№ას-293-279-2013 29 აპრილი, 2013 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – მ. გ-ე
მოწინააღმდეგე მხარეები – მ. დ-ი, გ. დ-ი
მესამე პირი – მ. მ-ე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2011 წლის 15 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს მ. და გ. დ-ებმა მოპასუხე მ. გ-ის მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს თბილისში, ლ-ის ქ.№6-ში მდებარე მათ მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე – მ. გ-ის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სადგომზე, საკუთრების უფლების გადაცემა მისი საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ.
მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის უფლების მქონე მესამე პირის სტატუსით სარჩელი აღძრა მ. მ-ემ მოპასუხეების: მ. გ-ის, მ. დ-ისა და გ. დ-ის მიმართ. მან მოითხოვა თბილისში, ლ-ის ქ.№6-ში მდებარე იმავე საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა, სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. და გ. დ-ების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა დამოუკიდებელი მოთხოვნის უფლების მქონე მესამე პირის მ. გ-ის სარჩელი.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. და გ. დ-ებმა, რომლებმაც მოითხოვეს აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება მათი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით მათთვის საადავო საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა ამ სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 იანვრის განჩინებით გ. დ-ის და მ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
ზემოაღნიშნული განჩინება აპელანტებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 ივლისის განჩინებით მ. და გ. დ-ების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 26 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით გ. დ-ისა და მ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ გაუქმდა გ. დ-ის და მ. დ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:
გ. დ-ი და მ. დ-ი ცნობილ იქნენ ქ.თბილისში, ლ-ის ქ.№6-ში მდებარე მ. გ-ის კუთვნილ წილში შემავალი საცხოვრებელი სადგომის მე-3 სართულზე მდებარე 94.68კვ.მ-ის და პირველ სართულზე მდებარე სარდაფის – 32კვ.მ-ის ½ ნაწილის მესაკუთრეებად მ. გ-ისათვის 6233.75 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ლ-ის №6-ში მდებარე 10/16 ნაწილი – შენობა-ნაგებობა N4 (ლიტ „ა“ და „ბ“), აგრეთვე, N2 (ლიტ „დ“), მ. გ-ის საკუთრებაა.
საქმეში წარმოდგენილია 1972 წლის 20 ოქტომბრის ხელშეკრულება, რომლითაც ლ-ის ქ.№6-ის სახლთმფლობელი ს. ა-ი რ. კ-ას განუსაზღვრელი ვადით სარგებლობაში გადასცემს („ოტსტუპნოე“) საცხოვრებელ ფართს, რომელიც მდებარეობს ლ-ის ქ.№6-ში, მესამე სართულზე, შეადგენს 62კვ.მ-ს და შედგება სამი ოთახისაგან, სარდაფით პირველ სართულზე, ფართით 32კვ.მ.
1991 წლის 10 მაისის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, 1987 წლის 14 ნოემბერს გარდაცვლილი ს. ა-ის მემკვიდრედ ცნობილი იქნა მეუღლე ე. ა-ა. 1992 წლის 4 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ე. ა-ამ ლ-ის ქ.№6-ში მდებარე უძრავი ნივთი მიყიდა მ. გ-ეს.
რ. კ-ა 1977 წლის 3 დეკემბერს დაქორწინდა უ. დ-ე და მიიღო მეუღლის გვარი – დ-ი.
2010 წლის 30 ნოემბრის სამკვიდრო მოწმობით, 2000 წლის 12 ნოემბერს გარდაცვლილი რ. დ-ის სამკვიდრო მიიღეს შვილებმა – გ. და მ. დ-ებმა.
რ. კ-ას არ შეუწყვეტია სადავო საცხოვრებელი სადგომის ფლობა და იგი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღების მომენტისათვის (1998 წლის 25 ივნისი) ფაქტობრივად ფლობდა სადავო ფართს.
„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის 1.1 მუხლის მიხედვით, საცხოვრებელი სადგომის ფაქტობრივი ფლობისათვის, როგორც ზოგადად მფლობელობისათვის, განმსაზღვრელია მფლობელის ნებითი მომენტი, სურვილი, იყოს ნივთის მფლობელი და პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობდეს მას. მფლობელობის იურიდიული ბუნება არ გულისხმობს ნივთთან მხოლოდ ფიზიკურ შემხებლობას. აღნიშნული კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე, როგორც კეთილსინდისიერი მფლობელი, თავის უფლებასთან მიმართებით თავისუფალია და ნივთის აუცილებლად პირადად სარგებლობით შეზღუდული არ არის. ამდენად, ის ფაქტი, რომ სადავო ფართის მფლობელობა მოსარგებლემ შეწყვიტა და ცხოვრება სხვა მისამართზე განაგრძო, ერთმნიშვნელოვნად არ ადასტურებს მფლობელობის შეწყვეტას. თუ დადგინდება, რომ მან სარგებლობის უფლება რაიმე საფუძვლით (თხოვება, ქირავნობა) გადასცა სხვას ან ოჯახის ერთ-ერთ წევრს, ეს ქმედება უფლების მართლზომიერად გამოყენებას და ამავე უფლების სურვილისამებრ რეალიზაციას ამტკიცებს (იხ.: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 17.07.2012წ. განჩინება №ას-487-461-2012).
სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს საბურთალოს სამსახურის მიერ გაცემული ცნობის შესაბამისად, რ. დ-ი 1982 წლის 26 ნოემბრიდან რეგისტრირებული იყო ქ.თბილისში, ანაგის ქ. №45-ში. პირველი ინსტანციის სასამართლოში 2011 წლის 31 ოქტომბერს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოწმედ დაკითხული პირების ჩვენებებით დასტურდებოდა, რომ რ. კ-ას (დ-ი) ლ-ის ქ. №6-ში არ უცხოვრია გათხოვების შემდგომ, ანუ 1977 წლიდან, თუმცა მოწმეთა ჩვენებებით ასევე დგინდებოდა, რომ გარდაცვალებამდე, საცხოვრებელ სადგომში ცხოვრობდნენ რ. კ-ას მშობელები (იხ.: მოწმეთა ჩვენებები, სხდომის ოქმი ჩD დისკზე: 13:24 - 13:41). ის გარემოება, რომ სადავო საცხოვრებელ სადგომში გარდაცვალებამდე – 2003 წლამდე აგრძელებდა ცხოვრებას რ. კ-ას მამა, ა. კ-ა, მხარეებმა დაადასტურეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 2013 წლის 17 იანვარს გამართულ სასამართლო სხდომაზე (იხ.: სხდომის ოქმი ჩD დისკზე: 12:57:17 – 12:57:37). მხარეთა შორის ასევე უდავო იყო, 1980 წლიდან საცხოვრებელ სადგომში რ. კ-ას რძლის, მ. მ-ის ცხოვრების, ხოლო 1986 წლიდან ამ მისამართზე რეგისტრაციის ფაქტი. საქმეში წარდგენილი კომუნალური გადასახადის გადახდის დამადასტურებელი ქვითრებით დგინდებოდა, რომ ა. კ-ა სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრირებული იყო სს „თ-ის“ აბონენტად.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. კ-ას 1977 წელს სადგომიდან ფაქტობრივად წასვლით არ მიუტოვებია სადგომის მფლობელობა და სადავო ფართში მისი ოჯახის (დედ-მამა) ცხოვრებით, ფაქტობრივად არაპირდაპირ ფლობდა საცხოვრებელ სადგომს. შესაბამისად, დგინდებოდა, რომ რ. კ-ა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღების მომენტისათვის (1998 წლის 25 ივნისი) ფაქტობრივად ფლობდა სადავო ფართს. მხარეთა შორის უდავო იყო, რომ რ. კ-ას შვილები, მ. და გ. დ-ები, რომლებიც ამავდროულად წარმოადგენენ რ. კ-ას მამის, ა. კ-ას მემკვიდრეებსაც, დღეის მდგომარეობით ფაქტობრივად ცხოვრობდნენ სადავო საცხოვრებელ სადგომში.
