექნიკური თვალსაზრისით გაყოფაა და არა ამ გაყოფის შედეგად ნივთის ღირებულების შემცირება-არშემცირება. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სასამართლოს სადავო გარემოებების დადგენისას საექსპერტო კვლევის სრულყოფილად, საქმის სხვა მასალებთან ერთობლიობაში შეფასების გზით არ გაუთვალისწინებია ზემოაღნიშნული საკითხები, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ნივთის გაყოფისას მისი ღირებულების შემცირების ნაწილში საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს თ.ტ-ის მოსაზრებას, რომ 2012 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით მას არასწორად ეთქვა უარი განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნაზე. მართალია, საოქმო განჩინებით სასამართლომ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარი დაამყარა იმ გარემოებას, რომ ექსპერტმა სხდომაზე უპასუხა სასამართლოს შეკითხვას, შესაძლებელი იყო თუ არა ღირებულების შემცირების გარეშე ნივთის გაყოფა, რაც, რეალურად არ დასტურდება (იხ. 2012 წლის 10 ოქტომბრის სხდომის ოქმი), თუმცა საკასაციო პალატა თვლის, რომ ისეთ ვითარებაში, როდესაც დადგენილია გაყოფის ალტერნატიული გზები და ირკვევა ნივთის თითოეული ნაწილის ფაქტობრივი მდგომარეობა, სასამართლოს თანასაკუთრებიდან რეალური წილის გამოყოფის მოთხოვნის სწორად გადაწყვეტისათვის ეძლევა სრული შესაძლებლობა, შეაფასოს და დაადგინოს ტექნიკური თვალსაზრისით გაყოფის შედეგად ნივთის თითოეული ნაწილის ფუნქციონალური, ღირებულებითი ნაწილის შემცირება-არშემცირების საკითხი. ამასთანავე, სასამართლო არ არის შეზღუდული, კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას, საკუთარი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ამა თუ იმ ეტაპზე, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება.

საკასაციო პალატა ასევე ვერ დაეთანხმება კასატორის მოსაზრებას, რომ თ. ტ-ე არ ფლობს მის კუთვნილ 1/2 იდეალურ წილზე მეტს და, რომ სასამართლომ უძრავი ქონებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთასთან დაკავშირებით არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. ამ თვალსაზრისით პალატა ყურადღებას გაამახვილებს თავად მხარის განმარტებაზე, რომ ის ფართის ზედმეტ ნაწილს მოწინააღმდეგე მხარესთან შეთანხმებით ფლობს, სანაცვლოდ კი ა.ტ-ის მფლობელობაში აივანი და მის ქვეშ არსებული ფართია. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს საქმეში არსებულ საჯარო რეესტრის ამონაწერზე, სადაც მხარეთა იდეალური წილები თანასაკუთრებიდან 1/2 ნაწილითაა განსაზღვრული, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი თ. ტ-ის ვალდებულებაა, რისი დამადასტურებელი მტკიცებულებაც კასატორს საქმის განხილვისას არ წარმოუდგენია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით კი დადგენილია, რომ საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში მხარეს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, ხოლო მე-2 ნაწილით დადგენილია, რომ ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საქმეზე სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის მიზნით საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება წინამდებარე დავაზე, შესაბამისად, საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს, რომელმაც მტკიცებულებების ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევის გზით უნდა დაადგინოს ქ.ბორჯომში, ს-ის ქუჩა №34-ში მდებარე უძრავი ქონება შეიძლება თუ არა დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ისე, რომ მისი სამომხმარებლო ღირებულება არ შემცირდეს.

რაც შეეხება თ. ტ-ის შუამდგომლობას, საკასაციო პალატის მიერ საქმეზე განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ეს შუამდგომლობა უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგანაც საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები (მათ შორის ექსპერტის დასკვნა) ვერც სასამართლოს მიერ იქნება მიღებული და გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა მანამდე მოეპოვებინა თუ წარედგინა ის სასამართლოსათვის. აღნიშნული გარემოება საკასაციო პალატის მიერ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის უპირობო საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. შესაბამისად, საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. თ. ტ-ის შუამდგომლობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 17 ოქტომბრის საოქმო განჩინების გაუქმებისა და განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო.

4. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

5. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე