№ას-72-68-2013 8 აპრილი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ზ. და ე. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ. ბ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2012 წლის 21 მარტს გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ბ. ბ-მა მოპასუხეების – ე. და ზ. ბ-ის, მესამე პირის – ნოტარიუს ნ. თ-ის მიმართ და მოითხოვა:

1. მისი აწ გარდაცვლილი მამის, ვ. ბ-ის კუთვნილი დანაშთი ქონების, კერძოდ, ნოტარიუს ნ. თ-ის მიერ 2010 წლის 21 ოქტომბერს გაცემულ სამკვიდრო მოწმობაში აღნიშნული ქონების 1/3 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა;

2. ზ. ბ-სა და ე. ბ-ს შორის 2011 წლის 26 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

3. ნოტარიუს ნ. თ-ის მიერ 2010 წლის 21 ოქტომბერს გაცემულ №101059094 სამკვიდრო მოწმობასა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში შესაბამისი ცვლილებების შეტანა.

გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით ბ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

ა. მოსარჩელე ცნობილ იქნა აწ გარდაცვლილი მამის, ვ. ბ-ის კუთვნილი დანაშთი ქონების, გურჯაანის რაიონის სოფელ ჩ-ი მდებარე საცხოვრებელი სახლის, ეზოს მიწის ნაკვეთისა და სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის 1/3 ნაწილის თანამესაკუთრედ;

ბ. ბათილად იქნა ცნობილი ნოტარიუს ნ. თ-ის მიერ 2010 წლის 21 ოქტომბერს გაცემული №101059094 სამკვიდრო მოწმობა ვ.ბ-ის კუთვნილი დანაშთი ქონების 1/3 იდეალური წილის ზ. ბ-ის გადაცემის ნაწილში;

გ. ბათილად იქნა ცნობილი ზ. ბ-სა და ე. ბ-ს შორის 2011 წლის 26 იანვარს დადებული გარიგება ვ. ბ-ის კუთვნილი დანაშთი ქონების 1/3 იდეალური წილის ე. ბ-ის მიყიდვის ნაწილში;

დ. დადგინდა, რომ შესაბამისი ცვლილებები შესულიყო ნოტარიუს ნ. თ-ის მიერ 2010 წლის 21 ოქტომბერს გაცემულ №101059094 სამკვიდრო მოწმობასა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ე. და ზ. ბ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით ე. ბ-სა და ზ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე გურჯაანის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მამკვიდრებელი ვ. ბ-ი გარდაიცვალა 2005 წლის 1 აპრილს;

ვ. ბ-ს დარჩა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე: მეუღლე ზ. ბ-ი და შვილები – ბ. და ე. ბ-ი;

2010 წლის 21 ოქტომბერს ნოტარიუსმა ნ. თ-მა ვ. ბ-ის მეუღლის ზ. ბ-ის სახელზე გასცა სამკვიდრო მოწმობა N101059094, რომლითაც ზ. ბ-მა მიიღო მეუღლის სამკვიდრო – გურჯაანის რაიონის სოფელ ჩ-ი მდებარე საცხოვრებელი სახლი და ეზო, ასევე სამკვიდრო ქონებაში შემავალი აქტივი და პასივი;

სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე გურჯაანის რაიონის სოფელ ჩ-ი მდებარე უძრავი ქონება, 1932კვ.მ მიწის ნაკვეთი, 145.1კვ.მ საერთო ფართის მქონე საცხოვრებელი სახლი N1 და დამხმარე შენობა, განაშენიანების ფართით 112.4კვ.მ (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი ...), საჯარო რეესტრში აღირიცხა ზ. ბ-ის სახელზე;

2011 წლის 26 იანვარს ზ. ბ-სა და ე. ბ-ს (ანუ დედა-შვილს) შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ზ. ბ-მა გაყიდა, ხოლო ე. ბ-მა იყიდა გურჯაანის რაიონის სოფელ ჩ-ი მდებარე უძრავი ქონება – 1932კვ.მ მიწის ნაკვეთი, №1 საცხოვრებელი სახლი საერთო ფართით 145.1კვ.მ და დამხმარე შენობა განაშენიანების ფართით 112.4კვ.მ;

2011 წლის 26 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა ე. ბ-ის სახელზე.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ბ. ბ-მა სამკვიდროს მიღების ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის სამკვიდრო ქონება. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა ბ. ბ-ის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებასთან დაკავშირებით დაეფუძნა იმ გარემოებას, რომ როგორც მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დადგინდა, ბ. ბ-ს და მოპასუხე ე. ბ-ს სახლის წინ არსებული ეზოს გარდა, სახლის უკან ჰქონდათ მიწის ნაკვეთები, რომელშიც მას გასასვლელი ჰქონდა სახლის უკან პატარა კარებით, ხოლო საერთო მისასვლელი ამ ნაკვეთს გააჩნდა დასავლეთით, ამჟამად ე.ი ბ-ის ეზოს მხრიდან, სადაც მამის სიცოცხლეში შეაბეს მესამე კარები. იგი ამ კარებით და ტერიტორიით სარგებლოდა მამის სიცოცხლეშიც და მას შემდეგაც. პირველი ინსტანციის სასამართლომ იმსჯელა სამკვიდროში შემავალი ეზოთი მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მოსარჩელის მიერ სარგებლობის ფაქტზე.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასაამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ როგორც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 2012 წლის 13 დეკემბერს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოპასუხე (აპელანტმა) ე. ბ-მა განმარტა, ბ. ბ-მა მამის გარდაცვალებიდან ერთი-ორი თვის შემდგომ დაიწყო მისი საცხოვრებელი სახლიდან სხვადასხვა ნივთების წაღება და ერთი წლის განმავლობაში უამრავი ნივთი გაიტანა სახლიდან (იხ.:13.11.2012წ. ჩD დისკზე, 11:47:32- 11:48:40).

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბ. ბ-მა სამკვიდროს მიღების ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის სამკვიდრო ქონება, ვინაიდან იგი სარგებლობდა მამის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის ეზოთი და ასევე დაეუფლა მამის კუთვნილ სხვადასხვა მოძრავ ნივთს, რადგან მიაჩნდა, რომ მემკვიდრის სტატუსით მოიპოვა შესაბამისი უფლებამოსილება.

დავის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1320-ე, 1336-ე, 1421-ე, 1435-ე მუხლებით და ჩათვალა, რომ სამკვიდროს მიღება ნიშნავდა მთელი სამკვიდროს მიღებას გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში მიიღო სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე, 1433-ე, 1421-ე მუხლების დანაწესები და აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად ცნო ბ. ბ-ი მამის დანაშთი ქონების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ 1/3 წილში.

განსახილველ შემთხვევაში დადგინდა, რომ მოსარჩელე ბ. ბ-მა მიიღო მამის, ვ. ბ-ის სამკვიდრო ქონება 1421-ე მუხლის შესაბამისად მასზე ფაქტობრივი დაუფლებით და მოიპოვა უფლება მამის სამკვიდრო ქონებაზე. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ცნო ბ. ბ-ი მამის დანაშთი ქონების მემკვიდრედ და მესაკუთრედ 1/3 წილში.

სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესს და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს და ზნეობრივ ნორმებს. საქმის მასალებით ასევე დადგინდა, რომ უძრავი ქონება, რომელიც ასევე მოიცავდა ე. ბ-ის კუთვნილ წილს მამის სამკვიდროდან, ზ. ბ-მა 2011 წლის 26 იანვარს გაასხვისა მის შვილზე და მოსარჩელის ძმაზე – ე. ბ-ზე. მოსარჩელე ითხოვდა მისი წილის შესაბამის ნაწილში ბათილად ყოფილიყო ცნობილი აღნიშნული გარიგება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სარჩელის საფუძვლიანობის შეფასებისათვის აუცილებელი იყო ნასყიდობის ხელშეკრულების მეორე მხარის (მყიდველის) – ე. ბ-ის კეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენა ქონების შეძენის ფაქტის მიმართ.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. კეთილსინდისიერი შემძენის ასეთი უფლებრივი მდგომარეობა გამოწვეულია საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით სამოქალაქო ბრუნვის მექანიზმში. სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ბრუნვის კეთილსინდისიერება ამ ბრუნვის მონაწილეთა კეთილსინდისიერებაა, ეს კი გულისხმობს ბრუნვის მონაწილეებისადმი სანდოობას. იგი აუცილებლად გულისხმობს წინდახედულობის გონივრულ მასშტაბს, რისი გარანტიც საჯარო რეესტრი და მისი ჩანაწერებია. სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს შემძენის შესაძლებლობანი რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან მიმართებით, ანუ უნდა გაირკვეს, შემძენს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლო და უნდა სცოდნოდა თუ არა სადავო ფაქტი. სწორედ ამ გარემოებათა გამოკვლევას უნდა ეფუძნებოდეს დასკვნა შენაძენის ნამდვილობისა და მისი დაცვის მიზანშეწონილობის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი ემსახურება მხოლოდ კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესების დაცვას, ხოლო, როდესაც შემძენმა იცის ან უნდა იცოდეს, რომ გამსხვისებელი არ არის ნივთის მესაკუთრე, იგი ვერ ისარგებლებს ამ მუხლით მინიჭებული დაცვის უფლებით.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მყიდველ ე. ბ-ს, როგორც უძრავი ქონების გამსხვისებლის შვილს და მოსარჩელის ძმას, გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლო და უნდა სცოდნოდა კიდეც, რომ უძრავი ქონების ნაწილი, რომელზეც გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება მასა და ზ. ბ-ს შორის, წარმოადგენდა ბ. ბ-ის მიერ მემკვიდრეობით მიღებულ ქონებას. შესაბამისად, ე. ბ-ი ვერ იქნებოდა მიჩნეული კეთილსინდისიერ შემძენად. კეთილსინდისიერი შემძენის საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკაზე (საქმე №ას-533-786-08, 2008 წლის 18 ნოემბერი).

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ცნო ბათილად ზ. ბ-სა და ე. ბ-ს შორის 2011 წლის 26 იანვარს გაფორმებული გარიგება ვ. ბ-ის დანაშთი ქონების 1/3 იდეალური წილის ე.ი ბ-ის მიყიდვის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლზე მითითებით სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე. ამ ნორმის თანახმად, სამკვიდროს მიღება ან მიღებაზე უარის თქმა შეიძლება სადავო გახდეს ორი თვის განმავლობაში იმ დღიდან, როცა დაინტერესებულმა პირმა შეიტყო, რომ ამისათვის არსებობს სათანადო საფუძველი. აღნიშნული ნორმით დადგენილია, რომ სამკვიდროს მიღება ან მიღებაზე უარის თქმა შეიძლება სადავო გახდეს ორი თვის განმავლობაში იმ დღიდან, როცა დაინტერესებულმა პირმა შეიტყო, რომ ამისათვის არსებობს სათანადო საფუძველი. სამკვიდროს მიღება ან მასზე უარის თქმა ცალმხრივი გარიგებაა, რომლითაც გამოხატულია მემკვიდრის ნება სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებით. სამკვიდროს მიღებისა და მიღებაზე უარის თქმის წესი დადგენილია სამოქალაქო კოდექსის 1421-1451-ე მუხლებით. თუკი სამკვიდროს მიღების შემდეგ მემკვიდრე არ მიიღებს ზომებს უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის – სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად, ეს არანაირ გავლენას არ მოახდენს სამკვიდროს მიღებაზე. სამკვიდრო მოწმობა ადასტურებს მასში მითითებული პირის მიერ სამკვიდროს მიღების ფაქტს. ამდენად, სამკვიდროს მიღება ყოველთვის წინ უსწრებს სამკვიდრო მოწმობის გაცემას. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლი ადგენს კონკრეტულად სამკვიდროს მიღების ან მიღებაზე უარის თქმასთან დაკავშირებულ ხანდაზმულობის ვადას და არა სამემკვიდრეო მოწმობის გასაჩივრების ვადას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ზ. და ე. ბ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი კანონიერი წარმომადგენლის გარეშე. საქმის მასალებში წარმოდგენილია ოჯახის ექიმის ცნობა, რომლის თანახმადაც, ზ. ბ-ი დაავადებულია გულის იშემიური დაავადებით და იგი იმყოფება მწოლიარე მდგომარეობაში. ცნობის მიხედვით, ზ. ბ-ი ჯანმრთელობის გამო შეზღუდულია და მას არ შეუძლია სასამართლო სხდომაზე წარმომადგენლის გარეშე საკუთარი ინტერესების დაცვა. ასეთ შემთხვევაში, საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს საქმის წარმოების განხორციელებას წარმომადგენლის მეშვეობით, თუმცა ასეთს მოცემულ საქმეზე ადგილი არ ჰქონია. შედეგად, მოხდა ისე, რომ რომ ზ. ბ-მა ვერ გამოიყენა მის მიერ შეგებებული სარჩელის აღძვრის უფლება და დაირღვა მისი უფლებები;

სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა, ხომ არ წარმოადგენდა სადავო ქონება საკოლმეურნეო კომლის ქონებას, რამდენადაც წარდგენილი ჩანაწერებით სოფელ ჩ-ი მდებარე საცხოვრებელი სახლი და ეზოს მიწის ნაკვეთი საკოლმეურნეო კომლის საკუთრებაა, რომელიც წარმოადგენს ვ და ზ. ბ-ის საერთო საკუთრებას. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოარკვია, ბ. ბ-ის მიერ დაუფლებული ქონება იყო მამკვიდრებლის საკუთრება თუ საკოლმეურნეო კომლის ქონება. ეს სხვადასხვა სამართლებრივ შედეგებს წარმოშობს როგორც მემკვიდრეებისათვის, ასევე კომლის წევრებისათვის. საგულისხმოა, რომ საკომლო ჩანაწერების თაობაზე საარქივო ცნობის მიხედვით, 2005 წლის 1 აპრილისათვის – მამკვიდრებლის გარდაცვალების დროისათვის, არსებობდა საკოლმეურნეო კომლი;