„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი ვრცელდება ასევე მესაკუთრისა და მოსარგებლის უფლებამონაცვლეებზე (განსახილველი კანონის მე-2 მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილები). ამასთან ერთად ამ კანონით გათვალისწინებული უფლებამონაცვლეობა უნდა განისაზღვროს ამ კანონით დადგენილი თავისებურებების გათვალისწინებით. ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება საცხოვრებელი სადგომით კეთილსინდისიერად ფაქტობრივ ფლობას მესაკუთრესთან გარიგების საფუძველზე.
სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, წინამდებარე სააპელაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმებისას, ვინაიდან უკვე დადგინდა რ. კ-ას მიერ შეძენილი უფლების შინაარსი, უნდა დადგენილიყო, რ. კ-ამ, რომელიც წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით განსაზღვრულ მოსარგებლე პირს, ნაწილობრივ ხომ არ მოახდინა მისი მხრიდან საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლებს დათმობა მ. მ-ის სასარგებლოდ, რაც შეიძლება მიუთითებდეს ამ უკანასკნელის უფლებამონაცვლეობაზე. ამ საკითხის გარკვევის მიზნებისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭებოდ იმ ფაქტს, რომ მ. მ-ე 1980 წლიდან ფაქტობრივად ცხოვრობს, ხოლო 1986 წლიდან რეგისტრირებული იყო ქ.თბილისში, ლ-ის ქ.№6-ში, ხოლო 2006 წლიდან რეგისტრირდება შპს „ყ-ის“ აბობენტად, რაც საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს და მ. მ-ეს შორის სარგებლობის უფლების ნაწილობრივ დათმობის შეთანხმების არსებობაზე უთითებდა. იმ გარემოებას, რომ მ. მ-ე მათი დედის თანხმობით ცხოვრობდა სადავო საცხოვრებელ ფართში, ადასტურებდნენ გ. და მ. დ-ები, თუმცა მიიჩნევდნენ, რომ ეს მხოლოდ კეთილი ნების გამოხატულება იყო. ვინაიდან დადგინდა, რომ რ. კ-ა წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 11 მუხლის “ა” ქვეპუნქტით განსაზღვრულ მოსარგებლეს, რომელსაც საცხოვრებელ სადგომის მფლობელობის უფლება მიღებული ჰქონდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რ. კ-ას მიერ მიღებული უფლების შინაარსის შესაბამისად მ. მ-ე, როგორც მოცემულ სამართალურთიერთობაში მისი უფლებამონაცვლე, ასევე წარმოადგენდა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს.
ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 17.05.2011წ. № 006977-2011/10/1 დასკვნის თანახმად, ქ.თბილისში, ლ-ის ქ.№6-ში მდებარე მ. დ-ის მიერ დაკავებული უძრავი ქონების ღირებულება 2011 წლის მაისის თვის მდგომარეობით შეადგენდა 49870 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ეროვნულ ვალუტაში, ექსპერტის მიერ შეფასებულ იქნა შპს „გ-ის“ მიერ შესრულებული ნახაზის მიხედვით 94.68კვ.მ. საერთო ფართი მესამე სართულზე და დამკვეთის მიერ მიწოდებული ინფორმაციაზე დაყრდნობით – სარდაფი 32კვ.მ ფართის პირველ სართულზე. მხარეთა შორის სადავო არ იყო, რომ 1972 წლის 20 ოქტომბრის ხელშეკრულებაში მითითებული ფართი „მესამე სართულზე, 62 კვ.მ., რომელიც შედგება სამი ოთახისაგან“ წარმოადგენდა იგივე ფართს, რაც ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 17.05.2011წ. № 006977-2011/10/1 დასკვნის შესაბამისად აზომილია როგორც 94.68კვ.მ მხარეთა განმარტებით, ფართში სხვაობა განაპირობა იმ ფაქტმა, რომ ახალი აზომვისას საცხოვრებელ ოთახებთან ერთად აზომილ იქნა ასევე დამხმარე ფართიც, რასაც ძველი აზომვის წესები არ ითვალისწინებდა (იხ.: თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 17.01.2013წ. სხდომის ოქმი).
სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით, 11 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით, მე-2 მუხლის მე-3, მე-4 და მე-6 პუნქტებით.
რამდენადაც საქმეზე დადგინდა, რომ რ. კ-ა წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 11 მუხლის „ა” ქვეპუნქტით განსაზღვრულ მოსარგებლეს, რომელსაც საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლება მიღებული ჰქონდა საცხოვრებელი სადგომის სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მ. და გ. დ-ები, როგორც რ. კ-ას მემკვიდრეები, მიჩნეულნი უნდა ყოფილიყვნენ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 11 მუხლის „ა” ქვეპუნქტით განსაზღვრულ მოსარგებლეებად. ამასთან, ვინაიდან დადგინდა, რომ რ. კ-ამ მ. მ-ის სასარგებლოდ ნაწილობრივ დათმო სადგომით სარგებლობის უფლება, გ. და მ. დ-ები ცნობილნი უნდა ყოფილიყვნენ სადავო საცხოვრებელი სადგომის ½ ნაწილის მესაკუთრეებად სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის ½-ის 6233.75 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ (49870-ის 25% = 12467.5; 12467.5-ის ½ = 6233.75).
სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. გ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:
მოცემულ შემთხვევაში, რ. კ-ას მიერ მფლობელობის არც ერთი ნიშანი არ არსებობდა, კერძოდ, რ. კ-ა არ იყო რეგისტრირებული სადავო ფართში, არ იყო აღრიცხული აბონენტად და არც ფაქტობრივად ფლობდა სადავო ფართს. საგულისხმოა, რომ სასამართლომ თავადაც დადასტურებულად ჩათვალა 1977 წელს რ. კ-ას მიერ ფაქტობრივად სადგომზე მფლობელობის მიტოვების ფაქტი. კასატორისათვის გაუგებარია, თუ როგორ შეიძლება პირმა ფაქტობრივად მიატოვოს მფლობელობა და ამის მიუხედავად ფაქტობრივად ფლობდეს ნივთს. მ. და გ. დ-ები სადავო საცხოვრებელ სადგომს არ ფლპბდნენ კანონის მიღების მომენტისათვის. 1998 წელს სადგომს არ ფლობდა არც მათი მამკვიდრებელი – რ. ა.ს ძე კ-ა (დ-ი);
არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ რ. კ-ას 1977 წელს სადავო სადგომიდან ფაქტობრივი წასვლით არ მიუტოვებია სადგომის მფლობელობა და სადავო ფართში მისი ოჯახის (დედ-მამა) ცხოვრებით ფაქტობრივად არაპირდაპირ ფლობდა საცხოვრებელ სადგომს. სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, არაპირდაპირ მფლობელად მიიჩნევა უფლების მიმნიჭებელი ან ვალდებულების დამკისრებელი. ამდენად, იმისათვის, რომ რ. კ-ა მივიჩნიოთ ნივთის არაპირდაპირ მფლობელად, მას უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის სხვა პირისათვის (თუნდაც მშობლისათვის) მინიჭების უფლებამოსილება. ასეთი უფლებამოსილება რ. კ-ას არ გააჩნდა;
სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 156-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, მფლობელობა ითვლება შეწყვეტილად, თუ მფლობელი სამუდამოდ თმობს ნივთს ან სხვა გზით კარგავს მასზე მფლობელობას. რ. კ-ას მიერ 1977 წელს საცხოვრებელი სადგომის მიტოვება, მისი სხვა საცხოვრებელ ადგილას გადასვლა და იქ დარეგისტრირება, ასევე ის გარემოება, რომ 1977 წლის შემდეგ რ. კ-ა არასდროს დაუფლებია სადავო საცხოვრებელ სადგომს და მასში რეგისტრირებული იყო სხვა პირი (მ. მ-ე), მიუთითებს იმაზე, რომ მან 1977 წელს მიატოვა სადავო ფართის მფლობელობა და 1998 წლისათვის აღარ წარმოადგენდა მის ფაქტობრივ მფლობელს;
მოცემულ საქმეზე უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების შესაბამისად, უნდა გაირკვეს, იყო ღუ არა უფლებამოსილი რ. კ-ა 1977 წელს (როდესაც იგი ბინიდან წავიდა) ან 1982 წელს (როდესაც ის სხვა ბინაში ჩაეწერა), ოჯახის წევრებისათვის სარგებლობაში გადაეცა სადავო ფართი. აღნიშნული საკითხი უნდა შეფასდეს იმ პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობის და იმის გათვალისწინებით, რომ რ. კ-ა 1977 წელიდან აღარ ცხოვრობდა სადავო ფართში;
დასახელებულ პერიოდში მოქმედი საბინაო კოდექსის მიხედვით, ადამიანს უნდა ჰქონოდა ერთი საცხოვრებელი ადგილი. 1974 წელს გამოცემული სსრკ-ს სატრანსპორტო სისტემის შესახებ დადგენილებით განისაზღვრა, რომ მოქალაქე, რომელიც იცვლიდა საცხოვრებელ ადგილს ან გადადიოდა სხვა ადგილას დროებით საცხოვრებლად 6 თვეზე მეტი ვადით, ვალდებული იყო ამოწერილიყო გამგზავრების წინ (დაედასტურებინა საცხოვრებელი ფართის არსებობა ახალ ადგილას), ხოლო ახალ ადგილას გაეკეთებინა განცხადება. ჩაწერის გარეშე ყოფნა სსრკ-ს ნებისმიერ ტერიტორიაზე იკრძალებოდა. აღნიშნულ დროს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, შეუძლებელი იყო პირი ამოწერილიყო ბინიდან, ჩაწერილიყო სხვა ბინაში, მაგრამ ქირავნობის, თხოვების ან სხვა რაიმე ფორმით მესამე პირისათვის გადაეცა ბინა, საიდანაც გადავიდა. ასეთი გარიგება ბათილად ითვლებოდა;
იმის გათვალისწინებით, რომ რ. კ-ას არ ჰქონდა სადავო ფართზე სარგებლობის უფლების სხვა პირისათვის გადაცემის უფლება, ცხადია, რომ 1998 წელს სადავო ბინაში მცხოვრები პირები მფლობელობას არ ახორციელებდნენ მისი ნების შესაბამისად ან მის სასარგებლოდ;
იმ შემთხვევაში, თუ ა. კ-ას გარდაცვალების შემდეგ რ. კ-ას მემკვიდრეები დაეუფლებოდნენ სადავო სახლს (მაგალითად, სახლის გასაღებს მაინც მიიღებდნენ), იზრუნებდნენ სახლის შეკეთებაზე, შეიყვანდნენ მასში გაზს (როგორც ეს მ. მ-ემ განახორციელა(, მაშინ შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ ა. კ-ა ფართში მართლაც რ. კ-ას ნებართვით ცხოვრობდა და მის მიერ უფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა, მაგრამ დუდუშვილები სადავო ფართში ა. კ-ას გარდაცვალების შემდეგაც არ გამოჩენილად;
2003 წლის შემდგომ ბინას ერთპიროვნულად ფლობდა მ. მ-ე. ეს უკანასკნელი 1985 წლიდან ცხოვრობდა ბინაში და იქ ჩაწერილიც იყო. მოწმეებმა დაადასტურეს, რომ სადავო სახლში 1985 წლიდან ცხოვრობდა მ. მ-ე, რომელიც ჩაწერილი იყო მასში. მ. მ-ის ჩაწერა შეიძლება განხორციელებულიყო მხოლოდ სახლის მესაკუთრის თანხმობით. შეუძლებელია, რომ მ. მ-ისათვის ფართი გადაეცა რ. კ-ას. მას ასევე არ შეეძლო, ნება მიეცა ან აეკრძალა თავისი ოჯახის წევრებისათვის, ჩაწერილიყვნენ სადავო ფართში ან ამოწერილიყვნენ იქედან;
ს. ა-სა და რ. კ-ას შორის 1972 წლის 20 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულების თანახმად, სარგებლობაში გადაცემულ იქნა 62კვ.მ და არა 94.68კვ.მ საცხოვრებელი ფართი. აქედან გამომდინარე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი საკომპენსაციო თანხა, აგრეთვე, დ-ებისათვის გადაცემული ფართის ოდენობა, მოცემულ შემთხვევაში არასწორად განისაზღვრა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ვახტანგ ნიშნიანიძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (518 ლარი) 70% – 362.6 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორ მ. გ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ვ. ნ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (518 ლარი, საგადახდო დავალენა №, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 11 მარტი) 70% – 362.6 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