ბ. ბ-მა სარჩელთან ერთად წარადგინა საარქივო მასალები ვ. ბ-ის საკოლმეორნეო კომლის ჩამოყალიბების, მისი წევრებისა და კომლის საერთო ქონების შესახებ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, მას ევალებოდა იმ გარემოებების დამტკიცება, რომ მამის გარდაცვალების დროისათვის (2005 წლის 1 აპრილის მდგომარეობით) საკოლმეურნეო კომლი გაუქმებული იყო. აღნიშნული იქნებოდა სამიკვიდროს გახსნის საფუძველი;

მამკვიდრებელი ი. ბ-ი გარდაიცვალა 2005 წლის 1 აპრილს. სამოქალაქო კოდექსის 1323-ე მუხლის შესაბამისად, კომლში კომლის საერთო ქონებაზე სამკვიდრო გაიხსნება კომლის ბოლო წევრის გარდაცვალების დღიდან. საარქივო მონაცემებით ი. ბ-ის გარდაცვალების შემდეგ კომლში დარჩა ბოლო წევრი ზ. ბ-ი და მასზე გადავიდა კომლის მთელი ქონება. სწორედ იგი გახდა კომლის უფროსი. ამიტომ, 2005 წლის 1 აპრილს ი. ბ-ის კომლში სამკვიდრო ვერ გაიხსნებოდა სამოქალაქო კოდექსის 1323-ე მუხლის საფუძველზე;

მიუხედავად საქმის მასალებში არსებული საარქივო მონაცემებისა, ვ. ბ-ის საკოლმეურნეო კომლად აღრიცხვის შესახებ, სასამართლომ მოსარჩელეს საკოლმეურენო კომლის ქონებით სარგებლობა ჩაუთვალა სამკვიდროს მიღებად. კომლის უფროსსა და მესაკუთრე ზ. ბ-ს, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით უფლება ჰქონდა, თავისი შეხედულებით ნებისმიერ დროს უარი ეთქვა ბ. ბ-ის თავისი ქონებით სარგებლობაზე, კომლის გაუქმების შემდეგ კი უფლება ჰქონდა თავისი სურვილით განეკარგა ეს ქონება. აღნიშნული არ წარმოადგენდა კანონმდებლობის დარღვევას;

ვ. ბ-ის სამკვიდროში შემავალ აქტივებსა და პასივებს, რომლებზეც 2005 წლის 1 აპრილს სამკვიდრო გაიხსნა, შეადგენს მიუღებელი პენსია, ანაბარი, დივიდენდი. აღნიშნულთან დაკავშირებით ბ. ბ-ის სარჩელი ხანდაზმულია სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლიდან გამომდინარე, რადგან მოსარჩელისათვის მათი არსებობის თაობაზე მამის გარდაცვალებისთანავე (2005 წლის 1 აპრილს) იყო ცნობილი;

ვ. ბ-ის სამკვიდროდან 1/3 წილის მოთხოვნისას ბ. ბ-ის ცნობილი იყო, რომ კომლში ქონება იხსნება ბოლო წევრის გარდაცვალებიდან. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის დედა ზ. ბ-ი ცოცხალი იყო და, ამდენად, სამკვიდრო მამის გარდაცვალებისას ვერ გაიხსნებოდა, რის გამოც სარჩელი იყო დაუსაბუთებელი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. ბ-სა და ე. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა (საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მოპასუხეებს სააპელაციო საჩივარში პრეტენზია არ გამოუთქვამთ ერთ-ერთი მოპასუხის წარმომადგენლობის ხარვეზთან დაკავშირებით, ასევე, არ მიუთითებიათ იმის თაობაზე, რომ სადავო ქონება კომლის ქონებას წარმოადგენდა, შესაბამისად, ამ საკითხებზე საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლიდან გამომდინარე).

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2004 წლის 5 იანვრის განჩინება, საქმეზე №ას-205-899-03, ამავე პალატის 2012 წლის 10 სექტემბრის განჩინება, საქმეზე №ას-724-782-2011).

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ზ. ბ-სა და ე. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ე. ბ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (150 ლარი) 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ. ბ-სა და ე. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს: ზ. ბ-სა და ე. ბ-ს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ე. ბ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (150 ლარი, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 1 თებერვალი, საგადახდო დავალება №...) 70% – 105 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე